Stamboek- en registratiewerking van de V.H.G.S.

Laatste bijwerking : 13 januari 2010

Onze vereniging staat in voor de stamboekwerking van volgende rassen : dwerggeiten en angorageiten. Tevens doen we de registratie van een aantal schapenrassen, in afwachting dat deze rassen officiëel door de Vlaamse overheid worden erkend. Het is de bedoeling om aan de hand van de onderstaande lijst met vragen en antwoorden de stamboek- en registratiewerking van de Vlaamse hobbyfokkers van geiten en schapen tot in het kleinste detail uit te leggen.
Ook komt meer algemeen de officiëel erkende stamboekwerking in Vlaanderen aan bod. Wie na aandachtig lezen van dit artikel toch nog vragen heeft, kan steeds terecht bij onze stamboek-verantwoordelijke of bij één van de andere bestuursleden.

Stamboekverantwoordelijke VHGS : Kurt Selleslagh - Baardegemsestraat 4 - 9280 Lebbeke
                                                            tel. 0477/62.78.76 - e-mail : kurt@vhgs.be

Voor welke rassen doet de VHGS de stamboekwerking ?
Voor dwerggeiten en angorageiten. Aangezien de Kerry Hill sinds 22/7/2008 officiëel erkend werd doen we er voorlopig geen stamboek meer voor, enkel nog registratie. Sinds 31/12/09 zijn we ook met de registratie van Kerry Hill gestopt.

Voor welke rassen staat de VHGS in voor de registratie ?
Momenteel is dit voor de volgende rassen : Scottish-blackfaceschapen, Wensleydale longwoolschapen, hebridianschapen, merino's, hongaarse rackaschapen, soay schapen, kärtner brilschaap, drents heideschaap, nederlandse landgeit, de Portland en de Badger Face Welsh Mountain. Recent is daar ook nog de Ryeland, Lleyn, Devon and Cornwall longwool, Leicester longwool, Manx Loaghtan, Walliser zwartneusschaap, Dorset Horn, Bluefaced Leicester, Jacob schaap en Barbados Black Belly bijgekomen. De laatste rassen waarvoor we gevraagd werden om registratie te doen zijn Black Welsh Mountain en Gotland Pelsschaap.

Indien een ras officiëel in Vlaanderen erkend wordt, en al onze stamboekfokkers van dit ras overstappen op dit stamboek (dit kunnen ze, tijdelijk, op basis van onze stamboek- of registratiekaarten), dan stoppen wij met de registratie ervan. Zo doen we sinds begin 2008 geen registratie meer van zwartblesschapen (meer info op www.vlaamszwartblesstamboek.be) en eind 2008 beslisten we om op 1/1/2009 ook te stoppen met de registratie van Wiltshire Horn, Ouessant, Castlemilk Moorit en Clun Forest.

Wat dan met de volgende andere rassen : belgische melkschapen, witte melkgeiten, toggenburger geiten, anglo-nubische geiten, hertengeiten, bonte geiten en sinds 22/7/2008 ook de boekgeit ?
Deze rassen werden door de Administratie Land- en Tuinbouw van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap erkend, die zelf de stamboekwerking van deze rassen deed. Sinds de regionalisering van de bevoegdheid ‘Landbouw’ in 2002 valt het Ministerie van Landbouw niet meer onder de bevoegdheid van de federale regering, maar onder die van de verschillende gewesten. Dit wil dus zeggen dat de administratie van het Vlaams gewest zelf een nieuwe structuur moest opzetten. Op 17 mei 2004 kwam die er door de oprichting van het Vlaams Fokkerijcentrum (VFC zie www.vfc.be). Dit Vlaams Fokkerijcentrum (VFC) werd opgericht met als initiële doelstelling om efficiëntere fokkerij-initiatieven in de brede zin van het woord te ontwikkelen in Vlaanderen. Deze vzw staat ten dienste van de Vlaamse fokkerijsector die ondergebracht wordt in 6 koepelverenigingen, namelijk : Rundvee (Vlaamse Rundveeteelt Vereniging), Varkens (Vlaams Varkensstamboek), Paarden (Vlaamse Confederatie van het Paard), Kleine herkauwers (Kleine herkauwers Vlaanderen vzw), Pluimvee, konijnen en neerhofdieren (Landsbond van bedrijfspluimvee- en Konijnenhouders samen met het Vlaams Interprovinciaal Verbond van fokkers van Neerhofdieren VIVFN) en Genetische diversiteit (Steunpunt Levend Erfgoed vzw en het VIVFN).
Het Vlaams Fokkerijcentrum is het uithangbord van de georganiseerd Vlaamse fokkerij en staat in voor de organisatie van de veeteelttentoonstellingen op Agribex en Agriflanders. Tevens zal ze alle foktechnische informatie over stamboekdieren verzamelen en verspreiden (identificatie, registratie en controle van de prestaties van de dieren of fokwaardeschatting). Het VFC kan in sommige gevallen logistieke steun geven aan koepelverenigingen die dit wensen. Het Vlaams Fokkerijcentrum is niet autonoom, maar hangt af van het Kabinet van de Vlaamse minister van Landbouw.
In de koepel ‘Kleine herkauwers’ (Kleine Herkauwers Vlaanderen vzw, of kortweg KHV vzw) zitten de volgende drie verenigingen vertegenwoordigd : Vlaamse schapenhouderij vzw, Nationaal verbond van geiten en melkschapenfokkers vzw en de Nationale vereniging van kwekers van vleesschapen vzw. Op 22 april 2005 verscheen de tekst van het Ministrieel besluit van 21 maart in het Belgisch staatsblad dat de erkenning van de vzw Kleine Herkauwers Vlaanderen en van de verschillende schapen- en geitenrassen beschrijft. Hiermee werd een nieuwe stap gezet in de organisatie van onder andere een gestructureerd stamboek in Vlaanderen. 

