Zooals blijkt uit nevenstaande kaart,
zal de ontworpene vaart, met inbegrip van de diepgangen die in
de golf van Panama en in de golf van Colon moeten gegraven
worden, tachtig kilometers lang zijn.
Van af deze laatste golf, zal het kanaal de bergketen Sierra Quebrancha doortrekken, om op een afstand van 5 kilometer, de
vallei van de rivier Rio Chagres te bereiken nabij de stad
Gatun.
't Zal deze vallei volgen op eene lengte van een veertigtal
kilometers, om vervolgens de bergketen van Culebra, welke
de scheiding vormt tusschen de kom van den Stillen en die van
den Atlantischen Oceaan, over te steken op eene plaats waarvan
het laagste punt, voor het begin der werken, 102 meter boven den
zeespiegel uitstak.
Daarna zal het de vallei van eenen stroom, Rio Grande
genaamd, ontleenen om in de baai van Panama uit te monden.
De twee grootste moeilijkheden die moesten overwonnen worden,
waren het doorbreken van den landrug van Culebra, en het
bedwingen van den onstuimigen stroom Rio Chagres.
Grof geweld moest er gebruikt worden om den rotsachtigen berg
door te boren.
De hevigste slag is geleverd den 20en Maart 1908. Toen heeft men
195.000 kilo dynamiet, verdeeld in 25 boorholten, in
ééns doen springen. Door de geweldige ontploffing werden er
meer dan 60.000 kubieke meters rotsblokken verbrijzeld.
De kom van de Rio Chagres meet 3110 vierkante kilometers, maar
het grondgebied rond de Rio Chagres is rotsachtig en vol scherpe
glooiïngen...
Ook doen de hevige stortregens van de Evenaarsstreken dikwijls
de kalme rivier ontaarden in een al-verdelgenden vloed.
Niet zelden gebeurt het, dat de waterspiegel van de Rio Chagres
ruim tien meters stijgt op 24 uren; hij bereikt zijn hoogste
peil wanneer hij iedere seconde de verbazende hoeveelheid van
2.160 kub. met. water moet afvoeren...
Welke menschelijke krachten aangewend om zulk woest geweld te
stuiten? De scherpzinnigheid der Amerikaansche ingenieurs vond
een afdoend middel. Ziehier wat zij uitgedacht en verwezenlijkt
hebben:
Het dal waarin de Rio Chagres loopt is begrensd door twee
bergketens, die te Gatun elkaar naderen tot een afstand van
ietwat meer dan 2 kilometer.
In dezen nauwen doorgang werd een dam opgeworpen, waarachter het
water, door de rivier aangespoeld, zal weerhouden worden.
De waterspiegel zal dan stilaan stijgen, de waterloop zal de
omliggende velden overstroomen en zijne bedding zal zich
uitbreiden, om een meer te vormen met eene uitgestrektheid van
403 vierkante kilometers.
De oppervlakte bedekt door dit meer is aangeduid door
waterpassche streepjes op de hierboven staande kaart. De boorden
zijn heel onregelmatig, om reden van de wisselvalligheid der
omliggende hoogten.
De ontstuimige vloed wordt dus herschapen in een kalm en rustig
meer, waarvan de waterspiegel bij de hevigste onweersvlagen
slechts zeer langzaam zal stijgen.
De noodzakelijkheid der afdamming van Gatun erkend zijnde, werd
de oprichting er van zonder dralen aangevat. Wat kon het schelen
dat een aarden muur moest opgetrokken worden die 2.287 meter
lang zou zijn en wiens hoogte op sommige plaatsen 41 meters zou
bedragen?
Stevige grondvesten waren, gelukkiglijk, voorhanden. Met den
muur eene dikte te geven van 640 m. aan de basis en van 30 m.
aan den kruin, zou de waterdrukking van het 26 m. diepe meer wel
weerhouden worden.
En de twee nevens elkander aangelegde dubbele sluizen, verbeeld op bijgaande
lichtteekening, zullen zeker volstaan om de scheepvaart door den
dam niet te belemmeren.
Door het werk van Gatun, dat, gansch voltrokken, 40 millioen
frank zal hebben gekost, wordt dus een onmetelijk vergaarbekken
bekomen, waarvan de waterspiegel 26 meter hooger ligt dan de
zee. De vaargeul, in dit bekken gegraven, vormt het hoogste deel
van het kanaal. De twee andere deelen, langs weerskanten van het
kunstmatig aangelegd meer, hellen naar de Oceanen, en zijn
voorzien van drie sluizen.
Het loont voorzeker de moeite na te gaan hoe deze zes sluizen
opgevat zijn.
Zij zijn allen in dubbel aangelegd: als een der twee afdeelingen
buiten dienst gesteld is ―omdat zij, bijvoorbeeld,
herstellingen vergt― kan de andere, daarnevens liggende
afdeeling nog gebruikt worden. Het gevaar van volkomene
onderbreking van de scheepvaart is dus niet in het minst te
duchten.
De sluizen zullen 330 meter lang, 36 meter breed en ongeveer 20
meter hoog zijn.
