DIT WERKSTUK werd online gezet door

 

 

DE  GEISHA

Door Merel Geerlings

Voorwoord.  

Toen ik in het begin van het derde schooljaar bij aardrijkskunde hoorde dat we een werkstuk over een bevolkingsgroep moesten maken, vond ik dat geweldig. Ik interesseerde me al maanden over de Geisha’s in Japan. Ik las er boeken over en begon steeds meer informatie te verzamelen. Wat me zo boeit aan  de Geisha’s is eigenlijk het leven dat ze leiden, het is vol kunst. Daar houd ik heel erg van. Ik hoop dat u dit werkstuk mooi vind en ervan geniet. Veel leesplezier!

Inhoudsopgave.  

Voorwoord.                                                                

Wat is een Geisha?

De geschiedenis van een Geisha.

De levensloop van een Geisha.

Het uiterlijk van de Geisha en de Maiko.

Het Okiya.

Het Ichikiri.

Het Theater.

Het Gion raakt steeds dunner bevolkt.

Nawoord.

Boekenlijst.   

 

1 Wat is een Geisha ?  

Een Geisha is een Japanse gastvrouw die mensen op feestjes in Theehuizen vermaakt. Geisha betekent letterlijk artiest, ze bestaat alleen in Japan. Een Geisha is niet gebonden aan religie. Een Geisha woont in een gemeenschap, die is in de stad gevestigd. Dat is het Gion, daar werkt ze ook.

Een Geisha ziet er bijzonder uit, ze heeft een ingewikkelde haardos  en vaak een prachtige kimono aan. Ze woont in het Okiya, een speciaal Geisha-huis. Elke avond loopt ze feestjes af om de gasten te vermaken met dans, zang, muziek en bloemschikken. Maar ze schenkt ook de thee in en de sake, een alcoholische drank.  

Een Geisha verdient vaak veel geld, maar er gaat ook een lange opleiding aan vooraf. Aan het einde van de opleiding moet ze schoonheid, gracieusheid, talent en charme uitstralen. Ook moet ze goede etiquette hebben, want hoe beter de Geisha is hoe meer geld ze verdient.

Dit is Japan, waar de Geisha’s wonen

2 De geschiedenis van de Geisha.  

De voorganger van de Geisha ontstond in 1600 in de Togugawa periode. Die duurde tot ongeveer 1868. Dit waren voornamelijk mannen, ze droegen zwaarden en hele kleurrijke kimono. Ze vermaakten de hoogste stand in de Japanse maatschappij.

Rond 1879 ontwikkelde  deze entertainers. De mannen gingen van het toneel en de vrouwen namen hun plaats in. De haarstijl en de kimono stijl namen ze over van vroegere gebruiken, het was een tijdje populair om grote haardrachten te hebben. De witte make-up symboliseert een masker. Ze kregen les in verschillende Japanse gebruiken, zie hoofdstuk drie. Er kwamen hele aparte wijken in steden waar deze mensen gingen wonen. Ook vestigden daar de theehuizen, kimonozaken, Geishakappers, trainingsscholen, theaters en levensmiddelenzaakjes, zo ontstond de huidige Gion-wereld. Deze wereld werd tijdens de Tweede Wereld Oorlog gesloten, vanwege de bommen die op Japan vielen. De Geisha’s werden naar het platteland gestuurd, of naar de fabrieken. Ze moesten daar hard werken, maar na de oorlog keerden er veel terug. Sommige hadden een liefde in de oorlog gevonden en zeiden vaarwel tegen hun leven als artiest. Het Gion werd heropend en bestaat nu nog steeds. Het grootste district is Gion-Kobu, dat is in Kyoto gevestigd. Elke grote stad heeft wel een Gion.

Dit is een Gion, langs de straat zie je de theehuizen.

3 De levensloop van de Geisha.

Een meisje is vaak al jong bestemd voor het vak. Het zijn vaak kinderen van de baas van het Okiya, of van iemand die vroeger Geisha is geweest. Maar het komt ook vaak voor dat jonge, talentvolle kinderen door hun ouders aan het Okiya geschonken worden. De ouders zien dit als een grote eer en ze hoeven nu voor een kind minder te zorgen. Dit komt veel voor bij grote, arme gezinnen. Het meisje moet natuurlijk knap zijn en talenten hebben.  

