Vorige: Afrika.   Omhoog: Afrika.   Volgende: Het Vlaamsch in den Kongo.
Inhoudsopgave   Index


Het kristelijk beschavingswerk in Belgisch-Kongoland.


Gepubliceerd op 24 februari 1912

BroedersVanLiefdeNaarCongo Nu in onze Kamers onze aandacht meermalen door de socialistische belagers in ongunstigen zin op de missionarissen wordt getrokken1, zal het den lezer van “Ons Volk” niet onaangenaam zijn met ons een vluchtigen oogslag te werpen op de stichting der verschillende missiën in Belgisch-Kongoland om daarna ook nog eens een blik te gunnen aan de uitslagen door de missionarissen ―voor het overgrootste gedeelte landgenooten― in onze kolonie bekomen. We zullen hier niet afwijken van de historische volgorde en in enkele trekken maar het oprichten der verschillende Vicariaten of Prefecturen trachten af te maken.
Wie meer trek gevoelt, kan in de verschillende missietijdschriften belangrijkere en breedvoerigere inlichtingen vinden.

I. Apostolisch Vicariaat van Opper-Kongo.

CongoKerkTeBoudewijnstad De eerste missionarissen die we in Midden-Afrika en in onzen Belgischen Kongo zien binnendringen, zijn de Missionarissen van Afrika (Witte Paters). De eerste aanstoot daartoe gaf, zooals algemeen bekend is, de Afrikaansche Primaat Kardinaal Lavigerie.
In 1880 dringen drie Missionarissen van Afrika het huidige Belgisch-Kongogebied binnen en stichten, ten Noord-Westen van het Tanganika-meer, in de Masanze streek, den missiepost Mulwea, die echter, vijf jaar later, wegens de onveiligheid der streek, moest verlaten worden. Op 11 Juli 1883 wordt een nieuwe missiepost Kibanga in het leven geroepen. Daar ontmoeten wij, einde 1883, den moedigen Pater Vyncke, den eersten Vlaamschen zendeling van ons Kongoland. Zijn naam is een onvergetelijke eeretitel voor ons Vlaanderen, dat hij zelfs op Tanganika's woeste stranden diep in geest en harte droeg. Al te vroeg, helaas! werd hij aan zijn teergeliefde missie ontrukt. In 1883 ook werd een derde zending gesticht, namelijk te Mkapakwe, in Marunguland, die echter in 1885 naar Mpala moest overgebracht worden.
In 1886 werd de missie van Opper-Kongo ingericht als Provicariaat; later, in 1895, werd ze verheven tot de waardigheid van Apostolisch Vicariaat en werd Zijne Hoogwaardigheid Mgr. Roelens aan het hoofd van het Apostolisch Vicariaat van Opper-Kongo geplaatst.
De stichting van Boudewijnstad op de hoogvlakten van Marungu-land dagteekent van 8 Mei 1893. Boudewijnstad is de verblijfplaats van den Apostolischen Vicaris en bezit uitgestrekte landerijen, bloeiende scholen, een Groot Seminarie voor de inlandsche geestelijkheid met vier seminaristen; een bloeiende christenheid is er geschaard rond een prachtige kerk; met een woord, Boudewijnstad, onder het bestuur van Monseigneur Roelens, is geworden een waar middenpunt van christen leven en beschaving.
In 1985 betraden de eerste Zusters-missionarissen (Witte Zusters) den grond van Opper-Kongo. Thans hebben zij aldaar drie huizen, alwaar zij de jeugd onderwijzen, de zieken bezorgen, enz. Te Boudewijnstad zelfs hebben zij een novicaat geopend, voor inlandsche dochters die begeeren het religieuze leven te leiden.

CongoBrugUitSlingerplantenOverLufuko Uit het jongste verslag van Zijne Hoogwaardigheid Mgr. Huys, hulpbisschop van Mgr. Roelens sedert 1909, trekken wij volgende cijfers, den toestand der zending gedurende het jaar 1911 opgevende.
De missionarissen zijn ten getale van 41, de Zusters ten getale van vijftien. Het aantal christenen nog in leven stijgt tot 6.456, en het cijfer der cathechumenen is 26.829. Het grootste getal der negen hoofdposten van het Vicariaat is omringd door menigvuldige bijposten of schoolkapellen2; elke schoolkapel staat onder het bestuur van een of twee onderwijzers-geloofsleeraars, die eene school openhouden, waar de kinderen leeren schrijven, lezen en rekenen, en die tevens de bevolking van het omliggende onderricht geven in den Catechismus.

