H. Cayman-Seynave en

Cultura,

Brugse uitgever en boekhandelaar

1928 – 1944

Hendrik Cayman was niet voorbestemd om uitgever te worden. De omstandigheden brachten hem er toe. Geboren in Blankenberge op 16 juli 1894 ging de wereld voor hem open door zijn studies aan het Atheneum in Brugge[1].

In 1914 was hij twintig en om redenen ons onbekend werd hij geen soldaat en bleef in Blankenberge wonen, waar hij onder meer Nederlandse les gaf aan de Duitse plaatscommandant. In het Duitse midden, waar ook zijn activistische vader Désiré Cayman in thuis was, ontmoette hij een paar belangrijke collaborateurs, Jan D. Domela Nieuwenhuis Nyegaard (1870-1955) en Jan de Boevé (1887-1966) en sloot zich aan bij hun radicale groep Jong-Vlaanderen. Toen de Duitsers de bestuurlijke scheiding invoerden werd hij ambtenaar bij het ministerie van Justitie in Brussel en schreef zich tevens als student in aan de door de Duitsers vervlaamste universiteit in Gent. Beseffend dat hem hierover na de Wapenstilstand rekenschap zou worden gevraagd, vluchtte hij naar Duitsland.

Een paar jaar later was hij weer in België en werkte achtereenvolgens bij Desclée de Brouwer (aan een maandloon van 250 fr.) en bij borduurwerker Grossé. Daarna nam hij het beroep van ‘dagbladschrijver’ aan en vestigde zich op het adres Potterierei 34. Op 5 februari 1924 huwde hij met Jeanne Seynave (Brugge, 18 augustus 1901) en werd hierdoor de zwager van zijn stadgenoot Raymond Brulez (Blankenberge 1895 – Brussel 1972)[2] die in 1922 gehuwd was met Angèle Seynave. Van 1922 tot 1927 stond Cayman in dienst van het Algemeen Vlaamsch Secretariaat in Gent, waar hij zich bezig hield met allerhande klusjeswerk en met het leveren van kopij voor het bij Geerardyn in Brugge gedrukte extremistisch blad Vlaanderen (tegen een maandloon van 500 fr.). In 1927 richtte hij een boekhandel op, eerst in de Noordzandstraat 43 en vanaf 1931 in de Vlamingstraat, met ingang in de Niklaas Desparsstraat 17. Hij kwam in contact met Joris Van Severen en volgde hem bij de stichting van het Katholiek Vlaamsch Nationaal Verbond en wellicht nadien van het Verdinaso[3]. In Brugge woonde hij op een paar honderd meter van de bewonderde ‘leider’. Na de oorlog verklaarde Cayman evenwel dat hij nooit lid was geweest van het Verdinaso (en ook niet van het VNV) en dat de vriendschap met Van Severen, omwille van een meningsverschil, bekoeld was. Vóór de oorlog was Cayman vooral actief in de Vlaamse Club en in de tennisclub Witte Beer, die de Vlaamsgezinde tennisbeoefenaars groepeerde.