Het meisje maakt haar basisschool wel af. Na de lessen van de basisschool gaat het meisje    ‘s middags naar de Inoue- school. Op deze school krijgt ze dansles, zangles, theeceremonie, shamisen bespelen ( een houten snaar instrument), bloemschikken en etiquetteles. Dit wordt in groepsverband gedaan door de Kleine Moeders. Een meisje met uitblinkend talent krijgt ook nog privé les van de Grote Moeder, zij is meestal ook de baas van de Inoue-school. Na de basisschool gaat het meisje hele dagen naar de Inoue-school.  

Als ze ongeveer twaalf jaar is wordt ze geïntroduceerd als Maiko, een leerling Geisha. Dit gebeurt tijdens het Gionfeest. Ze gaat nu een paar grote veranderingen door;

1.       Ze krijgt een Oudste Zus,Zij geeft haar adviezen over het Geishaleven. De Maiko is voor haar vanzelfsprekend de Jongste Zus. De Oudste Zus hoeft niet in hetzelfde Okiya te wonen.

2.      Ze krijgt een andere naam. De eerste twee lettergrepen van haar Oudste Zus worden overgenomen, de rest van de naam moet ook gunstig bij de Goden zijn. Dit is meestal een heel ritueel.

3.      Ze krijgt een andere kamer. Ze gaat nu in de grootste kamer van het Okiya slapen, die deelt ze met de rest van de Geisha en Maiko.

4.      Ze gaat een Kimono en een  haardracht dragen, daar lees je meer over in de volgende hoofdstukken.

5.      Ze moet nu elke avond naar feestjes gaan om zichzelf bekend te maken. De kimono en de haardracht spelen hierbij een grote rol. Ze moet zoveel indruk achter laten dat ze later veel geboekt kan worden voor feestjes. Hoe harder ze nu werkt hoe beter ze het later zal doen. Ze werkt zeven dagen per week en naast de feesten gaat ze ook nog elke dag naar dansles. Ook moet ze beleefdheidsbezoekjes aan de theehuizen geven, om te bedanken dat ze de avond daarvoor daar heeft mogen zijn.  

Dit doet ze tot haar achttiende jaar. Op het Gionfeest wordt ze Geisha. Ze keert haar kraag (van kleur) dat wordt de erikae genoemd. Haar kapsel wordt nu symbolisch doorgesneden, ze is nu een Geisha. Ze neemt een ander kapsel en kimonostijl aan. Voor dit feest krijgt ze geschenken, zoals zakjes met geld of beschilderingen op een stuk stof. Nu krijgt ze ook haar officiële waaier, die wordt tijdens voorstellingen gebruikt. Deze hele gebeurtenis wordt de mizuage genoemd.  

Nu verdient ze geld met het bijwonen van feestjes, maar de danslessen gaan nog steeds door. De Geisha kan een danna krijgen, een minnaar. Zij moet wel van deze man houden Er gebeurd niets met haar wat ze niet wil. Als ze gaat trouwen moet ze stoppen met het vak, meestal heeft ze al veel geld verdiend.

Handgeschilderde felicitaties voor het debuut van een Maiko.

Een Maiko, je kan haar aan haar roze kraag en mooie kapsel herkennen

4 Het uiterlijk van de Geisha en de Maiko.  

Het uiterlijk van de Geisha en Maiko bestaat uit drie delen; de kimono, de make-up en de haardracht. Die ga ik een voor een bespreken;

De kimono.  

De kimono is gemaakt van pure zijde, hij bestaat uit een paar onderdelen. Dat zijn twee onderkimono’s en een bovenkimono. En verder de obi, een soort band om de buik heen, en een kraag. De kimono heeft de volgende kenmerken.

  1. Er zijn verschillende kimono’s per jaargetijde. De Geisha en Maiko bestellen vier kimono’s per seizoen. Een daarvan is voor zeer speciale gelegenheden, en de andere drie voor het gewone dagelijkse werk. Ze trekt wel kimono’s van de vorige seizoenen aan.
  2. De kraag van de kimono is zeer speciaal. De Maiko heeft een rode kraag, die symboliseert haar jeugdelijkheid. Elk jaar worden er nieuwe kragen besteld, en elk jaar wordt de kraag een tintje witter. Op haar erikae keert ze haar kraag naar een witte, het symbool van volwassenheid. Een kraag kost ongeveer twee tot drieduizend dollar.
  3. Ook de kimono is verschillend voor de Maiko ten opzichte van de Geisha. Haar kimono is veel indrukwekkender. Haar taak is mensen imponeren zodat ze later veel geboekt zal worden. Tijdens de mizuage verandert ze van een indrukwekkende kimono naar een veel simpelere.
  4. Ze dragen aan hun voeten een soort houten hoge klompen, met witte sokjes aan.
  5. Geisha’s  en Maiko’s ruilen nooit met elkaar van kimono, dat is een belediging.
  6. Het duurt een uur tot twee uur om een kimono aan te trekken. Hier worden mensen voor ingehuurd om de Geisha en Maiko elke dag te helpen met hun kleding aan trekken.

