We verkennen de intergalactische ruimte rond het sterrenstelsel De Melkweg.

 

 

Vóór het jaar 1920 dacht iedereen dat de vage, mistige vlekken, die de astronomen door hun telescopen zagen, gesitueerd waren in de Melkweg.


Edwin Hubble, een Amerikaanse astronoom die werkte op het Mount Wilson Observatory in Californië, ontdekte dat een "spiraalvormige nebula" Andromeda genaamd, ver buiten de Melkweg moest zijn gelegen. Het heelal bestond dus niet alleen uit onze Melkweg.

 

 

Er werden nog meer sterrenstelsels ontdekt. Hubble bestudeerde ze.
Een sterrenstelsel is een enorme verzameling van stof, gas en sterren die bij elkaar gehouden wordt door hun onderlinge zwaartekracht en het 'zwarte gat' in het centrum. En waarschijnlijk ook door een onbekende 'zwarte materie' die de sterrenstelsels omringt.

Edwin Hubble merkte dat er verschillende vormen bestonden.

Hij classificeerde ze in spiraalvormige, elliptische en onregelmatige sterrenstelsels.

 
 Elliptische sterrenstelsels worden geklasseerd volgens hun vorm van:
rond tot lensvormig
;
van EO tot E7.

Ze bevatten weinig gas en stof en veel oudere sterren.

 

 Spiraalstelsels worden onderverdeeld volgens de verhouding:
kern tot
spiraalarmen; Sa,Sb,Sc.

Ze bevatten veel gas, stof, jonge en oude sterren.

 
 Spiraalstelsels met een balkstructuur worden gekenmerkt door de letters SB.
 

 

 
Onregelmatige sterrenstelsels hebben weinig structuur.
Ze worden gekenmerkt met de letter I.

Enkele foto's van prachtige sterrenstelsels.


Hubble probeerde de afstanden tot de sterrenstelsels te meten. Hij ontdekte dat verre sterrenstelsels zich van ons afbewegen met een snelheid die evenredig is met de afstand.


In 1929 deelde hij mee dat het heelal uitdijt. Dat nieuws veroorzaakte grote opschudding in de wetenschappelijke wereld. Men dacht toen dat het heelal stabiel was.
Hubble's ontdekking lag aan de basis van de
Oerknaltheorie.

 

ZWARTE GATEN en quasars

In de kernen van grote sterrenstelsels bevinden zich superzware 'zwarte gaten'. Hier bevinden zich miljoenen tot miljarden zonnemassa's geconcentreerd op een heel klein oppervlak. Uit die zwaartekrachtpoelen kan geen straling, licht of andere materie ontsnappen.
Deze superzware zwarte gaten trekken alle gas, stof en sterren uit de omgeving naar zich toe. De opgehitste hete materie cirkelt aan hoge snelheid rond deze zwaartekrachtpoel. Soms kan de materie ontsnappen of wordt ze toch opgeslokt.
Hierbij komt enorm veel energie vrij in de vorm van straling.

 

 

 


Zwarte gaten (foto) die veel energie produceren noemt men
quasars. Ze produceren reusachtige uitbarstingen van energierijke gammastraling (gammaflitsen).
Iedere dag ontdekken astronomen gammaflitsen uit alle hoeken van het heelal.
Recent (2005) werden reeds quasars ontdekt op een afstand van 12,7 miljard lichtjaar toen het heelal nog redelijk jong was.



Een groot sterrenstelsel zoals NGC 6240 kan ook twee (zie foto) in plaats van één zwart gat hebben. De twee zwarte gaten van NGC 6240 liggen 3000 lichtjaar uit elkaar en worden naar elkaar toegetrokken om binnen miljoenen jaren samen te smelten in een supermassief zwart gat.

Ook grote sterren met een massa die varieert tussen 10-100 zonnemassa's kunnen op het eind van hun leven imploderen in een zwart gat.
Waarschijnlijk bevinden er zich talrijke kleine zwart gaten in de Melkweg en andere sterrenstelsels.