Tijdens WOII trad hij einde 1940 op vraag van Jef Van de Wiele toe tot de DeVlag, en bleef er actief tot einde 1942. Hij nam toen ontslag en zegde elke verdere medewerking op. Na de oorlog werd natuurlijk gezegd dat hij dit deed onder de invloed van de Duitse nederlaag bij Stalingrad, terwijl hij het zelf toeschreef aan het feit dat hij tot een culturele vereniging was toegetreden, en het niet hebben kon dat dit een politieke en al te Duitsgezinde formatie was geworden. Dat hij na de bezetting in de problemen zou komen, besefte hij natuurlijk. Vóór de Bevrijding bracht hij meubelen en persoonlijke bibliotheek in veiligheid en verliet hij Brugge, waar zijn boekhandel op 12 september 1944 grondig werd vernield. Hij had ondertussen in de schatkist het bijna half miljoen frank teruggestort dat hij vanwege de zogenaamde ‘Bormscommissie’ als oud-activist had ontvangen. Hij dacht in Brussel te kunnen onderduiken, maar werd er opgemerkt en door leden van de Witte Brigade opgepakt. Op 20 september 1944 belandde hij in het kamp van Sint-Kruis, waar ook zijn zoon Joost zat opgesloten. Ondertussen was zijn echtgenote bij haar ouders gaan wonen in de Pottenmakersstraat. Haar moeder, die vennoot was in de zaak, vond dat men haar niets kon verwijten en vroeg aan krijgsauditeur Jan Rubbrecht de toelating om de boekhandel opnieuw te mogen openen. Dit ging evenwel niet door en het huis werd in gebruik genomen door het Engels leger dat er een tandheelkundig kabinet voor zijn soldaten in onderbracht. De uitgeverij kreeg anderzijds in november 1944 bij ministerieel besluit verbod van verdere activiteiten opgelegd.

Einde 1944 werd Cayman om gezondheidsredenen vrijgelaten, maar op 4 januari 1945 werd hij opnieuw gearresteerd en in de gevangenis van het Pandreitje opgesloten. Op 4 juni 1945 verscheen hij voor de Krijgsraad in Brugge, waar hij verdedigd werd door de bekende Brugse strafpleiter Leon Dewulf. Enkele moraliteitsgetuigen kwamen in zijn voordeel spreken, zoals Max Lamberty, atheneumleraar Haesevoets (voor wie Cayman tijdens de oorlog vergeefse inspanningen had gedaan opdat hij niet zou worden weggevoerd), dokter Louis De Winter en de jonge weerstander Alain Janssens de Bisthoven, latere hoofdconservator van de Brugse musea. Het mocht niet baten en Cayman werd ter dood veroordeeld. Hij had pech, doordat zijn zaak voorkwam op het tijdstip dat heel wat uitgemergelde gevangenen uit de concentratiekampen terug kwamen en de publieke opinie behoorlijk opgehitst was.

Wat men hem verweet was immers niet méér dan een lichte straf waard. Hij had gedurende amper anderhalf jaar activiteiten ontplooid in de DeVlag, had zich dan nog voornamelijk met caritatieve en culturele zaken ingelaten en had zich de twee laatste oorlogsjaren afzijdig gehouden. Het zwaarste wat men hem aanwreef was dat hij aanwezig was geweest op cultuurdagen in Keulen en dat hij in de Brugse stadsschouwburg Jef Van de Wiele had ingeleid toen die  kwam werven voor het Oostfront. Anderzijds werden hem nauwe contacten verweten met talrijke collaborateurs zoals advocaat Samyn, de atheneumleraren De Graer, Gerstmans en Vermeersch, DeVlag-leider Zeger Andries en vooral ook de collaborateur uit WOI, dokter Emiel Dumon, die bij hem was op bezoek gekomen. Cayman verdedigde zich door te zeggen dat die mensen niet vaak of zelfs nooit in zijn woning kwamen, maar in zijn boekhandel klant waren.

De gegevens over de leden van de DeVlag in Brugge waren goed bekend, omdat deze vereniging zijn tenten had opgeslagen in de lokalen van de vrijmetselaarsloge La Flandre, waar de huisbewaarder zoveel mogelijk aantekeningen had gemaakt en papieren aan de kant gelegd. Anderzijds had krijgsauditeur en historicus Egied Strubbe een uitgebreide studie aan de DeVlag gewijd, om als basis te dienen voor een uniforme en beredeneerde aanpak van de leden ervan. In een uitgebreid pleidooi (waarvan de tekst aanwezig is in het strafdossier van Cayman) poogde advocaat Dewulf aan de hand van de studie van Strubbe aan te tonen dat aan zijn cliënt weinig of niets te verwijten viel. Het bleek tevergeefs. Het spreekt vanzelf dat Cayman tegen het harde vonnis in beroep ging, maar tot zijn grote ontgoocheling werd het op 18 september 1945 door het Krijgshof in Gent bevestigd. Daarop diende hij een genadeverzoek in, dat bij Regentbesluit van 5 juli 1946 werd ingewilligd. Levenslang was ook niet niets, maar toen al kon men vermoeden dat op redelijke termijn de meesten zouden vrijkomen.