Een hele kimono kost bij elkaar ongeveer zes tot zevenduizend dollar.

Een zomerportret van een Geisha, met een zomerkimono aan

De schoenen van de Geisha en Maiko

De Geisha wordt aangekleed en opgemaakt, dat duurt bij elkaar zo’n twee en een half uur.

De witte sokjes van de Geisha.

Het kapsel.  

Elke Geisha en Maiko hebben een hoog kapsel die een keer per week bij de kapper gemaakt moet worden, dit schijnt heel veel pijn te doen. Je kan je haar immers een week niet wassen en daarom wordt alle roos in je haar eruit gekrabd. Heel veel Geisha en Maiko zien altijd erg op tegen dit bezoekje. De Geisha heeft een basiskapsel die ze met wat kleine dingetjes versiert. Een veel verkochte versiering is het duifje, de gastheer van die avond tekent daar oogjes op, als teken van dank. Een Maiko ondergaat in haar proefperiode vijf verschillende kapsels.Dat zijn:  

Het Wareshinobu- Deze is voor de beginnende Maiko. Hij wordt ook wel het perzikkapsel

                              genoemd.

Het Ofuku-            Dit kapsel is voor de ervaren Maiko.

Het Yakko-            Deze hoort bij de traditionele kimono.

Het Katsuyama-    Elk jaar bij het Gionfeest wordt deze een maand voor en een maand na het              

                              feest gedragen.

Het Sakko-            Het Sakko draagt ze in haar laatste maand als Maiko.

Daarna houdt ze haar hele artiestenleven hetzelfde kapsel. Bij voorstellingen en uitvoeringen draagt ze een pruik, omdat elke Geisha er dan vaak hetzelfde uit moet zien.

Het basis Geisha kapsel.

Het sakko kapsel

Het Wareshinobu kapsel.

Dit kapsel is een basiskapsel met veel versieringen, gedragen door een Maiko.

De Make-up.  

Een Maiko en Geisha hebben dezelfde make-up op. Het opmaken doen ze soms zelf, maar bij grote gelegenheden doet de Moeder van het Okiya het. Ze beginnen altijd met de witte laag poeder of verf. Die wordt op het gezicht, nek en de hals van de vrouw gesmeerd.  Er wordt een randje lang de kruin overgelaten, evenals twee strepen in de nek en twee strepen bij het oor. Het poeder moet zo een masker voorstellen. Vroeger was dit poeder op lood gebaseerd, veel Geisha’s liepen na hun carrière met gele gezichten rond. Lood is namelijk heel schadelijk voor de huid. Nu is er een vervangpoeder. Na het witten van het gezicht worden de wenkbrauwen met houtskool zwart gemaakt. De mond wordt rood geverfd in vorm van een pruillip. Geisha’s lachen bijna nooit met hun mond open, hun tanden steken namelijk geel af tegen het poeder. Bij de traditionele kimono worden de oogleden een beetje rood gemaakt.

Bij deze twee dames zie je de Make-up heel goed, de bovenste is een Maiko met de traditionele Make-up op, de onderste wordt opgemaakt.

Hier zie je hoe de nek wordt opgemaakt, zij krijgt drie strepen in haar nek, dat hoort bij de traditionele kimono.

5 Het Okiya.  

Het Okiya is een Geisha-huis. Ze staan allemaal bij elkaar, dat noem je de Hanamachi. In het Okiya leven de Geisha’s, de Maiko’s, de Moeder, de Tante en de bedienden. De baas van het huis is de Moeder, zij wordt Okamisan genoemd. Haar taak is de boekhouding en het bestellen van nieuwe kimono, make-up en levensmiddelen. De Tante zoekt naar nieuwe toekomstige Geisha’s. Zij neemt de kleintjes onder haar hoede en leert hen hoe het er aan toe gaat in het Gion. De opvolgster van de Moeder is een Onesan, zij is vaak de dochter van haar. De naam van het Okiya moet worden opgevolgd door een Atotori, dat moet per se een Geisha zijn. Het liefst een hele succesvolle, want zij brengt immers geld in het laatje. Elke Maiko en Geisha heeft een speciale taak die zij elke dag uitvoert,  zoals het toilet schrobben of de hal vegen.  