We verlaten ons sterrenstelsel de Melkweg.

We brengen een bezoek aan de "Lokale Groep".

De "Lokale Groep" is een groep van een 30-tal sterrenstelsels die verspreid ligt binnen een afstand van enkele miljoenen lichtjaren. De Melkweg behoort tot deze Lokale Groep.

De Groep beweegt rond een gemeenschappelijk zwaartepunt, dat is gelegen tussen onze Melkweg en het grote Andromeda-sterrenstelsel.

Sterrenstelsels liggen op enorme afstanden van elkaar. Ze bewegen in groep door de ruimte.

1 lichtjaar is de afstand die het licht aflegt in een vacuum, gedurende 1 jaar. Het licht heeft dan een snelheid van 299.792 km/s. Eén lichtjaar komt overeen met 9.460.528.000.000 km

 

Grote sterrenstelsels zijn vaak omringd door kleine satelliet-sterrenstelsels.
Dit is ook het geval met ons sterrenstelsel de Melkweg.

 

De Lokale Groep overzicht

Rode cirkel: groot sterrenstelsel.

Blauwe bol: klein onregelmatig satellietstelsel.

nr 5, 4= De Grote en Kleine Magelhaense Wolk.

 


We brengen een bezoek aan enkele satellietsterrenstelsels rond onze Melkweg.


 

 

 

De Grote Magelhaense Wolk

De Grote Magelhaense Wolk is een groot satellietsterrenstelsel van de Melkweg.
Hij ligt 170.000 lichtjaar van onze Melkweg verwijderd.
Dit sterrenstelsel is met het blote oog te zien op het zuidelijke halfrond van de Aarde.

De Grote Magelhaense Wolk heeft een diameter van 35.000 lichtjaar. Het stelsel bevat 1/10 van de massa van de Melkweg.
Ondanks de onregelmatige vorm wordt het toch gecatalogeerd als een spiraalvormig sterrenstelsel met balkstructuur en één arm
.

Linksboven op de foto (roze vlek) is duidelijk een actief stervormingsgebied te zien, de Tarantula Nebula.



 

De Kleine Magelhaense wolk.

We reizen naar de Kleine Magelhaense wolk, een satellietsterrenstelsel van de Melkweg .
Het is te zien op het zuidelijk halfrond van de Aarde.

De Kleine Magelhaense Wolk heeft maar 1/4 van de massa van de Grote Magelhaense Wolk. Het heeft de vorm van een cilinder (60.000 lichtjaar lang en 15.000 lichtjaar breed).
Een sterrenstelsel met deze vorm kan niet stabiel zijn. De Kleine Magelhaense Wolk werd (wordt) aan stukken gereten door de zwaartekrachtwerking van de grotere Melkweg.

Recent hebben astronomen ontdekt dat onze Melkweg door de zwaartekracht, de buitenste regio's van de Grote en Kleine Magelhaense Wolk uit elkaar trekt.
Hierbij komt een lang sliert waterstofgas vrij. Deze sliert wordt de "Magelhaense Stroom" genoemd.
Astronomen denken dat alle gas, stof en sterren van de Kleine Magelhaense Wolk eens zullen opgeslokt worden door de Melkweg.

 

De Magelhaense Stroom.
 

 

 

Rond de Melkweg bewegen zich 9 kleine, onregelmatige dwerg-sterrenstelsels.

De eerste werd ontdekt in het jaar 1938. Astronomen hebben ze een naam gegeven naar het sterrenbeeld waarin ze van op de Aarde te zien zijn.
Vb Fornax, Draco, Ursa Minor, Leo, Sextans, Sagittarius. Ze bezitten ongeveer 1 miljoen oude sterren. Er is geen gas en stof meer aanwezig voor nieuwe stervorming.