Aangezien deze stamboekwerking volledig buiten de VHGS gebeurt, raden wij de fokkers van deze rassen aan om lid te worden van KHV vzw, rechtstreeks bij KHV ofwel via hun provinciale vereniging, zoniet kunnen de gefokte dieren geen stamboekkaarten meer bekomen.

Wat dan met de in België erkende vleesschapenrassen ?
Bij het opmaken van deze tekst praat je dan over 10 schapenrassen, Texel, Suffolk, Hampshire, Ile-de-France, Bleu du Maine, Zwartbles, Swifter, Blauwe Texelaar, Rouge de l'Ouest en Witlshire Horn. De stamboekwerking voor deze rassen werd ook ondergebracht bij KHV vzw. Voor vragen over de stamboekwerking van de vleesschapen kan je Ignace Lootvoet best bereiken via e-mail op info@khv.be of telefonisch elke dinsdagavond tussen 18 en 22 uur op 058/28.98.20. Voor zeer dringende gevallen kan je hem eventueel ook bereiken op zijn gsm : 0475/78.30.04.
Sinds 22/7/2008 werden er nog 3 rassen aan de bovenstaande lijst toegevoegd, namelijk Romanov, Kerry-Hill en Clun Forest. Ook voor de Herwick is er ondertussen een erkend stamboek dat door KHV bijgehouden wordt.

Wat dan met de zeldzame Belgische schapenrassen ?
Onder deze noemer vallen de volgende 8 schapenrassen : Ardense voskop, Entre-Sambre-et-Meuse, Houtlandschaap, Kempens schaap, Lakens schaap, Mergellandschaap, Vlaams kuddeschaap en Vlaams schaap. De stamboekwerking voor deze 8 rassen werd ondergebracht in de koepel ‘Genetische Diversiteit’ en hiervoor moet je aankloppen bij Steunpunt Levend Erfgoed of kortweg SLE (zie www.sle.be). Reeds meer dan 15 jaar ijveren zij voor het behoud van de zeldzame Belgische schapenrassen. Onlangs kwamen daar ook nog de 2 typisch Belgische geitenrassen bij, de witte kempische geit, en de vlaamse bontkleurige geit. Sinds begin 2007 staat SLE ook in voor de stamboekwerking van het Ouessant schaapje alsook voor de Castlemilk Moorit.

Bij welke vereniging kan je best lid zijn ? Je moet dus individueel lid van de koepelvereniging zijn (KHV of SLE) om te kunnen deelnemen aan de officiële stamboekwerking. Indien je lid bent van één van de provinciale verenigingen van fokkers van melkgeiten- en schapen of vleesschapen dan zorgen zij hier meestal voor, anders zal je rechtstreeks lid moeten worden. Dit lidgeld staat dus volledig los van de 12,50 euro lidgeld die je bij de Vlaamse hobbyfokkers van geiten en schapen betaalt. Ik ben er echter van overtuigd dat je voor die 12,50 euro heel wat informatie krijgt, dat je gemakkelijker contacten zal kunnen leggen met andere fokkers, dat je publiciteit kan maken voor je eigen fokkerij en je dieren of een advertentie plaatsen, en dat je desgewenst kan deelnemen aan tal van activiteiten die wij organiseren. Wij zijn ervan overtuigd dat je op deze manier waar voor je geld krijgt, al kan er natuurlijk altijd hier of daar verbeterd worden. We staan steeds open voor positieve feed-back van onze leden en voor mensen die wensen mee te werken in onze vereniging. We gaan dan ook de toekomst met volle vertrouwen tegemoet. 

Waarom doen de Vlaamse hobbyfokkers van geiten en schapen zelf aan stamboek- en registratie-werking ?
Meer dan 10 jaar geleden heeft het toenmalig Ministerie van Landbouw beslist om geen stamboek meer te doen van dwerggeiten. De fokkers van deze dieren stonden plots in de kou en kwamen bij ons aankloppen om de stamboekwerking verder te zetten, zij het dan niet officiëel erkend. Achteraf kregen we dezelfde vraag voor angorageiten, ouessant- en Kerry Hill schapen. Wij hebben dit tot op de dag van vandaag altijd plichtsbewust gedaan, en ondertussen kwam de vraag binnen voor nog bijkomende rassen, zij het dat we hiervoor enkel registratie gedaan hebben (dus geen aankeuringen). Indien één van deze rassen in de toekomst officiëel erkend wordt dan zullen we alle gegevens over de dieren van de fokkers die het wensen, vrijgeven. We hebben trouwens in ’t verleden nooit iets willen doen voor de melk- en vleesschapen, de melkgeiten en de Belgische schapenrassen omdat daar een officiëel stamboek voor bestond. De fokkers van deze dieren hebben we altijd aangespoord om zich lid te maken van de provinciale verenigingen of van de SLE om zo met hun stamboekpapieren in orde te blijven. Eens een ras officiëel erkend wordt, is er meestal een overgangsfase waar de dieren met onze registratiekaarten ook in het officiële stamboek aanvaard worden. De rest van deze vragenlijst handelt uitsluitend over de rassen die door de VHGS geregistreerd worden.