Een Okiya heeft verschillende vertrekken;

-         De slaapkamer van de Geisha en Maiko.

-         De slaapkamer van de Moeder.

-         De slaapkamer van de Tante en de kleintjes.

-         De slaapkamer van de dienstmeiden.

-         Een opslagloods voor kimono’s en dergelijke.

-         Een keuken.

-         Een ontvangstzaal.

-         Een binnenplaats met tuin.

-         Een klein tempeltje.  

Op de grond liggen overal matjes, tatami genoemd, daar slapen ze ook op.Doordat de Geisha en de Maiko zulke ingewikkelde kapsels hebben leggen ze hun hoofd op een houten plank met een gat erin voor de nek. Hierdoor raakt hun haar niet in de war. Behalve de kleders zijn er geen mannen die kunnen worden toegelaten in het Okiya. Het is onmogelijk om je danna mee te nemen.  

Het geld dat de Geisha verdient is bestemd voor het Okiya. Als er een overschot aan geld is krijgt de Geisha een eigen bankrekening, daar spaart ze geld voor later als haar carrière voorbij is. Vroeger bleef een Geisha haar hele leven in het Okiya, nu gaan de er velen  trouwen. Zo zie je dat het noodzakelijk is om goede Geisha’s te werven voor je Okiya. Als je er geen hebt kan het niet open blijven.

Een Okiya in Kioto.

6 Het Ichikiri.  

In het Ichikiri staan de theehuizen, die worden O-chaya’s genoemd. Dit is de werkplek van de Geisha, ze is hier zeven dagen per week. Er zijn meerdere theehuizen gevestigd, Er worden feesten gegeven. De Geisha’s wonen deze feesten bij om de gasten te vermaken met muziek, conversatie of zang. Ze ontvangen hier geld voor, dat allemaal naar het Okiya gaat. Ik ga een voorbeeld geven van iemand die een feest gaat boeken.  

Meneer Nobu wil een feest voor zijn zakenrelaties geven, dit is goed voor de onderlinge band. Hij gaat naar een theehuis die hem al bekend is, hij zal nooit naar een onbekende gaan. Hij boekt een zaal, in die zaal moeten al zijn gasten de ruimte hebben en de Geisha’s natuurlijk ook. Hij boekt de zaal voor een aantal uren. Hij bestelt in de keuken thee en sake,  wat fruit en kleine hapjes. Waarschijnlijk kent meneer Nobu een paar Geisha’s, hij belt hun Okiya op en boekt ze voor die uren.  

Op de avond van het feest wordt de kamer klaar gemaakt. Er wordt een smalle houten tafel in het midden gezet en daarop worden alle lekkernijen uitgestald. De gasten komen binnen, en de Geisha’s iets later. Sommige Geisha’s blijven het hele feest, maar de Geisha’s die meer succes hebben, blijven ongeveer een kwartier. Het is een hele eer om een beroemde Geisha op je feest te hebben. De Geisha’s vertellen verhalen, ze zingen of voeren een dans op die begeleid wordt door de shamisen. Ook schenken ze de sake en de thee in. Als het feest is afgelopen gaat iedereen naar huis. De Geisha’s hebben meestal nog andere feesten waar ze heen gaan.  

De kosten van een feest hangen veel  punten af. Allereerst de kosten van de zaal, het eten en drinken en de duur van het feest. De Geisha’s worden ook betaald. Als de beroemde Geisha maar een kwartiertje blijft ontvangt ze toch het uurtarief. Zo kan een feest aardig oplopen. Maiko’s zijn ook aanwezig op de feesten, maar ze krijgen hier niet voor betaald. Ze moeten wel uitgenodigd worden. De Oudste Zus zorgt vaak voor de eerste uitnodigingen. Een gemiddeld feest kost ongeveer zesduizend dollar per uur. Dat is wel heel erg veel!

7 Het Theater.  

Naast hun werk als gastvrouw spelen de Geisha’s ook in theaterstukken. De bekendste zijn het Kabuki en het No-theater, ook het Miyako Odori is zeer bekend. Elk jaar zijn er audities voor de verschillende rollen. Er zijn dansers, zangers en musici nodig, ze trainen de gedurende drie maanden voor de voorstelling twee dagen per week. Als je jarenlang een succesvol Geisha bent geweest ben je vaak van dezelfde rol verzekerd. Er spelen ook Maiko’s en kleine toekomstige Geisha’s mee.  