Cayman haalde het evenwel niet. Zijn gezondheid was er namelijk sterk op achteruit gegaan. Na zijn eerste veroordeling werd hij voor observatie opgenomen in het Sint-Janshospitaal en dokter Louis De Winter, zijn vriend van voor de oorlog, maakte de diagnose dat hij leed aan een begin van longtuberculose op basis van chronische bronchitis en dat hij dringend in meer hygiënische omstandigheden diende te worden ondergebracht. Cayman werd overgebracht naar de ziekenboeg van de gevangenis in Vorst, waar hij op 3 oktober 1946 overleed[4]. Zijn vrouw, zoon en dochter weken daarna uit naar Argentinië.

Cayman als uitgever

Tijdens zijn activiteiten voor Vlaanderen en door zijn contacten met Achiel Geerardyn van de uitgeverij Excelsior, had Cayman van het uitgeversvak geproefd en, éénmaal als boekhandelaar gevestigd, begon hij zelf als uitgever op te treden onder de naam Cultura, gekoppeld aan de naam H. Cayman-Seynave[5], vergezeld van een logo met de wapenspreuk Hooger can ’t steeds. In de Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging wordt vermeld dat hij een flamingantische uitgeverij opzette, maar bij het nagaan van wat door hem werd gepubliceerd, - met inbegrip van kookboeken - is dit maar zeer gedeeltelijk juist.

Hij begon bescheiden in 1928 met een apologetisch werk van de Nederlandse filoloog Jacques Van Ginniken s.j. (1877-1945)[6]. Het jaar daarop was het de beurt aan een roman van Marcel Matthijs (1899-1964)[7], waarbij het blijkbaar om een overname ging van een uitgave door Verbeke-Loys. In 1930 bracht hij een heruitgave van Stijn Streuvels’ Prutske (in co-editie met Veen, Amsterdam), gedrukt op de persen van De Eikelaar in Kortrijk, de drukkerij van kunstmecenas Jozef De Coene, die onder de leiding stond van Streuvels zelf.

Pas in 1932 kwam wat schot in het uitgeven. Onder de leiding van Jozef Muls (1882-1961)[8], Victor Leemans en Raymond Brulez begon bij Cultura de uitgave van brochures onder de naam Zeshoek, tweemaandelijkse studiereeks gewijd aan literatuur, kunst en sociaal-oeconomie. Dit werd de basis van de ernstige publicaties van de uitgeverij. Sommige behandelden de problematiek van de Nieuwe Orde (nationaal-socialisme, fascisme) maar in een academische en kritische toon, die niet noodzakelijk sympathie betoonde, integendeel zelfs. Waar Victor Leemans in de buurt was, werden ook steevast Duitse denkers in vertaling aangeboden. Bij Cultura ging het om Johannes Lindworsky (1875-1939), de psycholoog bekend om zijn onderzoekingen op het gebied van de denk- en wilspsychologie. De kapucijnen Oswald Royen[9], Romuald[10] en Michael-Angelus[11] vervolledigden de academische auteurs.

Tevens publiceerde Cayman een eerste werk van zijn zwager, de toen nog compleet onbekende Raymond Brulez, die werkte als corrector bij de drukkerij Sinte-Catharina. Het jaar daarop haalde hij een belangrijk auteur binnen, Max Lamberty (1893-1975)[12], die bij hem twee van zijn basiswerken uitgaf, in de volgende jaren bij herhaling herdrukt. Ook Fanny Leys (1907-2001), de jonge echtgenote van Max Lamberty publiceerde bij hem.