 

 

 

 Leo I

 Sex B

 

 

In 1994 ontdekten astronomen in het sterrenbeeld Sagittarius, een onregelmatig klein sterrenstelsel dat zich erg dicht in de omgeving van de Melkweg bewoog.
Toen wetenschappers in 1998 de sterren in het centrum van de Melkweg aan het bestuderen waren, ontdekten ze dat dit "Sagittarius dwerg-sterrenstelsel" was binnengedrongen in de Melkweg.
Waarschijnlijk zal het kleine sterrenstelsel zich nog miljarden jaren kunnen handhaven, vooraleer het volledig zal versmelten met de Melkweg.

Deze ontdekking toont aan dat het samensmelten van sterrenstelsels vroeger, maar ook vandaag, nog altijd voorkomt.

Men vermoedt dat 10% van de sterren in de halo van de Melkweg afkomstig zijn van kleine sterrenstelsels.
Ze zijn met de Melkweg samengesmolten zo'n 8 miljard jaar geleden.

 


We reizen verder en brengen een bezoek aan enkele grotere sterrenstelsels van de Lokale Groep.

 

Het sterrenstelsel M 33.

 

In 1764 ontdekte Charles Messier in het sterrenbeeld Triangulum, het spiraal sterrenstelsel M33.

De M 33 is het derde grootste sterrenstelsel van de Lokale Groep. Het heeft een diameter van 40.000 lichtjaar.
Het ligt niet ver verwijderd van het grote sterrenstelsel Andromeda.

M 33 heeft een fijne spiraalstructuur. Het bezit mooie nebula's die zich bevinden langs de open armen van het stelsel. Nabij het centrum zien we twee armen die uiteenvallen in een zestal slierten van sterren en nebula's.


 

 

Het grote Andromeda-sterrenstelsel met zijn satellietsterrenstelsels

Het spiraalsterrenstelsel Andromeda ligt op 2,2 miljoen lichtjaar van de Melkweg verwijderd.
De schijf van Andromeda heeft een diameter van 150.000 lichtjaar. 1/10 van zijn massa bestaat uit gas dat zich uitstrekt ver buiten de zichtbare grenzen van het sterrenstelsel (diameter van 200.000 lichtjaar). Het gas is niet uniform verspreid over het sterrenstelsel. Het meeste gas is geconcentreerd in een ring op ongeveer 40.000 lichtjaar van het centrum.
De meeste stervormingsregio's in sterrenstelsels bevinden zich op deze plaats.
Ondanks het feit dat Andromeda veel jonge sterren bevat worden er hier weinig stervormingsgebieden aangetroffen.


Uit onderzoek is gebleken dat nebula's de lijn volgen van de spiraalarmen in sterrenstelsels.
Astronomen hebben bij Andromeda twee spiraalarmen ontdekt die zich meer dan eens wikkelen rond het sterrenstelsel.
Er is veel verwarring en verstoring in deze armen. Dit komt door de zwaartekracht van het satelliet-sterrenstelsel M 32.


In het centrum van Andromeda bevinden er zich twee kernen van helderheid. Het zijn massa's sterren die zich snel verplaatsen rond een zwart gat.

 

Andromeda heeft acht satellietstelsels. Ze zijn elliptisch van vorm. Ze bestaan uit oude sterren.

   

 M32

 M110

 

Het satelliet-sterrenstelsel M32 is bijna rond van vorm en 6.000 lichtjaar groot. Het bevat 1% van de massa van het grote Andromeda-sterrenstelsel. M32 bevat 2 miljard sterren. Toch is deze kleine sterrensatelliet in staat de grote spiraalstructuur van Andromeda aanzienlijk te verstoren.
Men denkt dat M32 vroeger groter was.


