CONCRETE VOORSTELLEN VOOR EEN VADERVRIENDELIJKE MAATSCHAPPIJ
Wetenschappelijk onderzoek
De tijd waarin pedagogen en psychologen alleen boeken schreven over de moeder-kind relatie is voorbij: er wordt nu ook aandacht geschonken aan de vader-kind relatie, een trend die op gang gekomen is in de jaren '70. Toch blijven de gegevens gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek schaars vooral daar waar het gaat over de mogelijkheden en het belang van de vader bij de verzorging en de opvoeding van de boreling, de baby, de peuter en de kleuter.
Emancipatie via de media
Niet alle vaders zijn zich bewust hoe belangrijk zij zijn voor de ontwikkeling van hun kind. Velen moeten aangespoord worden hun verantwoordelijkheid op zich te nemen. Soaps, documentaires, films, reclamespotjes e.a. kunnen daartoe bijdragen. Pers, radio, TV en ook organisaties zoals Kind en Gezin moeten erover waken in hun contact met het publiek niet te vergeten dat vaders belangrijk zijn. Merkwaardig is dat de reclamejongens anno 2000 hierin de spits afbijten: zij hebben ruim oog voor de vaderfiguur.
Vrouwen- en mannenemancipatie
Buitenhuiswerkende vrouwen zouden best een deel van hun verantwoordelijkheid voor het huishouden afstaan aan hun man. Daarbij spelen vrouwenorganisaties zoals de Nationale Vrouwenraad, VOK, KAV, SVV e.a. een belangrijke rol. Vrouwen met een leidinggevende functie in bedrijven of in de administratie hoeven zich niet langer schuldig te voelen als zij zich gedeeltelijk terugtrekken uit hun zorgende rol. Er is ook van bij de mannen een emancipatiegolf vertrokken en die zal vrouwen toelaten hun emancipatie te voltooien. Vrouwen- en mannenemancipatie gaan hand in hand.
Geboorteverlof voor vaders[1]
Vaders hadden slechts 3 dagen betaald verlof bij de geboorte van een kind. Terwijl moeder in het ziekenhuis ligt, gebruikt vader die drie dagen op aan het vervullen van formaliteiten en bij thuiskomst van moeder en kind is hij terug aan het werk. Nochtans is het erg belangrijk dat de prille relatie met zijn kind ontluikt vanaf de geboorte, belangrijk voor de boreling en meer nog voor de vader zelf. "Vroeg begonnen is half gewonnen". Daarom pleitte verschillende mensen voor een uitbreiding van het geboorteverlof. Dat is er gelukkig ook gekomen.
Ouderschapsverlof
Veel mannen beschouwen zich nog altijd als de enige en eeuwige kostwinner. Zij voelen zich schuldig als zij ophouden de kost te verdienen, zelfs al is dat maar tijdelijk. Zij aarzelen dan ook ouderschapsverlof (minimaal drie maanden) op te nemen. Om mannen over de brug te halen zou dat verlof financieel aantrekkelijker gemaakt moeten worden. Ook hier geldt weer dat dienstbelangen en carričremogelijkheden dit verlof niet mogen doorkruisen. Het is wenselijk dat bedrijven over een charter beschikken waarin uitdrukkelijk vermeld staat dat vaders "ongestraft" ouderschapsverlof kunnen opnemen.
Familiaal verlof en kortstondige afwezigheid
Als kinderen plots ziek worden of een ongelukje hebben, moeten de ouders onverwacht inspringen en naar noodoplossingen zoeken. Ook vaders zouden het recht moeten hebben om 1 dag afwezig te zijn om voor een ziek kind te zorgen met behoud van loon. Hij zou ook het recht moeten hebben om kortstondig zijn werk te onderbreken als zijn kind in een noodsituatie terecht komt (ongeval op school, huissleutel verloren enz.).
Glijdende werkuren en variabele werkduur
De kinderen zelf naar school brengen kort voor aanvang van de lessen en pas dan naar het werk gaan wordt mogelijk als er op het bedrijf een systeem van glijdende uren bestaat (al dan niet met prikklok). Het zou goed zijn als ook vaders van die mogelijkheid gebruik konden maken. Vader en moeder zouden samen de kinderen naar school kunnen brengen of om beurten. Ook de werkduur zou aangepast kunnen worden aan het leven van de kinderen: in de vakanties werkt papa wat minder lang en de verloren uren haalt hij in tijdens de schoolperiode. Of tijdens de examenperiode is papa wat meer thuis. Flexibiliteit op het werk is echter afhankelijk van de bedrijvigheid: wie b.v. in de horeca sector werkt, kan moeilijk wat minder gaan werken in de vakantieperiodes.