In totaal verschenen bij Cultura een zestigtal boeken, herdrukken inbegrepen, van circa dertig verschillende auteurs. Het grootste deel bestond uit bellettrie. Naast de al vernoemde Streuvels, Brulez en Leys, waren dat onder meer de verzenbundels van Ferdinand Vercnocke (1906-1989)[13] en van Ward Vervarcke (1897-1958)[14], een toneelspel van de redemptorist Jozef Boon (1900-1957) en proza van Marcel Matthijs, Arthur Broekaert (1894-1977)[15], Raf Van Hulse (1903-1977)[16], Yvonne Pauwels (1913-1987) en Daan Inghelram (°1905)[17].

Dat Cayman als persoon en ondanks zijn bekend politiek engagement, in Brugge geen grote tegenstand opwekte, blijkt uit het feit dat bij hem één van de voornaamste studies (in het Frans) van rijksarchivaris baron van Zuylen de Nyevelt (1870-1936)[18] werd gepubliceerd, met een voorwoord door Cayman zelf. In volle oorlog liet apotheker Karel De Wolf (1883-1948)[19] bij hem zijn onvolprezen Brugsch Volk verschijnen, werk dat weliswaar al sedert 1935 was aangekondigd. Nog andere Bruggelingen publiceerden iets bij Cultura: de romanist Raymond Willemyns (1900-1996) en de kunstenaar Albert Setola (1916-1981). Het ging in beide gevallen om onschuldige werken. Zelf publiceerde Cayman in 1939 een korte studie over de in Brugge werkende schilder en tekenaar Jamar onder de titel Het laat-impressionisme van Armand Jamar, dat evenwel niet bij Cultura werd uitgegeven. Het ging om een vriendendienst aan zijn overbuur, de kunstgalerij Memling en aan de voornaamste verzamelaar van werk van Jamar, dokter Louis De Winter.

In 1943 startte Cultura met een Regenboogreeks, een initiatief waarbij Cayman het  groot zag. Het moest een uitgebreide reeks worden en de kleur op de omslag  zou telkens het genre aanduiden: novellen (blauw), literaire essays (bruin), godsdienst en wijsbegeerte (violet), geschiedenis (oranje), poëzie en muziek (groen), schoonheid van stad en volk (geel), plastische en toegepaste kunsten (rood). Een drietal boekjes verschenen, waarvan men kan zeggen dat die van Urbain Van de Voorde (1893-1966)[20] en van Paul Wolf in zekere mate in de geest van de Nieuwe Orde baadden. Vier andere werden aangekondigd maar bleven ongepubliceerd. Cayman kondigde ook nog een reeks Europese sagen en vertellingen aan, maar ook hiervan kwam niets meer terecht.

Onder de bij Cultura gepubliceerde auteurs bevonden er zich enkele die de weg van de collaboratie opgingen, meer bepaald de Brugse advocaat Ferdinand Vercnocke, die een boegbeeld werd van de culturele collaboratie en een aanhanger van de nazistische rassentheorieën, hetgeen evenwel niet aan bod kwam in zijn poëzie. Hetzelfde geldt voor de onderwijzer Raf Van Hulse, die tijdens WOII evolueerde tot een volbloed SS-er, wat in zijn brave boerenroman nog niet aan de orde was. Ook Marcel Matthijs en Raymond Willemyns begaven zich als respectievelijk oorlogsburgemeester van Oedelem en schepen van Groot-Brugge op glad ijs. Urbain Van de Voorde liep een veroordeling op voor culturele collaboratie. Victor Leemans kwam er, zoals bekend, ondanks zijn hoge functie tijdens de oorlog, met gering kleerscheuren van af en was al in 1949 senator namens de CVP. Arthur Broekaert stak zijn sympathie voor het activisme en de Nieuwe Orde niet weg, zonder zich evenwel zelf te engageren. De overige auteurs bleven buiten de collaboratie. Wat hij wel beter niet had uitgegeven was het boekje van een Dr. H. Brass over de herstelbetalingen toegekend aan de activisten uit WOI, waar Cayman zelf één van de begunstigden van was.

