Diwali
Hindoeïsme
Feest van het Licht
21 oktober 2006



Elk jaar, op de nieuwe maan van de Diwali-nacht, kondigt groot en klein vuurwerk het meest geliefde Indische feest aan. Huizen worden versierd, allerlei zoets wordt door iedereen uitgedeeld en duizenden lichtjes scheppen een fantasierijke sfeer. Diwali is het belangrijkste en kleurrijkste feest in India en is te vergelijken met de Kerstsfeer in de VS.

Dipavali (of in het Sanskriet Deepavali: lange rij lichtjes) of Diwali (verkorte schrijfwijze) is het Feest van het Licht in het hindoeïsme en ook van enige betekenis voor Sikhs en Jains. Dan wordt de overwinning gevierd van het goede op het kwade, met speciale verering van de god Vishnu en de godin Lakshmi. De vieringen verschillen naar gelang van de streek in India.

In Noord-India wordt op Diwali de uitgestelde kroning van Koning Rama herdacht. Die vond plaats in Ayodhya na zijn oorlog tegen Ravana, de duivelse koning van Lanka. Ook worden drijvende lampjes op de rivieren en stroompjes los gelaten. Volgens de overlevering is dit ter herinnering aan de terugkeer van Rama (incarnatie van Vishnu), na veetien jaar afwezigheid. In de donkere nacht van de nieuwe maan worden de ingangen van alle huizen verlicht en kleurrijk versierd om godin Lakshmi te verwelkomen, de stralende gemalin van Vishnu en de godin van weelde en roem. Om haar te eren wordt een ritueel gebed gehouden (puja). De volgende dag begint het nieuwe jaar en trekken alle familie nieuwe kleren aan met aangepaste juwelen. Ze brengen een bezoek aan hun familieleden en werkcollega's met zoetigheden, gedroogd fruit en geschenken. Er wordt dan ook veel gereisd naar alle hoeken van het land. Voor handelaars begint een nieuw boekhoudkundig jaar.

In Zuid-India wordt Diwali ook Naraka-chaturthi genoemd naar de nederlaag die de duivel Naraka leed door Lord Krishna en diens gemalin Satyabhama (incarnatie van Lakshmi). De boodschap van dit feest is dat in de samenleving het goede het steeds dient te halen van ieders persoonlijke verplichtingen. Een toekomst vervuld van vreugde en blijheid wordt in het vooruitzicht gesteld. Gewoonlijk staan de mensen op voor zonsopgang en maken imitatiebloed. Nadat eerst een stuk fruit op de grond wordt stuk getrapt, als teken van het kwade, strijkt men triomfantelijk het 'bloed' op z'n voorhoofd. Dat wordt gevolgd door een ritueel oliebad met pasta van sandaalhout. Daarna volgt het ritueel ter ere van Lakshmi en wordt de tempel bezocht,. Het ontbijt bestaat hoofdzakelijk uit vruchten en zoete spijzen. De dag wordt besloten met gigantisch vuurwerk.

Ontwaken rond 4 uur 's ochtends is niet alleen goed voor de gezondheid, het helpt ook om de dagtaak helder aan te vatten en bevordert de spirituele ontwikkeling. In Zuid-India begroeten de mensen elkaar met de vraag: "Heb jij je Ganges-bad al genomen?", dat naar het ochtendbad met olie verwijst. Het schijnt dat op Diwali het water van de heilige rivier de Ganges in alle rivieren van het land stroomt, zodat iedereen kan genieten van het zuiverende effect ervan: je zonden worden weggewassen.

Wat er ook in legendes wordt verteld, Diwali is een feestelijke tijd met heel veel shoppingdrukte en eetfestijnen. Rond deze periode wordt het huis volledig gepoetst en eventueel herstellingen uitgevoerd. De rustig brandende lamp symboliseert een verlichte geest. Somimgen beweren dat het lawaai van het vuurwerk de goden attent maken op het vertier van de mensen. Iedereen vergeet en vergeeft de fouten van een ander. Overal heerst een ware sfeer van vrijheid en vriendelijkheid dat moet uitmonden in een gevoelen van eenheid onder de mensen. Daardoor wordt de goedheid in het hart versterkt

De traditionele Lakshmi eredienst vindt thuis plaats gedurende de nacht. Vijf boterlampjes ('ghee lamps') worden voor het beeld van de godheid geplaatst; er worden eveneens zoetigheid geofferd terwijl er religieuze liederen gezonden worden. Na de dienst worden in heel het huis lichtjes ('divas') ontstoken om het licht binnen te laten en de duisternis uit de wereld te bannen. In de dorpen wordt het vee aanbeden, als voornaamste bron van inkomen. In Zuid-India worden vooral de koeien geëerd omdat ze beschouwd worden als de incarnatie van Lakhsmi.

Voor het ritueel is het beeld van Ganesha en van Lakshmi nodig. Ze worden eerst met water gereinigd, daarna met panchamitra (*) of rozenwater en opnieuw met water. Dan wordt een lamp ('deepak') voor het beeld geplaatst. Koekjes en fruit dienen als gewijd voedsel ('prasad'). Ondertusen worden de beelden versierd met verschillende soorten bloemen en wierook. Deelnemers geven meestal wat geld om aan de armen af te dragen.
Op het einde worden er nog bladeren en kruidnagel bijgelegd. Tot besluit wordt aan God gevraagd om iedereen te zegenen. Naast het beeld van Lakshmi is dat van Ganesha (de godheid met de olifantekop) noodzakelijk. Deze wordt in elke eredienst als eerste aanbeden.

(*) Panchamitra bestaat uit vijf ingrediënten: melk, gestremde melk, geklaarde boter, suiker en honing.

 

22 oktober 2005
Videya Kaushik
Harinath Mallavazzala