Home
Gevel
Ontwerpen
Hoofdaltaar
Koepel
Klokken
Biechtstoelen
Communiebank
Preekstoel(en)
Kruisweg
Kapel H.Kruis
Kapel St-Anna
Altaar St-Jozef
Altaar St-Michiel
Beelden
Oriëntatie
KIK
Relicten
St-Jan Nepomuk
Enkele merkwaardigheden
naar scherm:
Biechtstoelen Extra Info u is reeds hier Kleine_Kruisweg

Treffende overeenkomsten met Mechelen
Met enige verbazing ziet men hoe sterk de Mechelse jezuïetenkerk (momenteel de St. Petrus en Pauluskerk) een kopie is van de Leuvense kerk. Het lijkt wel of pater Hesius daar zijn droom van kerkontwerp kon waarmaken.
De biechtstoelen werden er gemaakt door het atelier van jezuïetenbroeder Nicolaas Van der Veken rond 1683-84 en verschillen eigenlijk niet in stijl met deze van Leuven. Ze zijn eigenlijk veel ruwer qua inhoud, d.w.z. het fijngevoelige in de onderwerpen is soms ver te zoeken. Vooral als men schedels en harten uitbeeldt waaruit wormen en slangen kruipen, om maar een voorbeeld te noemen. De symboliek is hard naturalistisch te noemen en was bedoeld voor het onderricht van novicen en
pelgrims voor St. Franciscus Xaverius.
De vraag rijst: wie heeft wie gekopieerd? Het lijkt dat de Mechelse school voortgebouwd heeft op de resultaten van de Antwerpse school in Leuven...

Voorbeeld 1.
Er is een zeer sterke gelijkenis tussen de biechtstoelen "Het Laatste Oordeel" (Mechelen), en,"
Laatste Oordeel en Gerechtigheid" (biechtstoel 4 Leuven). Het lijkt wel of er hier letterlijk afgetekend werd..

 . links (Mechelen), rechts (Leuven)
 

Voorbeeld 2.
Ook de stijl van de deurtjes is nagenoeg identiek. Maar er zijn andere verschillen.
In Mechelen zijn de deurtjes overal gelijk, in Leuven heeft men er een erezaak van gemaakt om overal een ander geometrisch motief aan te brengen. Een streng principe dat we ook terugvinden in de bovenlambrizering van de biechtstoelen van de St.-Pauluskerk (Antwerpen).

Opmerkelijk is ook dat er soortgelijke geometrische motieven voorkomen boven de tralies in de nissen van de biechtelingen. Hier zijn er  maar 4 types terwijl het patroon steeds hetzelfde is in de linkse en de rechtse nis.

  links (Mechelen), rechts (Leuven)

Heel merkwaardig dat alle deurtjes te Leuven sleutelsloten gekregen hebben. In principe werd de scharnier aan de kant van het koor geplaatst zodat 5 van de 8 deurtjes opengaan in uurwerkwijzerszin. De sleutels zelf zijn natuurlijk al jaren zoek en inmiddels werden de meeste sloten ook ontvreemd ...
In Mechelen is er slechts 1 deurtje met een slot en gaat er slechts 1 van de 14 deurtjes open in uurwerkwijzerszin. Vanwaar deze schijnbare willekeur in sloten en scharnieren...?
 

Voorbeeld 3.

Voorbeeld 4.

Er is een zeer sterke gelijkenis tussen:de engelen van de belijdenis of lotsbestemming.
Spijtig genoeg zijn de schedels op beide plaatsen recentelijk op onverklaarbare wijze verdwenen.

links (Mechelen), rechts (Leuven)

 

Mechelen jezuïetenkerk
Mechelen jezuïetenkerk

Zowel te Leuven als te Mechelen werden de biechtstoelen samengevoegd in een luxueuze lambrizering met zitbankjes. In Mechelen gebruikt men daarvoor 3 vrij eenvoudige panelen die bloksgewijs herhaald worden. In Leuven zien we 2 panelen, ieder met een eigen complex geometrisch patroon. Beide hebben symmetrie toegepast zodat de biechstoelenrij links dezelfde structuur heeft als rechts. Enkel in de versiering werd er variatie aangebracht.