Alles bij elkaar, ook al situeerde Hendrik Cayman zich in de hoek van de Duitsgezinden, in wat hij publiceerde bleef hij op de vlakte en kon hem na de oorlog op dit punt weinig worden verweten. Hoogstens dat sommige van zijn auteurs in de collaboratie waren verzeild, hoewel zich dit niet of nauwelijks reflecteerde in de publicaties die ze vóór en tijdens de oorlog aan Cultura toevertrouwden. Zijn uitgeverij werd méér verboden omwille van de uitgever dan van hetgeen was uitgegeven. Hoe dan ook betekende zijn opsluiting en zijn vroege dood een definitief eindpunt voor Cultura.

De meeste van de hier geciteerde werken werden gedrukt – voor zoveel een drukker werd vermeld - bij de Brugse drukker Désiré Walleyn, ook tekenend als Walleyndruk. Enkele publicaties werden gedrukt bij Scheerders van Kerkhove in Sint-Niklaas, bij Vonksteen in Langemark, bij Steenlandt in Kortrijk of bij Sint-Augustinusdrukkerij en Eloi Vercruysse-Vanhove in Brugge. Een aantal van die uitgaven werd zorgvuldig en stijlvol uitgevoerd, vaak met illustraties door in hun tijd gewaardeerde tekenaars[21].

Andries Van den Abeele

(verschenen in: Biekorf, 2002, blz. 218-229)

Publicaties door Cultura en Cayman-Seynave

Bij enkele werken zal men een * aantreffen. Het gaat om werken waarvan we geen zekerheid hebben dat ze gepubliceerd werden. Weliswaar werden ze in Het Boek in Vlaanderen door Cayman geadverteerd als reeds verschenen, maar we konden er nergens een exemplaar van aantreffen of zelfs maar een bibliografische verwijzing over terugvinden. Het is dus niet uitgesloten dat hij wat overmoedig werken aankondigde, die dan om een of andere reden het daglicht niet zagen. In fine vermelden we trouwens een aantal aangekondigde boeken, waarvan we zeker mogen zijn dat ze nooit (althans niet bij Cayman) werden gepubliceerd.

1928

Jac. Van Ginniken s.j., Voordrachten over het katholicisme voor niet-katholieken, (met 24 illustraties naar werk van Jan Toorop; eerst in 1927 gepubliceerd in Rotterdam)

1929

Marcel Matthijs, Het grauwvuur (roman). Als drukker-uitgever staat Verbeke-Loys Brugge vermeld, met op de omslag een klevertje Boekhandel Cultura (376 p.)

1930

Stijn Streuvels, Prutske (2de uitgave, co-editie met Veen, Amsterdam, gedrukt bij De Eikelaar, Kortrijk)

1932

Victor Leemans, Het Nationaal-socialisme (Zeshoek, tweemaandelijkse studiereeks, n° 1)

Oswald Royen o.f.m., Geld en cultuur: een al te actuele actualiteit (Zeshoek, tweemaandelijkse studiereeks, n° 2, Drukkerij Steenlandt, Kortrijk)

Raymond Brulez, De laatste verzoeking van Antonius, drie tijdsproblemen (Zeshoek, tweemaandelijkse studiereeks, n° 3, 58 p., drukkerij Scheerders van Kerkhove)

Victor Leemans, Kritiek der sociale beweging, in samenwerking met Gerard Knuvelder, (Zeshoek, tweemaandelijkse studiereeks, n° 3 (?))