Kunnen er nog bijkomende schapen- of geitenrassen officiëel erkend worden ?
Om de erkenning van een nieuw ras aan te vragen moet volgens het Ministerieel besluit betreffende de organisatie van de fokkerij van kleine herkauwers van 21 maart 2005 een verzoek ingediend worden bij de KHV vzw of bij SLE vzw. Dit verzoek moet ten minste de volgende onderdelen bevatten : de naam van het ras, een beschrijving van het fokdoel, een beschrijving van de exterieure kenmerken, de opgave van te controleren prestaties en een actuele lijst van fokkers en dieren van het ras in kwestie. Er kunnen in de toekomst wel extra onderdelen aan deze lijst toegevoegd worden. Voor KHV is Ignace Lootvoet de contactpersoon, voor SLE is dit Staf Van den Bergh.
Er is nog wel geen absolute duidelijkheid over welk van de 2 verenigingen nu juist welk ras zou opnemen in zijn werking, maar recente voorstellen gaan ervan uit dat dit voor de op productie gerichte rassen bij de KHV zou moeten zijn, en voor de andere rassen bij de SLE. De SLE werkt momenteel al nauw samen met gelijkaardige organisaties in diverse Europese landen die zich gegroepeerd hebben in SAVE (Safeguard for Agricultural Varieties in Europe). Voor schapenrassen zoals de Castlemilk Moorit, die in hun thuisland reeds als zeldzaam schapenras erkend wordt, is de SLE vragende partij om de stamboeken in België te voeren (wat ze sinds 2008 dan ook doen). Dit is duidelijk een gunstige evolutie voor de betrokken rassen want op die manier zal er een breder zicht komen op de afstamming van de beschikbare fokdieren en hun al dan niet verwantschap aan elkaar zodat inteelt zoveel mogelijk kan uitgesloten worden.
De ervaring die SLE heeft opgedaan bij het opstarten van haar eigen stamboeken voor de zeldzame Belgische schapenrassen, zal hier zeker nuttig zijn. Vooraleer met de eigenlijke stamboekwerking van de zeldzame rassen te beginnen hebben ze gedurende twee jaar "registratie" van de dieren gedaan. Vervolgens werden stamboeken en hulpstamboeken opgestart en werd na keuring van de dieren op basis van fenotype (de uiterlijke kenmerken van het dier) beslist welke dieren in de hoofdafdeling kwamen en welke niet. De stamboeken blijven - ook vandaag nog - open voor vrouwelijke dieren, waarvan de herkomst niet vast staat. Die komen in hulpstamboeken terecht als F1, F2 of F3. Afstammelingen van F3 ooien met een ingeschreven ram gaan naar de hoofdafdeling. Dieren die in buitenlandse stamboeken zijn ingeschreven (Kempens, Mergelland en Vlaams schaap) worden op basis van hun buitenlandse stamboekpapieren na import, in hun stamboeken ingeschreven. Afstammelingen van ingeschreven dieren worden via een geboorteverklaring opgenomen in het stamboek. Rammen moeten worden gekeurd vooraleer ze worden ingezet voor de kweek en kunnen dan eventueel nog worden uitgesloten (bv. bij fysieke gebreken of sterk afwijkende rasconformiteit).
Volgens Staf Van den Bergh van SLE zou er voor nieuwe rassen of rassen  waarvoor wij reeds een stamboek hebben of aan registratie doen, met die gegevens kunnen gestart worden. In ieder geval zal toch een nieuw fokdoel en stamboekprogramma moeten worden opgemaakt per te erkennen ras en ter goedkeuring worden voorgelegd aan het Ministerie.
Wat nieuwe rassen in de toekomst betreft moeten de dieren in eerste instantie altijd geregistreerd worden en kan er pas sprake zijn van de opstarting van een officieel stamboek van zodra een ras 'leefbaar' wordt in Vlaanderen, dat dus de aanwezigheid op zijn minst stabiel is en liefst aangroeit. Op basis van  de huidige positieve contacten met SLE en KHV denk ik dat daar nog een rol voor onze vereniging weggelegd is.
Sinds kort draaien de stamboeken van SLE op hetzelfde FALCOO-informaticaprogramma als dat van KHV. De gegevensbanken blijven gescheiden en in beheer bij elk van de secretariaten van de twee verenigingen. KHV was reeds langer overgeschakeld, omdat het programma van de geiten en melkschapen niet meer functioneerde. SLE had  beslist pas over te stappen nadat de geboorteverklaringen 2006 werden uitgestuurd vanuit het vroegere programma (en nadat het FALCOO-systeem zijn kinderziektes overwonnen had).Uiteraard moet er in een later stadium ook nog gepraat worden over de kosten van zo'n stamboekvoering voor de fokkers. Principieel zou die kostendekkend moeten zijn, doch dat zal desgevallend nog afhangen van het feit of het Ministerie ook voor de nieuwe rassen een stamboek-subsidie wil instellen of niet.

