Kolonel Malfeijt en de toekomst van Katanga.

Gepubliceerd op 9 december 1911 Kolonel Malfeijt, de nieuwe onder-gouverneur-generaal van Belgisch Congo, wiens beeltenis wij het genoegen hebben heden in Ons Volk weer te geven, scheepte zich Zaterdag, 21 October te Southampton aan boord van het stoomschip “Briton” in, om te Elisabethstad het hoogste ambt te gaan waarnemen van vertegenwoordiger onzer regering in Katanga, het belangrijkste deel van onze kolonie, waarop sinds verscheidene maanden de aandacht van Belgen en vreemdelingen is gevestigd. Een moeilijke taak wacht hem daar. Katanga doorleeft het eerste tijdperk zijner wordingsgeschiedenis, ongetwijfeld het belangrijkste tijdperk, wan hier vooral is het Vlaamsche spreekwoord toepasselijk ―in het heden ligt de toekomst― en de toekomst van Katanga heeft voor ons een dubbel belang, als Belgen en als Vlamingen. Als Belgen mogen wij niet onverschillig blijven voor wat de toekomst ons brengen zal, of Katanga voor ons zal worden een tweede België, een nieuw arbeidsveld voor onzen Belgischen handel en voor onze Belgische nijverheid, voor onze werkzame jongelieden, voor onze bewonderwaardige zendelingen. Belgische ondernemingsgeest, Belgische wilskracht, Belgische werkkrachten en kapitalen hebben onze kolonie gevormd en hervormd en in weinige jaren tot eene ongekende ontwikkeling gebracht. Kongo moet aan ons blijven. Wij die er bereidwillig de lasten van dragen, willen er ook de voordeelen van genieten ten bate onzer economische ontwikkeling, ten bate onzer beschaving, ten bate van ons geloof, ten bate van ons volk, ten bate van onzen stam. Ja, ook van onzen stam, onzen krachtige Vlaamsche stam, want onze kolonie mag zich niet ontwikkelen zonder dat ook ons volk zijn aandeel hebbe in de stoffelijke en zedelijke voordeelen der kolonisatie zooals wij er ook de lasten van dragen. Wij, Vlamingen, die onze zonen en dochters, onze broeders en zusters, onze vrienden en bloedverwanten, als zendelingen of burgerlijke werkers opofferden, wij hebben het recht ―nee, den plicht― te eischen dat ook aan ons het aandeel worde geschonken van de eer en den roem en van de tastbare vruchten, welke België door de kolonisatie van Kongo kan en zal genieten. Onze mannen mogen in Kongo niet hun zweet en hun bloed, hun gezondheid en hun leven laten, zonder dat dit vruchten drage voor ons volk en onzen stam. Neen, hier past geen onverschilligheid, waken moeten wij, handelen zullen wij, hier van uit het moederland voor onze broeders ginder, die zich sterk en moedig zullen voelen door onze steunkracht hier. Onze werklieden en landbouwers, onze burgers en zendelingen gaan naar Katanga, en zullen daar den dam opwerpen, of zelf den dam zijn, want Katanga zal zijn de burcht die Kongoland beheerscht. Op hen rust de plicht te zorgen dat onze taal erkend, ons recht geëerbiedigd worde. Wij staan er thans op goeden voet en hoopvol zien wij de toekomst in. Burgers en werklieden, onwetenden en geleerden ―behoorend tot den Vlaamschen stam― die scharen zich bijeen, en willen zij hun Vlaming zijn evenmin vergeten als hun Belg zijn. Wij verheugen ons daarin, dat ontwikkelde Vlamingen daar als steuners staan der minderen om onze taal haar recht te doen bekomen, haar hoog te houden in dit land waar Engelsch en ook Fransch haar 't levenslicht betwist. Hoorden wij niet dat Vlaamsche mannen, als den jeugdige Antwerpsche advocaat Mter Victor Jacobs 1 Jr., de Westvlaming Mter Hoornaert, oud-substituut te Elisabethstad, Dr Lybaert, Paul Das, De Bauw en meer anderen, wier namen ons voor 't oogenblik niet te binnen schieten, te Elisabethstad een tak van het Algemeen Nederlandsch Verbond stichtten, waarbij zich niet alleen Vlamingen, maar ook Noord-Nederlanders en Zuid-Afrikaanders kunnen aansluiten, om samen met vereenigde krachten onze taal en stambelangen te verdedigen. (Naar het begin van de volgende kolom)

