Vijfde Hoofdstuk : Islam en seks


Mohammed had ook psychische problemen. Toen hij

vijfentwintig jaar was, trad hij in het huwelijk. Gedurende

vijftien jaar leeft Mohammed als een doorsnee Mekkaan. Hij

houdt zich bezig met handeldrijven en kinderen verwekken.

Hij was nu veertig jaar oud. Hij heeft neiging tot piekeren.

Hij trekt zich terug. Hij zoekt de eenzaamheid op in de

rotskloven vanHira,vooral tijdens de ramadan-maand.

Hij wordt neerslachtig en angstig. Hij heeft namelijk last

van het `kwade oog'. Maar plots wordt hij bovendien

overvallen door geestesstoornissen. Van buiten af wordt zijn

geestelijk leven verstoord: een engel verschijnt, hij hoort

een stem, hij krijgt bevelen. Hij denkt dat hij waanzinnig

wordt of bezeten is door een `djinn'. Hij wil zelfmoord

plegen en krijgt het gevoel dat er catastrofen op komst

zijn.Voor Mohammed is dat de verwachting dat de Laatste

Dag nadert. Het wordt een obsessie voor hem. Alhoewel alle

profeten, en vooral Mohammed, graag de ongelovigen al direct

naar het hellevuur willen zenden, zal dat toch officieel

maar gebeuren bij het Laatste Oordeel, maar die dag komt

spoedig.163 Wanneer weet Mohammed niet: alleen Allah weet

wanneer die Dag komt; toch zijn er vijf voortekens, twee

ervan kent ook Mohammed. Het eerste is er wanneer een slavin

het leven zal geven aan haar meesteres; het tweede, wanneer

mensen met blote voeten en amper gekleed de leiders van het

volk zullen zijn.164 Andere voortekens zijn: Men zal de

wetenschap zien afnemen en de onwetendheid groeien; overspel

zal veel voorkomen; men zal veel wijn drinken; de mannen

zullen in aantal afnemen, terwijl de vrouwen zodanig zullen

toenemen dat zij zo talrijk zullen worden dat er slechts ťťn

man zal zijn voor vijftig vrouwen.165 Dat zijn angstwekkende

vooruitzichten.

Bij Mohammed vinden we later ook zeer nadrukkelijk die

aankondiging van de grote dag van de wraak, waarop alle

bozen opgeruimd zullen worden en naar de hel moeten.166 Een

____________________

163 Andrae, p. 71-72: sura 44,9 en 55,35: nog deze

generatie. Sura 15, 85: "En de ure is wezenlijk komend";

Sura 78, 40: "Wij hebben ulieden gewaarschuwd voor een

nabije bestraffing"; 7, 187: "De kennis omtrent de Ure is

slechts bij mijn Heer... Hij zal niet tot ulieden komen dan

onverhoeds." Dit doet ons weer denken aan het evangelie,

waar Jezus zegt: "Ik kom als een dief in de nacht". (Mt. 24,

43-44; Lc. 13, 33-37) en de algemene overtuiging en de

boodschap van het Nieuwe Testament, de Apocalyps en de

brieven van de Apostelen dat het einde van de wereld nakend

was... nog voor dezelfde generatie.

164 Bokhari(2), LXV,XXXI, II, 1; III, p. 414.

165 Bokhari(2), LXVII, CX, 1; III, p. 600.

166 Sura 8, 7; 39, 67-75: "En zij hebben Allah niet begroot

naar zijn wezenlijke maat. Immers de aarde in haar geheel

zal in Zijn greep zijn op de Dag van de Opstanding; en de

hemelen zullen opgerold zijn in zijn rechterhand...En er

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 68

 

 

uitvoerige schets is de volgende: Alle mensen zullen

verzameld worden op een heuvel, zo dat diegene die ze

verzamelt ze allen zal kunnen zien en zich doen verstaan. De

zon zal dichterbij komen en zij zullen in zo'n angst

verkeren, dat ze die haast niet kunnen verdragen. Onder

elkaar zullen ze overleggen, wie ze kunnen aanspreken om

voor hen tussen te komen bij Allah. Eerst denken ze aan

Adam, daarna aan Noach,dan aan Abraham en Mozes, tenslotte

aan Jezus. Maar deze verwijst ze naar Mohammed. Mohammed

komt dan tussen voor zijn volk.167 Trouwens na de tweede

bazuinstoot zal Mohammed de eerste zijn om het hoofd te

 

 

____________________________________________________________

wordt geblazen op de bazuin, zodat bezwijmen al wie in de

hemelen en wie op de aarde zijn, behalve wie Allah wil;

daarna wordt een tweede maal geblazen, en dan staan zij

plots overeind en zien rond.En de aarde glanst op in het

licht van haar Heer, en de Schrift wordt opgesteld, en

bijgebracht worden de profeten en de getuigen; en er wordt

tussen hen beslist naar het wezenlijke, en er zal hun geen

onrecht geschieden. En aan iedere ziel wordt volledig

vergolden wat zij bedreef, immers Hij kent het best wat zij

doen.En zij, die ongelovig zijn, worden in scharen tot

Djahannam gedreven; dan, wanneer zij daar zijn aangekomen,

worden haar poorten geopend. En dan zeggen tot hen haar

wachters : zijntot u niet gekomen de boodschappers van

onder u , om u de tekenen van de Heer voor te dragen en u te

waarschuwen voor de ontmoeting van deze dag? Zij zeggen: Ja

zekerlijk. Maar het woord van de bestraffing wordt

verwezenlijkt aan de ongelovigen...Er wordt gezegd: Treedt

binnen de poorten vanDjahannam, om eeuwig te leven

daarin. Want kwaad is het bestemmingsoord der hovaardigen.

En zij, die hun Heer vrezen, worden in scharen tot de

Gaarde gedreven; dan, wanneer zij daar zijn aangekomen

worden haar poorten geopend. En dan zeggen tot hen haar

wachters: Heil over ulieden! Gij zijt gezaligd. Treedt haar

dan binnen om eeuwig daarin te leven.En zij zeggen: Lof

aan Allah, die ons zijn aanzegging heeft waargemaakt en ons

de aarde heeft doen beČrven, om nu onderkomen te vinden in

de Gaarde, waar wij maar willen. Want heerlijk is het loon

van de werken-bedrijvende.En gij ziet de engelen geschaard

rondom de troon, lofprijzend met de roem van de Heer. En de

beslissing wordt tussen hen geveld naar wezenlijkheid. En er

wordt gezegd: Lof aan Allah, de Heer der wereldwezens".

Opmerkelijk is hier het voorkomen van de engelen met de

bazuin of klaroen van het Laatste Oordeel. Een reminiscentie

van het evangelie: Mt. 24, 31. De bazuin of klaroen komt

elders ook voor in de koran: Sura 6, 73; 18, 99; 20, 102;

23, 101; 27, 87; 36, 51; 37, 19; 39, 68; 50, 20; 69, 13; 78,

18; 79, 13; soms wordt er tweemaal achtereen op de bazuin

geblazen, soms is er maar ťťn stoot: 39, 68 en 37, 19 of 79,

13. Het gaat hier om een hoofdthema van de verkondiging.

167 Bokhari(2), LXV, V,1; III, p. 363-364.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 69

 

 

verheffen en hij zal dan Mozes zien, gehecht aan de troon

van God.168

Mohammed staat evenwel niet alleen met die aankondiging van

vreselijke rampen op de Laatste Dag, ook vele andere

profeten kondigen catastrofen aan. De Openbaring of

Apocalyps van Johannes is een model in het genre.

Djahannam

Het catastrofengevoel is soms de psychische weerslag van een

lichamelijk onwel zijn, dat zijn oorsprong niet direct vindt

in een welbekende aandoening en daardoor een onzekerheid en

een angst verwekt, waarvan de oorzaak door de zieke

geprojecteerd wordt op buitenaardse wezens zoals de djinns,

de duivel of God. Mohammed voelt aan dat er zich iets enorms

aankondigt en pint die gewaarwording vast op een Laatste

Dag. Dat catastrofengevoel wordt bevestigd door de

verschijning van een engel.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

168 Bokhari(2), LXV, XXXIX, III, 1; III, p. 433.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 70

 

 

 

Mohammed vertelt : "Wanneer ik halfweg op de berg was,

hoorde ik een stem die uit de hemel kwam en die zei:

`Mohammed, gij zijt de gezant van God, en ik ben

GabriŽl'. Ik hief mijn hoofd naar de hemel om te zien

wie sprak, en zie, GabriŽl in de vorm van een mens met de

voeten gespreid over de horizon heen stond daar, zeggend:

`Mohammed, gij zijt de gezant van God en ik ben GabriŽl'. Ik

stond naar hem te kijken en ik kon noch voor-, noch

achterwaarts bewegen, en ik begon mijn aangezicht af te

keren, maar gelijk waar ik mij wendde, ik zag hem juist als

tevoren. En ik bleef daar staan, zonder voor-, noch

achterwaarts te gaan, totdat Khadidja haar boodschappers

zond om mij te zoeken".

In deze tekst vinden we alle klassieke elementen van de

hallucinatie. De betrokkene hoort een stem, die

gelocaliseerd is (in de hemel). Zij spreekt meestal in de

tweede persoon : "Gij zijt de profeet".

Hetzelfde schema vinden we bij Jezus bij hetdoopsel in

de Jordaan 169 en bij de gedaanteverandering op de berg

Thabor. Een stem uit de hemel spreekt: "Dit is mijn

welbeminde zoon..." Tegelijk meldt de stem een

uitverkiezing, een zending : gij zijt de Profeet, gij zijt

deMensenzoon. Voor de betrokkene is het een bijna

ongelooflijke belevenis. In het allereerste begin ontstaat

er dan ook een lichte twijfel. Bij Mohammed is er zelfs de

vrees krankzinnig te worden. Hij vertoont zelfmoordneiging.

Thuisgekomen laat hij zich overgieten met water en met een

mantel bedekken.170 Maar zijn vrouw weet hem gerust te

stellen. Zij doet zelfs een toets om te zien of het de satan

was of een engel, die Mohammed verscheen. Kom op mijn

linkerdij zitten, zegde ze, en zie je dan nog GabriŽl ? Ja,

antwoordde Mohammed. Kom op mijn rechterdij zitten, zegde

ze, en zie je hem dan nog ? Ja, antwoordde Mohammed. Kom in

mijn schoot zitten, en zie je hem dan nog? Ja, antwoordde

Mohammed. Toen ontblootte ze haar schoot, en terwijl

Mohammed op haar schoot zat, vroeg ze hem : Zie je hem nog?

Neen, antwoordde Mohammed. Wees dan gelukkig, zei hem dan

Khadidja, het is een engel en geensatan!171

Velen zullen deze geschiedenis voor een fabeltje houden.

Toch is dat verhaal niet noodzakelijk verzonnen. Bij vele

zieken is de acute hallucinatie een voorbijgaande toestand,

die allicht gedurende een zekere tijd blijft naklinken, en

met tussenpozen terugkomt. Bij Jezus duurde het volledige

wegebben van de eerste aanval veertig dagen, die hij

doorbracht in de woestijn. Op de Thabor kwam een

____________________

169 Mt. 3, 16-17: En zie, daar ging de hemel open en Hij

(Jezus) zag de Geest Gods neerdalen in de gedaante van een

duif en over zich komen; en een stem uit de Hemel sprak:

"Dit is mijn Zoon, mijn veelgeliefde, in Wie ik welbehagen

heb".

170 Bokhari(2), LXV, LXXIV, III, 1; III, p. 489-499.

171 Guillaume, p. 106-107.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 71

 

 

tweede, en bij de intocht in Jeruzalem een derde aanval;

beide laatsten duidelijk minder intens of minder verwarrend.

In sommige gevallen zijn die acute toestanden zeer zeldzaam

en markeren ze alleen het begin van een waantoestand, die

zich daarna ontwikkelt via fabulatie en illusie. Zoals bij

paranoia- of parafrenielijders zijn deze fabulaties coherent

met de grondwaan.

Allicht is het ook zo verlopen bij Mohammed. Eenmaal bij

Khadidja terug thuis was de acute aanval aan 't wegebben.

Bovendien vinden we een ander element: het is bekend dat het

menselijk brein niet aan twee dingen tegelijk opmerkzaamheid

kan schenken.Pijn bijv. kan verdrongen worden door mooie

boeiende muziek. Het is normaal dat de wegebbende

hallucinatie verzwakt als Khadidja haar schoot ontbloot en

zo de seksuele gevoelens van Mohammed wekt.

Khadidja maakt de onzekerheid mee van Mohammed; zij

weigert te aanvaarden dat zijn geest gestoord zou zijn,

zoals overigens zijn stads- en stamgenoten insinueren. Nog

vĘĘr de openbaringen wist zij dat de Profeet te lijden had

onder het `kwade oog', en zij liet dan door een oude vrouw

van Mekka zijn kwaal bezweren. Mohammed weigerde echter die

bezwering zodra zijn openbaringen begonnen waren.172Het is

bij een christelijke verwante van haar, met nameWaraka

ben Nawfal, dat zij met haar twijfels en vragen te rade

gaat.173 Deze oude man, die enige kennis had van het

Hebreeuws en van de bijbel, oordeelt dat de belevenis van

Mohammed vergelijkbaar is met die van Mozes. En dat alle

verschijningen van GabriŽl echt zijn.174Met de slag krijgt

Mohammed dus een potentiŽle betekenis als een nieuwe Mozes

voor zijn volk. Alles wordt nu mogelijk.En dat is precies

de rol die Mohammed gaat spelen. ZoalsMozes wordt hij

de wetgever. Mozes promulgeert de Thora, Mohammed de koran.

Zoals eens Mozes' wil de wil van Jahweh was, zo is nu

Mohammeds wil de wil van Allah. Het godsbeeld is echter

totaal anders: Mozes' God is wraakzuchtig, jaloers en wreed,

Mohammeds God is barmhartig, vriendelijk, vergevensgezind,

maar ook wel eens jaloers als hij overspel ziet

bedrijven.175 Ook de wetgeving verschilt: Mozes' wet is

meticuleus, volledig, coherent, Mohammeds wet is

occasioneel, partieel, opportunistisch. Meestal worden de

regels afgekondigd naar aanleiding van een concrete vraag of

geval. Zo bijv. de regel dat de meerderjarigheid begint op

vijftien jaar.176 Voor Mozes draait alles om de observantie

van deThora; voor Mohammed, zoals ook voorChristus

trouwens, is het

 

____________________

172 Guillaume, New Light, p. 29.

173 Glubb, p. 68:Waraka zou delen van de bijbel

overgezet hebben in het Arabisch; de zuster van Waraka wordt

aangezien als een regelmatig lezer van het evangelie.

174 Theophanes, Chronographia, p. 333.

175 Bokhari(2), LXVII, CVII,2; III, p. 597.

176 Swarup, p. 124.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 72

 

 

geloof het belangrijkste; wie niet gelooft moet naar de

hel.177Lahab

Het is een bekend fenomeen, dat partners soms dezelfde waan

gaan delen, alhoewel strikt genomen slechts ťťn van de twee

werkelijk geestesziek is. Iets dergelijks speelt zich af in

het geval van Mohammed. Khadidja gelooft.178 Het is altijd

al zo geweest dat vrouwen veel geloviger zijn dan mannen. Nu

nog ziet men dat er meer vrouwen aanwezig zijn bij

kerkelijke diensten dan mannen. Het is eigen aan een vrouw

minder rationeel kritische vragen te stellen. Haar criteria

verschillen van de mannelijke: het kan niet dat een zo goed

en betrouwbaar man als Mohammed zou worden misleid door

waangedachten of door een ` djinn', meent Khadidja. Zij

merkt niet of wil niet weten, dat Mohammed grote gelijkenis

vertoont met geesteszieken, die bijv. aanparanoia

lijden.179 Het is om niet te moeten toegeven, dat er iets

misloopt in Mohammeds geest dat zij haar toevlucht neemt tot

haar verwante Waraka: van hem verwacht zij de bevestiging

van Mohammeds roeping.