Huidige en toekomstige rol van de Vlaamse hobbyfokkers van geiten en schapen ?
Het is nooit echt de bedoeling geweest van de VHGS om officiële stamboeken bij te houden, wij hebben hiervoor nooit een erkenning van de overheid gekregen of zelfs aangevraagd en zijn hier altijd duidelijk in geweest ten opzichte van onze leden. We hebben enkel op vraag van onze leden eerst een eigen stamboekwerking opgezet voor dwerggeiten, angorageiten, Kerry-Hill schapen en Ouessant schapen en daarna registratie van verschillende andere schapenrassen die nooit in België erkend geweest zijn. De fokkers van deze schapenrassen, die tenslotte geïmporteerde stamboekdieren hadden, konden tot nu bij geen enkele officiële instantie terecht en gaven er de voorkeur aan om toch minstens binnen onze eigen vereniging een registratieformulier te hebben voor hun fokdieren en de afstammelingen hiervan. Ook het reserveren van een eigen fokkerijbenaming is altijd enkel binnen de VHGS geldig  geweest. Fokkers van vleesschapen of melkgeiten hebben we in het verleden steeds voor hun stamboekwerking en reservatie van stalnamen doorverwezen naar de provinciale verenigingen, de fokkers van zeldzame Belgische schapenrassen naar de SLE.
Uiteraard hebben we onze leden altijd andere diensten aangeboden ; uitbreiding van de kennissenkring, fokkers met elkaar in contact brengen, organisatie van een daguitstap, een studievergadering en een jaarlijks verenigingsfeest, organisatie van meerdere keuringen per jaar, zoveel mogelijk informatie verschaffen via ons tijdschrift en via onze website, advertenties van de leden plaatsen op de website alsook hun electronisch visitekaartje waardoor hun fokkerij grotere bekendheid krijgt, ... zijn altijd de voornaamste doelstellingen geweest. Aan het groeiend ledenaantal te zien denk ik dat we daar als hobbyfokkers wel grotendeels in slagen, al is er natuurlijk altijd ruimte voor verbetering en staan we open voor alle mogelijke suggesties van onze leden. We stellen het trouwens op prijs dat sommige leden willen meewerken aan de uitbouw van onze activiteiten want samen staan we sterker en vele handen maken het werk lichter zijn 2 bekende spreekwoorden die hier van toepassing zijn.
Wat nu de stamboekwerking betreft willen we onze leden zeker niet in de kou laten staan en zullen we er verder voor ijveren dat de fokkers die dit wensen, hun dieren zouden kunnen laten opnemen in de officiële stamboeken van KHV of SLE, want dat is volgens ons in het belang van de fokkerij. Beide organisaties hebben van de overheid een aantal taken gekregen zoals het verzamelen van zoötechnische gegevens om de beoordeling van de genetische waarde van schapen en geiten mogelijk te maken, het uitwerken van fokprogramma's die de afzet van alle van geiten en schapen afgeleide producten bevordert, het begeleiden van de fokkers op gebied van selectie van eliteschapen- of geiten, het uitwerken van een regeling tot erkenning van de OSE-resistente status van fokkerijen, ... Op welke manier en onder welke voorwaarden is vandaag wel nog niet afgesproken, maar er moeten duidelijk mogelijkheden zijn.
Fokkers die de overstap naar het officiële stamboek niet wensen te maken zullen we echter niet in de kou laten staan, tenzij de groep zo beperkt wordt dat zulks niet meer verantwoord zou zijn. Dit zal ras per ras door het bestuur moeten bekeken worden zodat het niet uitgesloten is dat we niet langer stamboek of registratie zouden doen voor bvb zwartblesschapen, aangezien dit ras ondertussen erkend is en de meeste fokkers hun dieren reeds zullen laten inschrijven in het stamboek van de KHV. We houden jullie van dergelijke beslissingen uiteraard via ons tijdschrift  op de hoogte.
Wat nieuwe rassen in de toekomst betreft moeten de dieren in eerste instantie altijd geregistreerd worden en kan er pas sprake zijn van de opstarting van een officieel stamboek van zodra een ras 'leefbaar' wordt in Vlaanderen, dat dus de aanwezigheid op zijn minst stabiel is en liefst aangroeit. Op basis van de huidige positieve contacten met SLE denk ik dat daar nog een rol voor onze vereniging weggelegd is. Dit wordt in de komende maanden nog uitgebreid besproken.
Recent kregen we een aantal vragen van fokkers van bepaalde rassen die een eigen rasvereniging willen oprichten of reeds opgericht hebben bvb. Castlemilk Moorit, Soay, Wiltshire Horn, Ouessant, ...
De bedoeling is vooral om de fokkers van deze bijzondere schapenrassen meer specifieke informatie over hun eigen ras te kunnen bezorgen, en om een beter zicht te krijgen in de verschillende mogelijke foklijnen die er in Vlaanderen en de ons omringende landen zijn. Wat ons betreft steunen we dergelijke initiatieven en bieden we hen de mogelijkheid aan om zich via onze website kenbaar te maken.
Op onze jaarlijkse schapen- en geitenhappening kunnen deze rasverenigingen zeker aan bod komen en ook de mogelijkheid om bepaalde informatie in ons tijdschrift te plaatsen is zeker bespreekbaar. In het verleden hebben we dit trouwens al gedaan voor fokkers die een oproep deden onder onze leden om na te gaan of er voldoende interesse was om een erkenningsdossier op te stellen. Wij zijn ervan overtuigd dat dit in het belang van de fokkerij is, maar er moet natuurlijk ook de behoefte en de nood zijn bij de fokkers zelfs. Je kan natuurlijk niemand dwingen om stamboekdieren te fokken, ook liefhebbers die gewoon ’n geit of een schaapje als gezelschap willen houden zijn bij onze vereniging welkom. Als blijkt dat er bij de fokkers van een bepaald ras geen, of een onvoldoende groot draagvlak is voor een officiële stamboekwerking dan zouden alle inspanningen op dit vlak, voor dat betreffend ras, jammer genoeg wel eens nutteloos kunnen blijken . . . 