II. Apostolisch Vicariaat van Belgisch-Congo

CongoKaart

Op aanvraag van Leopold II, Souverein van den Kongo-staat, werd op 11 Mei 1888 het Apostolisch Vicariaat van Belgisch-Kongo in 't leven geroepen en aan de Missionarissen der Congregatie van het Onbevlekt Hart van Maria, te Scheut-bij-Brussel toevertrouwd. Dit nieuw Vicariaat besloeg in den beginne gansch het grondgebied van het toenmalige Kongoland, uitgenomen de streek tusschen het Tanganika-meer en den Lualaba-stroom gelegen, streek, die vertrouwd bleef aan de Missionarissen van Afrika (Witte Paters). Op 25 Augustus van hetzelfde jaar, vertrok een eerste groep missionarissen van het Onbevlekt Hart van Maria naar Kongo-land.
Onder geleide van den E. P. Gueluy, bereikte de karavaan het samenvloeingspunt van den Kongo-stroom en de Kwa-rivier en stichtte er te Kwamouth de zending St-Maria-Berghe. Op 1 Januari 1889 volgde een tweede karavaan, onder geleide van den E. P. Van Ronslé (thans Mgr. Van Ronslé). De missionarissen voeren den Kasaïstroom op en stichtten de missie van Luluaburg. Weldra volgde ook de stichting van Nieuw Antwerpen (1890) door den E. P. Cambier.

Het Apostolisch Vicariaat boekte verleden jaar 10.956 doopsels. 16.268 gedoopten en 31.978 geloofsleerlingen wonen verspreid in de 12 posten van het Vicariaat.
Het missiegebied staat onder het bestuur van Z. H. Mgr. Van Ronslé, titulair-bisschop van Thymbrium en telt een zestigtal zendelingen (Paters en Broeders) bijgestaan door 30 Zusters Franciscanessen van Maria en zes Zusters van Liefde, van Gent.

III. Apostolische Prefectuur van Opper-Kasaï.

CongoEeneLesInTooverkunst Op 26 Juli 1901 werd een deel van het voorgenoemde Vicariaat van Belgisch-Congo3 afgezonderd en onder de naam van Apostolische Prefectuur van Opper-Kasaï tot afzonderlijk missie-gebied ingericht, alhoewel het aan de missionarissen van het Onbevlekt Hart van Maria (Scheut) toevertrouwd bleef. Deze prefectuur beslaat nagenoeg gansch de oppervlakte van het Kasaï-district en zij strekt zich uit over onmetelijke afstanden in het middengedeelte van onze kolonie.
Overste van deze zending is de Z. E. P. Cambier, die met de eerste karavaan der zendelingen van Scheut (in 1888) naar Kongo vertrok. De E. P. Cambier stichtte opvolgelijk menigen zendingspost, onder welke wij hier Luluaburg aanstippen. Gesticht in 1891, is deze zending thans de verblijfplaats van E. P. Cambier, Apostolisch Prefect. Te Luluaburg bestaat een ziekenhuis voor slaaplijders, waar de zieken door de Zusters van Liefde verpleegd worden. De Apostolische Prefect is thans bezig met een groot gasthuis voor slaapzieken te bouwen.

De verslagen over deze missie stipten voor het verloopen jaar de volgende getallen aan: 8.511 gedoopten en 31.554 geloofsleerlingen. De zendelingen zijn ongeveer ten getale van vijftig en worden in in hun liefdadig werken en in hun apostolaat bijgestaan door 23 Zusters van Liefde van Gent. Deze prefectuur telt twaalf hoofdposten met tal van bijposten of kapelhoeven.

IV. Apostolische prefectuur van Kwango.

CongoChristenDorp Op het einde van 1891 aanvaardden de Eerw. Paters Jezuieten de taak, het hunne bij te dragen tot de beschaving van een gedeelte van Belgisch-Kongoland. Op 31 Januari 1903 werd hun missiegebied als onafhankelijke Apostolische Prefectuur afgescheiden. De zending der Eerw. Paters Jezuieten ontleent haar naam aan de rivier Kwango en bevat nagenoeg gansch het district Kwango met een groot deel van het midden Kongo-district. De E. P. Van Henxthoven, z. g. was de eerste overste dezer missie, en vatte omstreeks 1895 de gedachte op de bijzonderste missieposten te omringen door een zeker aantal bijposten of kapelhoeven, waar de jeugd vooral, bevrijd tegen den slechte invloed der ouderen, door het werk en de school zouden tot de christen beschaving gebracht worden. Thans is de E. P. Stanislas De Vos prefect der Kwango-missie.

