Kamp WESTERBORK

westerbork_map.jpg (28718 bytes)

Deze pagina is een korte wandeling door het voormalige interneringskamp te Westerbork in de Nederlandse provincie Drente.

De aanzet tot het kamp zelf werd gegeven door de Nederlandse overheid in de jaren vóór de tweede wereldoorlog om aan de toevloed van Joodse asielzoekers die de verschrikkingen van Nazi-Duitsland ontvluchtten een oplossing te bieden.

Bij de inval van de Nazi's in Nederland was er daardoor reeds een kamp-infrastruktuur aanwezig. Na de Wannsee-conferentie en de beslissing tot Endlösung van het Jodenvraagstuk werd Kamp Westerbork uitgebouwd tot een verzamelkamp en doorvoorpunt van alle Nederlandse Joden naar de vernietigingsinstallaties in het oosten.

In het totaal zijn er ongeveer 102.000 mensen Westerbork gepasseerd op een éénrichtingsreis naar het fatum, slechts een handvol overleefden.

Westerbork was geen concentratiekamp in de klassieke zin van het woord. Er was een afspiegeling van georganiseerd sociaal leven met als achterliggende bedoeling de ingeslotenen rustig en relatief tevreden te houden. Er was sportmogelijkheid, muziek, werkatteliers, een school, een weeshuis, ... er was ook de Boulevard van Duizend Zuchten.

Dinsdag was de dag der verschrikking, dan vertrok de wekelijkse trein oostwaarts. Wie op de lijst stond pakte met gebogen hoofd spullen om te vertrekken, wie er niet opstond wist met een zucht van opluchting dat de toekomst minstens nog een week langer duurde. Wat er in het oosten gebeurde was niet met zekerheid geweten, men hoopte tegen beter weten in dat het werkkampen waren, maar hardnekkige geruchten deden de ronde.

Alles moest wijken voor de dinsdagse trein ... op een dag stonden de leerkrachten van de school op de lijst ... de volgende dag was er geen les!


© W.L. Loeb (Haarlem, Nederland)
...Het perron, begin van alle einde ...

De gebouwen van Kamp Westerbork bestaan nu niet meer. Na de oorlog was er een nabestemming als hulpwoningen maar na verloop van jaren werden de houten gebouwen gesloopt.

Wie gaat om een klassiek kamp te zien komt bedrogen uit, geen rampentoerisme hier ... Westerbork is een groot groen parkgebied ... de plaatsen waar belangrijke gebouwen ooit stonden vind men terug door opgehoogde aarde en naambordjes ... de keuken, het treinplatform, de latrines, de strafbarak waar Anne Frank verbleef ...

Het laatste venster van Anne ...

... en de vrijheid zo vlakbij ...

Om Kamp Westerbork te bezoeken dient men eerst te stoppen bij het Herinneringscentrum. Er is een klein inkombedrag dat de mogelijkheid geeft het kleine doch goed opgebouwde kleine museum te bezoeken. Echt de moeite waard. In een klein zaaltje zijn er ook doorlopend projecties van filmen waar overlevenden getuigen. De boekenwinkel is goed voorzien.

Het eigenlijke kamp is nog een drie kilometer verder. Men kan het bereiken door te fietsen of te wandelen. Er is ook een pendelbus die voor een klein bedrag de rit maakt. Auto's zijn op dat traject niet toegelaten, wat niet spijtig is omdat het bijdraagt aan de rust en de sereniteit van de omgeving.

Eens men er is ondergaat men een min of meer ontnuchterende ervaring. Zelf wandelen over de boulevard waar ooit tienduizenden onwetende gedoemde mensen ook liepen ... waanzin, waanzin, waanzin ... dat er systemen bestaan die op dergelijke onwezenlijke manier de vernietiging van mensen plannen en ze ook uitvoeren ... sportvelden ... theater ... bioskoop ...

Aan de andere kant van het kamp vinden we uiteindeljk het monument van Westerbork ... de stootblokken waar het treinspoor eindigde. Als ware het gedaan door een reuzenhand zijn de sporen na 20 meter vernield en omhooggekromd ... geen enkele trein zal het kamp nog met zijn menselijke lading kunnen verlaten.


Het laatste transport uit Westerbork naar Auschwitz ... met de familie Frank
© Anne Frank Stichting


Geen trein die hier nog vertrekt ...

Het hoogtepunt van elk bezoek is de voormalige appélplaats. Met grijs-zwarte tegeltjes werd de landkaart van Nederland bijeengepuzzeld. En op deze landkaart staat het leger van Kamp Westerbork aangetreden ... 102.000 baksteentjes rechtopgeplaatst en in formatie ... net als in 1942-44 ... als stille getuigen en een waarschuwing dat deze waanzin nooit meer mag gebeuren.


Klaar voor het appél ... 102.000 ... Joden, zigeuners, verzetslieden, gewone burgers ...


Eerbetoon door de staat Israël

Kamp Westerbork is heel eenvoudig met de wagen te bereiken

HERINNERINGSCENTRUM KAMP WESTERBORK
Oosthalen 8
9414 TG  Hooghalen
phone: (+31) 0593 592600
fax:   (+31) 0593 592546

Alle kleurenfoto's © Dossche-Delagrense 24.7.1998
De zwart-wit foto © W.L. Loeb (Haarlem, Nederland)
De kaart van Kamp Westerbork komt uit de archieven van het USHMM

Ward Dossche en Tine Delagrense zijn geaccrediteerd onderzoeker bij het United States Holocaust Memorial Museum te Washington D.C.