 

Belangrijk in deze extravagante geschiedenis is de twijfel

van Mohammed, en de geruststelling door de omgeving. Normaal

gaat die twijfel vlug over en ruimt hij de plaats voor een

vaste overtuiging, die ontoegankelijk is voor gelijk welke

redenering of werkelijkheidscontrole ook. Het hallucinerende

waandenken gaat het volledige bewustzijn van de zieke

beheersen. Niets kan die subjectieve overtuiging nog

afzwakken. Van nu af is Mohammed de Profeet, zoals Jezus na

het Doopsel de Mensenzoon was die het Rijk Gods predikte.

Het logische vermogen van zulke personen is niet aangetast

en blijft coherent. Vandaar dat ze de grondwaarheid (de

Profeet te zijn of de Mensenzoon) gaan uitwerken in een

noŽtisch systeem dat zij ontlenen aan de traditie. Voor

Jezus is dat de identificatie met de komende Mensenzoon en

met de lijdende dienaar van Jahweh. Voor Mohammed is dat het

gevoel de laatste te zijn en de grootste in de rij der grote

profeten: Abraham, Mozes, Jezus... Zij gaan hun leven

____________________

177 Sura 74,17: "Ik zal hem overstelpen met verguizing";

74,20: "Hij bedacht bedenksels en beschikte eigenmachtig. Zo

moge hij gedood worden.. Hoe kon hij eigenmachtig

beschikken, nogmaals gedood moge hij worden"; 74,26: Ik zal

hem doen braden in hellehitte"; 102,6: "Zeker zult gij zien

het hellevuur"; 111, 1-5: "Verloren mogen gaan de handen van

AbuLahab en moge hijzelf verloren gaan; zijn bezit en

wat hij vergaarde baten hem niet; Hij zal braden in een vuur

van vlammen. En ook zijn vrouw, aandraagster van brandhout.

Aan haar nek een koord van vezels".

178 Dit fenomeen is bekend onder de naam: `folie ŗ deux '.

Slechts ťťn van de partners is aangetast, maar de andere

partner deelt in de waangedachten en gelooft erin.

179 De paranoia is een vrij zeldzame ziekte in zuivere

toestand, zij wordt gekenmerkt door waangedachten, soms

gesteund op hallucinaties.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 73

 

 

organiseren naar die grondwaan. Zij beginnen stilaan aan

vertrouwden hun geheim mee te delen. Jezus doet dat aan zijn

apostelen, Mohammed aan zijn vrouw en zijn familie. Het

duurt twee jaar vooraleer Mohammed de zaak publiek maakt.180

Zij formuleren ook hun eis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

180 Watt, p. 74.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 74

 

 

te worden erkend: Jezus als de komende Mensenzoon, Mohammed

als de Profeet, en dat met meer en meer nadruk.

 

†††††††††††† Het blijftgewoonlijk nietbijdebeginhal-

†††† lucinatie.††††† Mohammed†††††† ontving†††††† regelmatig

†††† ` openbaringen'.Abdallahibn Umar†† vroeg eens

†††† aan deProfeet: "Weet gij wanneer er een revelatie tot

†††† u komt?",waarop hij antwoordde: "Ik hoor luid lawaai,

†††† en danvoel ikmij alsgetroffen dooreen slag.Ik

†††† krijg nooitopenbaringen zonderhet bewustzijn dat ik

†††† buiten mezelfben". Ibn†† Sa`d vermeldt de volgende

†††† uiting vande Profeet:"De openbaring komt tot mij op

†††† twee wijzen.Soms komt†† GabriŽl en spreekt tot mij

†††† van man tot man, maar wat hij dan zegt vergeet ik. Maar

†††† soms komt het tot mij met de klank van een bel, als het

†††† gedruis vanvele wateren, zodanig dat ik in verwarring

†††† geraak. Maarwat mijop diewijze geopenbaard wordt,

†††† dat laat mij niet meer los".181

 

†††††††††††† Ook indeApocalypsvan Johanneskomt de

†††† openbaring, klinktde stemvan deMensenzoon als het

†††† gedruis van vele wateren (Apoc. 1,15). Ook†† EzechiŽl

†††† hoorde levende wezens: als ze zich voortbewogen hoorde

†††† hij hetklapperen vanhun vleugels;het wasals het

†††† gedruis van een grote watermassa... (Ez. 1, 24). 182

 

†††††††††††† Het geluidvan eenluide bel, het gedruis van

†††† vele wateren,het zijnwaarnemingen, die voorkomen in

†††† een gestoordeperceptie. Om ze te onderscheiden van de

†††† echte††† hallucinaties††† noemen††† we††† ze††† soms

††††† hallucinosen.†† De††† betrokkene††† herkent††† deze

†††† waarnemingen†† als†† waarnemingen,†† niet†† als†† echte

†††† realiteit. Tochzijn zereŽel,nietingebeeld.Zij

†††† begeleiden de echte hallucinatie, die van buiten uit de

†††† patiŽntovervalt,†† enhemdeindrukgeeftbuiten

†††† zichzelf te zijn, zoals Mohammed correct vermeldt.

 

†††††††††††† Detraditie†† steltMohammedvooralszeer

†††† opgewondentijdensdieopenbaringen.Hijbrabbelde

†††† rare, losstaandegeluiden. Somszonk hij op de grond,

†††† zijnlichaam†† trilde,het†† zweetpareldeopzijn

†††† wenkbrauwen enhij zuchtteals eenjonge kameel. Dan

†††† kwam hijlangzaam tot zichzelf,viel in slaap, en bij

†††† het ontwakendroeg hijeennieuwversvoor.183De

†††† traditie vermeldtook dat Mohammed tijdens die periode

†††† alles verwaarloosde,ook zijnkledij;hijwektede

†††† indruk vankrankzinnigheid.184 Alstwee dochters hem

____________________

181 Andrae, p. 66.

182 "En zie: daar kwam de heerlijkheid van IsraČls God aan

vanuit het oosten, met een geluid als het bruisen van

machtige wateren" (Ez. 43, 2).

183 Bey, p. 87, zonder aangifte van bronnen.

184 Glubb, p. 102.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 75

 

 

††† aan derots Hiravoedsel kwamen brengen, had hij geen

†††† aandacht voorhen, hijstaarde voor zich uit met wijd

†††† opengesperde ogen.Soms namhij geen voedsel, maanden

†††† lang uittehij geenwoord. De stemmen die hij hoorde,

†††† nam hij waar als vreselijk, vreemd en angstwekkend.185

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

185 Bey, p. 68-71, zonder aangifte van bronnen.

 

††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† †††††††††††††††76

 

 

 

Hij vertelt de eerste (?) verschijning186 van GabriŽl187 als

volgt: "Ik sliep, toen kwam de engel met een doek brokaat

waar iets op stond geschreven, en zei : `Lees'. Ik

antwoordde: `Wat moet ik lezen?'188 Hij drukte mij zo, dat

ik dacht dat ik dood ging en zei: `lees'. Dan liet hij mij

los, en zei : `Lees'. Ik zei: `Wat moet ik lezen ?'Voor de

derde maal drukte hij mij bijna dood en zei: `Lees'.Ik zei

: `Wat moet ik lezen ?', en ik zei dat alleen om mij van hem

te verlossen, opdat hij niet zou herbeginnen. Hij zei: `In

de naam van de Heer die de mens uit gestold bloed heeft

geschapen, lees. Lees. Uw Heer is de meest magnifieke, die

door de pen heeft geleerd wat mensen nooit hebben geweten'.

Dat heb ik gelezen en hij vertrok.En ik ontwaakte uit mijn

slaap."

De `droom' heeft duidelijk de bedoeling de koran aan te

bevelen als onmiddellijk door de engel meegedeeld aan

Mohammed. Het bevel te lezen, en het niet weten wat lezen,

als er kennelijk toch iets te lezen was, is niet heel

zinnig, zelfs niet voor een droom, tenzij men zou moeten

vertalen: Ik kan niet lezen.189 Hij zou immers willen

doorgaan als ongeletterde, om des te meer de goddelijke

oorsprong van de revelatie te benadrukken. Vanwaar die

zogenaamde weerstand om te lezen, tenzij wij verkeerd

vertalen?†† Lezen kan hier betekenen voorlezen,

reciteren.190 Mohammed krijgt dus gewoon het bevel van de

engel om zijn boodschap te verkondigen, om te `reciteren'.

Zo'n bevel om de boodschap aan het volk te brengen krijgen

de meeste profeten. Aan Jesaja zegt God: "Ga dan en zeg tot

____________________

186 Logischerwijze verwacht men eerst de verschijning van

GabriŽl of zelfs het horen van een stem, en dan eerst het

geven van een bevel.

187 Men zou geneigd kunnen zijn de verwachting van het

Laatste Oordeel bij Mohammed toe te schrijven aan zijn

afhankelijkheid van het evangelie en het christelijkee

gedachtengoed (Apocalyps), maar hier is veel meer aan de

hnd; hier is een emotionele dominante instelling, die een

grote rol speelt in zijn verkondiging en in de koran.

Bovendien beantwoordt het `katastrophen-ahnen' aan een

tendens in de symptomatiek van de paranoia en andere

geestesziekten.

188 Wordt ook vertaald: "Ik ben geen lezer, ik kan niet

lezen".

189 De vertaling: "ik kan niet lezen" ligt meer in de lijn

van de traditie volgens dewelke Mohammed `ummi' was, dat is

ongeletterd. Indien hij ongeletterd was, moest de koran dus

duidelijk van Allah komen. Volgens andere bronnen kon hij

wel lezen, en zou hij zelfs een beetje Hebreeuws gekend

hebben. Waarschijnlijk betekent `lezen' hier voorlezen,

reciteren. "Ik kan niet voorlezen of reciteren", en betekent

het bevel: Gij moet verkondigen. En dat ligt volop in de

psychologie van de zending die de zieke krijgt.

190 Watt, (Mekka), p. 72.

 

†††††† ††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††77

 

 

dit volk"...191 Zijn weerstand is dan begrijpelijk: hij is

bevreesd om met zijn boodschap voor het volk te komen. Hij

kan niet reciteren, of voorlezen. Hij voelt zich geen

redenaar. Ook Mozes maakt bezwaar bij Jahweh omdat hij geen

redenaar is: "Mozes sprak tot Jahweh: `Neem mij niet

kwalijk, Heer, maar ik ben geen redenaar...Ik spreek

moeilijk en traag'".192 Ook Mohammed sprak traag. Tegelijk

kan de tekst betekenen: Ik heb niets om op te

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

191 Jes. 6, 9.

192 Ex. 4,10.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 78

 

 

zeggen of te reciteren. Hij verwacht dus dat de engel de

openbaring zou voorzeggen of hem inspireren.

De druk, uitgeoefend door de engel, is zo groot dat hij

dacht dat hij zou sterven. Dat kan wijzen op een

verstikkingsgevoel dat in een droom veelvuldiger kan

voorkomen, doch ook op een werkelijke fysiologische

waarneming, die aan de droom ten grondslag ligt. Hij had dus

de indruk gewurgd te worden door een engel. Onder die dwang

wordt de zending ook tot een onweerstaanbare drang. Het is

dezelfde drang die Jeremia ondervond: "Er was in mijn hart

iets als een verterend vuur, opgesloten in mijn gebeente. Ik

probeerde het in te houden. Ik heb het niet gekund".193

 

 

†††††††††††† Heel dezepassage doet ons onvrijwillig denken

†††† aan debelevenissen vanJosephSmith (1805-1844),

†††† de stichtervan deKerk vanJezusChristusvande

†††† Heiligender†† laatsteDagen†† (Mormonen).Ook†† hem

†††† verschijnt eenengel, diehemeentekstbrengtop

†††† gouden bladen,in eentaal die hij normaal niet kent:

†††† het oud-Egyptisch.Met dehulp vande engel schrijft

†††† hij de vertaling. Het is de nieuwe bijbel: het boek van

††††† Mormon, datgetuigt van een zeer grote fantasie en

††††† fabulatie. (Ook†† Smith wordtlater polygaam en

†††† kent talrijke vrouwen.)

 

†††††††††††† Aangezien wein de teksten aanduidingen vinden

†††† diewijzen†† op†† een†† geestesziekte,†† hebben†† vele

†††† onderzoekers zichgebogen overde vraagofMohammed

†††† geen††††††††††††††† krankzinnige††††††††††††††† was.194

††††† paranoia; hysterie; neurasthenie; hystero-epile

†††† psie. Velen,indevroegedagenvandebeginnende

††††† psychopathologie, dachtenaanepilepsie, omdat

††††† Theophanes†† in††† zijn††† Chronographie††† heel

†††† uitdrukkelijk zegtdat hijdaaraan leed.195†† Dat was

†††† gedeeltelijk tewijtenaandetoennogdeficiŽnte

†††† kennis vande geestesziekten.Men wist bijv. niet dat

†††† bij epileptischestoringen gewoonlijkgeheugenverlies

†††† optreedt, zodatde betrokkenezichnietsherinnert.

†††† Mohammedzou†† indat gevaldusnietswetenover

†††† visioenen, openbaringen en dergelijke.

 

†††††††††††† Eťn verhaaluit detraditie zoumen desnoods

†††† kunnen aanzienals eenindicium van epilepsie. Op een

†††† zeker ogenblikzou Mohammeddeelgenomen hebben aan de

†††† heropbouw vandeKa`ba. Hijzelf enAbbas waren

†††† bezig stenenaan tebrengen.Abbaszeitoentegen

____________________

193 Jer. 20, 7 - 10.

194 Hirsch dacht aanparanoia; Birnbaum en Vierordt aan

hysterie, Arndt aanneurasthenie, Binswanger aan

epilepsie, Goldblatt aanhystero-epilepsie, enz.

195 Lange-Eichbaum, p. 386-387; Theophanes, Chronographie,

p. 333.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 79

 

 

†††† Mohammed: "Leg uwizar (mantel) over uw schouder om

†††† die tebeschermen tegende stenen".†† Op dat ogenblik

†††† viel deProfeet teraarde, deogen gerichtnaarde

†††† hemel. Hijkwam bijen riepuit:"Mijnizar,mijn

†††† izar", enAbbas hechttedaarop de izar terug vast aan

†††† degordel.†† Deschaamdelenzoudenbijhetvallen

†††† namelijk ontblootgeweest zijn.196Hier wordt dus een

†††† kort††††††††††††††††††† verlies†††††††††††††††††††† van

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

196 Bokhari(2), III, p. 18.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 80

 

 

†††† bewustzijn beschreven,zoals datvoorkomt bij`petit

†††† mal'in†† deepilepsie.Mogelijkwashetookeen

†††doodgewone appelflauwte,veroorzaaktdoorhetharde

†††† werk ineen grotehitte. Hetis ingeengevaleen

†††† doorslaand bewijs voor epilepsie, vooral niet omdat bij

†††† een epileptischeaanval de ogen gesloten zijn, en hier

†††† vermeldwordt†† datde†† ogenopenbleven.197(Het

†††† indrukken vande thoraxvanuit derug wegens de val,

†††† gepaardaan†† hyperventilatiekan†† ookeensyncope

†††† veroorzaken.) Hetopenblijven vande ogenkan tevens

†††† een tekenzijn vanenige verwardheidna een ongeval.

