PORSELEIN: COMMENTAREN

DE BEVINDINGEN...

 

vragen

Uit het voorgaande is gebleken dat het grootste deel van de porseleinmanufacturen, die merktekens hebben nagebootst, werden opgericht in de 19de eeuw. De verklaring hiervoor moet worden gezocht in het feit dat in dit tijdvak het porselein door de burger werd ontdekt als verzamelaarsobject, dit in tegenstelling tot de 18de eeuw, waar het nog zeer kostbare porselein door de adel hoofdzakelijk werd gezien als pronkobject.
De vraag naar porselein werd dus merkelijk groter, bijgevolg werd het economisch gezien interessant om porselein te produceren.

Tevens kan worden gesteld dat in deze 19de eeuw weinig "nieuwe" modellen werden vervaardigd. Men kende vooral een herneming van de productie van modellen uit de 18de eeuw.
Deze "terugkeer naar vroeger" is een algemeen kenmerk in de kunst tijdens deze periode. Ook in de beeldhouwkunst, de meubelkunst en de architectuur grijpt men terug naar vroegere stijlen.

Het is een economische wetmatigheid dat bij het samengaan van een groter wordende vraag (de opkomende verzamelwoede), de mode (de retro-stijl) en het winstbejag van sommige ondernemers de kans op namaak en / of vervalsing enorm toeneemt. Hiermee worden wij ook vandaag veelvuldig mee geconfronteerd: alle producten die kostbaar zijn en een "grote" merknaam dragen worden ook vandaag duchtig nagemaakt !
Dat imitaties en vervalsingen van porselein hier geen uitzondering op maakten moet zeker niet worden ontkend. Hierbij dient echter wel een onderscheid te worden gemaakt tussen imitatie of namaak en vervalsing: Bij namaak werd wel het oudere voorwerp gekopieerd, maar werd de kopie wel voorzien van een eigentijds merkteken. Bij vervalsing daarentegen werd ook het "originele" merkteken gekopieerd.
Men moet hier nochtans toch een beetje kunnen relativeren: In de 18de eeuw kwam het, hoofdzakelijk bij tafelporselein, wel regelmatig voor dat gebroken delen werden vervangen door producten van een andere manufactuur en waarbij deze laatste zowel de vorm als de decoratie kopieerde. Dat hierbij dan ook het originele merkteken werd gekopieerd is meer dan logisch...

Het is echter heel opvallend dat blindstempelmerken en ook gedrukte merktekens heel wat minder werden nagebootst dan deze die met de hand boven of onder het glazuur werden aangebracht. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat bij deze types van merktekens er in principe geen afwijkingen kunnen voorkomen. Nabootsers dienden dus het betreffende merkteken zeer nauwkeurig weer te geven wou het als "echt" worden aanvaard. Dit lag echter niet zo voor de hand. De met de hand aangebrachte merktekens waren sowieso al onderhevig aan afwijkingen aangezien niet altijd dezelfde hand de voorwerpen merkte en wat het de nabootsers wel iets makkelijker maakte.

 

Volgend deel

Copyright © R. Ruthgeerts 1997-2009