In Augustus 1911 telde de prefectuur zeven hoofdposten met een dertigtal missionarissen. De christenen waren ten getale van 3.372. Kisantu, hoofdplaats der Kwango-prefectuur, heeft een schoone gothische kerk, alsook scholen, werkhuizen, eene drukkerij, enz., en is omringd door uitgestrekte boomgaarden, moes- en kruidtuinen. Twee lazaretten herbergen er de slaapzieken van beide geslachten. 16 Zusters van O. L. Vrouw (Namen) zijn in deze zending werkzaam; onderwijzen er de kinderen en verzorgen de zieken.

Zending der Eerw. Paters Trappisten

CongoTovenaarUitOuroua Op aanvraag van Leopold II en op uitdrukkelijk verlangen van Z. H. den Paus Leo XIII, aanvaardden de E. P. Trappisten van Westmalle in 1892 de taak om een deel van ons uitgestrekt Kongoland voor Christus en zijn Kerk te winnen. Op 6 April 1894 gingen 2 Paters en 3 Broeders te Antwerpen scheep naar Kongoland. Aan het hoofd stond de Z. E. Vader Abt Jos. Peeters.
Na een mislukte poging op de vlakte van Ndembo, trokken de Eerw. Paters verder het binnenland in, stichtten in den omtrek van Coquilhatstad op een bijvloed van de Ruki, hun eersten post, Banania-St. Joseph geheeten (Mei 1895).

De overgroote moeilijkheden die het begin der missie kenmerkten, waren een voorteeken van overvloedigenden zegen. Thans hebben de Eerw. Paters Trappisten zeven hoofdposten met menigvuldige bijposten. De missie telt, volgens opgave van “l' Almanach du Congo pour 1912” ongeveer vier duizend christenen en vijf duizend catechumenen. Veertien priesters en negen broeders der missie worden bijgestaan door elf Zusters-Missionarissen van het Heilig Bloed (Natal).

(Naar het begin van de volgende kolom)

 

V. Apostolisch Vicariaat van Stanley-Falls.

CongoHeidensDorp Sedert 1897 reeds, wierpen de Paters van het H. Hart het goede zaad van het Evangelie uit, in het noord-oostelijk gedeelte van Belgisch-Kongo. Op 3 Oogst 1904 werd te hunnen voordeele de Apostolische Prefectuur van Stanley-Falls opgericht; vier jaar later, op 12 Maart 1908, werd deze prefectuur het Apostolisch Vicariaat van Stanley-Falls.
Mgr. Grison, de tegenwoordige Apostolische Vicaris, heeft zijne residentie te St. Gabriël der Falls. De zending telt acht hoofdposten, met tal van bijposten of kapelhoeven.
De christenen zijn ten getale van 6.984, de geloofsleerlingen ten getale van 8.839. De dertig missionarissen dezer missie worden in hun werk bijgestaan door elf Franciscanessen - Missionarissen van Maria.

VI. Apostolische Prefectuur van West-Uele.

CongoMoederMetKinderen Op 12 mei 1898, werd een gedeelte, ruim zesmaal grooter dan België, van het Vicariaat van Belgisch-Congo afgezonderd, en den Norbertijnen der abdij van Tongerloo tot arbeidsveld aangewezen. De Apostolische Prefectuur strekte zich destijds uit, over nagenoeg gansch 't stroomgebied van Opper-Uele. Ik zeg destijds, want onlangs werd deze Prefectuur in tweeën gesplitst en het Oostelijk gedeelte ervan, van af 26° 30' Predikheeren overgelaten, terwijl de Eerw. Paters Norbertijnen 't overige behouden.
Reeds in 1898 vertrok een eerste groep missionarissen uit Tongerloo. Mgr. Deckers voerde eerst den titel van Apostolisch Prefect van Uele, doch moest weldra, door de koorts beproefd, naar België terugkeeren. Thans bekleedt de Z. Eerw. Kan. Dierckx deze waardigheid.

De Norbertijnen stichtten 3 posten in hun gebied, namelijk Ibembo, Amadi en Gombari, alsook tal van bijposten of kapelhoeven. De Eerw. Paters Norbertijnen worden bijgestaan door de Zusters van het Heilig Hart van Maris (Moederhuis te Berlaer, Lier).