†††† Veelal kanook bijhard werkeen plotse†† myokard-

†††† dilatatie optredenmetalsgevolgeencirculatie-

†††† stoornis,die†† een†† apallischsyndroomverwekt,

†††† namelijk een kortstondig afzonderen van de hersenschors

†††† van dehersenstam. DepatiŽnt blijftdan liggenmet

†††† open ogen,zoals hiervermeld voorMohammed.198(De

†††† laatste urenvĘĘr zijn dood viel hij ook herhaaldelijk

†††† in zwijm.199)Een andereaanduiding vooreenzekere

†††† epileptische aanlegzou kunnenzijn dathij langzaam

†††† sprak. Gewoonlijkspreken epileptočdenvrij traag, en

†††† hebben een†† ixoied ofkleverig karakter,bovendien

†††† zijn zezeer dominant.200†† Mozesis,zonderaan

†††† epilepsie†† te††† lijden,†† daarvan††† een††† duidelijk

†††† voorbeeld.201

 

†††††††††††† Heel anderszijn de tekenen van symptomatische

††††† paranoia, d.w.z.een toestand van stoornissen, die

†††† gelijktop†† hetsyndroom†† datalsparanoiawordt

†††† beschreven. Dezieke lijdtdan aan waangedachten, die

†††† duidelijk in tegenspraak zijn met de werkelijkheid. Ook

†††† deze aandoeningduikt oprond de middelbare leeftijd.

†††† De betrokkenegaat zichisoleren, zoals Mohammed, die

†††† naar hetgetuigenis vanzijn vrouw,zich steeds meer

†††† terugtrok engraag ineenzaamheidvertoefde.Veelal

†††† wordt deweerstand tegende waan ondergraven door een

†††† trauma. BijMohammedkennenwedeopstapelingvan

†††† familialerouw:†† zijnvader,†† zijn†† moeder,†† zijn

†††† grootvader ontvallenhem heelvroeg;eenmaalgehuwd

†††† verliest hijťťnvoorťťnzijnkinderen. Zoalseens

†††† voor Abrahamis het gemis van mannelijk nageslacht een

†††† vreselijk vooruitzicht.Het is zo traumatisch, dat het

†††† de triggerwordt vaneen mentaalproces.202 De diepe

†††† vernederingslaat†† somsom†† in†† een†† gevoel†† van

†††† uitverkiezing.Abrahamwordt doorGod uitverkoren

†††† om destamvader teworden van een talrijk nageslacht,

†††† ook al kan hij geen kinderen krijgen. Mohammed wordt de

____________________

197 Bodechtel, p. 1006.

198 Bodechtel, p. 999.

199 Bokhari(2), III, p. 246.

200 Bodechtel, p. 1006.

201 Somers (1990), p. 54-76.

202 DSM3 , p.195-197.

 

†††† ††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††81

 

 

†††† Profeet, de Boodschapper. Hij verklaart ronduit: "Op de

†††† dag derVerrijzenis zal ik de Heer der mensen zijn.203

†††† De Mensenzoonberokkent mijschade; hijbeledigtde

†††† tijd; maar de tijd ben ik. Alles heb ik in handen en ik

†††† doe†††††† de†††††† nacht†††††† volgen†††††† op†††††† de

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

203 Bokhari(2), LXV, V, 1; III, p. 362-362.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 82

 

 

†††† dag".204 Dezegrootheidswaanzin isgeen uitzonderlijk

†††† feit. Deinflatie vanhet Egois dereactie opdie

†††† diepevernedering.205†† Het†† proces†† is†† gewoonlijk

†††† sluipend, toch zet het expliciet in door een schijnbaar

†††† uitwendig gebeuren:er is,zoals gezegd, een irruptie

†††† in hetbewustzijn: eenstemvanbuitenuitengoed

†††† gelokaliseerd, veelalboven (dehemel),brengteen

†††† boodschap ofbevelen, meestal in de tweede persoon.206

†††† Zobeschrijft†† Mohammednauwkeurig†† het†† fenomeen.

†††† Tegelijkis†† ereen†† visuele†† hallucinatie:de

†††† verschijning van de man GabriŽl.207 DezeGabriŽl is

†††† een gigantischeverschijning,zijnvoetenrakende

†††† einders. Ookdit gigantisme,of het tegenovergestelde

†††† hetlilliputisme,†† iseentypischkenmerkvande

††††† hallucinatie.208 Mohammedgetuigt tevensdathij

†††† blijft hallucineren.Ook thuis.Deengelgeeftook

†††† bevelen: Mohammed moet reciteren, dAllahs boodschap

†††† verkondigen, hij moet ook de salat, het gebed, vijfmaal

†††† per dagdoen. Wehebben dusheelwatgegevensdie

†††† wijzenin†† dezelfderichting:†† Mohammedwerd†† het

†††† slachtoffer vaneenaanvalvanklassiekeparanoÔde

†††† symptomen metvisuele en auditieve hallucinaties. Deze

†††† oorspronkelijke aanvalmoet menonderscheiden vande

†††† hallucinosen (een†† hallucinoseis,zoalsgezegd,

†††† geen echtehallucinatie; hetis eenechte perceptie,

†††† die slechts als waarneming beleefd wordt).

 

†††††††††††† Wie beweert een profeet te zijn en rechtstreeks

†††† contact tehebben metdegodheid,moetditkunnen

†††† bewijzen dooruitzonderlijke tekenen.De reactievan

†††† hetpubliekopzulkebuitengewonemededelingenis

†††† overal dezelfde.Bij Jezusvroegen de†† FarizeeŽn

†††† hem omeen tekenen zegdendat hijdoor eenduivel

†††† bezeten was,bij Mohammed gaat het niet anders.209 Men

†††† vraagthemomtekenen.210Menspotmethem,men

†††† behandelt hemals eenhalve gare,iemanddieonzin

†††† vertelt, eenbezetene, een tovenaar.211En omgekeerd,

†††† zowel Christusals Mohammedverwijten hun medeburgers

†††† huichelaars tezijn.212 Talrijk zijn de scheldpartijen

†††† tegen Mohammed,en mendreigde ookmet stenigingen

†††† wurging.Abu††† Bakrkwamechtertussenmetde

____________________

204 Bokhari(2), LXV, XLV, I,1; III, p. 443.

205 Henderson, p. 116-117.

206 Ey, p. 101.

207 De hallucinatie wordt bepaald als de perceptie van een

figuur zonder voorwerp, d.w.z. zonder dat een voorwerp

aanwezig is.

208 Ey, p. 100.

209 Mt. 16,1; Mt. 12,24.

210 Sura 6, 37, 109-111, 158; 7, 203; 10, 20, enz.

211 Sura 2, 39; 6, 39; 7, 146; 10, 95-97; 23, 105, 37, 14-

15.

212 Sura 4,60.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 83

 

 

†††† woorden: "Gaatgij een man doden, omdat hij zegt: Mijn

†† ††God isAllah ?"213 Voor zijn arme aanhangers wordt het

†††† erger, daarbegint een echte vervolging. Zo erg zelfs,

†††† datze†† gedwongen†† worden†† uit†† te†† wijken†† naar

††††† EthiopiŽ. Zewerden namelijkafgeslagen enin de

†††† gevangenis opgesloten.Bilal werd met een koord aan

†††† de nek door de straten gesleurd.

 

†††††††††††† Mohammeds†† verkondiging†† irriteert†† in†† het

†††† bijzonder†††††††††††††† zijn†††††††††††††† stadgenoten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

213 Bukhari, I, XXIV.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 84

 

 

†††† Er wordtzwaar aangetild dathij hetpolytheÔsme

†††† veroordeelten†† alleenAllah†† erkent.Maar†† zijn

†††† boodschap,somsluidverkondigd,zitookvolmet

†††† bedreigingen tegendegenen die hem niet geloven. Zoals

†††† voor elkeparanoialijder ishet geloofvoor Mohammed

†††† het belangrijkst,214veel meerdan de observantie van

†††† de weten dat in tegenstelling metMozes, voor wie

†††† de Wet voorrang heeft, zoals reeds aangestipt.

 

†††††††††††† Nu ishet opmerkelijk,dat zijnprediking er

†††† vooralinbestaatde†† korantereciteren.Het

†††† publiek opzeggenof voorlezen van de koran, als zijnde

†††† het boekder goddelijkeopenbaringen hem door GabriŽl

†††† geÔnspireerd, vormtde hoofdbrokvan zijnboodschap.

†††† Hij voert daarbij het bevel van de engel uit.

 

†††††††††††† Deze koran,zoals hijwerd overgeleverd, valt

†††† op doorzijn onsamenhangendestructuur. Naastenkele

†††† eenvoudige hoofdgedachten: strafvoordebozenen

†††† ongelovigen, grootheiden almachtvan Allah,hulp en

†††† beloning voorde gelovigen,isdeinhoudbijzonder

†††† mager.Veelal†† isheteenherhalingvandezelfde

†††† hoofdthemata.†† Vooral††† de††† chronologisch††† eerste

†††† ` sura's(kapittels) lijden aan onsamenhangendheid.

†††† Nergens vindt men een coherente redenering, een logisch

†† ††betoog, wel emotionele uitingen en dreigementen: "O gij

†††† ongelovigen, ik†† dienniet wat gij dient. En gij zult

†††† niet dienen,wat ikdien..."215 "Zekerzult gij zien

†††† het hellevuur.Nog eens, gij zult het zien met het oog

†††† der zekerheid." 216 "En voor hen, die ongelovig zijn is

†††† er debestraffing van†† Djahannam,217 eneen kwade

†††† gang isdat. Wanneer zij daarin geworpen worden, horen

†††† zij daaringereutel, terwijlzij ziedt. Haast zou zij

†††† uiteenspatten van woede..."218 "De dag dat de hemel zal

†††† zijn alsgesmolten metaal,en waarop de bergen zullen

†††† zijn alsbonte wolvlokken",219 "enten dagedat de

†††† hemel gespletenwordt doorde wolken en de engelen in

†††† nederdaling neergezonden, dan is het Koningschap aan de

†††† Erbarmer,en†† hetis†† eenmoeizame†† dagvoorde

†††† ongelovigen."220 Dan komt ook deantichrist met het

†††† blinde rechteroog,dat eruitziet als een uitpuilende

†††† druif.221

Het kwaliteitsonderzoek van de godsdienstige opvattingen is

tot nu toe, buiten de rationalistische kritiek, erg

____________________

214 Zoals ook voor Christus trouwens.

215 Sura 109, 2-3, Mekkaans.

216 Sura 102, 6-7, Mekkaans.

217 Djahannam is het Arabisch voor gehenna in 't Hebreeuws

en hel in het Nederlands.

218 Sura, 67, 6-7.

219 Sura 70, 8-9.

220 Sura, 25,25-26.

221 Bokhari(2), III, p. 227.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 85

 

 

deficiČnt gebleken. Hoe moeilijk de opdracht van de

psycholoog en historicus ook is om kritisch de opvattingen

ende persoonlijkheid van een historische figuur als Jezus

van Nazareth of Mohammed te benaderen, toch zijn er

ontegensprekelijke feiten en gegevens, die zo'n oordeel

mogelijk maken. Alleen al de nauwkeurige beoordeling van de

grondtekst, de koran

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 86

 

 

voor de islam, geeft zonder twijfel aan voor welk soort

intellectueel product we staan: dekoran is geen

verhandeling, geen manifest, geen rationele uiteenzetting,

geen doctrine, hij bevat geen solide argumenten, alleen

affirmaties, emotionele aansporingen, bedreigingen. Mohammed

bevestigt zonder meer en zijn schaarse redeneringen steunen

op vooronderstellingen. De inhoud is zeer arm en lijdt aan

voortdurende herhalingen. Vooral de oudste ` sura's, de

Mekkaanse, verwekken, zoals gezegd, een indruk van

verwardheid, de Medinese zijn heel wat coherenter. In de

koran is het vormniveau van de imaginatieve voorstellingen

zeer laag. De samenhang is los. Het constructief gebruik van

de intelligentie lijkt geschaad. Er is geen enkele zorg om

de objectieve gegevens juist weer te geven. Er is bijna geen

beschrijving. En dat duidt op een weinig gedifferentieerde

perceptie.

 

†††††††††† ††Vergelijkenwe†† metde††† Apocalyps†† van

†††† Johannesdanvindenwedezelfdeemotionelesfeer,

†††† hetzelfde gemisaan rationeleargumentatie,dezelfde

†††† aansporingenen†† bedreigingen,behalvedandatde

††††† Apocalyps quaverbeeldingskracht zoveelrijker en

†††† machtiger isdan dekoran. Inde Apocalyps speelt de

†††† vernietiging vande ongelovigenzich vooralop aarde

†††† af,waarallekwalendekomstvandeMensenzoon

†††† voorafgaan.

Noch de Apocalyps, noch de koran zijn intellectuele

producten van hoge kwaliteit. Zij verschaffen weinig

inzicht. Beide spruiten voort uit verarmde ziekelijke

mentale processen, die aanleiding hebben gegeven tot

letterkundige brouwsels.

De vreselijke intellectuele armoede van Mohammed wordt pas

duidelijk als we zijn intellectuele productie gaan

vergelijken met deze vanPlato ofAristoteles. Twee

afgronden staan hier tegenover elkaar: enerzijds de hoge

verstandelijkheid, die streeft naar dieper inzicht in de

dingen, anderzijds een obscure instinctieve drang, die

spreekt vanuit irrationele impulsen.

 

†††††††††††† Toch bevattenzowel dekoran als de Apocalyps

†††† teksten meteen grotesuggestieve kracht.†† En daarin

†††† ligt juisthet geheim van de aantrekkelijkheid, van de

†††† overtuigingskrachtvan†† deBoodschapper.†† Zoalsde

†††† hypnotiseur leidtde korande aandachten zelfshet

†††† redeneervermogenvan†† hetsubject†† af,omditte

†††† concentreren opeen mysterieuswezen, Allah, dat geen

†††† uitleg behoeft.De Profeet wordt de uitdrukking van de

†††† wil vandat wezen,omdat hijde Boodschapper is. Hij

†††† doet beroepop dealmacht ende grootheid van Allah,

†††† die hemals een aureool omgeeft. Want Mohammed is zijn

†††† Profeet. Zokan hijde wil van de moslim volledig aan

†††† zich ondergeschikt maken.

 

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 87

 

 

Dikwijls krijgt een zieke van de stemmen bevelen te horen,

die een absolute waarde krijgen. Het belangrijkste bevel van

de engel aan Mohammed is, naast het bevel tot het publiek

reciteren (verkondigen), verscheidene malen per dag te

bidden volgens een bepaalde ritus : de `salat' tweemaal per

dag op reis, vijfmaal per dag thuis, voorafgegaan door een

ritueleablutie. De prosternaties

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 88

 

 

(drie of viermaal bij elke salat zijn de lichamelijke

uitdrukking van de volledige onderwerping aan de wil van

Allah, de enige God. Deze wijze van bidden is typisch

gebleven voor de islam. Opmerkelijk is hier het zuiver

rituele karakter van het gebed.

 

†††††††††††† Datcontrasteertscherpmetdegeestelijke

†††† inwendigheid vanhet christelijkegebed. Dechristen

†††† knielt, betuigtzijn aanbidding;de moslim buigt zich

†††† diep op beide knieŽn. De basishouding van de religieuze

†††† mens isdaardoor genuanceerd. De christen bewaart meer

†††† zelfbewustzijn, meereigen fierheid;hij vereert, hij

†††† aanbidt.†† Dat†† loopt†† parallel†† met†† het†† grotere

†††† individualisme in de westerse beschaving.De moslim,

†††† als individu,verdwijnt vĘĘrAllah, hetalomvattende

†††† goddelijke, datalleen nogtelt. In het Oosten is het

†††† individuele levenoverigens van mindere tel. Misschien

†††† verklaart denatuur indie streken deze opvatting: er

†††† zijn deimmense zandwoestijnen,de brandendezon, de

†††† hitte ende wijdse sterrenhemel. Daar loopt de mens er

†††† ietwat verlorenen hulpeloosbij, uitgeleverdaan de

†††† krachten vande natuur. Hij kan zich alleen maar klein

†††† voelen en zich onderwerpen.

 

†††††††††††† Deze ingesteldheidwordt ook bečnvloed door de

†††† leefwijze inde woestijnen in de steden. De BedoeÔen

†††† heeft hoogstenszijn veeom van te leven. Landbouw en

†††† techniek zijnvoor anderestreken geČigend,voorde

†††† woestijn zijnze nietgeschikt. In de stad is er

†††††† alleen de handel of diefstal om zich te verrijken.

