Macht en geld bij Jehova



Als men de vraag stelt: waartoe moet dat alles dienen? Dan is het antwoord duidelijk: om de wereldmacht van de Getuigen te vestigen. Die noemen zij het Duizendjarig Rijk. Zijzelf zijn een theocratie, d.w.z. een organisatie rechtstreeks door Jehova bestuurd via de uitverkorenen. Er wordt benadrukt dat de Getuigen geen democratie zijn, maar een theocratie. De leiding is dus een theocratische leiding, waarin alleen de wil van Jehova geldt. (1) In Bethel (Brooklyn), de centrale van de organisatie, het Vaticaan als men wil van deze belijdenis, leeft een aristocratie, een oligarchie, die quasi-dictatoriaal deze kerk bestuurt. De organisatie van de Getuigen verschilt trouwens amper van die van het Vaticaan en van de Jezuïeten, die we terecht de Getuigen van Loyola zouden mogen noemen. (2) Vooral tijdens het bestuur van Rutherford werd die trek versterkt. Binnenshuis speelde zich soms een bedenkelijke strijd om de macht af. Er waren ook splitsingen en afscheidingen. Rutherford lukte erin elke mededinging voor de macht, elke onafhankelijkheid van plaatselijke afdelingen en hun ouderlingen, elke poging tot oppositie te fnuiken. Hij wordt beschreven als uitzonderlijk egotistisch. Tijdens de maaltijden was er bij hem steeds een microfoon geïnstalleerd en die zorgde ervoor dat via een luidspreker ieder elk woord van Rutherford kon horen en verstaan. Hij leefde zoals gezegd, in luxueuze appartementen, o.a. in de fameuze residentie te San Diego, gebouwd voor de ontvangst der aartsvaders. Eerst in 1948, bij het overlijden van Rutherford, werd deze residentie der aartsvaders ` Beth Sarim ' geliquideerd. In 1950 werd er niet meer gesproken over die terugkeer. Dat ontlokte de volgende commentaar aan de lokale krant `San Diego Union': "Daniël en de rest zullen als ze aankomen zelf moeten zorgen voor een onderkomen!" (3)

De top van de hiërarchie noemt zich de `trouwe en bedachtzame slaaf' en is een informele groep van de overlevenden van de 144.000 Getuigen van Jehova die het jaar 1914, datum van de onzichtbare komst van Christus, nog beleefd hebben. Alleen de 144.000 zijn uitverkoren. Zij alleen zijn gemachtigd de leer en de doctrine te bepalen. (4) Alle andere Getuigen zijn slechts Jonadabs , d.w.z. dat zij op aarde zullen blijven leven voor altijd bij de wederkomst van de Heer en na de vernietiging van alle goddelozen. Bij het jaarlijkse congres of viering van het avondmaal, ook memoriale genoemd, zijn het alleen de overlevende uitverkorenen die meedoen aan het maal, al de anderen mogen toezien.

