Gedurende de Wederlandsche Tentoonstelling in Vlaanderens
hoofdstad, zullen duizenden en duizenden de stad Gent
bezoeken en een tijd benuttigen om de praalgebouwen ervan te
bewonderen.
Wie onze stad sedert twee, drie jaar niet meer bezocht heeft,
zal er zeker veel nieuws in aantreffen; hij zal zien dat men een
geheelen kuisch gedaan heeft om den vreemde bezoekers eene oude
stad te kunnen aantoonen, zooals zij over drie, vier honderd
jaar was. De herstellingswerken sedert drie jaren begonnen zijn
zoo goed als geëindigd; het oude Gent is verrezen, en ik vind
het niet onnuttig, ten dienste der achtbare lezers van
Ons Volk, eene wandeling neer te schrijven, om hem tot
gids te dienen bij een bezoek in onze stad.
Wanneer de reiziger de spoorhalle van Gent-Zuid verlaat, richt
hij zich natuurlijkerwijze langs de Vlaanderenstraat, naar de
twee torens, die hij, de eene blinkend in het zonlicht, de
andere grauw op de blauwe lucht afgeteekend heeft gezien van op
den trein.
Vooraleer de Sint Baafskerk te genaken ziet hij rechts het oud
Steen van Geeraard, den duivel genoemd, waar de archieven
berusten.
In het hofke of square ernevens ziet hij de plaats
waar, in de Oogstmaand, het gedenkteeken voor de Gebroeders
Van Eyck zal onthuld worden.
Nu ter Hoofdkerk. Deze prachtige kerk,
waar het kunstjuweel “De aanbidding van 't Lam” te zien is,
kan doorgaan voor eene onzer schoonste kerken van België.
Wanneer de bezoeker binnentreedt, is hij getroffen door de
talrijke schoonheden die zich ten alle kanten opdoen. Tusschen
de twee rijen zeer hooge kolommen, ziet hij het hooger liggend
koor met het prachtig hoogaltaar, terwijl hij rechts en links de
kapellenrij ontwaard waarvan de marmeren altaren puike
schilderijen omlijsten.
Ik wil enkel de bijzonderste schilders melden wier gewrochten
men hier aantreft: De Crayer, De Liemacker, Hondhorst, Lucas de
Heere, Pourbus, Rubens, Otto Venius, Van der Meiren, en 't
meesterstuk van de Gebroeders Van Eyck; aan beeldwerk is er ook
niets te kort; het koor bevat de graftomben van bisschoppen,
gebeiteld door Maes, Pauli, Delcour en Duquesnoy - men ziet er
beelden door Helderenberg, Van Poucke en De Beule. De
predikstoel is gekend als meesterstuk van L. Delvaux.
Deze korte opsomming dient enkel om den vreemdeling aan te
zetten de Hoofdkerk te bezoeken en de kunstwerken te
bewonderen.
Bij het uittreden der kerk ziet men op het plein 't gedenkteeken
van Jan Frans Willems, de vader der Vlaamsche beweging.
Twee gebouwen trekken de aandacht: de Vlaamsche Schouwburg, een modern gebouw, en de
Lakenhalle, waarboven het prachtig
herstelde Belfort zich hoog ten hemel richt.
Alhoewel de reiziger zich aangetrokken gevoelt meer de oude
gebouwen te naderen, die zich ten alle kanten bevinden: 't
Stadhuis, de Sint Niklaaskerk, enz., zal hij toch zijn best
doen langs het Seminarie om het Oud Huis ter Zikkelen,
thans de muziekschool, te zien, en het schilderachtig hoekje
“Achter Sikkel” te bewonderen.
Zoo komt hij aan de Hoogpoort waar eene reeks oude, herstelde
gevels, de oude Steenen of Heerenwoonsten van weleer, de
aandacht van den wandelaar treft. Het zijn: de witte Moor, de
zwarte Moor en het oud Gildenhuis Sint Jorishof, dat ook een
gevel heeft op de Botermarkt, recht op het Stadhuis.
Het Stadhuis werd in verschillende
tijden gebouwd, en daarom kan men het niet noemen het schoonste
van België, zooals het moest zijn. Ware het voltrokken in den
stijl zooals wij het zien langs de Hoogpoort en de Botermarkt,
het ware prachtig. Aan dat gemis van eenheid in den bouw lijdt
ook het inwendige, waar de zaal der Vierschaar, deze van het
Arsenaal en de troonzaal enkel een bezoek waardig zijn.
Van op de Botermarkt geniet men een mooi zicht op het grootsch
en sierlijk Belfort. In de XIIe eeuw werd het bouwen
hiervan hiervan begonnen en in de XIVe eeuw geëindigd; door de
eeuwen heen onderging de bovenste kap allerhande veranderingen;
de Campaniel werd nu eens in hout, dan in steen, dan in
ijzer gemaakt.