†††† De Arabierzal zichsteeds moeten wapenen om zichzelf

†††† en zijnbezit teverdedigen, of om dat van anderen te

†††† veroveren. Zodoet hijhet aleeuwen. Alvanafhet

†††† derde millenniumvĘĘr Christuskloegen de Egyptenaren

†††† erover enrichttenverdedigingswallenoptegende

†††† plunderende†† indringers.††† Ook†† de††† joden††† waren

†††† oorspronkelijk zwervendestammen in de woestijn. Zowel

†††† de Godder Arabieren,als dievan dejoden zijn dus

†††† krijgsgoden:Jahweh der joden is daarom de Heer der

†††† heerscharen, enzo is††† Allahook deGod vande

†††† Heilige Oorlog.Hij helptde gelovigenin de strijd:

†††† "Allahis†† uwbeschermheer.Hijisdebesteder

†††† helpers".222

 

†††††††††††† Het isvanuit dezementaliteit datMohammeds

†††† denken zich verder gaat ontwikkelen. Hij blijft Arabier

†††† in harten zielen blijft de volkse traditie getrouw.

†††† Hij organiseertplundertochten, hijverlamt de handel

 

 

 

 

____________________

222 Sura 3, 150.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 89

 

 

†††† van zijn stamgenoten uit Mekka en voert oorlog, daarbij

†††† geholpen door zijn luitenanten.223

Alhoewel gesteund door eenpaar getrouwen blijft Mohammed

de eerste jaren van zijn prediking een mislukkeling. Enkele

armere volgelingen wordenblootgesteld aan vervolgingen. Zo

erg dat die volgelingen, zoals gezegd, verplicht zijn naar

AbessiniŽuit te wijken (615). Hij zelf geniet nog van de

bescherming van zijn familie, maar wordt gehouden voor

iemand die bezeten is, onzin vertelt,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

223 Glubb, p. 175: Bij zijn eerste raid beschikte Mohammed

slechts over een dertigtal ruiters, in 624 over 300

strijders, 70 kamelen en 2 paarden.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 90

 

 

en vooral een vijand is van de oude Arabische traditie: het

polytheÔsme.

Die afwijzing moet hem pijn gedaan hebben. Hij overweegt

zelfs verscheidene verzen in de koran toe te voegen, die

ditmaal de vrouwelijke goden erkennen. De afbeeldingen van

die godinnen rond en in de Ka`ba waren immers bronnen van

inkomsten. Onder deze druk schijnt ook Mohammed geaarzeld te

hebben en heeft hij in enkele verzen van de koran de

godinnen ingelast. Later verwerpt hij deze verzen als zouden

ze door desatan ingegeven zijn. (De bekende satanische

verzen).224 Het is niet gemakkelijk het mentale processus te

schetsen waarbij Mohammed tenslotte als absoluut monotheÔst

en als verdediger van de oorspronkelijke bijbelse godsdienst

van Abraham naar voren kwam. Hij was immers verdeeld tussen

het monothečsme van de bijbel en de Arabische

polytheÔstische traditie.

Bedroefd, ontmoedigd door de oppositie van de meest

invloedrijke hoofden van de stam, kwam Mohammed op zekere

dag tijdens een vergadering van de voorname mannen aan de

Ka`ba en begon een nieuwe versie voor te lezen, een vervolg

op het verhaal van het verschijnen van de engel, zoals het

ons al bekend is:

En hij zag hem (GabriŽl) een andere maal,

bij de lotus-boom aan de einder,

dicht bij de Gaarde der bestemming.

Toen de lotus-boom omhuld was met wat hem omhulde, week zijn

blik niet af en dwaalde niet verder.

Waarlijk heeft hij iets gezien van de geweldige tekenen van

zijnHeer.

Wat denkt gij van Al- Lat en Al- Uzza en

Manat, de derde daarnaast ?

Deze zijn de verheven Vrouwen

wiens tussenkomst moet beijverd.225

 

DeKurayshwaren verwonderd en opgetogen over de

erkenning van hun goden. En toen Mohammed eindigde met de

oproep: "Daarom buigt voor God en dient Hem,"deden zij dat

eenstemmig. Het was een duidelijke verzoening. Ze was zo

ophefmakend, dat de mare doordrong tot inAbessiniŽ,

waar de migranten hoorden van de bekering van de Kuraysh en

terugkeerden. Niet voor lang echter.

Eenmaal thuis kwamGabriŽl Mohammed verwijten maken:

"Wat hebt gij gedaan ? Ge hebt woorden voor het volk

herhaald, die ik u niet gegeven heb".226En Mohammed was

zeer bedroefd en zei: "Ik heb gezegd over God, wat Hij niet

gezegd

 

 

____________________

224 Glubb, p. 127-128.

225 Manat was een godin van de tijd en de dood; Al Uzza was

de planeet Venus; Al Lat was simpelweg godin. Cf. Sita Ram

Goel, II, p. 324-326.

226 Muir, p. 80-81.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 91

 

 

heeft". Maar God sterkte de Profeet, en reveleerde hem de

juiste versie zoals die nu is: "Behoren aan u soms de

mannelijke kinderen en aan Hem de vrouwelijke ? Dat ware dan

een onbillijke verdeling. Niets anders zijn dat dan namen,

waarmede gij en uw vaderen ze genoemd hebt. Allah heeft over

hen geen enkel gezag neergezonden..."

 

†††††††††††† Elders inde koranstaat: "Godzalongedaan

†††† maken, watdesatansuggereerde",227enzokon

†††† Mohammed bewerendatdesatanhemdieverzenhad

†††† ingegeven. Wantook Jezuswerd doorde satan geleid,

†††† die hemvanop detinne vande tempel en van een hoge

†††† bergdehelewereldlietaanschouwen;-datwas

†††† trouwens een argument voor de moslims om te beweren dat

††††† Jezus Godszoon nietkon zijn: God laat zich niet

†††† leiden door de satan.228

De emigranten, die reeds na twee maanden uitAbessiniŽ

waren teruggekeerd,ondervonden al vlug dat de vervolging

nog feller werd en werden gedwongen opnieuw te emigreren; ze

waren met zo'n honderd. Een dertigtal mannen en acht vrouwen

kwamen daarna terug naar Mekka of emigreerden naar Yathrib.

De rest van de migranten verbleef verscheidene jaren in

AbessiniŽ. 229

Mohammed was nu de boeman van de polytheÔsten geworden. Voor

hem waren de twee grootste zonden trouwens: het polytheÔsme

en het ongeloof.230 De beschermheer van Mohammed, Abu

Talib, werd nu aangesproken: "Die neef van u heeft zich

lasterlijk uitgelaten over onze goden en onze godsdienst, en

voorgewend dat al onze voorvaderen dwaalden.Wreek ons nu

tegenover hem, of laat hem aan ons over, of regel zelf de

zaken met hem". De traditie brengt dit feit in verband met

een soort boycot van de vooraanstaanden in Mekka tegen de

stam van de Hashim, die Mohammed beschermde. Deze werd

geÔsoleerd en vermeden. Abu Talib wilde Mohammed zo maar

niet laten vallen. Hij waarschuwde hem. De Profeet zoekt

eerst inTa'if een onderkomen, maar wordt daar slecht

ontvangen en uitgelachen. Hij knoopt daarna ter gelegenheid

van een bedevaart betrekkingen aan met inwoners van

Yathrib (laterMedina), een stadje waar al een paar

uitgewekenen verbleven. En met succes. In Mekka was men daar

niet enthousiast over. Bescherming zoeken bij een andere

stam werd als een erstig vergrijp beschouwd. Mohammed tracht

zo onopvallend mogelijk een aantal van zijn volgelingen weg

te sturen, en moet eindelijk zelf de wijk nemen en

____________________

227 Sura 22, 51-52.

228 Mt. 4, 5-8; Bukhari, I, p. LIII. Lc. 4, 5-9 : "Daarop

voer de duivel Hem omhoog en toonde Hem in een oogwenk alle

koninkrijken der wereld... Daarna bracht de duivel Hem naar

Jeruzalem, plaatste hem op de bovenbouw van een

tempelpoort..."

229 Muir, p. 87.

230 Bukhari, I, p. XLVII-XLVIII: polytheismeis shirk,

ongeloof al-kufa.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 92

 

 

ontsnappen. Dat was de ` hidjra'. Terecht begint vanaf

deze uitwijking naar Yathrib (16 juli 622) de islamitische

tijdrekening;, want het is de start voor

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 93

 

 

Mohammed van een nieuw tijdvak. De mislukkeling wordt de

stichter van een nieuwe godsdienst en een groot rijk.

 

Maar vĘĘr hij de heer van Medina wordt, speelt zich nog een

belangrijk verhaal af. Op een zeker ogenblik vertelt

Mohammed publiek in Mekka, dat hij op een nacht de reis naar

Jeruzalem ( isra) maakte.

Het is een bijzonder vreemde geschiedenis.Mohammed kreeg

een dier,†† Buraq, waarop de profeten reden. Het is niet

duidelijk of het een (gevleugeld ?) paard of een muilezel of

gewoonweg een ezel was.231†† GabriŽl vergezelde hem, om

de wondere dingen te zien tussen hemel en aarde tot ze aan

de tempel teJeruzalem kwamen.Daar vond Mohammed

Abraham,Mozes enJezusin een gezelschap van

profeten, en samen met hen verrichtte hij de `salat', het

gebed. Toen bracht men hem drie schalen,respectievelijk

melk, wijn en water bevattend. De Profeet zei: "Als deze mij

aangeboden werden, hoorde ik een stem die zei: `Als hij het

water neemt, zal hij verdronken worden en zijn volk met hem;

neemt hij de wijn, dan zal hij verdwalen en zijn volk ook;

neemt hij de melk, dan is hij op de juiste weg, en zijn volk

ook'. Daarom nam ik de kom met melk en dronk ze op. GabriŽl

zei mij : `Gij hebt juist gehandeld, en ook uw volk zal

juist gericht zijn, Mohammed'".

Volgens de ons bewaarde traditie vertelde Mohammed dit

verhaal publiek aan de Kuraysh, niet als een droom, maar als

een echte reis naar Jeruzalem. De meesten vonden het je

reinste onzin. En vele moslims gaven hun geloof op.232 Abu

Bakr wou de profeet testen en vroeg hem Jeruzalem te

beschrijven, maar moest vaststellen dat Mohammed alles

nauwkeurig wist te schetsen.

Al zeer vlug veranderde de traditie de aard van dit verhaal

in een droom van Mohammed. Zelfs Aisha beweerde dat Mohammed

de reis niet `lichamelijk' had gemaakt.

Het feit dat Mohammed alles vertelt als waar gebeurd schijnt

te wijzen op een hallucinatoire belevenis. Opmerkelijk is

dat de stem zich weer laat horen om zijn roeping te

bevestigen. Het komt meer voor bij dit soort zieken dat zij

fabuleren, dat wil zeggen dat zij fantastische verhalen

opbouwen vanuit traditionele elementen en daarin de

bevestiging zien van hun roeping. Bij Jezus vinden we

namelijk ook een samenkomst metMozes en metElia op

de bergThabor,233 en een evenzeer pijnlijke

gebeurtenis. Hij deelt zijn leerlingen immers mee dat ze

zijn Lichaam en Bloed zullen moeten nuttigen, waardoor velen

het geloof verliezen.234

____________________

231 Encycl. Isl., p. 1310.

232 Guillaume, p. 182-183.

233 Lc. 9,28-36; Mt. 17,1-9. Mc. 9 2-4 : "Zes dagen later

nam Jezus Petrus, Jakobus en Johannes met zich mee en bracht

hen boven op een hoge berg... Elia verscheen hun samen met

Mozes, en zij onderhielden zich met Jezus".

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 94

 

 

Het is typisch voor een paranoÔde geesteszieke dat hij zijn

beweringen staande houdt, al kent hij het ongeloof van

diegenen die hem aanhoren. Voor de zieke neemt de waan de

plaats in van de werkelijkheid. De reis naar Jeruzalem was

duidelijk een belevenis van centrale betekenis voor

Mohammed. Zij situeerde hem in de continučteit van de grote

profetische traditie.

BijJezus was het niet anders. Als zoon van God kon hij

zich situeren als de verwachte Mensenzoon, de Messias van

het einde der tijden, die voorspeld was door alle profeten,

en aan wiens zijde Mozes en Elia stonden.

ZoalsJaspers opmerkt: alle zieken staan centraal in een

reusachtig, veelal kosmisch gebeuren.

Uit het verhaal, zoals we het nu kennen, is het niet

mogelijk te bepalen of het er hier gaat om een echte

hallucinatoire belevenis, of over een hiermee verwante

waanachtige imaginaire constructie, die uitgevonden werd om

zijn roeping als profeet te stofferen, en zich belangrijk en

interessant te maken voor zijn tijdgenoten. Het

parallellisme van de reis naar Jeruzalem met de verschijning

van Mozes en Elia aan Christus op de bergThabor zou

kunnen wijzen op het feit dat Mohammed zich heeft laten

inspireren door het verhaal van het evangelie. Maar Jaspers

merkt op, dat men soms verbazend gelijkende verhalen vindt

bij zieken, totaal onafhankelijk van elkaar.

Nog problematischer is het verhaal van een bezoek aan de

hemel. Een dergelijk bezoek ligt helemaal in de lijn van

een waanachtige belevenis.†† Henoch, de schriftgeleerde,

vermoedelijk de Leraar van de Gerechtigheid van de

Essenen, bracht ook, zoals reeds aangestipt,een bezoek

aan de hemel: begeleid door engelen doorkruiste hij het

heelal, en beschreef zijn ontmoeting met God.235

Mohammed zou gezegd hebben : "Nadat ik mijn taak in

Jeruzalem had volbracht, bracht men mij een ladder die

smaller was dan ik er ooit ťťnhad gezien. (Toevallig de

ladder vanJacob ?)236Mijn gezel klom er met mij op

tot we kwamen bij de Poort van de Wachters ( mi`radj ,

hemelreis 237 ). Een engel met nameIsmaŽl was ermee

belast, en onder zijn commando had hij twaalfduizend

engelen, die elk twaalfduizend engelen commandeerden. Als

____________________________________________________________

234 Jo. 6, 55-66.

235 Somers (1990), p. 129-136; (1986), p. 80-83. Dit kunnen

ook typische schizofrene visioenen zijn.

236 Gen. 28, 12: "Hij (Jacob) kreeg een droom en zag een

ladder die op de aarde stond en waarvan de top tot in de

hemel reikte. Langs die ladder gingen Gods engelen op en

af".

237 mi`radj wil eigenlijk zeggen `ladder', later

`hemelreis'. (Encycl. Islam, VII, p. 97-104). In de traditie

wordt erover getwist of hij vanuit Jeruzalem vertrok of

vanuit Mekka. Juist zoals er over Jezus geen duidelijkheid

is of hij uit Jeruzalem naar de hemel terug opsteeg, of

vanuit Galilea.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 95

 

 

GabriŽl mij binnenbracht, vroeg IsmaŽl wie ik was. Wanneer

hij hoorde dat ik Mohammed was, vroeg hij of ik een zending

had gekregen, en zodra hij dit bevestigd zag, wenste hij mij

geluk. Al de

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 96

 

 

engelen die ik ontmoette in de laagste hemel, glimlachten

als welkom en wensten me geluk, behalve ťťndie hetzelfde

zei, maar niet glimlachte en er niet zo gelukkig uitzag als

de anderen. Als ik aan GabriŽl de reden vroeg, zei hij mij,

dat, indien hij ooit zou geglimlacht hebben tevoren, of ooit

zou glimlachen later hij tegen mij zou geglimlacht hebben;

maar hij glimlacht niet, want hij isMalik, de Bewaker

van de Hel. Ik zei aan GabriŽl...: `gaat ge hem niet bevelen

mij de hel te laten zien ?' En hij zei: `Natuurlijk.Malik,

toon dehel aan Mohammed.' Daarop nam deze het deksel

weg en de vlammen laaiden hoog op in de lucht, zodat ik

dacht dat ze alles zouden verteren. Daarom vroeg ik GabriŽl

ze terug op hun plaats te sturen, wat hij deed.Ik kan

alleen hun terugvallen vergelijken met het vallen van een

schaduw... Malik plaatste er het deksel terug op. 238

Wanneer ik de laagste hemel binnenkwam, zag ik een man

zitten waarvoor de geesten van mensen passeerden. Tot de ťťn

sprak hij vriendelijk en opgewekt: `Een goede geest uit een

goed lichaam', en tot de ander : `Bah !' en zijn wenkbrauwen

fronsend, `een slechte geest uit een slecht lichaam'. ...