VII. Apostolische Prefectuur van Matadi.

CongoFetisbeeldBaluba Onlangs (op 1 Juli 1911) werd de zending der Eerw. Paters Redemptoristen in Kongo tot Apostolische Prefectuur van Matadi opgericht. Sedert 1899 besteedden de Redemptoristen hun arbeid aan 't beschaven van de streek der groote Kongo-watervallen. Eerst vervingen zij de priesters van het bisdom Gent, als aalmoezeniers van den Kongo-spoorweg. Thans hebben zij al de werken van die ijverige priesters uitgebreid en in hun gebied vijf bloeiende zendingsposten gesticht, namelijk te Matadi, Thysville, Kionzo, Tumba en Kimpese.

De jongste opgaven melden 2.500 christenen en 600 catechumenen. Aan het hoofd der acht-en-twintig missionarissen der Prefectuur staat de Eerw. Pater Joseph Heintz. Zes Zusters van Liefde (Gent) nemen in het hospitaal van Kinkanda de taak van ziekenverzorgers waar.

Zending der Paters van Mill-Hill.

Sedert 1906 hebben de Paters van Mill-Hill eene missie aanvaard in Belgisch-Kongo. Zeven zendelingen dier Congregatie oefenen ginder hun zielenijver uit in vier missieposten: Lulonga, Bokakata, Baringa en Basankusu. De christenen waren in 1910 ten getale van 1.226 en de catechumenen ten getale van 3.399

VIII. Apostolische Prefectuur van Noord-Katanga.

CongoSchrijnwerkerijTeMpala Gelegen tusschen de Lualaba en de Lomami-rivieren, van af de monding der Elila en Bomakamba ten Noorden, tot aan de bron der Lovoi ten Zuiden, is deze Apostolische Prefectuur aan de Paters van de H. Geest toegewezen (30 Juni 1911). Zij stichtten er opvolgentlijk drie missieposten, namelijk Kindu, Kongolo en Eigen-Brakel-St.-Jozef.
De missie staat onder het bestuur van den Zeer Eerw. Pater Callewaert, Apostolisch Prefect. De Eerw. Pater Callewaert landde reeds ten jare 1885 in Belgisch Kongo aan, doch verliet in 1892, ten gevolge van het oprichten van het Vicariaat van Belgisch Kongo, het grondgebied onzer kolonie, om voort in Kabinda en Fransch-Kongo te werken aan het heil der zielen.
In 1907 vertrok hij met eenige medebroeders naar de hem toegewezen zending in Belgisch-Kongo. De 15 missionarissen aldaar werkzaam werden onlangs vervoegd door vijf Zusters Missionarissen van Luik.

IX. Apostolische Prefectuur van Belgisch-Ubangi

CongoZichtOpMpala In 1910 aanvaardden ook de geestelijke zonen van den H. Franciscus de zware taak de eerste kiemen van den godsdienst te gaan leggen op de boorden van den Ubangi-stroom. Onder geleide van den Zeer Eerw. Pater Fulgentius Carnonckel, thans Apostolisch Prefect, vertrokken op 10 September 1910 de eerste zendelingen-Capucienen uit Antwerpen. Die eerste groep bestond uit vier Paters en twee Broeders. De zendelingen hebben zich gevestigd te Banzystad en aldaar de eerste grondvesten eener nieuwe missie gelegd. Op 7 April 1911 werd de nieuwe missie tot Apostolische Prefectuur ingericht.
Mogen deze nieuwe ondernemingen voor het geloof weldra in bloei en luister de zendingen evenaren, die de Eerw. Paters Capucienen vóór eeuwen op de boorden van den lageren Kongo-stroom gesticht hadden.