Het satelliet-sterrenstelsel M110 is tweemaal zo groot als de M32.
Het stelsel vertoont een verstoring in zijn buitengrenzen door de nabijheid van Andromeda.
M110 bezit een heleboel oude sterren maar, uitzonderlijk voor een elliptisch stelsel, ook een heleboel jonge sterren, gas en een stofband.


   

 NGC 147

 NGC 185

 

De satelliet-sterrenstelsels NGC 147 en NGC 185 liggen op grotere afstand van het Andromeda-stelsel. Ze zijn klein en moeilijk te detecteren.
Let op de donkere stofvlek in het midden van NGC 185.



Botsingen tussen sterrenstelsels en kannibalisme.

 

Ons sterrenstelsel de Melkweg en het Andromeda-stelsel worden door elkaar aangetrokken. Ze zullen binnen 5 miljard jaar frontaal botsen of elkaar rakelings passeren.
Waarschijnlijk zullen de twee grote spiraalstelsels versmelten tot één groot elliptisch sterrenstelsel.

Recent hebben astronomen ontdekt dat versmeltingen of botsingen van sterrenstelsels heel veel voorkomen. Sterrenstelsels zijn kannibalen!

In het vroege heelal gebeurden deze botsingen tussen kleine sterrenstelsels voordurend. Zo werden ze de grote sterrenstelsels die we vandaag door de telescopen zien.

Onderlinge botsingen veroorzaken een gigantische heropleving van stervorming in deze sterrenstelsels. Hierbij wordt soms al het aanwezige gas opgebruikt.
Het nieuwe sterrenstelsel verandert vaak in een elliptische vorm.
We vinden in het heelal ook meer elliptische sterrenstelsels dan spiraalvormige.
Elliptische stelsels bevatten geen jonge sterren en gas meer.


Enkele voorbeelden van botsende sterrenstelsels.

 

 
 Twee spiraal-sterrenstelsels "de Antennae", NGC4038 en NGC4039 zijn frontaal op elkaar gebotst. Op de foto, genomen door de Hubble Telescoop, ziet men duidelijk twee kernen van de sterrenstelsels (oranje).
Sterrenclusters (blauwe kleur) worden in massa's aangemaakt door het schokeffect in de moleculaire wolken van de twee stelsels.

 Op deze foto van de Antennae ziet met twee gas- en stofstaarten.
Ze zijn ontstaan bij de botsing. De sterrenstelsels zijn op het zuidelijk halfrond van de Aarde te zien.


 

Onlangs keek De Near Infrared Camera en de Multi-Object Spectrometer aan boord van de Hubble Ruimte Telescoop, diep door de stofband van het grote actieve elliptische sterrenstelsel Centaurus A.

 

Linksboven: het mooie elliptische sterrenstelsel Centaurus A.

Rechts: detail

 


Het elliptische sterrenstelsel Centaurus A, op 10 miljoen lichtjaar van de Aarde, is het resultaat van een botsing en versmelting met een spiraalvormig sterrenstelsel 1 miljard jaar geleden. Deze botsing heeft een golf van stervorming teweeggebracht (blauwe kleur).

Vroeger dacht men dat elliptische sterrenstelsels saai waren. Er gebeurde niet veel en ze zagen er niet spectaculair mooi uit.
Recent ontdekten astronomen dat elliptische sterrenstelsels zijn opgebouwd uit verschillende schillen die ontstaan waren door versmeltingen met andere sterrenstelsels.

Hetzelfde elliptisch sterrenstelsel: let op de schilstructuur.
   

 


 

Nog iedere dag ontdekken astronomen kleine vage sterrenstelsels die deel uitmaken van de Lokale Groep.

In 1990 ontdekten astronomen een geïsoleerd dwergstelsel Tucana aan de buitengrenzen van de Lokala Groep.
In 1997 werden de twee kleine dwergstelsels Antlia en Argo ontdekt.