GabriŽl zei me dat hetAdam was, die de geesten van zijn

nageslacht keurde... Dan zag ik mensen met lippen als

kamelen; in hun handen hielden ze stukken vuur als stenen,

die zij gebruikten om in hun mond te steken en die uit hun

achterste kwamen. Men zei mij dat het diegenen waren die de

goederen van wezen zondig verteerden. Dan zag ik mannen in

de trant van de familie van deFarao, met buiken zoals

ik nog nooit zag. Zij werden vertrappeld door kamelen,

razend van dorst wanneer ze naar de hel werden verwezen, en

zij konden niet weg. Dat waren de woekeraars. Dan zag ik

mensen met goed vet vlees voor zich tegelijk met taai

stinkend vlees daarnaast, die dit laatste zaten te eten en

het andere lieten liggen. Dat zijn diegenen die aan de

vrouwen, die God heeft toegelaten, hebben verzaakt en achter

datgene gaan, dat verboden is. Dan zag ik vrouwen opgehangen

aan hun borsten. Dat zijn zij die bastaards hebben bezorgd

aan hun echtgenoten.

Dan werd ik naar de tweede hemel gebracht. Daar waren de

twee kozijns,Jezus, de zoon vanMaria en

Johannes, de zoon vanZacharia. Dan ging het naar de

derde hemel en daar was een man met een gezicht als een

volle maan. Dat was mijn broerJozef, de zoon van

Jacob. Dan ging het naar de vierde hemel. En daar was

een man met nameIdris... Dan naar de vijfde hemel, en

daar was een man met wit haar en een lange baard, nooit zag

ik een fijner man. Deze was de geliefde bij zijn volk,

Aaron, de zoon vanImran. Dan naar de zevende hemel,

en daar was een man die op een troon zat aan de poort van

het eeuwig verblijf. Elke dag kwamen hier zeventigduizend

engelen binnen om niet meer terug te komen tot aan de dag

van de verrijzenis. Nooit heb ik een man gezien die meer

leek op mijzelf. Dit was mijn vaderAbraham. Dan bracht

____________________

238 Guillaume, p. 184-185.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 97

 

 

hij mij in het Paradijs en daar zag ik een jonge dame

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 98

 

 

met donkere rode lippen en ik vroeg haar aan wie zij

behoorde, want ze behaagde me zeer als ik haar zag, en ze

zei me :` Zaid ben Haritha' (zijn aangenomen zoon). De

Profeet gaf nadien Zaid het goede nieuws over haar. Bij mijn

terugkeer passeerde ik bijMozes, en wat een fijne

vriend was dat voor u! Hij vroeg mij hoeveel gebeden mij

opgelegd waren, en wanneer ik hem zei vijftig, zei hij:

`Gebed is een belangrijke zaak en uw volk is zwak, ga dus

terug naar uw Heer en vraag hem dit aantal te verminderen

voor u en uw gemeenschap'. Ik deed dat en hij deed er tien

af. Opnieuw passeerde ik bij Mozes en hij zei nog eens

hetzelfde; en zo ging het verder totdat er alleen vijf

gebeden voor de hele dag en nacht waren gebleven.Mozes gaf

mij weerom hetzelfde advies. Ik antwoordde hem dat ik

teruggekeerd was naar mijn Heer en gevraagd had het aantal

te verminderen tot ik beschaamd werd, en dat ik dit niet

meer opnieuw zou doen. Diegene onder u die ze in geloof

volbrengt en vertrouwen zal de verdienste hebben van vijftig

gebeden".239

Dit verhaal over zijn bezoek aan de hemel is zo

gefantaseerd, zit zo vol clichťs, dat men het moeilijk als

een echte droom, of echte revelatie kan beschouwen. De

straffen van de hel zijn populair en triviaal, en over de

verschillende hemelen weet Mohammed al niet veel meer te

vertellen dan een paar namen. Dan is er nog die eigenaardige

geschiedenis met Mozes, om uit te leggen waarom er voor de

moslim vijf gebedsstonden dagelijks verplichtend zijn. Dat

bezoek aan de hemel heeft blijkbaar alle kenmerken van een

verzonnen verhaal. Duidelijk gaat het hier om fabulatie.240

 

In tegenstelling met deze vrij povere schildering van de

hemel, staan een reeks uitingen over deGaarde, waarheen

alle vromen na de dood zullenheengaan.241 De voorstelling

die een persoon zich maakt over het paradijs geeft

____________________

239 Guillaume, p. 186-187. Deze geschiedenis waarin

afgedongen wordt van vijftig naar vijf vertoont grote

gelijkenis met het verhaal uit de bijbel waarin Abraham

afdingt bij God over het aantal rechtvaardigen dat er moet

overblijven in Sodoma : van vijftig naar tien (Gen. 18, 23-

33).

240 Fabulatie is niet zomaar gewild verzinnen, het is veelal

een product van een lichtelijk verzwakte intelligentie, die

in die staat niet meer bij machte is de werkelijkheid juist

weer te geven of te interpreteren en vandaar zeer vervormde

verhalen opdist.

241 Bokhari(2), LXV, XXXII, I, 1; III, 415: "Ik heb voor

mijn aanbidders, die deugdzaam zijn, zegt Allah, dingen

gereedgemaakt die geen oog heeft gezien, geen oor heeft

gehoord, die nooit in de geest zijn opgekomen van geen enkel

menselijk wezen".Hier is heel duidelijk een citaat van

Paulus in verwerkt. 1e Cor. II, 9: "Het zijn dingen die geen

oog heeft gezien, geen oor gehoord en die niet opgekomen

zijn in het hart van de mens".

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 99

 

 

nauwkeurig aan hoe het staat met de balans van de driften,

die voldoening zoeken. Welnu de gehele voorstelling van die

Gaarde is zeer sensueel met een zware nadruk op seksuele

elementen.

In de Gaarde zal een grote tent staan, gemaakt uit grote

parels, 60 mijlen breed, zodat men van de ene zijde tot de

andere elkaar niet kan zien. De moslims zullen er wandelen,

voor iedereen zullen er twee tuinen zijn, waarvan alle

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 100

 

 

huisraad en meubelen in zilver en twee tuinen waarvan het

huisraad en de meubelen uit goud bestaan. Tussen de

gelukzaligen en het zicht op Allah zal er geen andere sluier

zijn dan de majesteit van Zijn aangezicht in de tuin van

Eden.242 Onder de Gaarde stromen vier rivieren: water,

melk, wijn en honing. Gekleed in zijden en satijnen gewaden,

bekleed met brokaat, versierd met gouden ringen en parels,

liggen de gelukzaligen in de schaduw, zonder vermoeienis, op

rijkbestikte rustbedden, rijen van kussens en gespreide

tapijten. Ooft en brondrank zijn er voor het grijpen,

zuivere wijn, verzegeld met muskus, gemengd met water uit de

bronTasnim. Zij eten uit schotels van goud, waarin zij

alles vinden wat zij kunnen verlangen en waarvan de ogen

genieten, zij worden gekoppeld aan wit- en grootogige

gezellinnen met ronde boezem. Tussen hen lopen eeuwig

levende knapen als in het rond gespreide parelen.243

 

De Gaarde is de uitdrukking van de dromen en de verlangens

van Mohammed. Opmerkelijk is de nadruk op het luie

nietsdoen. De Gaarde is een luxueus luilekkerland; het

ideale milieu voor een paleisleven met een harem; de

aanwezigheid van parelen van knapen zorgt voor een lichte

homoseksuele toets.244 Dit tafereel toont goed de

beslommeringen van de Profeet. Hij lijdt blijkbaar aan

vermoeidheid; - de mekkaanse sura's getuigen ervan245 -

droomt van luxe en lekker eten en vooral van mooie vrouwen.

Zijn relatief arme en harde jeugd, tegelijk met zijn

armoede, vooral in 't begin van de Medinaperiode, kan die

verlangens hebben aangevuurd. Volgens de traditie zou Aisha

gezegd hebben: "We hadden de gewoonte veertig dagen zonder

vuur te blijven". En gevraagd hoe ze leefden, zou ze

geantwoord hebben: "Op water en dadels".246 Mohammed zou

soms, zoals reeds vermeld, een steen op zijn maag hebben

gelegd tegen de honger; hij at gezeten op de grond en hij

sliep met zijn hand onder zijn hoofd bij wijze van peluw.

Hij zou gezegd hebben: "Ik ben een dienaar; ik eet en ik

slaap als een dienaar".247 Als dat inderdaad zijn leefwijze

was, dan kan men zijn droom over en zijn streven naar de

Gaarde begrijpen. Maar de rooftochten veranderden veel voor

hem. Daardoor kon hij zich al vlug rijke en mooie klederen

permitteren, rijkbestikte kussens en dienaren. Hij werd veel

uitgenodigd en at daar overvloedig van de goede dingen.

Vandaar misschien de regel: "Wanneer het maal opgediend is,

en het is het ogenblik van het gebed, neme men eerst het

 

____________________

242 Bokhari(2), LXV, LV, II, 1; III, p. 463-464.

243 Sura 47,15; 15,47-48; 18,31; 22,23; 36,56; 37,45; 38,51;

43,71;44,54;52,17-28; 56,15,34; 76,19; 78,33; 83,25; 88,15-

16.

244 Boudhiba noemt die hemel `un orgasme infini'.

245 s.v. Muhammad, HandwŲrterbuch des Islam, p. 526.

246 Tabari, p. 25.

247 Tabari, p. 26.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 101

 

 

maal".248 Mooie vrouwen had hij ook overvloedig. Kortom, hij

had de Gaarde op aarde gerealiseerd. Hij zei: "Terwijl ik

sliep werden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

248 Swarup, p. 29.

 

††††††††††††††††††††††††††††††††† †††††††††††††††††††††††††102

 

 

mij de sleutels gebracht van alle schatten van de aarde".249

Zijn voorstelling van de Gaarde is evenwel in radicale

tegenstelling met die van Jezus: In de christelijke hemel

wordt er niet aan seks gedaan. De heiligen zijn daar als

engelen.250

Deze voorstelling van de Gaarde en het voorbeeld van de

Profeet heeft natuurlijk een grote invloed gehad op de

latere ontwikkeling van de islam. De drang naar een seksueel

rijk en luxueus leven beheerste blijkbaar alle machtigen,

die zich harems konden veroorloven. In een oneindig orgasme

te leven was voor hen het ideaal. Noteer dat alle

polytheÔsten, joden en christenen uitgesloten zijn uit dit

Paradijs. Allťťn moslims komen erin. Mohammed is consequent:

zelfs zijn vader zit in de hel, zijn oom zit er; al zorgde

hij ervoor dat zijn pijn niet zo groot is. "Ik vond hem in

het laagste deel van de hel. En ik bracht hem naar een

ondiep deel."251

De voorstelling van hemel, laatste oordeel en hel bij

Mohammed is de tegenpool van die van deApocalyps.

Terwijl de aardse rampen van de laatste dagen in deze

laatste machtig en kleurrijk worden afgeschilderd met grote

imaginatieve creativiteit, is de hemel en de gelukzaligheid

in de Apocalyps koud en arm: niets meer dan de eeuwige

immobiele aanbidding van het Lam. Tegelijkertijd getuigt de

schildering van Laatste Oordeel en hel bij Mohammed van

slechts matige verbeeldingskracht in tegenstelling met zijn

abundante voorstelling van de Gaarde.

 

†††††††††††† Mohammed kan niet begrepen worden, als men geen

†††† rekeninghoudt†† metde†† invloedvan†† jodendomen

†††† christendom opzijn denken. Zeer diep ging deze kennis

†††† niet. Hetis duidelijk dathet meeste stamt van horen

†††† zeggen. Het zijn maar flarden. Hij vernam namelijk heel

†††† veel vanzijn christelijkeslaaf,enhadlaterte

†††† Medina discussiesmet joden.252 Een ervan gaat over de

†††† steniging vanoverspeligen.Dejodenbrachtentwee

†††† overspeligenbij†† Mohammed.†† "Wat†† doet†† gij†† met

†††† overspeligen?",vroeg†† hijhen.†† "Wij†† maken†† hun

†††† aangezichtzwart†† en†† we†† geven†† ze†† stokslagen",

†††† antwoordden ze.†† Abdallah ben Selam zei tot hen: "U

†††† liegt, brengtdePentateuch en leest die voor, als

†††† U oprecht bent". Dan begon een rabbi te lezen, maar hij

†††† hieldzijn†† handjuist†† opde†† passage†† van†† de

††††† steniging, en las wat erboven en wat eronder stond.

†††† Abdallah zeihem: "Endat hier?"Alsdejodendat

____________________

249 Swarup, p. 27.

250 Mc.12, 25: "Wanneer de mensen uit de doden opstaan,

huwen zij niet en worden niet ten huwelijk gegeven, maar

zijn ze als engelen in de hemel".

251 Swarup, p. 8-9.

252 Torrey, p. 40-44 : Mohammed zou hebben kunnen lezen en

schrijven; zou zelfs wat Hebreeuws gekend hebben, een jood

zou hem als leraar gediend hebben.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 103

 

 

†††† zagen,riepen†† ze:"Dat†† isde†† passageoverde

†††† steniging". Daaropgaf deprofeet het bevel de beiden

†††† te stenigen.253

 

†††††††††††† Een rabbijnkwam eensbij deProfeet enzei

†††† hem: "Mohammed,wij vinden in de Pentateuch dat God de

†††† hemelen opťťn vinger heeft geplaatst, de aarde op ťťn

†††† vinger, debomenopťťn vinger,hetwaterende

†††† vochtigheid opťťn vingeren alle geschapen wezens op

†††† ťťn vinger,endathijgezegdheeft:`Ikbende

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

253 Bokhari(2), LXV, III, VI, 1; III, p. 285.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 104

 

 

†††† meester'". Toenbegon Mohammed luidkeels te lachen. En

†††† hij reciteerdehet volgendevers: "ZijhebbenAllah

†††† niet geachtzoals hijhet verdiende. Op de dag van de

†††† Verrijzenis zalik degehele aardevastnemenende

†††† hemelen in elkaar plooien".254

 

†††††††††††† Mohammedsversievandebijbeldraagthet

†††† stempel van zijn eigen interpretatie. Toch vinden we in

†††† de koraneen helereeks verborgen of zelfs duidelijke

†††† citaten uit hetevangelie, zoals de kameel die door

†††† het oogvan denaald moet.255Ook deparabel van de

†††† werklieden, dieallen gelijkbetaald worden, alhoewel

†††† zijlater†† kwamenop†† hetwerk,256vindenwein

†††† gewijzigde vormterug:†† "Uw situatie",zegt Mohammed

†††† aan demoslims, "vergeleken bij die van de joden en de

____________________

254 Bokhari(2), LXV, XXXIX, II, 1; III, p. 432.

255 Sura, 7, 40: "De poorten des hemels zullen niet voor hen

geopend worden, die onze tekenen voor leugen verklaren en

zich er boven verhovaardigen, en zij zullen de Gaarde niet

binnengaan, zolang een kameel niet door het oog van een

naald gaat". Vermoedelijke citaten uit het evangelie in de

orde waarin ze in de tekst en in de nota's voorkomen: Mt.

