De Slag der Gulden Sporen


 Voorstelling van de Guldensporenslag in de 'Grandes Chroniques de France' (let op het wapenschild)

 

Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen, schonk zijn nicht met ArtesiŽ als bruidschat aan koning Filips II van Frankrijk. In 1191 volgde een nieuwe vereniging van Vlaanderen met Hainaut onder Boudewijn VIII (1191-1194), maar juist die macht leverde hem ook vijanden op. Boudewijn IX nam, evenals verschillende van zijn voorgangers, deel aan een kruistocht, en werd in 1202 tot keizer van Konstantinopel gekroond. De welvaart van Vlaanderen wakkerde bij de intussen ook sterker geworden Franse koning het verlangen aan tot annexatie.

Na de zege van Filips August bij Bouvines in 1214 kwam Vlaanderen meer en meer onder Franse invloed. Tegen die dreiging zocht het hulp bij Engeland vanwaar het overigens de wol betrok als onontbeerlijke grondstof voor zijn lakennijverheid; de Engelsgezinde politiek van graaf Gwijde van Dampierre (1280-1305) bracht hem in openlijke strijd met zijn leenheer Filips de Schone. In 1297 werd Gwijde van Dampierre verslagen, en in 1300 met zijn familie gevangen gezet. De willekeur en overmoed van de stadhouder Jacques de Ch‚tillon, de afpersingen van zijn ambtenaren en het uitdagende bezoek van Filips en zijn gemaling te Brugge in mei 1301, waarbij de Fransgezinde partij (Leliaards) grote feesten hield, wekt de verontwaardiging van de volkspartij (Klauwaards), aangevoerd door Pieter De Coninck en Jan Breydel. Overal ontstonden volksbewegingen, onder andere te Brugge, waar op 19 mei 1302 de Fransen werden vermoord (Brugse Metten). De Ch‚tillon ontkwam met moeite.

Het Franse leger door Filips gezonden om de Vlamingen te tuchtigen, werd in de Guldensporenslag van 11 juli 1302 verslagen; de Vlamingen drongen in ArtesiŽ binnen en brachten de legers nog menige nederlaag toe. Toen de twee zonen van de Vlaamse graaf van hun paarden kwamen om tussen de strijders te voet te vechten, droegen zij het commando over aan Jan van Renesse, een Zeeuwse edelman die tot een van de beste aanvoerders van zijn tijd behoorde. 

In mei 1304 werd een wapenstilstand gesloten, en graaf Gwijde kwam uit de gevangenis om de definitieve vrede voor te bereiden. Toen hij hier echter niet in slaagde, keerde hij in de gevangenis terug, en Filips viel Vlaanderen opnieuw binnen. Te Mons-en-Puelle had een onbesliste slag plaats, en einde september 1304 werd een voorlopig verdrag getekend. In juni 1305 werd de vrede gesloten, waardoor Vlaanderen opnieuw onafhankelijk werd, maar zijn voornaamste steden moest ontmantelen.


Veldslagen uit de middeleeuwen