 

 Dwingelo 1

Ook grotere sterrenstelsels worden nog opgespoord.
In 1994 ontdekte men met behulp van een Nederlandse radiotelescoop een groot spiraalvormig sterrenstelsel Dwingelo I.
Het is met moeite zichtbaar in het sterrenbeeld Cassiopeia.
Dwingelo I is even groot als het M33 sterrenstelsel. De afstand bedraagt 9 miljoen lichtjaar. Later werd nog een klein satelliet-sterrenstelsel ontdekt.

 

Meer dan 20% van de sterrenhemel is nog onbekend terrein voor astronomen.
Stof en sterren in de schijf van de Melkweg blokkeren het zicht op dit stukje hemel. Astronomen noemen dit deel de Zone of Avoidance.
Gelukkig zijn de laatste jaren nieuwe technieken ontwikkeld die toelaten te turen door deze zone.
En de ontdekkingen bleven dan ook niet uit!
Een groot sterrenstelsel werd ontdekt op amper 20 miljoen lichtjaar afstand.
Het werd ontdekt in het sterrenbeeld Cepheus en kreeg de naam Cepheus 1. Het behoort tot de klasse van de Low Surface Brightness sterrenstelsels, waarvan de sterren verder uit elkaar liggen dan normaal.
In deze Zone of Avoidance heeft men ook delen ontdekt van de grote Perseus-Pisces Supercluster van sterrenstelsels.

En nog is alles niet ontdekt!

 


 

 

We verlaten De Lokale Groep.

 

 

De Lokale Supercluster.

 

De Lokale Supercluster.

De Lokale Groep maakt deel uit van een nog groter geheel: De Lokale Supercluster.

Dit is een verzameling van 50 clusters (groepen) van sterrenstelsels, die verspreidt liggen over een oppervlakte van 100 miljoen lichtjaar.
De vorm van de Lokale Supercluster is afgeplat.Wij (de Lokale Groep) bevinden ons in de buitenste regionen van deze supercluster.

Een gedeelte van het centrum van de Virgo cluster met de twee dominerende elliptische sterrenstelsels M84 en M86.

 

 

Het centraal gedeelte van de Lokale Supercluster wordt gedomineerd door een rijke cluster van duizenden sterrenstelsels, de Virgo-Cluster genaamd.

Deze Virgo Cluster heeft een diameter van 10 miljoen lichtjaar.
Ze bevat veel elliptische sterrenstelsels.
Onze Lokale Groep bevindt zich op 60 miljoen lichtjaar van de Virgo Cluster.

Röntgenonderzoek (2005) met de Europese satelliet XMM-Newton heeft nieuwe inzichten opgeleverd over botsende clusters van sterrenstelsels. Opnamen die zijn gemaakt laten zien dat het gas tussen de stelsels bij zulke botsingen sterk wordt samengedrukt en verhit.
De snelheden waarmee clusters in elkaar schuiven zijn soms groter dan 2000 km/sec.
Tijdens deze processen kunnen groepjes sterren op de dool geraken in de intergalactische ruimte.
Zo werd recent (2005) in de 'lege' ruimte tussen de afzonderlijke sterrenstelsels in de Virgo-cluster een uitgebreid netwerk gevonden van sterrenslierten

 


 

Ongeacht in welke richting wij om ons heen kijken,
we zien een aaneenschakeling van grote superclusters van sterrenstelsels.

 

 

 

 

Er is bijvoorbeeld de grote Coma Supercluster.
Hij bevindt zich op een afstand van 300 miljoen lichtjaar. Het is een hele rijke supercluster die duizenden sterrenstelsels bevat.
De vorm van de Coma Supercluster gaat van bolvormig in het centrum over in afgeplat naar de buitenregionen om vervolgens over te gaan in een sterk uitgerekt filament.

Vele superclusters zijn rijke bronnen van röntgenstraling.
De straling wordt uitgezonden door het hete gas dat zich tussen de vele sterrenstelsels bevindt.

 

   

 Deze foto toont een gedeelte van de Hydra-supercluster.