13, 43; Lc. 2, 34; Lc. 9, 28-36; Mt. 17, 1-9; Jo. 14, 15-16;

Mt. 10, 37; Mt. 8, 20; Mt. 12,30; Thomas, log. 16; Mt. 10,

34, Lc. 12, 51-53; Mt. 23; Mt. 19, 24; Mt. 18, 21-22, Mt.

20, 1e Cor. II, 9.

256 Mt. 20: "Met het Rijk der hemelen is het als met een

landeigenaar die vroeg in de morgen uitging om arbeiders te

huren voor zijn wijngaard. Hij werd het met de arbeiders

eens voor een denarie per dag en stuurde ze naar de

wijngaard. Rond het derde uur ging hij er weer op uit en zag

nog anderen werkloos op de markt staan tot wie hij zei: Gaat

ook naar mijn wijngaard en ik zal u geven wat billijk is.

Rond het zesde en negende uur ging hij nog eens uit en vond

er weer anderen staan. Hij zei tot hen: Wat staat ge heel de

dag werkloos? Ze antwoordden hem: Niemand heeft ons gehuurd.

Daarop zei hij tot hen: Gaat ook gij naar mijn wijngaard.

Bij het vallen van de avond sprak de eigenaar van de

wijngaard tot zijn rentmeester: Roep de arbeiders en betaal

hun uit te beginnen met de laatsten en zo tot de eersten.

Toen de arbeiders van het elfde uur kwamen, kregen zij elk

een denarie; toen ook nu de eersten kwamen, meenden dezen

dat zij meer zouden krijgen, maar ook zij kregen de

overeengekomen denarie. Ze namen hem wel aan, maar begonnen

tegen de landeigenaar te morren en zeiden: dezen hier die

het laatst gekomen zijn, hebben maar ťťnuur gewerkt en gij

stelt ze gelijk met ons die de last van de dag en de

brandende hitte hebben gedragen. Maar hij antwoordde een van

hen: Vriend, ik doe u toch geen onrecht. Zijt gij niet met

mij overeengekomen voor ťťndenarie? Neem wat u toekomt en

ga heen. Ik wil aan degenene die het laatst gekomen is

evenveel geven als aan u. Mag ik soms met het mijne niet

doen wat ik verkies, of zijt ge kwaad omdat ik goed ben?"

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 105

 

 

†††† christenenis†† dezevan†† eenman†† diewerklieden

†††† aangeworven heeften hunzegt: `Diegenedie voor mij

†††† tot hetmiddaguur werktzal een `kirat'257 ontvangen.

†††† Terwijl gij die vanaf de ` asr ' (namiddaggebed) tot

†††† de avondgewerkt hebt,gij hebtelktwee` kirat

†††† 'ontvangen'. `Het zijn wij', zullen de anderen zeggen,

††† `die hetmeest gearbeidendiehetminstgekregen

†††† hebben'. Menheeft hun geantwoord: `Heeft men u in wat

†††† danook†† onrechtaangedaan?'†† `Neen',hebben†† zij

†††† geantwoord endan heeft de meester daaraan toegevoegd:

†††† `Het is een gunstvan mijnentwege,die bewijs ik aan

†††† wie ikwil'". Danis ernog de parabel van het zaad,

†††† die††††††† in†††††††† een††††††† zeer††††††† aangepaste

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

257 de kirat is een capaciteitsmaat o.a. voor graan,

mikayil, voor gewicht is het de mawazin.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 106

 

 

†††† vorm, maar herkenbaar, ingevoerd wordt. 258

 

†††††††††††† Over Jezusheeft hij enkele apocriefe legenden

†††† opgepikt: hijdoet hetkindJezusal inde wieg

†††† praten, omhet tedoen zeggen: "Ik ben de dienaar van

†††† Allah. Hijheeft mijde `salat'(hetgebed)ende

†††† `zakat'†† (de††† geldelijke†† bijdrage†† als†† aalmoes)

†††† opgedragen".259 Hijkent ookdelievelegende,die

†††† vertelt hoe de kleine Jezus tijdens de Sabbath met leem

†††† speelt, endaarmee vogeltjes maakt. Een oude jood ziet

†††† dat envermaant dekleine, dat zoiets niet toegelaten

†††† is opde Sabbath.Maar dekleine Jezusklapt inde

†††† handen ofblaast eroverenzie,devogeltjesgaan

†††† vliegen.260 Hijweet ookiets vaagsover het laatste

†††† Avondmaal ofde broodvermenigvuldiging:hij zegtdat

†††† Jezus eendis uit de hemel liet komen.261 Voor de rest

†††† legt hijJezus woordenin demond, die in zijn kraam

†††† passen. Jezus heeft volgens hem niet gezegd: "Neem mijn

†††† moeder enmij totgoden".262††† Hijheeftdejoden

†††† vervloekt.263 Hijwas alleeneen dienaar.264†† Kortom

†††† zijn informatieover Jezusis tendele apocrief, ten

†††† dele tendentieus vervormd, ten dele vervalst.

 

†††††††††††† OverAbrahamisdekorannogproblema-

†††† tischer, wantnog meerop legendegestoeld en vooral

†††† vervormd in de zin die Mohammed wenst. Abraham verwerpt

†††† volgens hemhetpolytheÔsmeendeafgoderij,maar

†††† wordt, evenalsMohammed, doorzijn volk tot leugenaar

†††† verklaard.265 Hijbouwt deKa`ba,266 hijkondigtde

†††† bedevaartaf,267†† hijis†† hetdie†† de†† gelovigen

†††† ` moslims' (overgegevenen)noemt.268hanifHet

____________________

258 Mt. 13, 3 - 8; Mc. 4, 3 - 9; Lc. 8, 4 - 8. Sura 48, 29;

2, 261. Cf. Fahd, p. 70. De genealogie van Mohammed zou

gemaakt zijn naar het voorbeeld van de genealogie van Jezus

(Lc. 3, 23 - 38; Mt. 1, 1 - 17). Een analogie met het offer

van Isaak door Abraham zou het offer van Abd al Muttalib

zijn van zijn zoon Abdallah, de vader van Mohammed, dat

afgekocht werd met een offer van 100 kamelen. Volgens Fahd

zou dit wijzen op christelijke invloeden op de redactie van

de sira.

259 Sura 19, 30-31. De zakat was oorspronkelijk bedoeld als

aalmoes voor de armen, maar werd stilaan een belasting.

260 Sura 5, 110.

261 Sura 5, 114.

262 Sura 5, 115.

263 Sura 5, 78.

264 Sura 43, 59.

265 Sura 6, 74-83; 22, 34.

266 Sura 2, 125.

267 Sura 22, 27-29.

268 Sura 22, 78. Ook het woord `hanif' wordt gebruikt.

Oorspronkelijk in het Hebreeuws zou dit huichelaar

betekenen, en in het Syrisch `heiden'. Het woord `moslim'

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 107

 

 

†††† zijn allemaalelementen die stammen uit de verbeelding

†††† van Mohammed.

 

†††††††††††† Sura18†† is†† een†† reeks†† voor†† ons†† vrij

†††† onbegrijpelijke†† fragmenten†† van†† legenden†† omtrent

††††† Mozes. Dezevergeet eenvis, die ondertussen naar

†††† de††††††††††††††††††† zee†††††††††††††††††††† zwemt.269

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________________________________________________

zou oorspronkelijk `verrader' of overloper betekenen,

Mohammed gaf het de betekenis van `overgegevene'.

Margoliouth (1985), p. 116.

269 Sura 18, 60-64.

 

††††††††††††††††††††††††††††† †††††††††††††††††††††††††††††108

 

 

†††† Zijn begeleidervernietigt een boot, doodt een jongen,

†††† en herbouwteen bouwvallige muur.270 Dan is er nog een

†††† duistere geschiedenisvan drie jongelingen, die in een

†††† grot verblijven, - ook over Mohammed werd verhaald, dat

†††† hij bijzijn vluchtuit Mekkazich in een grot moest

†††† verstoppen , - en dehoornenman, (dat zou Alexander

†††† de Grotezijn,) die een koperen muur bouwt.271 Al deze

†††† geschiedenissen schetsenons eenverwarde geest,die

†††† amper weetwat hijvertelt. Hij put uit oude legenden

†††† van christelijkeoorsprong (dezeven slapers), of uit

†††† de joodse†† midrash en†† haggada272 ( Alexander

†††† de Grote)of de†† Pseudo-Callisthenes (de vis).273

†††† Een glimpvan interpretatiewaanvangen we op, wanneer

†††† Mohammed verklaart dat Jezus hem voorspeld heeft als de

††††† Heilige Geest,die naHem zou komen. Aan de basis

†††† van zijnbijbelinterpretaties vindenwe dewens dat,

†††† zoals bijJezus, dehele bijbelnaar hem zou wijzen:

†††† een tekenvan ziekelijkegocentrisme. Datis het wat

†††† hem interesseertin deThora. Hij vraagt namelijk aan

†††† een jood hem te zeggen wat er over hemzelf instaat.

 

We denken nu, dat we de hele geestelijke productie van

Mohammed kunnen karakteriseren als een mengsel van

authentieke psychotische ervaringen met gefantaseerde, zelf

verzonnen openbaringen. Op zich zelf genomen is dat niet zo

verwonderlijk. EenparanoÔde geesteszieke moet

voortdurend zijn beleving van de werkelijkheid in eenklank

houden met zijn waandenken. Daarbij gaat hij wel logisch,

maar losjes te werk, in die zin dat de werkelijkheidstoets

eerder verwaarloosd wordt. Hij leeft dus in een `verwaande'

sfeer. Het is eigen aan de fenomenologie van een paranoÔde

geestesziekte dat de patiŽnten op een listige wijze

berekenen en simuleren, vooral als ze gewaar worden dat de

omgeving ze niet gelooft en als ze die als vijandig gaan

ervaren. Omgekeerd, als ze geloofd worden kunnen ze gebruik

maken van die gunstige sfeer om te simuleren. Dat zien we

herhaalde malen bij Mohammed, telkens als hij voorwendt

openbaringen ontvangen te hebben, waar die hem uit de

verlegenheid moeten halen, bijv. bij het incident en

schandaal met Aisha, bij zijn huwelijk metZainab, als

hij meer dan vier vrouwen wil, en als hij de godinnen terug

wil invoeren om de Kuraish tevreden te stellen. In het

laatste geval geeft hij het zelfs toe.

 

†††††††††††† Zoals bijMohammed inhet begin loopt de hele

†††† onderneming vaneen geestesziekeveelaluitopeen

†††† fiasco. Inheel zeldzamegevallen zoalsbij Jezus en

____________________

270 Sura 18, 61-82.

271 Sura 18, 63.

272 De midrash zijn rabbijnse commentaren op het oude

testament; de haggada is het traditioneel verhaal over de

uittocht van het joodse volk uit Egypte.

273 Torrey, p. 120-125.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 109

 

 

†††† Mohammed wordt het achteraf een succes. Bij Mohammed is

†††† het zelfszo, dat hij als de Profeet erkend wordt door

†††† zijn†† stamgenoten††† en†† door†† de†† hem†† omringende

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 110

 

 

†††† volkeren.Mohammedheeftkunnenverwezenlijkenwat

†††† Jezus droomde,maar nietkon: aanhet hoofdvan een

†††† legerde†† vijand,de†† ongelovigen,onderwerpenen

†††† vernietigen.

 

††††††††††††††††††††††††††††† *††† *††† *

 

†††††††††††† De verklaringvanMohammedsgedragalseen

†††† aanvalvan†† paranoÔdeoorsprongisechterslechts

†††† gedeeltelijk enonvolkomen. Wijbeschikkenovereen

†††† hele reekslichamelijke symptomen,die de zaak verder

†††† verduidelijken.

 

†††††††††††† Mohammed wordt ons beschreven in de hadiths als

†††† een mandie leedaan een chronische ziekte, waartegen

†††† hij aderlatingtoepaste. Vooralnadeveertigjaar

†††† werden desymptomen opgemerkt.Aan heteinde van het

†††† jaar 6verloor hijzijn eetlusten hadpijnen in de

†††† rug. Hij schreef dat toe aan de poging tot vergiftiging

†††† bij Khaibar. Wij hebben ook een uitvoerige beschrijving

†††† van deziekteverschijnselen in de week voor zijn dood:

†††† hij had hevige hoofdpijn,274hij verloor herhaaldelijk

†††† het bewustzijn,hij had hoge koorts en veel pijn in de

†††† ingewanden ende rug of lenden.275 Hij was 62 jaar als

†††† hij stierf.

 

†††††††††††† We gavenreeds hierboven(p. 15 bij de schets

†††† van depersoonlijkheid van Mohammed een vrij volledige

†††† opsommingvan†† debeschrijvende†† elementendiewe

†††† terugvinden inde hadiths.Vooraldemals-als-deeg-

†††† aanvoelende handpalmen,tezamen met de grote voeten en

†††† handen, groteoren en neus, symptomen die zeer typisch

†††† zijn enom zote zeggenexclusief,276 suggereren ons

†††† dat Mohammedeigenlijk leedaan acromegalie.Ditis

†††† namelijk eenverlengde groeitijdens de volwassenheid

†††† van de uiteinden van de ledematen.

 

†††††††††††† Als wenu een lijst maken van de symptomen van

†††† acromegalie, danvinden weALLE elemententerug, die

†††† zijn tijdgenoten opmerkten.

 

____________________

274 Hamidullah (1979), p. 173.

275 Bodley, p. 328.

276 Het symptoom is slechts exclusief als het ingesloten is

in het volledige syndroom. Dikke vingers kunnen ook

veroorzaakt worden door een slechte bloedsomloop. Ook

pachydermoperiostosis, een ontsteking van de beenderen met

als typische symptomen een verdikking van de huid, vooral

van het aangezicht en het voorhoofd, excessief zweten,

uitzetten van enkels en polsen, geeft aanleiding tot een

typische knotsvormige verdikking van de vingers. Cf. Vogl.

A. & Goldfischer, S. (1962), Pachydermoperiostosis. Amer. J.

Med., 33, 166. Cf. ook, J. Dequeker (1991).

 

††††††††††††††††† †††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††111

 

 

††††††††††††

†††††††††††† Acromegalie komt vooral na veertig jaar,

†††††††††††† heeft een traag verloop over jaren,

†††††††††††† soms voorbijgaand (fugitive), of `burned-out'

†††††††††††† 98% van patiŽnten sterven rond 60 jaar.277

††††††††††††† zijhebben groteoren, eengrote neus,een

†††† grote kin,

††††††††††††

†††††††††††† Fig.1.Afbeeldingonder:normalehanden

†††† acromegale hand:dikke vingers,dieeengevoelvan

†††† malsheidgeven†† bijde†† handdruk.Boven:†† typisch

†††† aangezicht en handen. Uit Tindall p. 211.

††††††††††††

†††††††††††† Zij vertonen grote handen en voeten,

†††††††††††† mals aanvoelendehandpalmenwegensdedikke

†††† vingers (cf. fig. 1),

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

277 Tindall, p. 214.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 112

 

 

††††††††††††

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 113

 

 

†††††††††††zij hebben een diepe holklinkende stem,

†††††††††††† zijlopen†† metgekromde†† ruggegraatwegens

†††† overgroei van de wervels, zij ondervinden rugpijnen,

†††††††††††† zij voelenpijn (arthralgie)wegensklemming

†††† van de zenuwen door overgroei van het kraakbeen, 278

††††††††††††

†††††††††††† zij zwetenovervloedig wegensontregeling van

†††† de schildklier,

†††††††††††† - datolieachtig zweetheeft eenonaangename

†††† geur, - 279

†††††††††††† zijvallen†† opdoor†† eensterkebeharing,

†††† opvallende wenkbrauwen,

†††††††††††† geelachtige huidkleur,

†††††††††††† zij vertonen een grote eetlust, lijden honger,

†††††††††††† daardoor worden ze corpulent,

†††††††††††† wegens hetuitgroeien van de ribben krijgen ze

†††† een kiekenborst,

†††††††††††† ze hebbeneenhogebloeddruk(teverhelpen

†††† bijv. door aderlating),

†††††††††††† zijvertonen†† seksueleimpotentieofzuch-

†††† tigheid,

†††††††††††† zijmunten†† uitdoorkarakteriČlebetrouw-

†††† baarheid,

††††††† †††††in gevaler overdruk is in de hersenen ervaren

†††† zij hallucinaties soms en hallucinosen,

†††††††††††† inzonderheid horen zij soms bellen,

†††††††††††† zij sprekensomslangzaam(dedrielaatste

†††† symptomen zijnvooral opgemerktals gevolg van kleine

†††† tumoren, enwat betreftde visuelehallucinatiesof

†††† hallucinosen tumorenin denabijheid vande optische

†††† zenuw).280

†††††††††††† Bijapoplexiedooreen plotse zwelling of

†††† bloedingvan†† dehypofyse,lijdenzijaanhevige

†††† hoofdpijn, braken, nausea en bewustzijnsstoringen.

