Met China gaat het als met Turkije: uitbreiding van volksmacht gaat gepaard met inkrimping van grondgebied. Verliest het Ottomaansche rijk Tripoli en het aangrenzende deel van Europeesch Turkije, het Chineesch gemeenebest ziet Mongolië en Thibet het juk der heerschappij afwerpen.
Mongolië, dat op het laatste der XIVe
eeuw, onder het beleid van de beroemden
Tamerlan1 een uitgestrekt doch
kortstondig rijk uitmaakte van de grenzen van Siberië tot
aan den Indische oceaan, en van de grenzen van China tot
den Bosphorus, is bijna zoo groot als, doch tevens veel minder
bevolkt, dan China. Zijne bevolking telt slechts nagenoeg drie
millioen inwoners.
Eigenaardig verschijnsel! Juist zooals de Cretenzers de omverwerping
te baat namen der onbeperkte vorstelijke macht van den Sultan, om
hunne onafhankelijkheid uit te roepen, verklaarde zich Uitwendig
Mongolië onafhankelijk, weinige maanden na den val de
heerschappij van de Mantsjoeriers; een droevig geschenk
voorwaar voor het eerste gemeenebest van Azië.
Uitwendig Mongolië is van het aan China getrouw gebleven Inwendig
Mongolië door den vermaarden Chineeschen muur gescheiden.
Onafhankelijk metterdaad, zou Mongolië toch niet wezen. Hebben
zich de Mongoolsche prinsen niet
gehaast, Ruslands bescherming in te roepen? En zou deze
bescherming onvoorwaardelijk zijn? Men denke zulks niet.
De Russische regeering heeft nu aan China eene overeenkomst voorgesteld, waardoor Rusland de onaantastbaarheid van Mongolië erkent en waarborgt, China Rusland aanziet als vertegenwoordiger van Mongolië in de afbakening der Mongoolsche grenzen.
De Chineesche regeering zal waarschijnlijk 't volgende voorstellen: instandhouding van het Chineesche oppergezag over Mongolië; verzaaking aan de koloniseering der Mongoolsche gewesten door hare onderdanen; ontzegging aan China en Rusland troepen te Ourga te bezitten.
Dat Rusland met dit alles zal instemmen is zeer twijfelachtig. Dat echter China tegen de bezwaren van eenen oorlog met Rusland bestand zou zijn, valt nog meer te betwijfelen.
Mongolen en Thibetanen zijn echter verstandig genoeg om macht in eendracht en samenwerking te zoeken. Ook hebben Mongolië en Thibet een verdrag gesloten, waarin zij elkanders onafhankelijkheid en hunne onderscheidelijke vorsten erkennen. Volgens ditzelfde verdrag verbinden zich Mongolen en Thibetanen aan de verspreiding van het Boudhisme mede te werken, elkander bij te staan en aan elkanders handel volle vrijheid te geven.
