7.b.  Jan III van Renesse

Jan III van Renesse was een kleinzoon van Costijn van Renesse (Costijn van Zierikzee). Jan III van Renesse, was leider van de Vlaams gezinde anti-Hollandse partij in Zeeland. Hij kreeg een diepgaand meningsverschil met de machtige edelman Wolfert van Borsselen (geb. in Veere circa 1430 - 29-04-1487), die ook Heer van Veere was. In 1296 was Floris V vermoord en vele edelen trachtten in de gunst te komen bij diens zoon Jan I, die zijn vader opvolgde.

Na de moord op zijn vader Floris V, op 27 juni 1296, in welke moord Koning Eduard I overigens zelf een belangrijke rol speelde, aarzelde Eduard aanvankelijk om Jan naar Holland terug te zenden. Hij liet enkele Engels gezinde edelen, waaronder Jan van Renesse naar Engeland komen. Na het huwelijk met zijn dochter Elizabeth, dat op 7 januari 1297 te Ipswich plaats vond, mocht Jan, onder de belofte dat hij zich geheel zou houden aan de door de koning toegevoegde raadslieden, naar Holland terugkeren.

Jan III van Renesse werd beschuldigd van een samenzwering tegen de nieuwe graaf en als gevolg daarvan werd zijn kasteel slot Moermont belegerd en later vernield. De bezittingen van Jan III van Renesse kwamen ten slotte in handen van Witte van Haamstede, die een bastaardzoon van Floris V was.

 

Jan II van Renesse Margaretha van Arnemuiden                        
Costijn II van Renesse Hillegonda van Voorne            
Johan van Renesse Margaretha Scarpord    

Jan III van Renesse 

Sophia van der Goude
N.N. dochter

Na de slag van Zierikzee (1304) waarbij de Vlamingen werden verslagen door een vloot van Hollanders en Engelsen, zette men de vervolging van Jan III van Renesse in. Men belegerde en vernietigde slot Moermont. Jan III van Renesse kon ontsnappen. Hij vluchte richting Utrecht. Tijdens de oversteek, 16/8/1304, kantelde de schouw en verdronk hij in de golven.

Wanneer Benschop uit zijn gevangenschap ontslagen zij, vindt men niet geboekt, maar in 1304 bevond hij zich onder den aanhang van Jan van Renesse. Met deze en anderen nam hij, na de nederlaag der Vlamingers voor Zierikzee, de vlugt uit Utrecht, en begaf zich naar de Lek, tegenover Beuzichem, voornemens met een schouw den stroom over te varen.
Al vechtende werden ze de schouw ingejaagd; daar zij zich in grooten getale in dat vaartuig begaven, kantelde het om en Arent van Benschop vond, met Jan van Renesse en eenige andere Edelen, zijnen dood in den golven, den 16e Augustus 1304."

Jan III van Renesse was gehuwd met Sophia van der Goude. Zij hadden een dochter. Jaren lang hebben zij gevochten om de bezittingen van Sophia, die samen met de bezittingen van Jan III van Renesse waren verbeurd verklaart, vrij te krijgen.

Ten gevolge van het dynastieke toeval werd Jan I van Henegouwen de rechthebbende opvolger in Holland en Zeeland in 1299, drie jaar na de moord op Floris V. In 1296 was zijn oom, Graaf Floris V van Holland en Zeeland, ontvoerd en vermoord door een groep Engelsgezinde edelen. Dit gebeurde onder impuls van de Engelse koning, die moest reageren nadat Floris V een verdrag met de Franse koning had gesloten om een doorbraak in de Vlaams-Hollandse strijd over Zeeland bewester Schelde te forceren. Graaf Floris V van Holland en Zeeland werd opgevolgd door zijn zoon. De nieuwe Graaf Jan I van Holland en Zeeland was slechts twaalf jaar oud. Gedurende drie conflictrijke jaren kwam het erop neer dat degene die het graafje bij zich had, de facto ook de macht in handen had. Jan van Renesse, Wolfert van Borsele en Graaf Jan I van Henegouwen wisselden elkaar af als sterke man. Toen het kindgraafje in 1299 plotseling stierf, kwam er een einde aan de machtsstrijd. Graaf Jan II van Henegouwen was de rechtmatige opvolger van Graaf Jan I van Holland, dus kreeg hij nu ook de titel Jan II van Holland en Zeeland. Zo ontstond de personele unie tussen de drie graafschappen. Ondanks het feit dat hij de rechtmatige opvolger was, werd dit zowel binnen als buiten de grenzen in twijfel getrokken. In Zeeland speelden de edelen onder een hoedje met de Dampierres en ook in Holland kreeg hij geen onvoorwaardelijke steun van de oude adellijke geslachten. Vele van de hoge Hollandse edelen waren gecompromitteerd door de moord op Floris V. Hij kon wel rekenen op de steun van de belangrijke stad Dordrecht en adel van de tweede rang: de geslachten Duivenvoorde, Santhorst, Van der Mije en andere zijlinies van het huis Wassenaar. Ook van buiten de grenzen van de personele unie dreigde gevaar. De Duitse leenheer probeerde het zeggenschap over de opvolging op te eisen. Hij hield hiervoor in 1300 een Rijksdag te Nijmegen, maar vluchtte weg als de troepen van Jan I/II in de buurt kwamen. In de euforie na de Guldensporenslag wilden de Vlamingen wraak nemen op de gehate Avesnes. Ze vielen in 1303 Zeeland binnen en namen Middelburg in. In 1304 stootten ze nog veel verder door in Holland, maar het Vlaamse offensief werd afgebroken na de verpletterende nederlaag te Zierikzee in augustus 1304. Nauwelijks een maand daarna stierf Graaf Jan I/II van Henegouwen, Holland en Zeeland. We kunnen besluiten dat zijn regering over de personele unie beschouwd mag worden als een tijdperk van politieke crisis, waarin alle energie naar het beschermen van het nieuw verworven territorium gaat.

 

7. Henric Heer van Renesse, 1275 x N.N.

Henric van Renesse was een kleinzoon van Costijn van Renesse (Costijn van Zierikzee) en de broer van Jan III van Renesse. Hij volgde Jan III van Renesse op als Heer van Renesse, ook al leefde hij in ballingschap in Utrecht.