Tongeren

wapenschild   De oudste stad van BelgiŽ

  Gallo-Romeinse geschiedenis

Julius Caesar

De streek rond Tongeren werd ten tijde van de Romeinen bewoond door de
Eburonen. Tussen 53 en 51 v Chr. verwoestte Julius Caesar, als wraak op Ambiorix,
het land van de Eburonen en roeide de stam bijna volledig uit. Het vrijgekomen gebied
werd met de steun van de Romeinen ingenomen door de Germaans Tungri. Tussen
17/16 v Chr. en 12 v Chr. was er in dat gebied een legerkamp gevestigd. Daarna stichtten
de Tungri, een samenraapsel van allerlei stammen, waaronder hoogstwaarschijnlijk ook
de restanten van de Eburonen, op de plaats van dit kamp een nieuwe stad en gaven
er de naam Atuatuca Tungrorum aan. Later werd dit Tongeren, en is daarmee de
oudste stad van BelgiŽ. De stad ontwikkelde zich tot een bloeiende Gallo-Romeinse
nederzetting. Een knooppunt, van grote (heirbaan Bavai-Keulen) en kleine wegen, en met een
kleine bevaarbare waterweg (Jeker), dat gelegen was te midden van een vruchtbare streek. Weldra
werd er een administratief centrum en garnizoensplaats gevestigd. De stad had echter zwaar te lijden
van een grote brand tijdens de Bataven-opstand in 70 n. Chr. In de 2de eeuw kreeg de stad
een eigen omwalling, een Romeinse muur. Dit was de grootste omwalling die de stad ooit zou
krijgen. De stad was op zijn hoogtepunt. In de 4de eeuw werd deze muur ingekort en omsloot enkel
nog het hoger gelegen stadsdeel. In deze periode werd de stad vereerd met het bezoek van onderkeizer
Julianus. Van de omwalling uit deze periode is in feite enkel nog de Romeinse Toren op het
Vrijthof bewaard, terwijl van de muur uit de 2de eeuw nog verschillende stukken overeind staan.

  Standbeeld Ambiorix

standbeeld ambiorix

In het midden van de 19e eeuw had het jonge koninkrijk BelgiŽ behoefte aan
vaderlandse helden, kunstenaars en schrijvers uit het verleden om bij de bevolking
een nationaal bewustzijn op te wekken. In Tongeren was het de geschiedschrijver
Frans Driesen die in 1851 voorstelde een monument op te richten ter ere van
Ambiorix, koning van de Eburonen. Al in de middeleeuwen waren er allerlei
legenden rond Ambiorix en probeerde men hem in verband te brengen met Tongeren.
De Franse beeldhouwer Jules Bertin (1826-1892) werd aangetrokken om het
standbeeld te creŽren. Zijn eerste maquette kreeg heel wat kritiek en tegenkanting. Hij
werd meerdere malen verplicht ze te wijzigen en te verbeteren. Het standbeeld van
Ambiorix, werd in 1866 in aanwezigheid van vorstenpaar Leopold II en echtgenote Maria-Henrica onthuld
en is sindsdien het zinnebeeld van de stad.

Gallo-Romeins museum

  Gallo-Romeins museum

In 1851 bracht het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig
Genootschap Tongeren een verzameling bijeen van unieke historische
stukken. In 1854 werd deze verzameling uitgestald in een zaal van het
stadhuis. Uit deze verzameling ontstond uiteindelijk het Gallo-Romeinse museum, waarvan de
eerste vleugel geopend werd in 1951. Het Gallo-Romeins museum in zijn huidige vorm werd
geopend in 1994. Het museum vertelt de Limburgse geschiedenis tot en met de Merovingers. De prachtige
attractieopstelling 'Het geheim van de dodecaŽder' is een realisatie van Stijn Coninx en Niel Kortekaas
en de topattractie van het museum. Er is een permanente archeologische site en ook het munt- en
penningkabinet is er gevestigd. Er is ruimte voorzien voor tijdelijke tentoonstellingen, die telkens weer veel
volk lokken. Het meest intrigerende object van het museum is de dodecaŽder : waarvan de betekenis nog
steeds een raadsel is.

  Moerepoort

Moerepoort

Eťn van de vele monumenten van Tongeren dat mij altijd al heeft gefascineerd is de
Moerepoort. De Moerepoort, gebouwd in 1379, is de enig overblijvende poort van
de zes middeleeuwse stadspoorten. De Moerepoort werd meerdere keren bedreigd door
afbraak of vernieling. De poort verving de oorspronkelijke poort, die een
cirkelvormige basis had en verwoest werd in 1347. In 1673 werd de voorbouw van
de toren opgeblazen door de Fransen. Sindsdien is de poort al verschillende
keren gerestaureerd, o.a. in 1892 en 1958. Na deze laatste restauratie werd een wapen-
museum ondergebracht in de Moerepoort. In dit museum wordt de militaire
geschiedenis van de stad uitgelegd met behulp van wapens en afbeeldingen van de
stadsverdediging. Intussen zijn er nieuwe restauratieplannen opgesteld.

  Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap Tongeren

KLGOGT

Dit Genootschap werd opgericht in 1851 en haar huidige officiŽle benaming bestaat sinds
1966. Het Genootschap wil vooral bij de eigen bevolking belangstelling opwekken over
hetgeen onze voorouders hebben nagelaten inzake voorwerpen, monumenten, instellingen
en gebruiken en hun voor het verleden van de stad en haar verleden sensibiliseren. Zo
was het genootschap in haar beginperiode ťťn van de grote promotors achter de oprichting
van het standbeeld Ambiorix en stond ze tevens aan de wieg van het Gallo-Romeins
museum. De vzw organiseert eveneens allerlei voordrachten, geleide uitstappen en
bezoeken aan tentoonstellingen. De voornaamste taak van het genootschap is echter
het beheer van haar unieke bibliotheek met zijn talrijke documenten, waarin het
genootschap al menig onderzoek heeft gedaan. Deze bibliotheek is ondergebracht bij het
stadsarchief. Recent was het Genootschap actief betrokken bij het ontsluitingsproject van het Tongers
Stedelijk Archief. Een project dat geresulteerd heeft in o.a. een catalogus van de bibliotheek van het
Archief en van het Genootschap. Deze catalogus is raadpleegbaar via de site : www.stadsarchieftongeren.be.
Het Genootschap publiceert ook de 'Tongerse Annalen', een 3-maandelijks geschied- en
heemkundig tijdschrift over Tongeren en omgeving. Sinds eind 1990 ben ik als passief lid aangesloten
bij dit genootschap.
Secretariaat Stadsarchief : stadsarchief.tongeren@pi.be

  Links over Tongeren new

Met nieuwe en opgefriste links

 


Home   Top

Gallo-Romeinse geschiedenis   Standbeeld Ambiorix
Gallo-Romeins museum   Moerenpoort   Kon. Lim. Gesch. en Oudh. Genootschap