 

†††††††††††† Als ernu volledigeovereenstemming is tussen

†††† de opgemerkteen verderverteldekarakteristiekenvan

†††† Mohammed en de symptomen van de acromegalie, dan kunnen

††† wezelfs†† meteen†† zekerewaarschijnlijkheidzijn

†††† signalement vervolledigen.Mohammedhadnietalleen

†††† grotevoeten†† enhanden,†† dikke†† vingers,†† zacht-

†††† aanvoelende handpalmen,een groteneus en grote oren,

†††† maar ookeen vooruitstekende kin, die evenwel verstopt

†††† werd wegenszijn vollebaard,naastgroteseksuele

†††† organen (cf. fig. 2).281

 

____________________

278 Ibid.

279 Tindall, p. 209.

280 De meeste symptomen kan men terugvinden in naslagwerken

als de Medische Winkler-Prins, de grote Larousse en de

Encyclopedia Britannica, ook in meer gespecialiseerde werken

als Bodechtel, Ey, Henderson.

281 Neurology in clinical practice, p. 618.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 114

 

 

†††††††††††† Fig.†† 2.†† Links:†† typisch†† aangezicht†† van

†††† acromegale patiŽnt:brede neus,vooruitstekendekin,

†††† zwarewenkbrauwen;†† rechts:zelfde†† patiŽntnade

†††† operatie. Uit Tindall, p. 217.

 

††††††††††††† Daarbij kwam een schelle, zelfs schrille stem.

†††† Hij hadeen geelachtigehuidkleuralsstro,inde

†††† getuigenissen vermeld,zoals gezegd, als niet zeer wit

†††† en ookniet donkergetaand, zelfs iets rozig. Zijn huid

†††† was diken grofenhijhadnietalleenopvallend

†††† behaarde wenkbrauwen, maar een sterke beharing over het

†††† hele lichaam.Hijliepenigszinsgebogenomdatde

†††† ruggegraatvergroeid†† was.Datverwektepijn.Het

†††† draaienvan†† de†† wervels†† was†† beperkt,†† waardoor

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 115

 

 

††††

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 116

 

 

†††††††††††† hij telkens het hele lichaam moest wenden. Zijn

†††† gang wasals van iemand die van een berg daalt, en dus

†††† enigszins gebogen is. Hij had een ronde vooruitstekende

†††† kippeborst, enook een†† uitpuilenderonde buik.Hij

†††† had hoge bloeddruk en leed periodiek aan hoofdpijn. Hij

†††† zweette overvloedig,en zijn zweet had een onaangename

†††† geur. Daaromwaste hijzich veel,soms totdriemaal

†††† achtereenvolgens,en†† maaktehijveelgebruikvan

†††† reukwerk(muskus282,†† antimonium†† en†† amber).†† Hij

†††† verbrandde kamferop geurighout.283 Hijhad ook een

†††† opmerkelijke eetlust en leed nog weleens honger, vooral

†††† tijdens zijn vroege verblijf in Medina. (Hij legde soms

†††† een steen op zijn maag wegens zijn honger).Aisha zei:

†††† "De profeethield vandrie dingen:vrouwen, reukwerk

†††† en eten.†† Hij had wat zijn hart verlangde van de twee

†††† eerste dingen, maar niet van het laatste".284 Zijn lust

†††† voor vrouwenkrijgt hierdooreen nieuwedimensie: is

†††† het eenabnormale aangroeivan deseksuelebehoefte

†††† of/en eenovercompensatie vooreen tanendepotentie?

†††† Het verloopvan deziekte was,zoalsnormaal,vrij

†††† goedaardig enstrekte zichuit overjaren. Zoalsde

†††† meeste patiŽntenverdroeg hijde ziektewel.Zelden

†††† treedt ereen bloeding op, die tot de dood kan leiden.

†††† (Mogelijke doodsoorzaakvan Mohammed.) Zulke apoplexie

†††† bestaat inde vrij plotse zwelling van een adenoom aan

†††† de hypofysemet ofzonder bloeding. De patiŽnt lijdt,

†††† zoals vermeld,†† aanhevige hoofdpijn, braken, nausea,

†††† en†† bewustzijnsstoringen,†† zoals†† gesignaleerd†† bij

†††† Mohammed. Hijsprak traag.Het horenvanbellenen

†††† andere hallucinosen wordt door hemzelf verteld. 285

 

††††††††††††† Karakterieelwas hijstandvastig en eerlijk,

†††† zodathij,†† zoalsreedsvermeld,debijnaam††† de

†††† betrouwbare kreeg.

 

††††††††††††† Toevalligkent menook deoorsprong van die

†††† ziekte. (Ziektevan PierreMarie (1886)).Zijwordt

†††† veroorzaakt dooreen kleingezwel aan de voorkwab van

†††† de hypofyse.We kunnenzelfs preciserendat het hier

†††† waarschijnlijk gaat over een eosinofiel of een basofiel

†††††† adenoomdat zeerklein was, zo niet zou Mohammed

†††† aan gezichtsstoornissen geleden hebben. Dit wil zeggen,

†††† dat er zich in of op de hypofyse (het hersenaanhangsel,

†††† een klierdie veleandere klieren, zoals de thyročde,

†††† de bijnieren,de seksuele klieren, met stimulerende of

†††† remmende hormonenvoorziet), cellengaanontwikkelen

†††† die zichkenmerkendoorhetfeitdatmenzekan

____________________

282 Muskusreukwerk komt voort van een klier nabij de

seksuele organen van ratmannetjes. Het is dus een

aphrodisiacum.

283 Muir, II, p. 331.

284 Muir (1981), II, p. 528.

285 Tindall, p. 129, p. 209.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 117

 

 

†††† herkenbaarmakenonderdemicroscoopdoorzemet

†††† eosine,†† een††† roodbruine†† vloeistof,†† te†† kleuren

†††† (eosinofiele) ofandere cellen,bijv.basofieledie

†††† worden gereveleerddoor anderevloeistoffen(basen).

†††† Modernere methodengebruikendichrome,trichromeen

†††† tetrachrome kleuringen.286De kleine tumor verwekt een

†††† endocriene††††††††††††††††††††††††††††††††† dysfunctie,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

286 Yaghmai, p. 376.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 118

 

 

†††† een overdaadvan groeihormoon(somatotropine) enook

†† ††soms deficiŽntieof overvloedvanseksuelehormonen

†††† (gonadotropine), ofsoms zelfsproduktievanandere

†††† hormonen,bijv.†† bijeen†† stimulering††††† van†† de

†††† schildklier, thyročdine,diehetmetabolismeofde

†††† stofwisseling regelten dusook de warmteregeling van

†††† het lichaam(cf. zweten).In vele gevallen verwekt de

†††† tumor impotentie,in sommigeisoverdadigeseksuele

†††† drang nietuitgesloten. Aangeziende hypofyseook de

†††† plaats vanaanmaak vanhetgonadotropehormoonis,

†††† beÔnvloedtzij†† insterke†† matedeproduktievan

†††† spermatozočden ende vruchtbaarheid.Men merkt dat de

†††† uitwerking vanzo'n tumorniet altijdeenvormigis,

†††† maarvan†† hetene†† geval†† tot†† het†† andere†† kan

†††† verschillen.287Detumorkannamelijkdehypofyse

†††† prikkelen,zodat†† meergonadotropehormonenworden

†††† afgescheiden, ofdat deel van de hypofyse vernietigen,

†††† waarmee deaanmaak van zulke hormonen uitvalt. Wanneer

†††† er eenzwelling optreedtboven desella, dan verwekt

†††† die eendruk op de vloer van het derde ventrikel in de

†††† hersenen enhet optischechiasma.288Tengevolgevan

†††† deze lokale overdruk in de hersenen kunnen visuele (als

†††de overdrukin denabijheidvandeoptischezenuw

†††† plaatsvindt)en†† inanderegevallenookauditieve

†††† hallucinatiesoptreden,289†† envooralooktypische

†††† hallucinosen als het horen van bellen,290 samen met een

†††† vertraging vanhet spreken.291Soms iser een lichte

†††† geelachtige, stroachtige verkleuring van dehuid te

†††† wijten aaneen teveelvan melanoforenhormoon, dat het

†††† pigment vande huidbeÔnvloedt endoordehypofyse

†††† geproduceerdwordt.†† Alsergeenstoornisvande

†††† lichaamsgroei voorkomttijdens dejeugd kanmen niet

†††† sprekenvan†† eenconstitutionele†† acromegalie.†† In

†††† gevallenvan†† actieveacromegalievoortkomendevan

†††† intrasellaire†† adenomen††† merkt†† men††† een†† aantal

†††† psychologische trekkenop: eenvormig is er verlies van

†††† energie,†† zijn†† er†† affectieve†† afwijkingen†† zoals

†††† neerslachtigheid,††† piekeren††† en††† prikkelbaarheid,

†††† verhoging vande eetlusten verliesvanlibido.De

†††† psychopathologische symptomen zijn niet afhankelijk van

†††† dehoeveelheid†† vanhet†† groeihormoon.De†† hogere

†††† intellectuelefuncties†† zijnintact,†† evenals†† het

†††† geheugen. De persoonlijkheid van deze zieken is uniform

††† gewetensvol, betrouwbaar en werkzaam. Sommigen zijn een

†††† beetjeangstig†† entoneneentekortaanzelfver-

†††† trouwen.292

____________________

287 Bodechtel, p. 425.

288 Yaghmai, p. 373.

289 Ey, p. 770.

290 Am. Handb. Psychiat., p. 1147.

291 Henderson, p. 544.

292 Richert, p. 61-86.

 

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 119

 

 

†††††††††††† Specialistenzullen†† opmerken,datergeen

†††† sprakeisindehadithsovereengrotekinbij

†††† Mohammed,terwijl†† dattoch†† eenheel†† duidelijke

†††† aanwijzing isvan acromegalie.Sommigen zullen daarom

†††† twijfelen.††† Men†††† bedenke†††† echter†††† dat†††† de

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 120

 

 

†††† kin vanMohammed volkomenverstokenbleefonderde

†††† zware baarden derhalveniet opviel.(Cf. fig.2 p.

†††† 113).De†† hadithssprekenovereen`goed-uitziend

†††† aangezicht'. Normalerwijzezou hij een ruwe dikke huid

†††† moeten gehadhebben. Maarweerom koneen dikke baard

†††† veel verstoppen.Negatieve opmerkingenoverMohammed

†††† zijn afwezigin dehadiths,enmenkandatgoed-

†††† uitziende†† aangezicht††† ook†† als††† een††† eufemisme

†††† interpreteren. Tochleveren dezehadiths ons heel wat

†††† elementen, diede tijdgenotenniet begrepen,of niet

†††† belangrijk achtten, maar voor ons veelzeggend zijn.

 

†††††††††††† Men kan echt verbaasd staan, als men in de oude

†††† bronnen naast ongelooflijke verhaaltjes ook telkens een

†††† reeks goedherkenbare indicatiesontdekt, diewijzen

†††† naar†† een††† fysiologische†† en††† psychopathologische

†††† symptomatologie. 293

 

†††††††††††† In hetverder verloopvan zijn leven zien wij

†††† vooral deinvloed vanzijn ziekteopzijnseksueel

†††† gedrag, maarook onrechtstreeksop zijnideeŽnwereld

†††† doorheen de waanachtige voorstellingen.

 

††††††††††††††††††††††††††††† *

 

†††††††††††††††††††††††† *†††††††† *†††

 

††††††††††††

Overzicht van de symptomatiek van Mohammed

 

Samenvattend vinden we de volgende symptomen bij Mohammed:

††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††

 

†††††††††††† a: organische:grote handenen voeten,grote

†††† oren enneus, zachtepalmen vande handen;typische

†††† gang alsiemanddievaneenbergdaalt(gekromde

†††† ruggegraat), beperkte draaimogelijkheid van de wervels,

†††† kippeborst, uitpuilendebuik, traagspreken, speciale

†††† huidkleur, opvallendebeharing, grote eetlust (honger)

†††† enrelatieveonvruchtbaarheidnadeveertigjaar;

†††† overmatig zweten,en vĘĘr zijn dood: hevige hoofdpijn,

†††† herhaalde bewusteloosheid,hevige pijnin derugen

†††† lenden. Debegindatum vande kwaalligt typisch rond

†††† het veertigstejaar; desterfdatum van Mohammed is al

†††† even typisch rond het zestigste jaar.

 

†††††††††††† b:†† psychische:1݆†† visuele†† en††† auditieve

†††† hallucinaties, (GabriŽlen destemmen,gelokaliseerd

†††† boven);2Ýhallucinosen†† (belgeluid,als†† van†† vele

____________________

293 Somers (1990) en (1986). Dat is niet alleen zo voor

Mohammed, het is zo voor Christus, voor enkele profeten als

EzechiČl, Jesaja, Jeremia, en voor andere figuren als Job,

Henoch, DaniČl.

 

††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† †††††††††††121

 

 

†††† wateren),3Ý waangedachten met Ego-inflatie (uitverkoren

†††† om deProfeet tezijn en wel de Laatste);4Ý vlottende

†††† angst,†† `katastrophen-ahnen'†† (de†† Laatste†† Dag);5Ý

†††† simulatie;(gebruiken†† vaninspiratiesomgewenste

†††† uitspraken ingangtedoenvinden);6Ýtypischehaat

†††† tegenover diegenendie twijfelenaan degrondwaan of

†††† hem bestrijden,de ongelovigen en de huichelaars, (cf.

†††† 156);

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† ††††††††122

 

 

7Ý fabulatie en interpretatiewaan (interpreteren van de

bijbel als op hemzelf betrokken en precies zeggend wat hij

verwacht; verdraaiend en vervormend interpreteren (cf.

106);8Ý fabulatie, in de zin van het verzinnen van

belevenissen zoals de nachtelijke tocht naar Jeruzalem en de

reis naar de hemel (cf. 93);9Ý gestoorde seksuele

activiteit; Mohammed kon, niettegenstaande hij een zeer

actief seksueel leven leidde met talrijke jonge vrouwen, die

kinderen konden krijgen, enniettegenstaande zijn uiterste

pogingen om een mannelijk opvolger te verwekken, slechts ťťn

kind verwekken dat vroeg stierf. Ongetwijfeld is deze

onvruchtbaarheid te wijten aan de interacties van

stimulerende en remmende hormonen, waarvan in de hypofyse de

produktie gestoord werd. 10Ý karakteriŽle

betrouwbaarheid 11Ý initiŽle zelfmoordneiging, neiging tot

depressie en piekeren;294 12Ý verarming van de

voorstellingscapaciteit (cf. beschrijving van hemel, hel,

Gaarde, Laatste Dag), gebrek aan logisch samenhangende

verwoording (cf. koran), herhalingen, ixočde of epileptočde

kleverigheid.Alles samen vormt dit het syndroom van een

symptomatische paranoÔde geestesziekte295 met dien verstande

dat die symptomatiek veroorzaakt wordt door een eosinofiele

of/en basofieletumor van dehypofyse,296 die op

zijn beurt oorzaak is van een hormonaal onevenwicht: dit wil

zeggen, een overmaat van groei- en storing van het seksueel

hormoon. Waarschijnlijke doodsoorzaak: hypofysaire

apoplexie. Geen enkel symptoom elimineert de mogelijkheid

van een acromegalie; integendeel wanneer men alle in de

bronnen gevonden elementen samenbrengt dan vindt men alle

details van een hypofysaire pathologie.297 Als besluit

____________________

294 Bodechtel, p. 516.

295 DSM3, p. 195-198. Zie ook de goede beschrijvingen van

Ey, p. 249 en Jaspers. Zie Anderson voor een goede

karakterisering van de parafrenie volgens Kraepelin. De

parafrenie is een door Kraepelin onderscheiden vorm van de

paranoia. We zijn van oordeel dat Kraepelin gelijk had, om

deze meer nauwkeurige onderscheiding te maken al wordt die

door latere psychopathologen, o.a. door DSM3, niet meer

gemaakt.