Ik heb schapen of geiten van een ras dat niet in dit artikel beschreven staat. Kan de VHGS ook voor de registratie van dit ras instaan ?
In dergelijk geval richt de eigenaar/fokker van dergelijke dieren best een aanvraag naar één van de bestuursleden. De VHGS zal dan onderzoeken of het ook de registratie van het betrokken ras kan doen en zal het besluit aan de eigenaar/fokker meedelen. Om een volledig bijgewerkte lijst te bekomen, kan men een vraag richten aan de stamboekverantwoordelijke.

Wat is het voordeel van de stamboekwerking of de registratie door de VHGS ?
Op een overzichtelijke manier worden aan de fokker of de eigenaar van een stamboekwaardig, of geregistreerd dier zoveel mogelijk gegevens meegedeeld. Op de stamboek- of registratiekaart staan alle gegevens van het dier (ras, geslacht, worpgrootte, kleur, naam, geboortedatum, sanitel- en eventueel oornummer) en ook de naam, sanitelnummer en oornummer van de ouders en grootouders (zie figuur 1. en 2.).
De fokker kan dus voor elk dier de afstamming nauwgezet opvolgen, hetgeen bij het fokken (vb. opvolging of opstarten van een bepaalde bloedlijn of inteelt vermijden) uiteraard van groot belang is.
Daarenboven kan men de juiste leeftijd van elk dier kennen en kan men nagaan hoeveel vrouwelijke of mannelijke nakomelingen een bepaald dier voortgebracht heeft.

Wat is het verschil tussen sanitel- en oornummer ?
Het sanitelnummer is het nummer dat elk in België gehouden schaap of geit sinds 1996 toegekend krijgt door de fokker, of door de invoerder indien het over een geïmporteerd dier gaat. Sinds de Europese verordening (EG) 21/2004 wordt er een onderscheid gemaakt tussen schapen, geiten en hert-achtigen die voor 9 juli 2005 geboren zijn of na 9 juli 2005.
Alle schapen, geiten en hertachtigen die voor 9 juli 2005 geboren zijn hebben 1 sanitelnummer in het linkeroor. Voor melkgeiten is dit een blauw oormerk, voor schapen een zalmkleurig en voor herten een groen. Het oormerk draagt de volgende vermeldingen : de letters BE, gevolgd door 8 cijfers, waarvan het eerste, of de eerste twee cijfers, de provincie waar het dier gemerkt is aanduiden. Tevens is er op de grote modellen een barcode voorzien die deze gegevens bevat. Voor dwergrassen zoals de dwerggeit, de angorageit of het ouessantschaap was er een klein rond oormerkje, zonder barcode.

Sanitelnummer voor melkgeiten geboren voor 9 juli 2005          Kleine ronde oormerkjes voor de dwergrassen

Geiten (witte, bonte, hertkleurige, toggen-burgers, anglo-nubische of angora's), Belgische melkschapen of vleesschapen die opgenomen worden in de door het Ministerie van Landbouw erkende stam-boekwerking kregen voor 9 juli 2005 nog een tweede oormerk toegekend, een geel. Hierop staat het stamboeknummer van de fokker en het volgnummer van het dier binnen zijn bedrijf vermeld.