S. W. Margadant, De wereldliteratuur

Nietlispack-Krabbe, 200 maaltijden

Nietlispack-Krabbe, Koude voor- en nagerechten

Nietlispack-Krabbe, Zelf bakken

M. J. Krabbe, Wat zullen wij vandaag eten?

W. Cassel, Brei zelf

1933

Michael-Angelus, o.f.m., Het fascisme (Zeshoek, tweemaandelijkse studiereeks n° 4, 46 p., drukkerij Scheerders van Kerkhove, Sint-Niklaas)

Max Lamberty, Philosophie der Vlaamsche Beweging en der overige sociale stroomingen in België, met een ‘Verantwoording’ door de uitgever en bandversiering door Joost Marechal (156 p., [Drukkerij D. Walleyn, Brugge], 1000 ex.)

.

1935

Max Lamberty, Heerschappij en nood der ideeën of twintig jaar Europese geschiedenis (186 p., Drukkerij D. Walleyn, Brugge, 1.000 ex.)

Albert Setola en Als ic can, Nu neigt de zon van uw hoofd naar onze aarde, (veertien passiegedichten door Als ic can en veertien Christushoofden door Setola, met een inleiding door C. Verschaeve, ([drukkerij D.Walleyn, Brugge], 300 ex.)

Homeros, De Ilias, metrische vertaling door Dr. Aegidius Timmerman

1936

Arthur Broekaert, Jan Palfijn, een levensbeeld 1650-1730 (bandontwerp en tekeningen door J. Stienon du Pré, gekleurde tekeningen buiten tekst door André Vlaanderen, (266 p., [Drukkerij D. Walleyn], 1.000 ex.)

Fanny Leys, Van de musch Wiet (omslag en tekeningen door André Vlaanderen, (Drukkerij D. Walleyn, Brugge, 126 p.,)

Johannes Lindworsky, Ascese, de weg naar levensvolheid (vertaling pater Romuald o.f.m)

Dr. Raymond Willemyns, Het onderwijs van het Fransch aan de Vlamingen op nieuwe wegen (Drukkerij Vonksteen, Langemark, 40 p.)

Ferdinand Vercnocke, De geesel Gods, (met illustraties door de schrijver (verzen, 68 p., Drukkerij E. Vercruysse-Vanhove, Sint-Andries)

1937

Ward Vervarcke, Drijfhout (verzen)

Jozef Boon C.S.S.R., Een wolk van vuur (drama)

Albert van Zuylen van Nyevelt, Episodes de la vie des ducs de Bourgogne à Bruges, met een inleiding door de uitgever (310 p.)

* Guido Gezelle, Selection from his poems, vertaling door Maud Swepstone

* René De Clercq, Het beste uit zijn gedichten

1938

Fanny Leys, Doe het in groep, (met band en tekeningen door André Vlaanderen, 146 p, drukkerij E. Vercruysse-Vanhove, Sint-Andries)

Max Lamberty, Philosophie der Vlaamsche Beweging en der overige stroomingen in België, tweede uitgave herzien en aangevuld. (Drukkerij Walleyn, Brugge)

Max Lamberty, Heerschappij en nood der ideeën of twintig jaar Europese geschiedenis, tweede druk (Drukkerij Walleyn, Brugge)

Ferdinand Vercnocke, Kolga, een gedicht aan de zee, (verzen, 40 p.)

* Alfred Adler, De psychologie van het individueele op school en in het gezin

* Zuster Melk, De praktijk der ziekenverpleging

* Dr. J. Jackson en Helen Salisbury, Hoe beheerschen wij onze zenuwen?

1940

Raf van Hulse, Poldervolk (roman, band door André Vlaanderen, 282 p., drukkerij E. Vercruysse, Sint-Andries)

* Roel De Ridder, Vier menschen (roman)

1941

Arthur Broekaert, Gejaagd door de stukas, (met portret van de auteur en tekeningen door René De Pauw, Walleyndruk, Brugge, 144 p., 1250 ex.)