Het was Rutherford die van de ietwat losse organisatie onder Russell een zeer hiërarchisch geordende beweging maakte. De ouderlingen, aan het hoofd van de congregaties, die vroeger verkozen werden, werden in 1938 omgevormd tot aangestelde ` servants ' of dienaren. Deze `officers' worden benoemd voor een periode van één jaar. In elke gemeente zijn er drie ` dienaars ': de opzichter, de assistent congregatie-dienaar en de bijbel-studie-dienaar. De gemeenten worden gebundeld in kringen, geleid door een ` circuit-servant ', en de kringen in districten, geleid door een ` district-servant '. Daarboven staat een ` branch-servant '. Al deze toezieners zijn onmiddellijk verantwoording verschuldigd aan de President en een college van zes bestuursleden. (5) In 1944 was het Knorr die van het Genootschap definitief een theocratisch bestuurde gemeenschap maakte. Het Governing Body of Besturend Lichaam telt veertien leden, verkozen voor het leven onder de overlevende uitverkorenen. Het hoogste dagelijks bestuursorgaan was een zevenledige bestuursraad aangesteld voor een periode van drie jaar: i.Board of Direction . Boven de gewone leden, ook ` publishers ' genoemd, omdat zij actief de druksels moeten verspreiden, staan de Pioniers, die meer actief in dienst staan en de speciale Pioniers , die volledig in dienst staan van de organisatie.
Men moet onderscheid maken tussen de organisatie "Jehova's Getuigen" en de wettelijke vertegenwoordiging, namelijk de WATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF NEWYORK, die een INC. ofte Incorporation is. Zoals gezegd werd zij gesticht in 1884 in Pennsylvania onder de Non-Profit Corporation law. (6) De Amerikaanse wet onderscheidt namelijk twee soorten corporations: de profit en de non-profit corporations. De non-profit corporations mogen aandeelhouders rekruteren, doch ze mogen geen dividenden uitkeren.(7) In het begin bezat Russell de grote meerderheid der aandelen (25.000) in de Zion's Watch Tower Tract Society, (ieder die 10 dollar stortte kon een aandeel krijgen), later geworden de huidige Watchtower Bible and Tract Society. (8) Op 2 october 1944 werd op de zakelijke bijeenkomst van alle aandeelhouders van het Genootschap met algemene stemmen aangenomen dat het charter herzien zou worden. Het aantal leden zou nu niet onbeperkt zijn, maar tussen de 300 en de 500 bedragen en geheel uit mannen bestaan die door de bestuursraad waren gekozen, niet op basis van geldelijke bijdrage, maar omwille van hun status in de organisatie. (9) In elk geval zijn het niet de gewone Getuigen, die niet eens lid zijn van die Incorporation, en er eigenlijk niets mee te maken hebben, die inspraak hebben. Oorspronkelijk waren het de aandeelhouders van het wettelijke genootschap, die jaarlijks de bestuursraad verkozen. Die aandeelhouders konden gelijk wie zijn en hun aantal was onbeperkt. Door de verandering van de statuten kwam de hele macht in de handen van het Besturend Lichaam, en werd ook het genootschap onderworpen aan de wil van de theocratie.

In 1971 bepaalde Knorr dat er niet meer één gemeentedienaar zou zijn, maar een kleine groep ouderlingen onder de leiding van een voorzitter. In 1976 waren alle activiteiten onder toezicht gebracht van zes bestuurscomités van het Besturende Lichaam. Van zeer vroeg al waren er ook pelgrims, later (1926) reizende toezieners , in 1928 regionale dienstleiders , die vooral belast waren met de tucht. (In 1992 waren er 3900. (10) Om de organisatie in de pas te houden was er een constante bekommernis om de tucht. Tegen de verplichting tot veldwerk kwam bijv. nogal wat reactie. Tussen 1952 en 1957 werden vijfhonderd leden per jaar ontslagen, in 1970 4.322. Gedurende de seksuele revolutie van 1963 tot 1973 36.671, o.a. wegens overspel. (11)

Zeer opmerkelijk is ook dat niemand mag weten welke de bezittingen zijn en de inkomsten van Bethel , de centrale administratie. Een journalist ondervroeg hierover de toenmalige vice-president Fred. W. Franz tijdens een congres in Rotterdam. "Hebben de getuigen ook inzage in de financiën?" vroeg hij. Toen antwoordde Franz: "Meneer, bij ons is het niet zoals in de wereld. Het is een kwestie van vertrouwen. De getuigen vertrouwen elkaar. Niemand van hen is geïnteresseerd in die cijfers". (12) Iedereen weet dat vele Amerikaanse sekten en kerken zeer geldzuchtig zijn en niet zij alleen. God is een goed uithangbord om vele giften aan te trekken. Rutherford noemde de Katholieke Kerk een dievenbende. (13) De Unification Church van Moon en de Church of Scientology zijn uitgegroeid tot een internationale industrie met inkomsten van honderden miljoenen dollars. (14) Niemand, zelfs het getrouwste lid niet, mag weten hoe rijk de centrale kas is. De Getuigen spreken dit tegen en beweren dat ieder inzage heeft in de financies. (Voor België is dit alleen waar voor de Vzw's die wegens de aanvaarding van erfenissen hun bilan op de griffie moeten deponeren. En alleen diegenen die zich expliciet wenden tot de griffie kunnen inzage krijgen).