 Deze foto toont hetzelfde gebied als de foto hiernaast, alleen in rontgenstraling gezien.



 

Dankzij de vooruitgang van de technologie worden er nog altijd nieuwe en verafgeleden superclusters ontdekt.

 

Enkele voorbeelden.

Dr Megan Donahue heeft een reus van een sterrenstelselcluster (MS1054-0321) ontdekt op 8 miljard lichtjaar van ons verwijderd.
Het is een hete, zeer goed gestructureerde massieve cluster. De omgeving tussen de vele duizenden sterrenstelsels is gevuld met zeer heet gas. Omdat de zichtbare massa niet volstaat om het hete gas bij zich te houden, moet er enorm veel " donkere materie" aanwezig zijn.
Dr Donahue heeft nog vier andere massieve sterrenclusters ontdekt.


Het feit dat we in het vroege heelal reeds zulke massieve sterrenstelsel-clusters te zien krijgen, doet bij astronomen het vermoeden rijzen, dat we in een heelal met een lage dichtheid leven.
De laatste 5 miljard jaar lijkt de groei van sterrenstelselclusters af te nemen.
Een heelal met lage dichtheid voorspelt een heelal dat eeuwig zal uitdijen.




Met de hulp van de Hubble Space Telescoop hebben astronomen 92 nieuwe clusters van sterrenstelsels ontdekt op grote afstanden.
10 tot 20 clusters zijn meer dan 7 miljard lichtjaar van ons verwijderd.



Dankzij de nieuwe camera SCUBA (the Submillimeter Common-User Bolometer Array camera), ontwikkeld door Britse astronomen, kan men nog dieper het heelal inkijken.

Men kijkt terug in de tijd.

Volgens de gegevens van Scuba moet de babyboom van sterrenstelsels reeds plaats gehad hebben toen het heelal nog maar 2 miljard jaar oud was.

De leeftijd van het heelal is 12 tot 13,5 miljard jaar.

Men denkt dat de eerste sterrenstelsels veel sneller en vroeger zijn ontstaan, dan eerder werd gedacht.
In delen van de hemel, die "leeg" werden genoemd, treft men nu massa's sterrenstelsels aan.


 

  De Hubble Deep Field North.

 

 

De Hubble Deep Field North.
In december 1995, keek de Hubble Ruimte Telescoop gedurende 10 dagen naar een heel klein stukje hemel in het sterrenbeeld De Grote Beer.
Met een gewone telescoop was er op deze plaats weinig te bespeuren. Groot was de verbazing van de astronomen toen ze 1.500 sterrenstelsels ontdekten in verschillende stadia van ontwikkeling.
Sommige sterrenstelsels waren zeker 10 miljard jaar oud. Velen waren nog nooit eerder gezien.

 

Deep Field South.
In 1998 bekeek de Hubble Ruimte Telescoop terug een klein stukje hemel, maar dan in het zuiden. Het stukje hemel bevindt zich in het sterrenbeeld Tucana.

Men ontdekte een "12 miljard lichtjaar lange band" van duizenden (nooit eerder geziene ) sterrenstelsels. Men zag massa's spiraalvormige sterrenstelsels.
Er waren ook veel onregelmatig gevormde sterrenstelsels bij die in botsing waren met andere stelsels.



De structuur van het (zichtbare) heelal.

 

De laatste jaren is men begonnen de sterrenstelsels binnen een afstand van 2 miljard lichtjaar in kaart te brengen. Een gigantisch werk natuurlijk !

 

 

Op deze kaart ziet u de ruimtelijke verdeling van sterrenstelsels tot magnitude 15,5. Het bovenste deel is de hemel op het noordelijk halfrond van de Aarde, het onderste deel is de hemel op het zuidelijk halfrond.

Het zwart gedeelte is zone of avoidance.

Let op de dichte strengen van sterrenstelsels en de lege holten daartussen.