Is het geen verheugend verschijnsel dat een zeer ontwikkeld jonge Vlaamsche advocaat, die in België zooals in Katanga de achting en waardeering geniet van de hooggeplaatste Belgen en vreemdelingen, niet alleen aan vele jonge intellectuëelen een voorbeeld gaf van niet te onderschatten durf door zich de eerste als onafhankelijk advocaat te vestigen, maar die buitendien te Elisabethstad de eerste dit treffend bewijs gaf zijner liefde tot onze taal, door voor de rechtbank aldaar, in zijn pleidooien het Vlaamsche woord te doen weerklinken, hetgeen een Vlaamsch requisitorium en misschien ook wel het eerste Vlaamsche vonnis uitlokte. Die zelfde jonge Vlaming is de stichter en voorzitter van een werkmanskring “Concordia” waar onze Vlaamsche werklieden niet alleen steun en bescherming, maar ook een gezelschap van vrienden kunnen vinden en waar zij zich met hunne taalgenooten kunnen vermaken met onze Vlaamsche vaderlandsche spelen, zoodat zij zich weer eenige stonden in Vlaanderen kunnen wanen. Een Vlaamsch priester, de Eerw. heer Maes, van Turnhout, houdt er 's Zondags in de nog nederige kerk, die echter spoedig door een grooten tempel zal worden vervangen, zijn Vlaamsche preek; Benedictijner-missionarissen en Vlaamsche Zusters van Liefde van Gent zullen er scholen voor blanke en inlandsche kinderen openen waar ―laat ons dit tenminste hopen― de kinderen onzer kolonisten, niet in een vreemde taal het onderricht zullen ontvangen. Het onderwijs der Vlaamsche kinderen in Katanga verdient ook onze belangstelling en onze waakzaamheid. Baron Wahis schrijft in het pas verschenen werk “Le Katanga, province Belge” dat er door het onderwijs drukking moet uitgeoefend worden om te beletten dat in onze kolonie de Engelsche taal overheersend worde. Die drukking mogen wij alleen steunen op voorwaarde dat zij, zooals Baron Wahis nochtans voorstelt, geen Fransche onderdrukking zij, waaronder men niet enkel het Engelsch maar ook het Nederlandsch wil verpletteren. Onze gehuwde werklieden en landbouwers in Katanga vragen onderwijs voor hunne kinderen, ook daar dient op gewaakt dat dit onderwijs Vlaamsch weze, zooniet gaat ten slotte alles weer voor ons verloren. Nog veel moet verkregen worden; ongetwijfeld staan de Vlamingen voor een hardnekkigen strijd, maar daarom weze ook aan onze mannen in Katanga hier door “Ons Volk” uit naam van alle Vlamingen 'n hartelijken Vlaamschen groet en een krachtige aanmoediging in den strijd gebracht. Een onzer vrienden uit Elisabethstad vergeleek den taaltoestand aldaar ongeveer met dien te Brussel. “Maar,” schreef hij ons, “langzamerhand komt er verbetering. Als er hier nog veel goede Vlamingen bijkomen, intellectuëelen en anderen, dan zal hier alles wellicht vroeger en sneller recht komen dan in Brussel.” Zoo is het inderdaad, en daarom mogen wij, naar onze mening, de landverhuizing naar Katanga niet tegenhouden, waar wij lijdzaam aanzien dat onze Vlaamsche broeders in 't Walenland en Frankrijk, waar zij als werkvee worden beschouwd, zich zedelijk en lichamelijk gaan laten vermoorden. Dan wacht hen toch in Katanga voorwaar een beter lot. Veel zal er van afhangen hoe de vertegenwoordiger van de regeering ten opzichte der Vlamingen en hunne rechten gestemd is. Van kolonel Malfeijt hopen wij het beste. Het heeft voorzeker op allen een gunstigen indruk gemaakt door dat hij, tijdens een onderhoud met een vertegenwoordiger van de “African World” van Londen zich haastte te verklaren dat hij “een Vlaming is”, die de gouverneur zal zijn van allen ―Vlamingen en Walen, Belgen en Britten― en hij een te hooge opvatting heeft van zijne plichten om slechts de gouverneur te willen zijn van een enkel deel der inwoners. Wij kunnen ons dan ook volmondig aansluiten bij de opmerking van het hoogerbedoelde Engelsche weekblad “dat dit voorzeker met vreugde zou vernomen worden door al de Vlamingen en Hollandsch sprekende Afrikaanders die in Katanga verblijven”. En daarom geven wij hierbij zijn portret. Moge hij voor de Vlamingen en Walen een rechtvaardige vader zijn! Jul. Cox

Voetnoot

...Jacobs¹

de zoon van Victor Jacobs, waarvan sprake is in een ander artikel, vermoed ik. (Pros)