vzw HET ORGEL IN VLAANDEREN: DOELSTELLINGEN

1. HET ORGEL

Een vereniging die zich "het bevorderen van de orgelcultuur in Vlaanderen" tot doel stelt, heeft een dubbele taak:

• de belangstelling aan te wakkeren, voor alle orgels die naam waardig (in principe voor alle pijporgels). Het gaat om duizenden instrumenten, meestal in kerken, maar ook in andere gebouwen opgesteld.
• een bijzondere aandacht te hebben voor het historisch orgel en voor de orgels die als voorbeeld kunnen worden vooropgesteld.

Dit houdt onder meer in:

• het promoveren van de goede onderhoud van alle orgels en het bekend maken en bevorderen van de wenselijke voorzorgsmaatregelen voor die goede onderhoud en voor het scheppen van de passende omgeving (een ‘vademecum’ ten behoeve van eigenaars en gebruikers).
• een fonds voor betoelaging van het regelmatig stemmen en in orde stellen van orgels.
• het bevorderen zowel in eigen land als wereldwijd van de kennis van en de waardering voor het orgelpatrimonium in Vlaanderen

2. DE VERANTWOORDELIJKEN

De bevordering van de orgelcultuur dient zich in de eerste plaats te richten tot de verantwoordelijken.

Activiteiten:

• initiatieven voor het sensibiliseren van verantwoordelijken (kerkfabrieken, parochiale geestelijkheid, gemeentebesturen, organisatoren van huwelijksfeesten, begrafenisondernemers, directies crematoria, etc).
• het promoveren van orgels buiten kerkgebouwen: concertzalen, grote auditoria
• het organiseren van studiedagen, bezoeken, demonstraties
• het publiceren van studies en bijdragen
• het bijstand verlenen voor het bijeenbrengen van fondsen voor restauratie (fiskale aftrekbaarheid aanbieden).

3. DE ORGELISTEN

Geen orgels noch orgelcultuur zonder goede vertolkers.

Activiteiten voor de vereniging:

• het ondersteunen en zo nodig herwaarderen van het beroep
• het bekend maken van de Vlaamse orgelisten, o.m. via Internet of langs de kanalen van de internationale culturele samenwerkingsakkoorden
• het promoveren van concerten en concerttournees in binnen- en buitenland
• het invoeren van een "kwaliteitslabel" dat aan concerten gegeven wordt, onder bepaalde voorwaarden, naar analogie met het label "festival van Vlaanderen"
• het produceren van opnamen (CD)

4. HET GROOT PUBLIEK

Wie het heeft over orgelcultuur wenst uiteraard een zo breed mogelijk publiek te bereiken, veel ruimer dan de ‘happy few’ die door hun opvoeding of opleiding het orgel kennen en waarderen.

Het orgel is een ‘koninklijk instrument’. hetgeen dit aan majesteit met zich meebrengt, heeft tegelijkertijd het negatief effect een zekere stroefheid en saaiheid uit te stralen.

Zonder het orgel tot op het niveau van een ‘kermisattractie’ te verlagen, moet het mogelijk zijn het bij een breder en vooral ook een jonger publiek een nieuw en fris imago te geven. Voorbeeld van hoed dit internationaal mogelijk is geweest voor een ongeveer even ‘streng’ instrument, de cello (Pablo Casals, Rostropovitch, Peter Wispelwey) of hoe de countertenor, veertig jaar geleden bijna onbekend geworden, sedert Alfred Deller niet meer weg te denken is uit de muziekuitvoering.

Hieraan iets doen vergt professionele aanpak en internationale samenwerking. Een taak voor Raad van Europa en Unesco.

Daarnaast kan door de vereniging lokaal gewerkt worden:

• het tot stand brengen van een "publieke opinie"
• ruim lidmaatschap van de vereniging
• de jaarlijkse "Open Orgeldag": een uitnodiging gericht tot het groot publiek, met een minimale deelnamedrempel
• het ondersteunen van plaatselijke initiatieven
• een mededelingenblad (ook in andere talen)
• een paar grote sponsors
• aansluiten bij internationale initiatieven (of ze mee organiseren)
• passende muziek propageren voor huwelijken, begrafenissen en andere plechtigheden (het publiek moet te gepaster tijd en gemakkelijk hiervan kennis kunnen nemen).
• ruime aanwezigheid op het Internet, zowel voor het eigen publiek als internationaal
• hert promoveren van concerten met lage drempel en/of gemakkelijker belevingswaarde (bvb. aanbrengen van groot videoscherm, teneinde de orgelist aan het werk te kunnen zien, concerten voor orgel in samenspel met andere instrumenten, koren of solisten, concerten bij kaarslicht, enz.

5. Algemene bemerking

Een goede werking vereist een precieze omschrijving van doelstellingen en middelen.

Het komt er tevens op aan niet op het terrein te treden van wat anderen doen of enkel in goede samenwerking met hen: de overheid, de muziekacademies, de kerkfabrieken, de beroepsmensen (Orgelkunst bv.), de media (VRT), festivalorganisaties, lokale orgelverenigingen, enz.

Het doel moet zijn, in de brede zin en bij een breed publiek de orgelcultuur te promoveren. Hiervoor moet men buiten de strikte beroepssfeer treden en buiten een enge en / of wetenschappelijke bepaling van wat "het goede orgel" en wat "de goede orgelist" is. Het groot publiek aanspreken vraagt enige soepelheid in de aanpak om een verruiming van de groep belangstellenden te realiseren, zonder daarom afbreuk te doen aan het streven naar de hoogst mogelijke kwaliteit. Net zoals voor de monumentenzorg is gebeurd en verder gebeurt, is het vormen van een publieke opinie de beste manier om de kwaliteit van de orgels, van hun restauratie en onderhoud, van hun veelvuldig bespelen, op hoger niveau te tillen. Als iets in de verdrukking is gekomen, dan is de werking van activisten aan de "basis" essentieel en is dit een voorafgaande voorwaarde voor al het overige. De vereniging "Het Orgel in Vlaanderen" moet hiervan een onderdeel en een gangmaker zijn.

6. Programma 2000-2001

Op basis van deze principes wordt voor het komende jaar volgend programma vooropgesteld (te bespreken en in te vullen op de bijeenkomst van 9/2):

1. Open Dag van het Orgel
2. Lidmaatschappen
3. Te voeren acties
4. Fundraising
5. enz

Andries Van den Abeele
voorzitter
januari 2000