Ferdinand Vercnocke, Koning Skjold, een Noordzeesage, met illustraties door de auteur

Ferdinand Vercnocke, Heervaert (verzen)

1942

Yvonne Pauwels, Gebroken vleugels, een jaar uit een meisjesdagboek (met omslagversiering door René De Pauw, Drukkerij D. Walleyn, Brugge, 1.000 ex.)

Yvonne Pauwels, Jeanneke (roman, met 11 tekeningen door René De Pauw, drukkerij D. Walleyn, 1.000 ex.)

Arthur Broekaert, Gejaagd door de stukas, 2de druk (Walleyndruk)

Arthur Broekaert, Pieter Antoon Paeme (roman, 252 p., met pentekeningen door René De Pauw, [Walleyndruk]

Karel De Wolf, Brugsch Volk, (met bandontwerp en tekeningen door René De Pauw, 1e druk, 1000 ex., 2de druk, 1000 ex., Walleyndruk, Brugge). Publicatie was al in 1935 aangekondigd in “De Avant-Garde van Kunst en Cultuur” en in “Het Boek in Vlaanderen”

H. Brass, Rechtsherstel in België: op grond van de herstelverordening van 6 september 1940 van den Militairen bevelhebber in België en Noord-Frankrijk (drukkerij E. Vercruysse - Vanhove, Sint-Andries)

Ferdinand Vercnocke, Ask en Embla (verzen, 56 p., Sint-Augustinusdrukkerij, Brugge)

1943

Raf Van Hulse, Poldervolk, (2de druk, met 11 tekeningen door René De Pauw, Walleyndruk, Brugge, 2.000 ex.)

Daan Inghelram, Walrave’s Yde, (met tekeningen door René De Pauw, 214 p., Drukkerij E. Vercruysse-Vanhove, Sint-Andries)

Arthur Broekaert, Jan Palfijn, een levensbeeld 1650-1730 (biografie, herdruk, [Walleyndruk, Brugge], 2.000 ex.)

Ferdinand Vercnocke, Hansa (verzen, 64 p. Walleyndruk, Brugge, 400 ex.)

Yvonne Pauwels, Levensmozaiëk, drie novellen , (met illustraties door Nelly Degouy, Regenboogreeks n° 1, [Walleyndruk, Brugge], 2.000 ex.)

Yvonne Pauwels, Gebroken vleugels, een jaar uit een meisjesdagboek, (2de druk, omslagtekening door René De Pauw, tekeningen door Mona Hosten, Drukkerij D. Walleyn, Brugge, 1850 ex.)

*Yvonne Pauwels, En eeuwig zingt de Rijn, (met tekeningen door Jan van den Bergh, eerste in een reeks ‘Europese sagen en legenden’)

* Staf Vliegers, De Vijand (roman)

* Roel De Ridder, Illonka’s levenslied (roman, 2de herziene druk)

1944

Urbain Van de Voorde, Frankrijks’ dubbele ziel , (met band en enkele tekeningen door André Vlaanderen, 80 p., Regenboogreeks n° 2, Walleyndruk, Brugge, 700 ex.)

Yvonne Pauwels, Een vrouw wil leven, (met band- en omslagversieringen en tekeningen door René De Pauw, Drukkerij D. Walleyn, Brugge, 3.500 ex.)

(Paul Wolf, inleiding door), Friedrich Nietzsche, Kunst en kunstenaar als wil tot macht, Deel I (Regenboogreeks n° 3, Drukkerij D. Walleyn, Brugge, 700 ex.)

Yvonne Pauwels, Jeanneke (2de druk, Drukkerij D. Walleyn, Brugge)

Max Lamberty, Philosophie der Vlaamsche Beweging en der overige stromingen in België (3de druk, Drukkerij D. Walleyn, Brugge)

Aangekondigde maar niet gepubliceerde werken:

Reeks De Zeshoek

-          Berdiaeff, Het faljiet der democratie, vertaald door mevrouw Van de Vyvere – Verberckt, met een contradictorische inleiding door M. M. A.

