Nochmaals moeten wij deze “nootschelp” aanwenden, om er beste in te stellen van het wederlandse vraagstuk, dat met Marokko in verband staat. Wij sloten ons eerste artikel met de hoop uit te drukken, dat niet het kanon maar de diplomatie het vraagstuk zou oplossen.
Zulks is werkelijk geschiedt. Na veel schrijven en wrijven,
onderhandelen en redekavelen (hoeveel lekkere sigaren er intusschen
gerookt zijn, blijft een staatsgeheim) is men eindelijk tot eene
overeenkomst geraakt, die eene nieuwe verdeeling van Afrika tot
gevolg heeft, die België, als koloniale macht, onverwachts
aanbelangt.
Het was wel te voorzien. De onaantastbaarheid en onafhankelijkheid
van Marokko ― waarmede de Duitsche diplomatie steeds zoo hoog
opliep ― zijn voor goed in het vergeetboek geschreven. De eerste
bepaling immers der drievoudige overeenkomst bevat de erkenning van
een Fransch beschermheerschap of protectoraat over het Marokkaansche
rijk, op wiens staatkundigen vorm Duitschland zijne aanspraken laat
varen.
Maar ― hier is het tweede punt ― Frankrijk waarborgt in Marokko,
ten bate bijzonderlijk van Duitsche onderdanen, de vrije mededinging
op handels- en nijverheidsgebied. Eindelijk, als vergoeding, grijpt
er eene omruiling van grondgebied plaats tusschen de Franse en de
Duitsche mogendheden.
Eerstgenoemde staat aan de tweede eene strook grond af in
Fransch Congo,
loopende van de baai van Gorisco tot aan Ouesse.
Tweede genoemde schenkt aan eerstgenoemde een brok der Duitsche
bezittingen van Togo, hoger op de westkust van Afrika gelegen.
Hoeveel kilometers die afstanden bedragen is niet bekend.
Zoo wordt minister Delcassé's droom een werkelijkheid: het
keizerrijk (!) Marokko valt Frankrijk ten deele; de Fransche
heerschappij strekt zich uit van de westelijke grens van Tripoli tot
aan de westelijke Sahara, 't is te zeggen over de helft van
Noord-Afrika (Tunesië, Algiers en Marokko).
Het derde deel der Fransch-Duitse overeenkomst gaat ons bijzonderlijk aan. Dwars door Fransch-Congo bekomt Duitschland toegang tot den Belgisch-Congo, op twee punten, gelegen het een op den oever van de Congo, het ander op dien van den Oubanghi, die een bijrivier is van den Congostroom. Op elk dezer twee aanrakingspunten bestaat een waterweg, die naar de Duitsche kolonie van den Cameroen leidt: de eerste heet de Soungha, de tweede de Lobaï. Zoo wordt Fransch-Congo in twee deelen gesplitst, doch niet volledig, want op den rechteroever van den Oubanghi bewaart Frankrijk gronden, die als wisselplaatsen kunnen beschouwd worden.
De Duitsche kolonie Cameroen, die vroeger van den Belgischen Congo door Fransch-Congo was gescheiden, wordt dus een onzer noordwestelijke geburen. Moeten wij ons daarover verblijden of bedroeven? Veel hangt af van de inzichten ― of liever van den eetlust van onzen nieuwen gebuur.
Een Duitsch kamerlid heeft laten hooren dat onze Congo niet altoos Belgisch zal blijven. En wanneer wij zien wat Duitschland met Frankrijk doet, wat Frankrijk met Tunesië en Marokko gedaan heeft, wat Italië met Tripoli bezig is te doen, wat den gulzigen Engelsman op vele plaatsen van den aardbol al heeft gedaan, dan rijst de vraag: Zou Belgisch-Congo niet eens het slachtoffer worden van hetgeen men in Engeland den “aardhonger” noemt, der groote mogendheden? God beware er ons voor!...
Tot nu toe zijn de uitingen van het Duitsche kamerlid niet
bekrachtigd geworden, van eenen andere kant verklaart de Engelsche
Regeering ― eindelijk! ― de overname van Congo door de Belgische Regeering
te erkennen.
Kwade tongen zeggen dat zij dit doet om Duitschland een vriendelijke
vermaning te geven. Thans gaan de onderhandelingen beginnen met
Spanje, dat gelijk wij weten, ongeduldig op zijn aandeel wacht
in de verdeeling van Marokko.