Voor het theater zijn er  twee soorten Geisha’s, tachikata en jikata. De tachikata is de meest belangrijke  artiest in het theater. Zij is voornamelijk goed in dansen en ze bespeelt een ander instrument dan de shamisen. Ze moet zich uitzonderlijk fraai kunnen bewegen zich volledig kunnen beheersen, het is altijd een feest om haar te zien dansen. Je ziet haar dan ook op het podium staan,  ze moet heel knap zijn. De tachikata die niet uitblinken in de danskunsten moeten zich volledig in beslag laten nemen door de hun instrument, zoals de tsutsumi, een handtrom.

De jikata kan goed zingen en shamisen  bespelen, ze neemt voornamelijk de begeleiding van het stuk voor haar rekening. Ze heeft een kortere opleiding op theatergebied dan de tachikata en debuteert als ze iets ouder is. Ze hoeft niet knap te zijn, ze staat immers niet op het toneel, maar het is natuurlijk wel veel leuker om te zien.

Het Miyako Odori theater.

8 Het Gion raakt steeds dunner bevolkt.  

De Geisha is aan het uitsterven. Veel meisjes vinden het een te zware opgave om de studie te volgen, en je hebt geen garantie op succes. Ouders geven hun kinderen bijna nooit meer aan een Okiya. In deze tijd vinden mensen de feesten ook te duur worden, duizenden dollars aan een uurtje feesten is te veel gevraagd. 

Vroeger waren er ongeveer tachtigduizend Geisha’s , verspreid over heel Japan. Vandaag zijn er nog slechts tienduizend overgebleven.  

Door de komst van de boeken over Geisha’s gaat de verborgen wereld een beetje open gaan staan. Er zijn nu opeens heel veel aanmeldingen bij een Okiya, maar nog lang niet genoeg. De Geisha’s zijn bang dat ze zullen uitsterven of dat ze geen werk meer kunnen vinden. In de toeristenindustrie valt wel veel geld te verdienen. Mensen willen graag zien hoe een Okiya er uit ziet, of ze willen opgemaakt worden. Er zijn al hele winkels voor gemaakt, maar het is natuurlijk niet hetzelfde voor de Geisha’s zelf.  

De Geisha wereld is heel erg gesloten. Je kan niet zelf naar een theehuis gaan en een feest boeken. Je moet altijd eerst geïntroduceerd worden door andere mensen. Je moet de theehuizen en de Geisha’s kennen. Dan pas kan je een feest geven. Dit is niet goed voor de Geisha’s zelf. Er is bijna geen aanstroom van nieuwe klanten, de mensen die de feesten geven nodigen bijna altijd dezelfde mensen uit. Ook dit draagt bij aan het uitsterven van Gion.

Het Theater in Gion.

Nawoord.  

Ik vond het heel erg gaaf om dit werkstuk te maken. Ik vind dit een heel interessant onderwerp, en vind het heel leuk om op internet uren te zoeken naar plaatjes of informatie.

Ook de boeken die ik voor dit werkstuk heb gelezen waren erg gaaf. Wat wel jammer was is dat ik een hele goede website had gevonden, maar de computer crashte en hij was foetsie. Ik was vergeten hem op te schrijven. Ik moest alle sites opnieuw zoeken, en dat is grotendeels niet gelukt. Maar daarvoor in de plaats heb ik weer hele goede andere sites gevonden. Dat heeft allemaal bijgedragen aan dit werkstuk. Ik hoop dat u het mooi vond.

Boekenlijst.  

Ik heb de volgende boeken gebruikt;  

  • Geisha, Jodi Cobb
  • Dagboek van een Geisha, Arthur Golden.
  • Mijn leven als Geisha, Mineko Iwasaki.

 Ik heb de volgende websites gebruikt;  

  • www.ds-arts.com/GeishaArt/historyofgeisha.html
  • www.marian.creighton.edu/~marian-w/academics/english/japan/geisha/geisha.html
  • www.phototravels.net/japan/photo-gallery/geisha-Maiko.html
  • www.city.kanazawa.ishikawa.jp/meisyo_e/higashishuhen/higashi/hihashiE.html
  • www.danhagerman.com/JapanPhoto5.html
  • www.randj.org/oo/empires/Kyoto.html
  • www.hanamachi.de/html/body_body_ochaya_und_okiya.html