296 De hypofyse of hersenaanhangsel, is een klier die de

afscheiding regelt van andere klieren, zoals de thyročde, de

bijnieren e.a.

297 Overzicht van het syndroom

Het lijkt nuttig omwille van de duidelijkheid het syndroom

van de acromegalie en de symptomatologie van Mohammed ook te

rangschikken in twee kolommen.

††††

†††† Mohammed††††††††††††††††† Acromegalie

††††

†††† begin na 40jaar†††††††††† begin na 40 jaar

†††† trage evolutie††††††††††† trage evolutie

†††† levenseinde 62 jaar†††††† dood rond 60 jaar

†††† grote handen††††††††††††† grote handen

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 123

 

 

____________________________________________________________

†††† zachte handpalmen†††††††† zachte handpalmen

†††† grote neus en oren††††††† grote neus en oren

†††† grote baard†††††††††††††† grote kin

†††† opvallende beharing†††††† opvallende beharing

†††† (wenkbrauwen, wimpers, rug en borst)

†††† grote voeten††††††††††††† grote voeten

†††† gebogen gang††††††††††††† gebogen gang

†††† beperkte beweegbaarheid†† beperkte beweegbaarheid

†††† van de wervels

†††† gelaatskleur (niet wit,†† geelachtige huidskleur

††††† niet diepgetaand, ietwat rozig)

†††† honger en grote appetijthonger en grote appetijt††††

†††† zweten††††††††††††††††††† zweten

†††† onaangename geur††††††††† onaangename geur††

†††† aderlating als remedie††† hoge bloeddruk

†††† betrouwbaar†††††††††††††† betrouwbaar††† en††† werkzaam

†††† sexuele activiteit +††††† gestoorde sexuele

†††††††††††††††††††††††††††††† hormoonstaat

†††† quasi-steriliteit†††††††† impotentie

††††

†††† daarbij: (gesignaleerd in gevallen van hersentumor)

†††† hallucinaties†††††††††††† druk op optisch chiasma

†††† hallucinosen††††††††††††† hallucinosen(bellen)

†††† traag spreken†††††††††††† traag spreken†††††

††††††††††††††††††††††††††††††

†††† laatste ziekte††††††††††† apoplexie van hypofyse

†††† hevige hoofdpijn††††††††† hevige hoofdpijn

†††† herhaald bewustzijnsverlies herhaald bewustzijnsverlies

†††† hevige pijn in lenden en rugklemmen van de zenuwen††

†††††††††††††††††††††††††††††† door het kraakbeen.

††††

†††† Psychologie†††††††††††††† acromegalie

†††† initiČle angst†††††† †††††initiČle angst

†††† neiging tot piekeren††††† neiging tot piekeren

†††† zelfmoordneiging††††††††† zelfmoordneiging

†††† depressie†††††††††††††††† depressie

††††

†††† bij paranoide aanleg:

†††††††††††††††††††††††††††††† paranoia

†††† begin rond 40 jaar††††††† begin rond 40 jaar

†††† visuele en auditieve††††† hallucinaties

†††† goed gelokaliseerd††††††† goed gelokaliseerd

†††† typische haat†††††††††††† typische haat

†††† tegen ongelovigen†††††††† tegen ongelovigen

†††† gigantisme van hallucina.gigantisme van hallucinatie

†††† simulatie†††††††††††††††† simulatie

†††† interpretatiewaan†††††††† interpretatiewaan

†††† waangedachten†††††††††††† waangedachten

†††† met Ego-inflatie††††††††† met Ego-inflatie††

†††† `katastrophen-ahnen'††††† `katastrophen-ahnen'†††

†††† verarmde††††††††††††††††† verarmde

†††† voorstellingscapaciteit††† voorstellingscapaciteit††††

 

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 124

 

 

kunnen we bevestigen dat Mohammed ziekelijk was en leed aan

een hypofysaire aandoening. Als psychopathologische diagnose

kan men stellen: organische hallucinatorische aandoening met

paranoÔde kenmerken. Deze diagnose levert ons de verklaring

van zijn gedrag na zijn veertigste jaar, tijdstip waarop

zowel een paranoÔde instelling klassiek optreedt als een

tumor aan de hypofyse. Zij verklaart ons ook waarom zijn

seksueel gedrag zoveel meer gestoord werd na zijn

veertigste. Zij legt ook uit waarom zoveel geleerden perplex

bleven voor de symptomatiek van Mohammed en zich verdeeld

opstelden en bleven twijfelen tussen epilepsie en andere

geestesziekten. Zij waren er niet in geslaagd de juiste

oorzaak te identificeren.

 

 

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 125

 

 

 

 

†††††††††††††††††††††††††††† ††††††††††††††††††††††††††††††126

 

 

 

Zesde Hoofdstuk : Allah is groot

De alomvattende dominantie van Allah in het brein en de

mentaliteit van Mohammed bewerkt het ontstaan van een

godsdienstige beweging. Gelovigen scharen zich om de

Profeet: allen zijn nu broeders in de islam.298 Vrouw,

kinderen en stam worden vergeten.

Het is opmerkelijk: Mohammed erkent dat hij niet in staat is

wonderen te doen. Hij erkent dat hij door desatan

igeÔnspireerd werd en al te vriendelijk was voor de

polytheÔsteno. Het is ook duidelijk dat hij geen nieuwe

godsdienst wil stichten: hij beroept zich op de oude

tradities van joden en christenen, ziet zichzelf gewoon als

een profeet voor de Arabieren, die tot nu toe verstoken

waren gebleven van profeten (`ummi'). Zijn taak is het dus,

op hun beurt de Arabieren te wijzen op de komst van het

GroteOordeel.299 Hij ziet zich, zoals vermeld,

voorspeld door Jezus, die gezegd had: "Danzal de Vader u

een andere Helper geven om voor altijd bij u te blijven: de

Geest van de Waarheid".300 Jezus had dus een opvolger

voorspeld, de heilige Geest, die definitief zou zijn. Die

opvolger was natuurlijk Mohammed, de laatste. Dit belet niet

dat hij aanvaardt dat Jezus zal oordelen op de laatste dag,

maar dan wel volgens de wetten van de islam: de

` shari`a'.301 Opmerkelijk is dat Jezus oordeelt, terwijl

Mohammed die laatste dag zal tussenkomen bij Allah voor de

moslims.302 Mohammed is belangrijk milder dan Jezus.

Door zijn verkondiging brengt Mohammed eenheid in de

Arabische wereld, hij predikt de oorspronkelijke godsdienst

van Abraham, ťťn God, ťťn Profeet, ťťn godsdienstritus: het

rituele gebed vijfmaal per dag (desalat). Daarbuiten

komen slechts weinige plichten, geen wijn drinken, de

` zakat' (aalmoes en belasting), de vasten in de

ramadan, de bedevaart (hadj). Alles wordt begeleid door

de lezing uit dekoran, de openbaring.

In de christelijke wereld werd de rol die de koran zal

vervullen in de islam gespeeld door het evangelie. Bij de

joden door deThora. In het mechanisme van een

godsdienst schijnt de aanwezigheid van een geschreven

wijsheidstekst als kristallizatiepunt cruciaal te zijn. Die

tekst is telkens weer een bron van inspiratie, een oproep

tot geloof, een veroordeling van de ongelovigen.

 

 

____________________

298 Glubb, p. 183 : "It was a basic feature of the Apostle's

policy to destroy tribal loyalties and to replace them by

devotion to the Muslim community, and many dedicated young

muslims had adopted the new outlook with enthusiasm".

299 Sura 7, 187: "Ik ben niet anders dan een Waarschuwer en

een Verkondiger voor lieden die geloven".

300 Jo. 14, 15-16; Bukhari, I, p. LIX.

301 Swarup, p. 12.

302 Zie p. 68.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 127

 

 

 

De moraal die Mohammed verkondigt is vrij eenvoudig en

traditioneel: men moet geloven in God, Hem aanroepen ter

vergeving van de zonden,303 dikwijls gebedsoefeningen

houden, ook 's nachts,304 de medemens, bijzonder de

noodlijdenden, helpen, (o.a. door de `zakat' te betalen),

zich onthechten van bedrieglijke rijkdom en zich ook

onthouden van bedrog.305 Daarbij komt: diegenen groeten die

men kent en ook diegenen die men niet kent.306 "Niemand",

zei Mohammed in een uitspraak die nogal bijbels klinkt,

"heeft het geloof als hij niet voor zijn naaste verlangt wat

hij voor zichzelf verlangt".307 .

Als men hem vroeg: "Wat is de beste daad?" antwoordde

Mohammed: "Geloven in Allah en zijn Profeet". De ondervrager

voegde dan daarbij: "Welk is de volgende?" Hij antwoordde:

"Deelnemen aan de heilige oorlog voor Allahs zaak". De

ondervrager vroeg dan verder: "Welke is de volgende ?". Hij

antwoordde: "De bedevaart (`hadj') houden..."308 Het

uiteindelijke doel van heel deze ordening is de ` umma',

de āne gelovige gemeenschap vormen rond het āne geloof en

zijn Profeet. Daarvoor is o.a. de bedevaart ťťnvan de

pijlers.

Deze bedevaart kreeg haar uiteindelijke vorm bij de

afscheidsbedevaart van Mohammed. Men moet evenwel

onderscheid maken tussen de kleine bedevaart `umra' en de

grote bedevaart `hadj'. De `umra' was al een oud-Arabische

traditie, die geaccapareerd werd door Mohammed, en die

behoorde tot de persoonlijke devotie. Normaal werden beiden

verbonden. Men moest zevenmaal om deKa`ba wandelen en

de zwarte steen kussen. Dezezwarte steen werd volgens

de traditie door de engelGabriŽl aanAbraham

gegeven. Men moest zeven kiezelstenen werpen om de satan te

tergen, verder zevenmaal tussen de Al- Safa-heuvel en de

Al- Marwa-heuvel gaan, water drinken uit de

Zamzambron, - volgens de traditie ontstond deze bron,

toen de engelGabriŽlHagar enIsmaŽl redde, die

anders van dorst waren omgekomen in de woestijn, nadat ze

verstoten waren door Abraham,309 - het hoofdhaar afscheren,

____________________

303 Sura 23, 11.

304 Sura 11, 116; 73, 20; 76, 25.

305 Sura 26,182; 55,8.

306 Bukhari, I, p. 96.

307 Bokhari(2), I, p. 13; cf. Mt. 7, 12 en Lc. 6, 31.

308 Bukhari, I, p. 96; de hadj of bedevaart naar Mekka mag

men niet verwarren met de umra, namelijk de ommegang rond de

Ka`ba en bovendien een ommegang rond twee heuvels van Mekka:

Safa en Marwa. Mohammed heeft viermaal een umra gedaan,

slechts ťťnmaal een hadj. Cf. Bukhari, IV, p. 261, ook III.

309 Het verhaal in de Genesis is lichtelijk anders. Na de

pesterijen van Sarah loopt Hagar weg bij Abraham. "De engel

van Jahweh vond haar bij een waterbron in de woestijn, de

bron die aan de weg van Sur ligt..." Hagar moet terugkeren

naar Abraham en baart hem IsmaŽl. Gen. 16.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 128

 

 

en een dier offeren. Mohammed offerde het laatste jaar

honderd kamelen.310

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

310 Swarup, p. 50-51.

 

††††††††††††††††††††††††††††††††††† †††††††††††††††††††††††129

 

 

 

Men mag de invloed van het ritueel beleven van de islam niet

onderschatten. Het is het stramien van het dagelijkse leven

van de moslim. Daardoor werd het mogelijk zijn geestesleven

te laten beheersen door twee hoofdgedachten: Allah is groot

en Mohammed is zijn Profeet. Meer moest een moslim niet

weten en meer moest hij niet begrijpen. Door het reciteren

van de koran, door de dagelijkse onderwerping bereikt

Mohammed uiteindelijk zijn doel.

In hetchristendom ging het niet anders. In den beginne

was er het evangelie, nadien de catechismus, er was de

zondagmis, het angelus, de preken in de kerk. Er werd

geknield, gebeden. Bovendien, zowel in de oorspronkelijke

boodschap van Mohammed, als in die van Christus, was de

nakende Oordeelsdag een afschrikwekkend vooruitzicht.

De theologie, het dogma en de moraal van de islam, is dus

vrij eenvoudig. Zij bevat geen grote mysteries. Ook daarin

staat de islam tegenover het christendom, dat een reeks

mysteries kent, die het poogt te verklaren door ingewikkelde

filosofische constructies.311 De Drievuldigheid, de dubbele

natuur van Christus, de menswording, de erfzonde, de

eucharistie, het zijn stuk voor stuk onbegrijpelijke

`waarheden'. De theologie van de islam daarentegen is

toegankelijk voor elke gelovige. Zij verwoordt in bijbelse

eenvoud de regel voor de verhouding van de mens tot God, met

dien verstande dat zij vastgelegd werd door de bemiddeling

van de Profeet.

 

Zijn vrouwKhadidja is zijn eerste gelovige. Daarna

volgen een vrijgelaten slaafZaid, en een paar

familieleden. Meestal waren de andere gelovigen jongeren

(bijna geen enkele boven de dertig jaar) en sociaal

zwakkeren. Het begon allemaal in het grootste geheim als een

soort jeugdbeweging. Het was een basisstreven van de Profeet

de stamloyauteit te vernietigen en te vervangen door een

totale aanhankelijkheid aan de islamitische gemeenschap.

Vele jonge moslims hadden die nieuwe richting met

enthousiasme aanvaard. Zij brandden van verlangen om zich te

wreken wegens de doorstane vervolging. Zij waren arm en

gescheiden van vrouw en kinderen.312 Mohammed zou hun gezegd

hebben: "Niemand van u heeft geloof totdat hij mij meer

bemint dan zijn vader en zijn kinderen en heel de

mensheid".313 Deze uitspraak lijkt verdacht op die van

Jezus: "Wie vader en moeder meer bemint dan Mij is Mij

niet waardig; wie zoon of dochter meer bemint dan Mij is Mij

niet waardig".314 Zoals Jezus, die zei "Wie niet met Mij is,

 

____________________

311 De Summa theologica vanThomas van Aquino is daarvoor

het standaardwerk geworden.

312 Glubb, p. 183.

313 Bukhari, I, p. 20.

314 Mt. 10,37 en Mt. 8, 20: "Laat de doden de doden

begraven".

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 130

 

 

is tegen Mij",315

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

315 Mt. 12, 30.

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† 131

 

 

verkondigde Mohammed: "Wie niet houdt van mijn wijze van

doen, is niet met mij".316 Ofwel is dit een aanwijzing dat

deze uitspraken van Mohammed igeÔnspireerd werden door het

evangelie, ofwel vloeien zij eenvoudigweg voort uit de

paranoÔde egocentrische logica.

Mohammed streeft ernaar dat alle Arabieren en tenslotte alle

volkeren, zich scharen om zijn persoon als de uitdrukking

van de wil van God.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

316 Ibn Sa`d, I, p. 437.

 


Naar zesde hoofdstuk : Allah is groot

Allah is groot


Back to Home page :

Homepage of the Psychological Laboratory (Leuven)