De organisatie bezit minstens 37 drukkerijen, verspreid over de gehele wereld; voor het onderhoud van Bethel te Brooklyn beschikt zij over een hoevebedrijf van 688 Ha. Daar ook en elders is zij eigenaar van grote gebouwencomplexen, vooral de Koninkrijkszalen , gebouwen voor het bestuur, voor de drukkerij en uitgave, en voor de opleiding ( Gilead ), voor het logies van de talrijke bedienden en speciale pioniers. (In 1980 waren er ongeveer 2000 speciale pioniers te Bethel. In 1992 waren er over de hele aarde meer dan 14.500 speciale pioniers; 12.974 Bethelieten in 99 landen.) (15)
Fig. 4 : Bethelgebouw in New York

De Wachttoren wordt ondertussen verspreid in 112 talen op meer dan 16.400.000 exemplaren in alle werelddelen. (16) De Getuigen bepalen het doel van deze intense publicatie-activiteit als volgt: "Het doel van de Wachttoren is Jehova God als de Soeverein van het universum te verhogen. Het tijdschrift houdt de wereldgebeurtenissen in het oog die een vervulling vormen van de bijbelse profetieën. Het troost alle mensen met het goede nieuws dat Gods koninkrijk binnenkort alle onderdrukkers van de mensheid zal vernietigen en de aarde in een paradijs zal veranderen. Het spoort aan tot geloof in de thans regerende Koning, Jezus Christus, wiens vergoten bloed voor de mensheid de weg opent tot eeuwig leven. "De Wachttoren", sinds 1879 door Jehova's Getuigen uitgegeven, heeft geen politieke inslag. Het tijdschrift houdt zich aan de bijbel als autoriteit." (17)

Verwondert het, de Getuigen verspreidden zich eerst in Amerika, het paradijs der sekten, daarna in andere protestantse gebieden : Engeland, Duitsland, en tenslotte in het katholieke Frankrijk en Spanje, doch vooral nu ook in de ontwikkelingsgebieden, zoals Zuid Amerika en Afrika. Zij hebben geen charitatieve werken te onderhouden. Men kan ze dus bepalen als een immens uitgeversbedrijf, dat miljoenen druksels verspreidt, waarvan de individuele Getuigen de verplichte verspreiders, verkopers en kopers zijn. Eenmaal gedoopt krijgen zij alle veertien dagen een reeks druksels te "verkopen", buiten de Wachttoren en Ontwaakt ook een reeks boeken. Geraken zij die niet kwijt, dan is er veel kans dat ze die zelf moeten betalen. (18) Zo begrijpt men, waarom elke Getuige moet gemotiveerd worden om huis aan huis de drukwerken te verspreiden en ze zelf te bestuderen. Deze activiteit wordt streng gecontroleerd. Ze moeten aan de superviserende ouderling of dienaar of secretaris precies het aantal uren opgeven dat zij besteedden, het aantal bezoeken dat zij aflegden, het aantal druksels dat zij verspreidden. Het zijn allemaal onbetaalde lezers, handelsreizigers en leurders. (19) Gezien de lage kwaliteit, - men moet er niets in zoeken, dat enigszins reikt boven het intellectuele peil van de "Gewijde Geschiedenis" van onze vroegere lagere school, - de lage productiekosten (slecht papier en illustraties (20) en onbetaalde of weinig betaalde bedienden en arbeiders, - de pioniers in Bethel verdienen elk 25 $ per maand plus kost en inwoon, van de laagste tot de president) - en de enorme verspreiding moet noodzakelijk de winst vrij hoog liggen. Over die winst komt men niets te weten. Ook de leden zelf niet. Het feit dat die financiële kant volstrekt geheim moet blijven doet vermoeden, dat daar de Achilleshiel of de kwetsbare plek van de organisatie ligt. Aan de leden wordt verteld, dat niemand enig financieel belang of voordeel heeft bij die activiteit, tot zij, zoals Wunderlich en Klein, tot hun grote verbazing en verontwaardiging ontdekken, dat zij in dienst zijn van een pseudo-handelsfirma! (21)

De verschillende afdelingen in België zijn georganiseerd als Verenigingen zonder winstoogmerk ( vzw ), ook de Watchtower vzw. (22) Zij dragen bij voor het Nationaal Koninkrijkszalenfonds, een soort Domus-Dei-fonds zoals dat voor de katholieke Kerk bestaat. Deze bijdrage kan zowat 5% belopen van het totale budget. (23) Het geheel kan oplopen, als men de andere bijdragen erbij telt, tot 8.27%. De Watchtower vzw is een besloten vereniging, d.w.z. dat de bestaande algemene vergadering van effectieve leden (minimum 3 leden in de beheerraad, minimum 3 effectieve leden) vrij bepaalt wie er effectief lid wordt. Niemand van de andere leden heeft dus enig recht op inspraak. (24) Alleen deze `uitverkorenen' hebben een vinger in de pap.