Stamboekdieren die meer dan 10 jaar oud zijn hebben waarschijnlijk nog geen geel oormerk, want toen werden de stamboeknummer nog in de oren getatoeëerd, het stalnummer in het ene oor, het volgnummer in het andere. Ook veel geïmporteerde dieren (bv. vanuit Nederland, ...) hebben hun nummers nog in hun oren getatoeëerd.
De Europese Verordening 21/2004 van de Raad van 17/12/2003 werd in de zomer van 2005 van kracht en
voorziet dat het identificatie/heridentificatiesysteem in elk Europees land aan bijkomende verplichtingen moet
voldoen voor alle kleine herkauwers die na 9 juli 2005 geboren worden. De hierboven beschreven oormerken worden vervangen door 2 identieke oormerken waarmee elke kleine herkauwer gemerkt moet worden.Uitgangspunt is en blijft de traceerbaarheid van de dieren teneinde in crisissituaties zo efficiënt mogelijk te kunnen optreden. Deze oormerken zijn voor alle kleine herkauwers dezelfde, namelijk zalmkleurig. Elk schaap, geit of hertachtig dier dient door de verantwoordelijke geïdentificeerd te worden met twee erkende oormerken vooraleer het vertrekt uit het beslag waar het dier geboren werd, of ten laatste op de leeftijd van 6 maand indien het dier op het bestag blijft. Dieren die niet geoormerkt werden mogen niet meer op de openbare weg komen (zelfs dieren die jonger zijn dan 6 maanden moeten dus voor de eerste verplaatsing over de openbare weg geoormerkt zijn). Er werd een uitzondering voorzien voor slachtlammeren die een enkelvoudig blauw oormerk krijgen. Deze dieren mogen dan wel enkel naar het slachthuis afgevoerd worden, tenzij ze hermerkt worden met 2 gewone oormerken.

Sinds midden 2006 verleent het FAVV een afwijking  voor de identificatie van de dwergrassen Ouessant en Soay. Deze rassen kunnen geïdentificeerd worden door een kleiner oormerktype in tweevoud, één in elk oor. Ingeval een veehouder één van vermelde rassen houdt, kan hij een bestelling voor dit kleiner oormerktype plaatsen bij DGZ-Vlaanderen, Deinse Horsweg 1 te 9031 Drongen – fax 078/05.23.23 - e-mail i&r@dgz.be. Deze bestelling dient aan volgende voorwaarden te voldoen : verklaring houder van vermelde rassen, aanduiding enkel houder van vermelde rassen of gemengd met andere kleine herkauwers, aanduiding van de gemiddelde veebezetting op jaarbasis voor vermelde rassen en (eventueel) andere kleine herkauwers en verklaring dat hij de rassen, waarvoor het FAVV een derogatie verleend, vandaag vermeld op zijn register.

Links het oude sanitelnummer voor dwergrassen, daarnaast het ‘gewone’ dubbele oormerk, dan het nieuwe oormerk voor dwergrassen, en uiterst rechts de beslagoormerken voor slachtdieren.

Voor elke verrichting die gevraagd wordt in verband met onze stamboek- of registratiewerking, moet je altijd het volledig sanitelnummer doorgeven, dus 2 letters en 8 cijfers (vb. BE 1234-1234) voor dieren die geboren zijn vóór 9 juli 2005, en 2 letters en 9 cijfers voor dieren die na 9 juli 2005 geboren zijn (BE11234-0001).

Welke dieren komen in aanmerking voor de registratie- of stamboekwerking van de VHGS ?
Alle raszuivere dieren die rechtstreeks van stamboekdieren voortkomen kunnen in de database opgenomen worden. Voor importdieren volstaat het om onze stamboekverantwoordelijke een kopie van de buitenlandse stamboekdocumenten van het dier te bezorgen (vb. Nederland, Verenigd Koninkrijk, Schotland, Duitsland, ...) zodat hij de stamboek- of registratiekaart per dier kan aanmaken. Nakomelingen van bij ons geregistreerde dieren kunnen uiteraard onmiddellijk opgenomen worden (indien één van beide ouderdieren niet bij ons geregistreerd is moet er een kopie van de buitenlandse stamboekdocument van dit dier bijgevoegd worden).
Indien men een raszuiver dier heeft, dat aan de standaard voldoet, maar waarvoor men geen enkel stamboekdocument heeft en men met dit dier toch wenst te fokken, kan men het in het hulpstamboek laten opnemen (dit geldt echter enkel voor vrouwelijke dieren en niet voor rammen of bokken). Het betrokken dier krijgt een F1 vermelding en moet gepaard worden met een raszuivere stamboekram of -bok. Enkel de vrouwelijke nakomelingen hiervan worden als F2 ingeschreven. Wanneer zij op hun beurt met een (andere) raszuivere stamboekram of -bok gepaard worden, krijgen de vrouwelijke nakomelingen het statuut F3. Wie dit verhaal verder zet tot F4, F5 en F6 bekomt uiteindelijk dieren die in het stamboek of het register kunnen ingeschreven worden. Iedere fokker begrijpt dat dit een vrij moeilijke en omslachtige manier is, en dat het beter is een raszuiver dier met de nodige stamboekpapieren bij een fokker aan te kopen.