-          Keyserlinck (naar), De Aristocraat die komt! (bewerkt en ingeleid door Dr. P. O.)

Regenboogreeks

-          M. A. Waterschoot, Van Blauwvoet tot Zannekin

-          Peter Bor, Om en rond den dood van Willem van Oranje

-          Dr. Paul Wolff, Christen levenshoudingen

-          Urbain Van de Voorde, Permeke of het expressionisme (manuscript berust bij Walleyndruk)

Dirk Coster, Dostojevsky, gevolgd door De Wedloop (tweede herziene druk)


[1] L. VANDEWEYER, Hendrik Cayman, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging (NEVB), Tielt, 1998, blz. 703: N. WOUTERS, Cultura, in: NEVB, blz. 822.

[2] R. VERVLIET, Raymond Brulez, in: NEVB, blz. 620; P. DE WISPELAERE, Raymond Brulez, VWS-cahiers, 1966.

[3] L. VANDEWEYER, Machtsstrijd in het Vlaamse Front. De ondergang van “Ons Vaderland”, de geboorte van “Vlaanderen”, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1985, blz. 206-224; L. VANDEWEYER, Redactiegeschiedenis van het Weekblad “Vlaanderen”, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1986, blz. 65-83.

[4] De meeste gegevens uit: Dossier Cayman, Krijgshof, Brussel.

[5] L. SIMONS, Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen, Deel II, de twintigste eeuw, Tielt, 1987, blz. 127-128 en 155.

[6] A. WEIJNEN, Jac. Van Ginniken, in: Jaarboek Maatschappij der Nederlandse Letterkunde Leiden, 1946-47, blz. 50-61.

[7] E. VANFRAUSSEN, Marcel Matthijs, in: NEVB, blz. 2015; F. BONNEURE, Marcel Matthijs, VWS-cahiers 1965; A. DEMEDTS, Marcel Matthijs in: Nationaal Biografisch Woordenboek (NBW), Deel II, 1966.

[8] R. F. LISSENS, Jozef Muls, in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 1962-63, blz. 184-193; G. GYSELEN en L. SIMONS, Jozef Muls, in: NEVB, blz. 2107;

[9] Nederlands kapucijn (Valkenburg 1880 – Utrecht 1955)

[10] Pater Romualdus, geboren Frans Kerstens (Pamel 1904 – Brugge 1990)

[11] Pater Michaël Angelus, geboren Henri Luyckx (Antwerpen 1904, uitgetreden in 1934).

[12] C. DE RIDDER en P. VAN HEES, Max Lamberty, in: NEVB, blz. 1772.

[13] M. BEYEN, Ferdinand Vercnocke, in: NEVB, blz. 3214.

[14] R. SEYS, Ward Vervarcke, VWS-cahiers n° 71 (1978)

[15] N. WOUTERS, Arthur Broekaert, in: NEVB, blz. 609.

[16] P. J. VERSTRAETE, Raf Van Hulse, in: NEVB, blz. 1481.

[17] J. VERSTAPPEN, Daan Inghelram, VWS-cahiers n° 10.

[18] A. SCHOUTEET, Honderdvijftig jaar handelingen van het genootschap voor geschiedenis te Brugge, Analytische inhoud en registers 1839-1988, Brugge, 1991, blz. 354.

[19] H. STALPAERT, Karel De Wolf, VWS-cahiers, n° 102; W. MUYLAERT, Karel De Wolf en zijn Brugsch Volk, Brugge, 1983.

[20] L. SIMONS, Urbain Van de Voorde, in: NEVB, blz. 3560

[21] Met mijn dank aan pater J. P. Pattyn, o.f.m., Alfons Walleyn, Anne Van Troyen en Eerste voorzitter van het Krijgshof Jozef Durant.