De scheidsmuur der twee afdeelingen, in gewapend beton
vervaardigd, zal meer dan 15 meter dik zijn. 't Is bijna
onmogelijk zich een juist gedacht te geven van de overgroote
hoeveelheid steenmortel die moet verwerkt worden.
Alleen van den 1en Januari tot den 1en October 1910 werden er
710 duizend kubiek meter van die bouwstof verbruikt.De donkere verlaten, 't is te zeggen de in de sluismuren voorziene leidingen, welke het water in de sluizen moeten op en af laten, kunnen per sekond 200 kubieke meter water aanvoeren of lossen. Om zulke hoeveelheid te kunnen slikken, moeten zij eene middellijn van zeven meter hebben. Een der platen laat zien hoe groot de doorsnede dier verlaten is, vergeleken bij eene manshoogte. En de sluisdeuren? Deze zijn 20 meter lang en en 14 tot 24 meter hoog, hunne oppervlakte is grooter dan die van de gevels der grootste huizen onzer wereldsteden; zij vormen een ijzeren massa van 275.000 tot 500.000 kilo... Om eene enkele deur, uiteen gevezen, per spoor te vervoeren, zou er een trein noodig wezen van 27 tot 50 wagons, elk van tien ton draagvermogen.
Het kanaal zelf zal bij middentij 15 meters diep zijn.
De breedte zal verschillen van 91 meter (in het Culebra
gebergte) tot 305 meter (in het kunstmatige meer nabij Gatun) en
gemiddeld 152 meter bedragen.De werken zullen, geheel voltooid, nagenoeg 136.000.000 kub. meter uitgravingen gevergd hebben. De hoeveelheid ware voldoende om eenen rechthoekigen toren te vormen eene oppervlakte van eene hectaar beslaande en meer dan honderd maal zoo hoog als de Onze-Lieve-Vrouwe toren van Antwerpen.
De uitgravingen werden den 4en Mei 1904 begonnen en ze gaan snel
vooruit. Sinds twee jaar wordt er dagelijks gemiddeld 100.000
kub. meter grond en rotsblokken uitgedolven. De regeering te
Washington hoopt dat reeds in Juni 1913 schepen van kleine
tonnemaat het kanaal zullen kunnen door varen.
Den 1en Juni 1914 zal het waarschijnlijk toegankelijk wezen voor
de groote handelsbooten.Om tot dien uitslag te geraken wordt een gansch leger arbeiders gebezigd. Den 30en Oogst van verleden jaar beliep hun getal 35.867.
Wat vooral bewonderenswaardig is in de onderneming, is de
breede, gezonde opvatting die de verdeeling der werkkrachten
beheerscht. De duizenden en duizenden arbeiders verrichten hunne
taak zoo regelmatig als een uurwerk. Ieders zending is klaar en
duidelijk afgebakend.
Eenieder mag zijne eigene opvatting doordrijven in den hem
aangewezen werkkring en draagt de verantwoordelijkheid van de
gevolgen zijner handelswijze. Allen, van den nederigsten
ploegbaas tot den hoofdingenieur, wijden zich uit ganscher hart
aan hunne zending, omdat allen weten en voelen dat op hunne
toewijding en schranderheid gerekend wordt en dat de minste
ontrouw of nalatigheid de verdiende straf zeker na zich
sleept.
't Is aan die voorbeeldige inrichting dat de Amerikanen het
welgelukken te danken hebben van het groot werk, dat hun in het
geheel eene uitgave van omtrent 1.800 millioen franken zal
gevergd hebben. In den loop van het jaar hetwelk eindigde den
30en Juni 1911 werden er meer dan 240 millioen aan besteed.Het zal niet van belang ontbloot zijn aan te stippen dat de vroegere en de huidige hoofdleider beiden een Nederlandschen naam dragen, die zeer verspreid is in Vlaanderen; en dus waarschijnlijk van onze gouwen oorspronkelijk zijn.
De eerste heette Stevens en zijn opvolger is kolonel Goethals - twee kloeke telgen van Nederlandschen bloede: waar de Fransche de Lesseps jammerlijk bezweek, hebben zij overwonnen.
Kolonel Goethals1 is ook belast met
het oprichten der militaire verdedigingswerken van de twee
uiteinden van het kanaal. Hem is de zorg opgedragen dat gelijk
welk oorlogsschip kunne vernietigd worden zoodra het zich op
een afstand van 16 kilometer van de te beschutten mondingen
waagt.
Om dat doel te bereiken zullen de machtigste
kanonnen gebezigd worden die ooit
gegoten werden, en die met een enkel schot den geweldigsten
Dreadnought kunnen in den grond
boren. Er moeten ook nog forten gemaakt worden, sterk genoeg
gewapend om gelijk welke vijandelijke legers in bedwang te
kunnen houden.
De officiëele inhuldiging van het Panamakanaal is voorloopig vastgesteld op 1 Januari 1915. Het geheel is aangelegd voor een verkeer van 80.000.000 ton dagelijks.
Ingenieur Mennes.