Wat is het verschil tussen de stamboek- en de registratiewerking van de VHGS ?
Bij de registratie worden enkel de hierboven vermelde gegevens van de dieren bijgehouden. Bij het stamboek worden de dieren ook aangekeurd op de leeftijd van één jaar. Pas indien blijkt dat de aangekeurde dieren geen ernstige gebreken vertonen en voldoen aan de standaard worden ze definitief opgenomen in het stamboek.
Deze aankeuringen worden op 2 verschillende manieren georganiseerd : door een verzameling op een welbepaalde dag en plaats enerzijds of door een bezoek aan huis door 2 of 3 bestuursleden van de VHGS anderzijds.

Ik koop een raszuivere geit of schaap, met de nodige stamboekdocumenten, wat moet ik dan doen ?
Bezorg een kopie van deze stamboekdocumenten aan onze stamboekverantwoordelijke, samen met het sanitelnummer van het dier. Na overschrijving van 2,50 euro zal u de stamboek- of registratiekaart (al naar gelang het ras van het dier) thuis ontvangen.

Ik koop een dier dat reeds een registratie- of stamboekkaart van de VHGS heeft, wat moet ik dan doen ?
Bij het afhandelen van de verkoop geeft de verkoper de stamboek- of registratiekaart mee met de koper. Wanneer de koper de stamboek- of registratiekaart op zijn naam wenst te zetten (om de eventuele nakomelingen ook te kunnen registreren) moet hij lid zijn (of worden) van de VHGS, de kaart opsturen naar onze stamboekverantwoordelijke (met vermelding 'aangekocht dier' en de datum waarop de verkoop doorging) en 2, 50 euro overschrijven op de rekening van de VHGS. De stamboekverantwoordelijke bezorgt de aangepaste kaart aan de koper.

Mijn dier heeft zijn sanitelnummer verloren en ik heb een nieuw (verschillend) nummer toegekend
Aangezien de registratie- en stamboekwerking van de VHGS volledig gebaseerd is op het sanitelnummer moet je in dat geval het nieuwe sanitelnummer doorgeven aan onze stamboekverantwoordelijke. Hij zal, na ontvangst van de betaling van 2,50 euro, een nieuwe kaart opmaken en die aan de eigenaar bezorgen.

Ik fok met 2 raszuivere stamboekdieren en wens de lammetjes ook in het register of het stamboek op te nemen.
In dat geval moet er zo snel mogelijk (binnen de 8 dagen) na de laatste geboorte een 'Dek- en geboortebewijs' ingevuld worden en aan de stamboekverantwoordelijke bezorgd (zie figuur 3.). Dit formulier verschijnt jaarlijks ten gepaste tijde in het tijdschrift van de VHGS (en is ook beschikbaar om te downloaden op de internet-site).
Opgepast, jaarlingdieren moeten wel aangekeurd zijn door de VHGS, anders kunnen de lammetjes van deze dieren niet opgenomen worden in het stamboek. Na ontvangst van de overschrijving van 2,50 euro per in te schrijven dier bezorgt de stamboek-verantwoordelijke de nodige kaarten aan de fokker.

Kan ik de naam van de lammetjes vrij kiezen ?
Elk jaar moet de naam van de ingeschreven lammetjes steeds met dezelfde beginletter beginnen. In principe neemt met elk jaar de volgende letter uit het alfabet. Door een gelijkschakeling tussen de vleesschapen en de melkgeiten- en schapen heeft KHV dit systeem 2 keer moeten veranderen. Om het voor de fokkers niet nog moeilijker te maken hebben wij ons hierop aangepast. In 2006 was het letter 'O', in 2007 letter 'J', en in 2008 was het de letter 'A', in 2009 'B' en nin 2010 'C' (al is het toekennen van een naam niet noodzakelijk, dit kan eventueel ook de beginletter met een zelf gekozen volgnummer zijn). Elk werkjaar begint op 1 september en eindigt op 31 augustus (bv. van 01/09/2009 tot 31/08/2010).
De VHGS biedt ook de mogelijkheid om een eigen stalnaam te laten registreren (dit is een soort familienaam die alle bij u geboren dieren krijgen). Bij aanvraag hiervan wordt uiteraard nagegaan of de gekozen naam nog niet bestaat. Indien dit niet het geval is, krijgt de fokker een 'Stalnaamakte' (zie figuur 4.).
De kostprijs hiervan is 15,00 euro, maar dit is niet verplicht. Het heeft wel het voordeel dat de gefokte dieren gemakkelijk door iedereen worden herkend.

Moet de kleur van de lammetjes vermeld worden ?
Voor dwerggeiten, ouessantschapen, angorageiten, wensleydaleschapen, . . . moet de kleur vermeld worden. Voor zwartblesschapen moet de fokker de aftekening aan de hand van een lettercombinatie doorgeven. Deze informatie wordt op de registratiekaart vermeld. Deze lettercombinatie is 2 letters lang. De eerste letter staat voor de kleur van de voeten (A = 2 witte voeten, B = 3 witte voeten, C = 4 witte voeten), de tweede voor de aftekening van de bles (A = mooie bles, B = zandloper bles, C = brede bles, D = zeer smalle bles, E = onderbroken bles). Verder kan er bij deze letters een - een + of een -/- geplaatst worden ( - staat voor : achterpoot niet rondom wit, zwarte staart of zwarte vlek in het wit van de staart; + staat voor : wit op de oren of bef (witte vlek op borst of onder kin); -/- staat voor : minder wit dan omschreven). Het teken - staat dus voor te weinig wit en het teken + staat voor teveel wit. Op de Nederlandse stamboekkaarten staat dit niet vermeld !