 

Men heeft ontdekt dat heel dichte concentraties sterrenstelsels zijn ingebed in minder dichte concentratie's.
Tussen deze concentraties bevinden zich leegten. Deze "leegten" hebben soms afmetingen van enkele miljoenen lichtjaren. Het zijn dunbevolkte gebieden van sterrenstelsels.

 

 

 Dit is een computersimulatie van de dichtheid van het heelal.

De draaderige structuren zijn massa's sterrenstelsels.

Let op de "leegten".


Een vloedstroom van sterrenstelsels in beweging naar....

 

In 1989 startten Dr Lauer en Dr Postman een onderzoek die de beweging van de Lokale Groep zou meten ten opzichte van 119 clusters van sterrenstelsels.
De grens van het onderzoek lag op een afstand van 500 miljoen lichtjaar.

Ze kwamen tot de conclutie dat het hele onderzochte gebied zich met een gemiddelde
snelheid van 690 km/sec in de richting van de Virgo Cluster beweegt.
Later ontdekte men een grote supercluster die misschien de oorzaak was van deze stroom van sterrenstelsels.


Onlangs bestudeerden astronomen 56 grote superclusters.
De totale diameter van de groep was 1,2 miljard lichtjaar.
De astronomen ontdekten een ware vloedstroom van sterrenstelsels (ook onze Lokale Groep) die aan hoge snelheid zich voortbewoog in de richting van het sterrenbeeld Vela.

De geheimzinnige "Aantrekker" van deze vloedstroom moet een enorme aantrekkingskracht (massa) hebben om die enorme hoeveelheid sterrenstelsels naar zich toe te trekken.
Is het een enorm zwart gat of een mega-supercluster van sterrenstelsels?

Het "heelal" dat wij waarnemen is misschien maar een fractie van een groot geheel dat we nooit zullen leren kennen.

 


De toekomst van het heelal.

Er zijn astronomen die (durven) een voorspelling doen over de toekomst van het heelal.


Wij leven momenteel in de Star filled Era. Dit is het tijdperk waar het heelal is gevuld met sterrenstelsels, sterren, planeten en licht.
Op het eind van dit tijdperk hebben de sterren al hun brandstof opgebrand.
In de sterrenstelsels worden geen nieuwe sterren meer gemaakt. Alle gas is opgebruikt.


In de Degenerated Era bestaat het heelal hoofdzakelijk uit restanten van dode sterren, neutronen sterren, dode planeten en een heleboel zwarte gaten.
Het heelal is pikdonker en heel erg koud.
Aan het eind van dit tijdperk ontbinden alle moleculen en atomen zich in kleine partikeltjes.


Het volgende tijdperk de Black Hole Era wordt gedomineerd door zwarte gaten. Op het einde verdampen deze 'black holes'.
Nu bestaat het heelal alleen nog uit straling en partikeltjes.
En dan ..niemand weet het?


Zal het heelal eeuwig blijven expanderen?

Recent hebben astronomen ontdekt dat het heelal versneld uitdijt.

Wanneer het heelal genoeg materie (zichtbare en onzichtbare materie) bezit zal de zwaartekracht het heelal belemmeren met uitdijen.
De expansie kan stilvallen of inkrimpen onder zijn eigen gewicht.
Anderzijds, te weinig materie kan het heelal doen uitdijen.

Astronomen geraken er meer en meer van overtuigd dat er krachten in het heelal bestaan die onvoldoende gekend zijn, zoals de anti-zwaartekracht.
De rol van deze geheimzinnige krachten kan een cruciale rol spelen bij de toekomst van het heelal.


Hier eindigt onze reis door het heelal.

Ik hoop dat de reis leerzaam en boeiend was.

 

 

© copyright 1998-2005 Maertens Annemie, Belgie

 

[ Home ][ Reis1 ][ Reis2 ][ Reis3 ][ Sterrenkaart ]