Deeltijdse arbeid en loopbaanonderbreking
Naast het klassieke gezin bestaan ook andere gezinsvormen: samenwonend gezin, nieuw samengesteld gezin, co-ouderschapgezin. In elke gezinsvorm dient overlegd te worden of beide ouders fulltime uit werken gaan. Het hoeft niet altijd de vrouw te zijn die deeltijds werkt of haar loopbaan onderbreekt om zich meer aan het gezin te wijden, dat kan net zo goed de man zijn. Het gaat hier echter om een vrij drastische, zij het tijdelijke keuze, waarbij vooral mannen zich zorgen zullen maken over hun verdere carričremogelijkheden binnen het bedrijf. Er is bijgevolg een mentaliteitswijziging nodig: voorrang geven gedurende enige tijd aan het gezin mag in bedrijven niet geďnterpreteerd worden als een geringe betrokkenheid en mag de carričremogelijkheden niet dwarsbomen.
Co-ouderschap
De wet van 13 april 1995 voorziet in de gezamenlijke uitoefening van het ouderlijk gezag, ook na echtscheiding. In de praktijk gebeurt het echter al te vaak dat vaders alle contact met hun kinderen verliezen door te lang aanslepende procedures in kortgeding. Ook bij voorlopige maatregelen in echtscheiding zou gelijkwaardig ouderschap of co-ouderschap de regel moeten zijn. De rechtspraak moet in principe die regel toepassen: vaders hebben recht op persoonlijk contact met hun kinderen ook na echtscheiding.
Bilocatie
Co-ouderschap betekent nog niet dat gescheiden vaders tijd en ruimte krijgen om zich daadwerkelijk te wijden aan de opvoeding van hun kinderen. Daartoe is tweehuizigheid of bilocatie nodig: de kinderen wonen afwisselend bij moeder en bij vader. Meestal wordt hier gedacht aan een wekelijks beurtsysteem, maar meer soepele oplossingen zijn denkbaar in functie van de werktijden van de ouders. De advocatuur en de magistratuur staan vaak huiverig tegenover co-ouderschap met bilocatie, zeker wanneer het zeer jonge kinderen betreft. Ook in rechtszalen moet er een mentaliteitswijziging komen. Gemakshalve ontwijkt men daadwerkelijk co-ouderschap door zich te verschuilen achter de onverzoenlijk vijandige houding van de ouders tegenover elkaar. Sommige rechters oefenen echter druk uit door te wijzen op de ouderlijke plichten of ze schakelen een bemiddelaar in.
Kindvriendelijke bezoekruimtes in gevangenissen
Vaders die geďnterneerd worden mogen in de regel het contact met hun kinderen niet verliezen. Zij moeten de gelegenheid hebben om in daartoe ingerichte ruimtes met hun kinderen te spelen, te stoeien en te babbelen in afwezigheid van de moeder (mutatis mutandis geldt hetzelfde voor vrouwengevangenissen).
Alcohol- en drugverslaafde vaders
Ontwenningstherapieën houden er best rekening mee ook het vertrouwen in eigen opvoedkundige bekwaamheid bij verslaafde mannen te herstellen en bij kinderen ernaar te streven hun vader een nieuwe kans te geven.
Extra aandacht voor de kind-vader relatie in kansarme buurten
Bij maatregelen die getroffen worden ter bestrijding van de armoede zal men het belang van de vaderfiguur voor de kinderen niet over het hoofd mogen zien. Emancipatie van mannen voltrekt zich eerder in de middenklasse, zo lijkt het ons toch. We beschikken echter over geen sociologische gegevens hieromtrent. Concrete voorstellen voor het verbeteren van de vaderrol bij de minstbedeelden in onze samenleving hebben we nog niet.
Mannen in vrouwenberoepen
We doen er best aan mannen niet te
beletten te kiezen voor een typisch vrouwenberoep zoals vroedvrouw,
kinderverzorgster en kleuterleidster. Zij kunnen een voorbeeldfunctie vervullen
en vaders ertoe bewegen meer verantwoordelijkheid op zich te nemen bij het
zorgen voor kleine kinderen.