Men vindt in de statuten ook een zekere dubbelzinnigheid, wanneer het gaat over de mogelijke winsten. "De associatie kan omwille van zijn sociale activiteit vergoedingen innen, die overeenkomen ten hoogste met een rechtvaardige deelname in de kosten en de algemene onkosten met uitsluiting van elke winst, tenzij eventueel wegens een activiteit, die bijkomstig is ten overstaan van het hoofddoel en met het oog op het op zijn minst onrechtstreeks realiseren daarvan." (25) M.a.w. winst mag er niet zijn, tenzij... Over het beheer van de gelden vinden we dezelfde dubbelzinnigheid: "Het is nochtans aanvaard dat de beheerraad over de grootste autonomie beschikt voor wat betreft de interpretatie en de beschikking over het budget van het volgende boekjaar, dat wegens het doel van de associatie niet helemaal nauwkeurig kan bepaald worden wat betreft de waarde en de omvang van de financiële inkomsten die niet het voorwerp zijn van een definitieve statistiek." (25)

Het is duidelijk dat een deel van het inkomen, de winst namelijk, naar Bethel, de centrale, gaat. In 1979 werden over de hele wereld 40.688.547 boeken en brochures, 206.709.937 tijdschriften exemplaren, (27) van 1986-1992 2.715.998.934 druksels verspreid. (28) Deze cijfers laten een voorzichtige schatting toe van de inkomsten van de Watchtower Inc. naast de giften en andere bijdragen. In 1975 had de Watchtower 1500 permanente pioniers in dienst en 100.000 vertegenwoordigers. (29) In 1970 waren het er nog 88.871, in 1989 waren het er al 497.006 geworden en in 1993 605.610. Het aantal aanwezigen bij het jaarlijkse memoriale was in 1970 3.226.169 en vermeerderde tot 9.479.014 in 1989, 9.950.058 in 1990, en 11.431.171 in 1992. Het aantal " publishers;" vermeerderde van 1.483.430 in 1970 tot 3.787.188 in 1989, 4.017.213 in 1990, 4.472.787 in 1992. Het aantal congregaties ging van 25.524 tot 60.192, 63.016 en 69.558 in 1992. (30)
Tabel

De bezittingen aan immobiliën werden geraamd op verscheidene miljoenen dollar. Men mag aannemen dat het lopende inkomen ook miljoenen dollar per jaar beloopt. (31) Een gelijkaardige beweging (Moon) wist in de jaren 70 op drie jaar 35 miljoen $, en elk jaar zowat 8 miljoen $ te vergaren. (32) In 1966 reeds werd de winst van de Wachttoren geschat op 31 miljoen Duitse Mark per jaar. (33) Volgens R. Franz was het bezit in 1979 in geld en eigendommen 332 miljoen $, en in de jaren negentig moest dit oplopen tot minstens 500 miljoen $. (34) In 1993 besteedden de Getuigen 45.218.257,56 $ aan lopende uitgaven, d.w.z. het financieren van opzieners, zendelingen en dgl. (35) De Getuigen zullen doen opmerken, dat deze bedragen, rekening gehouden met het feit dat zij toch een miljoenenorganisatie zijn, niet zo opmerkelijk zijn, gesteld dat de Jezuïeten in Amerika alleen al in 1970 goed waren voor 250 miljoen $ per jaar, waarvan zes tot vijftien miljoen $ naar het Vaticaan gingen. (36)

Het is wel geweten, dat sommige sektestichters en beheerders ruime fortuinen weten te verwerven. (37) De Getuigen beweren dat dit bij hen niet het geval is. Een feit is echter, dat terwijl de werkers in Bethel heel karig gevoed en gehuisvest zijn, de centrale staf heel wat weelderiger leeft. Er zou zelfs nogal wat gedronken worden. (38) Men moet dan ook het geheim, - waar worden de balansen gepubliceerd?, - omtrent de financiële activiteiten (inkomsten en uitgaven) van de Getuigen aanzien als een misbruik. Volgens Beckford komt er trouwens meer en meer reactie tegen de vermoede corruptie van de leiders. (39)



Here are some links:


You can reach me by e-mail at: herman.somers@skynet.be
  1. Jehovah's Getuigen (1993), p. 218-219.
  2. Somers (1991).
  3. Rogerson (1969), p. 48.
  4. Blandre (1991), p. 151.
  5. Rogerson (1969), p. 127-144.
  6. Redeneren (1985).
  7. Business Law, p. 458.
  8. Wunderlich, p. 74, geeft commentaar.
  9. Jehovah's Getuigen (1993) p. 229.
  10. Jehovah's Getuigen (1993), p. 115.
  11. Zygmunt (1977) p. 52.
  12. Wisse, p. 65.
  13. Jehovah's Getuigen (1993), p. 85.
  14. Ch. Clark, p. 388; Ruthven, passim.
  15. Ibid. p. 297.
  16. Ibid., p. 725. Ontwaakt, het andere tijdschrift, wordt begin 1993 in 67 talen gedrukt met een oplage van 13.240.000 exemplaren.
  17. Wachttoren, 107 (1986), 19, p. 2.
  18. Wisse, p. 77-78.
  19. Specimina van zulke controle-documenten vindt men in Wisse, p.64.
  20. De illustraties ontberen elke artistieke waarde en gelijken nogal op de socialistische `kunst' uit de vroegere URSS. In de laatste publicaties gaat de kwaliteit van het papier erop vooruit.
  21. Wunderlich, p. 74 en ook Klein, cf. Wisse, p. 65.
  22. B.S. 27 augustus 1949, nr 2057.
  23. Bilan 1989 van de afdeling Tienen: bijdrage 13.550 fr op een totaal budget van 339.307 fr. Daarbij komt een bijdrage voor de lektuur van 11.725 fr en een bijdrage voor de zendelingen van 2.800 fr: in totaal 8.27%. Een kleine afdeling als Keerbergen registreert in het jaar 1987 175.847 fr giften. In het arrondissement Leuven alleen zijn er 6 afzonderlijke VZW's: Leuven, Aarschot, Diest, Tienen, Keerbergen, Wilsele.
  24. Art. 5 van de statuten.
  25. Art. 3 van de statuten.
  26. Art. 25 van de statuten.
  27. Jaarboek 1979.
  28. Jehovah's Getuigen (1993), p. 717.
  29. Wisse (p. 39-42) geeft: in 1976 1000 personen, gebezigd voor de administratie, 6934 speciale pioniers, die minstens 150 uren per maand veldwerk verrichten, in totaal 887.360 personen over de hele wereld, die minstens 10 uur veldwerk per maand verrichten.
  30. In België waren er in 1990 ongeveer 25.000 leden. In heel Europa waren rond 1980 zowat 25.28, in de Verenigde Staten 34.16, in Canada 43.74 en Australië 36.84 Getuigen per miljoen inwoners. Blandre (1991), p. 195. Stark, p. 320.
  31. Beckford (1977), p. 11.
  32. Lofland, p. 289.
  33. Hutten, p. 89-91.
  34. Penton, p. 230.
  35. Jehovah's Getuigen (1993), p. 351.
  36. In 1936 was de katholieke kerk in Amerika goed voor 891 miljoen $, de Protestantse kerk voor 2.7 miljard $; in 1964 was de katholieke Kerk 44.5 miljard waard, de Protestantse minder dan de helft daarvan. Inzamelingen brachten voor de Rooms-Katholieke kerk vier miljard $ per jaar, voor Protestanten en Joden zeven miljard $ op. De Adventisten verkregen in 1974 vijftig miljoen $; de katholieken zamelden door erfgenissen en legaten 250-500 miljoen $ in. Dat alles "tax free". Men kan maar schatten wat dit alles betekent in 1993. Cf. Sherwood, p. 600-601.
  37. Robbins, p. 132-133. Cf. ook: Money and Power in New Religious Movements. Ed. J.T. Richardson. Sherwood (p. 566) formuleert het zo: "De schandalen behelzen (in Amerika) meer dan 50 miljoen $ in verduisterde donaties voor religieuze doelen, inbegrepen honderden potentieel strafbare daden van belastingontduiking tot fraude, samenspanning, belemmering van het gerecht en diefstal..." Moon werd op 18 mei 1992 veroordeeld wegens belastingontduiking en samenspanning.
  38. Penton (1979).
  39. Ibid., p. 13.