X. Apostolische Prefectuur van Katanga.

CongoMaskerBijDeBalubo Deze Prefectuur werd bij dekreet van 5 Augustus 1910 tot stand gebracht. Zij strekt zich uit over het zuidelijk gedeelte van het Katanga-district, van af de Luvua-rivier, ten Noorden en de Lualabastroom ten Westen, tot aan de grenzen van Kongo ten Zuiden en ten Oosten.
De zending werd toevertrouwd aan de Paters Benediktijnen van St. Andries bij Brugge, en wordt bestuurd door den Eerwaarden Dom de Hemptinne, apostolisch prefect. Een eerste groep zendelingen (drij Paters en twee Broeders) vertrok in augustus 1910.
De Paters Benediktijnen zijn voornemens eene abdij te bouwen te Nguba en ontwerpen uitgestrekte landbouwinrichtingen te Kapiri. Op 7 October 1911 vertrokken naar diezelfde Prefectuur zeven leden der Congregatie van Don Bosco (Salesianen). Onder leiding van den E. Pater Sak zullen zij in het Noorden van Elisabethstad eene school voor lager onderwijs en eene ambachtsschool stichten.
Op dezelfden datum vertrokken vier Zusters van Liefde van Gent, om in het hospitaal te Elisabethstad den ziekendienst waar te nemen.
Aan het hoofd der geestelijke gemeente van Elisabethstad staat de Eerw. Heer Moreau, als pastoor en de Eerw. Heer Maes, als onderpastoor.

XI. Zending aan het Albert Nyanza-meer.

Deze zending, gelegen in den Noord-Oostelijken hoek der Kolonie, werd in 1910 begonnen door het stichten van een post te Kilo, het middenpunt der goudmijnstreek van Opper-Ituri. Het grondgebied dezer missie waar de missionarissen van Afrika (Witte Paters) nog werkzaam zijn, evenaart in oppervlakte de uitgestrektheid van België en wegens zijn gezond klimaat en dichte bevolking schijnt 't rijk aan Apostolische vruchten te zullen zijn.
Deze zending hangt vooralsnog in geestelijk opzicht af van den Apostolischen Vicaris der bloeiende Uganda-missie. Thans is de Eerw. Pater G. De Vulder, eertijds stichter en overste der posten Kasongo en Brugge St. Donaas, in het Vicariaat van Opper-Kongo, overste der zending Kilo O. L. Vrouw.
Het missiegebied heeft als grenzen ten Westen de 30°langs de andere kant afgebakend door het Albert-Nyanza meer en het Engelsch Uganda-protectoraat.

XII. Apostolische Prefectuur van Oost-Uele.

Het jongste missiegebied, op 11 December 1911 door een decreet der Congregatie tot Voortplanting des Geloofs, in Belgisch-Kongo afgebakend, is de Prefectuur van Oost-Uele...
Dezen laatsten tijd hebben ook de Belgische Predikheeren besloten het hunne bij te dragen tot Kongo's Christen beschaving en 't is aan hun werkijver dat Oost-Uele werd toevertrouwd. Hunne eerste zendingen zijn reeds vertrokken ―zie: Het H. Misoffer, tijdschrift der Norb. missie. Juni 1912―
De nieuwe Apostolische Prefectuur van Oost-Uele, zooals hierboven reeds gezegd werd, ontstaat uit de splitsing van het missiegebied waar vroeger de E. Paters van Tongerloo werkzaam waren en beslaat, zooals het de naam aanduidt, het oostelijk gedeelte van dit missiegebied van af 26° 30' stonden aan de Belgische Predikheeren twee hunner voornaamste missieposten, nl. Gombari, met menigvuldige kapelhoeven af. In October ll. zijn drie Paters en twee Broeders van de orde van den H. Dominicus naar de nieuwe missie vertrokken, onder geleide van den Eerw. Pater Van Schoote, overste, die reeds 19 jaar in de zendingen van Equador werkzaam was.
Onlangs werd de Eerwaarde Pater Van Schoote tot Apostolischen Prefect benoemd.

Broeders der Christelijke Scholen, Broeders Maristen en Broeders van Liefde.

Om te eindigen vermelden wij nog de Broeders der Christelijke Scholen die in September 1909 vertrokken en twee scholen geopend hebben te Boma en te Leopoldstad.
De Broeders van Liefde hebben scholen te Lusambo en te Kabinda.
De Broeders Maristen hebben eene school te Stanleystad.

Alles samengerekend werken er thans drie en twintig orden of geestelijke congregaties aan het verspreiden van het Evangelie en van de christelijke beschaving in Kongoland. Onze kolonie telt thans ongeveer 500 zendelingen.



Voetnoot

...getrokken1
zie het artikel “Grootsche Betooging te Antwerpen.” (Pros)
...schoolkapellen2
zie ook “kapelhoeve” (Pros)
...Belgisch-Congo3
de auteur gebruikt afwisselend “Kongo” en “Congo”; ik neem het over zoals het gedrukt staat (Pros)


Vorige: Afrika.   Omhoog: Afrika.   Volgende: Het Vlaamsch in den Kongo.
Inhoudsopgave Index

Valid HTML 4.01 Transitional

Pros Robaer - 2009