Artist Impression 3 - GA 2009
SM Noordrij 1 - Kodak Six-20 Brownie D SM Noordrij 2 - Kodak Six-20 Brownie D

Te Leuven hebben de beeldsnijders het net niet zo ver gedreven om per paneel ook een apart patroon te ontwerpen zoals bij de deurtjes, maar vermoedelijk was dit wel de opzet als we kijken naar de eerste twee panelen vooraan.
Het is precies in deze panelen met hun mooie lijsten en hoogdravende, geniale en vaak abstracte ornamentiek dat we de typische stijl van Quellien herkennen … Jammer dat een van de mooiste sculpturen in de jaren 40 verdwenen is (
klik hier voor meer).                                                                                                                                                                           

Was er verwantschap met Brugge?

In de Brugse jezuïetenkerk (St. Walburga) - een oudere zus van de Leuvense kerk - had men tijdens de Franse Revolutie weinig geluk: alle biechtstoelen zijn verdwenen en werden waarschijnlijk vernietigd. De huidige biechtstoelen werden na 1800 gemaakt. Ze zijn erg sober maar geven toch een beeld van het  vroegere concept. Vincennes (1958) vermeldt dat er een rijk gebeeldhouwde lambrizering rondom de kerk was aangebracht, waarin grootse barokbiechtstoelen met vele beelden waren verwerkt. Gailliard  (1847) beweert dat ze het werk waren van Quellinus. (Ref. "sint-walburga een brugse kerk vol geschiedenis, 1982)

Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat we hier te maken hebben met een identiek type van muurnisbiechtstoelen als te Leuven, dat daarenboven door dezelfde auteur gemaakt werd... Weliswaar betreft het geen gesloten lambrizering omdat de muurpilasters niet bekleed werden... Toeval of niet?

 
Detail van het 17e- eeuws schilderij met binnenzicht van de Sint-Walburgakerk (Kopenhagen Royal Museum of Fine Arts)

Was er een band met Namen?
Spreken we over Brugge, dan komt meteen ook Namen ter sprake. In de Naamse jezuïetenkerk St.-Loup vinden we soortgelijke en erg mooie biechtstoelen. Op het eerste zicht hebben deze 10 biechtstoelen door hun extreme barokke exuberantie een bepaald verpletterend effect op de toeschouwer. Belangrijk is echter dat er een sterke invloed te bespeuren valt van de Antwerpse ateliers en dat er een stijlvariant ontstaan is op basis van een aantal verworvenheden en opvattingen in deze jezuïtische provincie Galo-Belgica.

Moeilijker wordt de vergelijking omdat er duidelijk 3 groepen van biechtstoelen te vinden zijn.
4 biechtstoelen met rechte zuilen werden gemaakt door Enderlin in de periode 1650-1660 - en vermoedelijk gebeurde dit samen met de communiebank. 4 andere - de meest uitbundige (foto) - zijn misschien werk van Delvigne (1660-1670).
De beide eerste in elke rij zijn klassieker en van een latere datum, ik denk zo uit de jaren 1680.

Het zijn deze laatste 2 biechtstoelen die het meest vergelijkbaar zijn met de Leuvense (en de Brugse) biechtstoelen.
Er staan wel nergens grote engelenbeelden opgesteld, maar de 4 Salomonszuilen (torsiezuilen) zien er overal zeer vergelijkbaar 'Antwerps' uit. Ook de rest van de versiering en de opzet trouwens. Heel wat versieringselementen, engelkopjes, figuurtjes en cartouches, vinden we ook in Leuven... Een nadere bezoek en studie meer dan waard.
(Meer informatie kan gevonden worden in het boek "Les Jésuites à Namur, 1610-1773", E. André,  Vanden Bemden Y.)

In grote lijnen kunnen we dus stellen dat de Leuvense biechtstoelen gerealiseerd werden in een tijd dat de Naamse biechtstoelen bijna klaar waren en dat de arbeid aan Mechelse biechtstoelen in de startblokken zat...

naar scherm:
Biechtstoelen Extra Info u is reeds hier Kleine_Kruisweg

** Bij vragen of opmerkingen mag u me altijd mailen:

Copyright © 2010-2018 Guido Abts - Alle rechten voorbehouden.
Deze pagina is het laatst gewijzigd op 4/12/2014

sitadra386@yahoo.com