Aanvragen voor een hulp- of stamboekkeuring : hoe gaat dit in zijn werk ?
Jaarlijks (omstreeks de maand mei) moet elke fokker, voor zijn jaarlingdieren die moeten opgenomen worden in het stamboek, een aanvraag richten tot de stamboekverantwoordelijke via het 'FORMULIER VOOR AANVRAAG HULP- OF STAMBOEKKEURING'. Dit formulier verschijnt ieder jaar ten gepaste tijde in het tijdschrift van de VHGS. Zijn dieren, die voorlopig enkel in het geboorteregister opgenomen werden, kunnen na aankeuring definitief opgenomen worden in het stamboek. Pas dan kunnen nakomelingen van deze dieren ook opgenomen worden in het geboorteregister en later in het stamboek (na aankeuring).
Voor opname van dieren in het hulpstamboek (uitgezonderd rammen of bokken) moet men eveneens bovenvermeld formulier invullen en opsturen naar de stamboekverantwoordelijke. Tijdens hun keuringsronde zal het dier gekeurd worden om na te zien in welke F-lijn ze kan geplaatst worden (het is niet uitgesloten dat een dier direct in F2, F3 of F4 ingeschreven kan worden). De fokker krijgt voor elk aangekeurd dier een keuringsverslag.

Hoeveel kosten de aankeuringen ?
Wanneer de fokker zijn aanvraag tijdig indient, zodat die kan doorgaan op een door het bestuur van de VHGS voorgestelde datum, kost dit 10,00 euro voor de verplaatsing, en 2,50 euro per aangekeurd dier. Indien de aankeuring gebeurt op een vooraf aangeduide verzamelplaats vervallen de 10,00 euro verplaatsingskosten. Indien de fokker zich niet naar een dergelijke verzamelplaats begeeft of wanneer er een specifieke afspraak op het beslag van de fokker moet gemaakt worden kost dit 0,25 euro per gereden kilometer (heen en terug) en 2,50 euro per aangekeurd dier.

Mijn geregistreerd dier wordt geslacht, is gestorven of wordt verkocht aan iemand die niet met de registratie- of stamboekwerking wenst mee te doen.
In dergelijk geval kan de eigenaar dit melden aan de stamboekverantwoordelijke van de VHGS, maar dit is niet verplicht.

Is de stamboek- en registratiewerking van de VHGS duur ?
Alle prijzen werden in het artikeltje vermeld. In vergelijking met de meeste andere landen is de kostprijs bij de VHGS veel goedkoper.

Ben ik verplicht mijn dieren bij de VHGS te registeren om deel te kunnen nemen aan het clubkampioenschap ?
Neen,dit is geen verplichting. Men kan dus met om het even welk dier deelnemen (zelfs zonder stamboek-papieren). Wel moet men uiteraard lid zijn van de VHGS.

Moeten mijn dieren CAE- of zwoegervrij zijn om ze te laten registreren ?
Het feit dat je geiten al dan niet CAE-vrij zijn, of je schapen zwoegervrij, staat volledig los van de registratie die door de VHGS gedaan wordt.

Geldt hetzelfde voor scrapieonverdachte schapen, of ARR-ARR . . . . ?
Inderdaad, ook dit staat volledig los van de stamboekwerking zoals die door de VHGS gebeurt.

De stamboek- en registratiewerking van de VHGS werkt volledig autonoom en onafhankelijk van om 't even welke andere organisatie ook. Fokkers die dieren naar Nederland wensen te exporteren doen er goed aan hun dieren zowel in Nederland (meestal bij een welbepaalde rasvereniging of de Vereniging van Speciale Schapenrassen) als in België (bij de VHGS) te laten registeren.

     
 Figuur 1                Figuur 2               Figuur 3                Figuur 4

Download het "Dek en Geboortebewijs" :   pdf-formaat - word-formaat
of het formulier om de aankeuringen aan te vragen : pdf-formaat - word-formaat

Dwerggeiten :

    Angorageiten :

Ouessant schapen :

Kerry Hill schapen :

Zwartblesschapen :

Scottish Blackface schapen :

Wensleydale longwool schaap :

Wolmerino 'der lage landen' :

Wiltshire Horn schapen :

Clun Forest schapen :

Hongaars rackaschaap :

Drents heidschaap :

Herdwick :

Castlemilk Moorit :

 Hebridean :

 Portland :

Badger Face Welsh Mountain :

Lleyn :

Devon & Cornwall Longwool :

Leicester Longwool :

Manx Loaghtan :

Ryeland :

Dorset Horn :

Bluefaced Leicester :

Nederlandse landgeit :

Jacob schaap :

Barbados Black Belly :

Soay :

Kärtner brilschaap :

Walliser zwartneusschaap :

  Welkomstwoord                  Werking VHGS