Nu, hopen wij, zal die toren blijven wat bouwmeester Vaerwijck
ervan gemaakt heeft, een deftige, sierlijke en kloeke
stadstoren.
De Borluutstraat leidt ons naar Sint Jacobskerk waar
tal van schilderijen en kunstig snijwerk den kunstenaar bekoren
zal. In deze kerk zien wij, wat zeldzaam is in België, een H.
Sacramenthuis, als torentje in het koor staan.Van hier komt men op de Vrijdagmarkt. Die markt is in de geschiedenis vrij vermaard om de blijde tooneelen bij inkomsten der graven en de droeve omwentelingen die er plaats grepen. Op ieder bezoeker der stad, die verder de talrijke herstellingen van huisgevels zal opmerken, zal het een pijnlijken indruk maken dat deze geschiedkundige plaats haar oud cachet niet behouden heeft, en zelfs ontsierd is door magazijnen en huizen die van alle bouwstijl beroofd zijn. Drie zaken zijn hier aan te merken: het oud Toreken of Huidevettershuis, het beeld van Jacob Van Artevelde midden de plaats, en op de Wannekensaard, het Groot Kanon of de “Dulle Griet”.
De Langemunt brengt den wandelaar in 't midden der “herstelde” stad. Op de Groenselmarkt staat het oud Vleeschhuis, in de XIVe eeuw gebouwd, en nu naar de oude plannen hersteld. Verder, over de brug, komt men aan de H. Pharaïdeplaats, waar het machtige Gravensteen in al de pracht van weleer prijkt. Het is geen dertig jaar geleden dat de Gentenaren niet wisten dat het huis hunner graven daar stond, en dat de puinen ervan, in twee fabrieken en werkmanshuizen verdoken, konden verrijzen tot het prachtig herstelde Steen van heden.
In 867 begonnen, in 1180 voltrokken, diende het beurtelings tot woonst aan onze graven, tot zetel van den Hoogen Raad van Vlaanderen, tot gevangenis, en werd in 1788 verkocht. Sedert dien richtte men er twee fabrieken in op. Stilaan werden de zalen verminkt, afgebroken, vervangen. In 1887 ten deele aangekocht door de stad, werd het hersteld, en onder de knappe leiding van J. De Waele en S. Mortier, kon men het herscheppen in den oorspronkelijken staat.
Langs binnen ziet men de prachtige zalen, de woonsten van graaf
en gravin, de kelders en kerkers, en boven op den “donjon”
geniet men van een panorama der stad, welke men zelden
aantreffen kan.Wanneer de wandelaar al de oude gevels der H. Pharaïdeplaats beziet, en verder zijne wandeling voortzet langs de Jan Breidelstraat tot aan de oude Gentsche Haven, de Graslei, zal hij zich wanen in het oude Gent van de XVIe eeuw, en denken de machtige gildenstoeten te gemoet te komen. Het zicht op de Graslei is waarlijk eenig in België. Het Romaansch Koornstapelhuis staat er naast de sierlijke gevels van “de Engel”, 't Graanmetershuis en 't Schippershuis die samen met den achtergevel aan 't Posthotel eene rei prachtige gothische gevels vormt.
Wil de bezoeker een aanblik over de bijzonderste gebouwen der stad, hij stelle zich op de St. Michielsbrug. Daar zal hij zien: voor hem de St. Niklaaskerk, het Belfort en St. Baafs; links de Graslei en de meestentoren van het Gravensteen; rechts het oud Predikheerenklooster en de St. Michielskerk.
Het Posthotel, thans afgewerkt, naar de plans van Cloquet en Mortier, maakt den hoek uit der Koornmarkt waar de oudheidminnaars de oudste Gentsche kerk kunnen bezoeken, de Sint Niklaaskerk. Deze kerk is deels in den Romaanschen, deels in den gothischen stijl gebouwd. Zij werd de eeuwen door meermaals hersteld en verknoeid, bij zoover dat het heel wat werk en geld zal kosten om ze nu behoorlijk te hestellen.
Hier eindigt om zoo te zeggen de wandeling in het “oude Gent”. Wel is de abdij van St. Baafs, het Oudheidsmuzeum, het Begijnhof, tal van kerken, een bezoek overwaardig, doch het ligt in mijne bedoeling niet een volledige gids te schrijven, enkel wilde ik toonen wat een reiziger, bezoeker onzer tentoonstelling, gemakkelijk 's morgens zien kan, vooraleer den weg in te slaan naar de Expositie. Hij moge zich nuttig vermaken.
G. Celis, pr.
