Walvissen

 

Al vele miljoenen jaren leven er walvissen op aarde.

Vijftig miljoen jaar geleden zwommen de eerste walvisachtige in de oceanen. Ze leken meer op reuze-zeeslangen dan op de walvissen die wij kennen.

 

De walvis is eigenlijk geen vis, maar een zeezoogdier. Het zijn de reuzen van de zee. Walvissen vind je in alle zeeën.

 

Walvissoorten zijn te verdelen in twee soorten: baleinwalvissen en tandwalvissen.

 

Baleinwalvissen worden ook wel baardwalvissen genoemd. In de bek van een baardwalvis hangen rijen baleinen wat lijkt op een soort baard. De baleinen zijn gemiddeld 70 tot 100 centimeter lang. (1 meter)

Als de baardwalvis zijn kaken dicht doet en het water eruit drukt blijven duizenden kleine schaaldiertjes achter zoals bijvoorbeeld krill. (kleine kreeftjes). Daarna verzamelt hij met zijn enorme tong de diertjes in zijn keel.

Sommige baleinwalvissen voeden zich door met open mond door een school kleine vissen heen te glijden. Een volwassen blauwe vinvis (baleinwalvis) kan tot 70.000 liter water in zijn mond nemen waaruit hij enkele honderden kilo’s voedsel kan halen. Als de blauwe vinvis zijn bek opent is die groot genoeg om een bus in te parkeren.

 

Tandwalvissen vangen hun voedsel met hun tanden. Dit is een hele kunst als je weet dat hun voedsel bestaat uit vissen, zeehonden en zelfs andere walvissen!

Een potvis (tandwalvis) eet zo’n 1000 kilo inktvis per dag.

Andere tandwalvissen zijn bijvoorbeeld de zwaardwalvissen, de dolfijnen en de tuimelaars en de orka.

 

Een baleinwalvis heeft twee blaasgaten om te ademen en een tandwalvis een.

 

 

Leeftijd?

 

Als je de leeftijd van een walvis wilt weten moet je in zijn oor kijken, want in een walvisoor vormt zich, net als bij mensen, oorsmeer. Bij de walvissen stapelt dit oorsmeer zich op gedurende hun hele leven. Wanneer je zo`n prop oorsmeer bekijkt, dan zul je “ringen” zien.

Elke ring staat voor een levensjaar, net als de jaarringen bij een boom. 

 

Bij tandwalvissen kan je ook kijken naar het tandbeen van het gebit. Net als de prop oorsmeer is ook de tand uit lagen opgebouwd.

 

Volgens de laatste onderzoeken zou een tandwalvis 82 jaar oud kunnen worden en baleinwalvissen bijna 100 jaar. 

 

Blubber

 

In plaats van een dikke pels om zich warm te houden onder water, hebben walvissen een dikke speklaag, blubber noemt men dit. Dat is hard nodig want in de zee koelt hun lichaam sneller af dan op het land.De dikke speklaag die ook wel blubber wordt genoemd is soms 50 tot 75 centimeter dik.

Blubber zorgt voor het opslaan van energie en zorgt dat de walvis kan drijven.  

 

 

Verdrietig

 

Veel zeezoogdieren worden gevangen om het publiek te vermaken zoals bijvoorbeeld in dolfinaria. Vooral orka’s en tuimelaars. Gevangenschap is echter niet goed voor deze dieren. Aan de rugvin is te zien hoe het dier zich voelt. Meestal staat de rugvin mooi rechtop. Maar als het dier gespannen is of in slechte gezondheid verkeert, gaat de rugvin naar beneden hangen. Een bekend voorbeeld is de orka in de film Free Willy.

 

Redder

 

Wanneer een dolfijn bedreigd wordt, gaan de andere dolfijnen meehelpen om deze dolfijn te verdedigen. Raakt er toch een dier gewond, dan gaan de andere dolfijnen de gewonde dolfijn helpen, ze proberen hem naar boven te duwen. Wanneer een mens dreigt te verdrinken en spartelende bewegingen maakt, dan kan het zijn dat de dolfijn hem of haar naar boven duwt.

 

 

 

 

Zingen

 

Walvissen zingen om in contact te blijven met soortgenoten en om voedsel op te sporen.

 

Zelfmoord

 

Walvissen plegen geen zelfmoord. Walvissen verplaatsen zich in een groep, met de leider op kop. Raakt die in de war en zwemt hij in de richting van het strand dan volgt de hele groep. Dit heeft dus niets met zelfmoord te maken.

 

Hoogspringen

 

Dolfijnen kunnen erg hoog springen. In het dolfinarium is het de tuimelaar (zo noemen we deze dolfijn) die de show steelt. Maar de echte kampioen is de orka met een sprong van meer dan 11 meter.

 

Snelheid

 

Grote baleinwalvissen zwemmen met een snelheid van ongeveer 10 kilometer per uur door het water om voedsel te vangen. Sneller zwemmen heeft bij hun manier van voedsel vergaren weinig zin. De tandwalvissen moeten wel snel zijn om hun prooi te vangen. De orka bijvoorbeeld haalt 55 kilometer per uur.

 

Zwaar

 

Een zwaargewicht is de blauwe vinvis die meer dan 30 meter lang kan worden en gemiddeld 120.000 kilo weegt. Het hart van de blauwe vinvis weegt tweeduizend kilo. De aderen zijn zo groot als rioolbuizen.

 

Duiken

 

Soms moeten walvissen voor hun voedsel erg diep duiken. Als ze weer boven water komen om adem te halen zien we vaak hun fontein. Dolfijnen duiken 50 tot 200 meter diep, orka’s tot 1000 meter.

 

Dorst

 

Als wij dorst hebben drinken we een glas water. En bij hele erge dorst een paar glazen. Dat is niets vergeleken bij een baby vinvis. Die drinkt tot 600 liter melk per dag. Elke maand groeit het jong een meter.

 

 

Fonteinen

 

De fonteinen die je vaak ziet bij walvissen heeft te maken met hun ademhaling. Walvissen ademen alleen via hun blaasgaten en niet door hun mond.  

Niet alleen de hoogte maar ook de vorm van de fontein kan verschillen bij de diverse walvissen.

 

Walvisvangst

 

Er wordt al heel lang op de walvis gejaagd. Men gebruikte daarbij harpoenen. Er werd op de walvis gejaagd voor bijvoorbeeld vet wat werd gebruikt voor lampolie. Vroeger werden baleinen gebruikt bij het maken van paraplu’s.

Om ervoor te zorgen dat de walvis niet zou uitsterven startte Greenpeace in 1975 haar Red de walvis actie. Nu mag men niet meer op walvissen jagen.  

 

Spreekbeurt van Stan / Basisschool De Wegwijzer – Tilburg / 08.04.2003