De Katakomben van Valkenburg.

Gepubliceerd op 2 november 1912

als Apologie (Verdediging van ons Roomsch Geloof).

Louis Veuillot noemt in zijn allerheerlijkst werk “Le Parfum de Rome”, de Katakomben van Rome “à la fois nos berceaux, nos arsenaux et nos champs de bataille”: “te gelijkertijd onze wieg, ons wapenhuis en ons slagveld”. Daar in de Katakomben is ons Christelijk geslacht geboren en heeft het zich gevoed met onsterfelijk bloed; daar heeft het zich geoefend voor den strijd, daar heeft het getriomfeerd. En Dr Schaepman noemt, in zijne “Verzamelde Dichtwerken”, de Katakomben: “de wieg van ons geslacht” - “het rijk des doods, de kribbe des levens” - “de Morgen, die uit de graven rijst”.
De Katakomben van Rome zijn de graven der eerste Christenen, geheiligd door martelaarsbloed; geconsacreerd door het offerbloed van het Goddelijk Lam, dat bijna drie eeuwen lang op de martel-graven werd gestort; gewijd door de gebeden en de heilige sacramenten der martelaren en martelaars-kinderen, door het Doopsel en de Heilige Eucharistie vooral. Als heilige plaatsen, vol van deze heilige herinneringen, zijn zij eenig in de wereld.
Maar de Katakomben zijn ook de bevestiging van ons heilig Katholiek geloof. Iedere nieuwe ontdekking in de Katakomben steunt en bekrachtigt en staaft ons katholiek geloof. Iedere nieuw ontdekte gang; elke van onder het puin van zestien eeuwen te voorschijn gehaalde schilderij; iedere marmeren plaat met haar oude inschriften; elk verminkt beeld dat wordt ontdekt in de duistere Katakomben-crypten, bewijst, volgens het woord van Veuillot (pag. 189), dat de Christenen der eerste eeuw alles hebben geloofd, bewijst derhalve dat de Kathol. Kerk de onveranderlijke en eenig-ware Apostolische is.

Het bekoorlijke stadje Valkenburg in Hollandsch-Limburg, dat telken jare zoozeer gezocht wordt door duizenden toeristen en reizigers, bezit 'n meesterlijke reproductie der geloofssymbolen der eerste Kristenen. Het is een bij uitstek grootsch werk, waarvan de Katakomben-vorscher Maruchi den 12en Juli 1910 bij de plechtige opening getuigde, dat het origineel “met groote” getrouwheid weergaf en tot stand was gekomen met een waar gevoel van archeologische schoonheid en met het hooger doel, om hier de liefde tot de kennis der Christelijke oudheid en tot den oorsprong des Christendoms te bevorderen.
En de niet minder beroemde en geleerde archeoloog uit Rome, Mgr Wilpert, die volgens zijn eigen verklaring te voren gedacht had, in Valkenburg slechts dillettantenwerk te zullen vinden, niets dan “eine Spielerei”, moest erkennen dat hij hier stond voor “eine ernste Arbeit”, “eine groszartige Leisting”. Dezelfde Mgr Wilpert zeide aan den geleerden Dr Eugenius Doore O.C.R.: “Men kan de Katakomben van Valkenburg op gelijke lijn stellen met het beste apologetische boek, dat we kunnen vinden”.
Ziedaar bevestigd door de meest bevoegde autoriteit, wat ik hier voren schreef: “Als Apologie of verdediging van ons heilig geloof zijn de Katakomben van Rome niet eenig. Zij bezitten eene alleszins betrouwbare copie in de Katakomben van Valkenburg. En wat het gecopieerde apologetische boek voor heeft is dit: Het is veel gemakkelijker te doorbladeren. En gelijk baron Kanzler bij de openingsrede van de tweede groep der Katakomben getuigd: “De Katakomben van Valkenburg hebben veel voor op die van Rome voor de studie der archeologie, omdat zij alles in het kort bijeengebracht hebben, wat in Rome zeer ver uit elkander ligt. Zijne Excellentie hield er zich dan ook van overtuigd, dat weldra de voornaamste scholen van Noord-Europa hunne studenten de Katakomben van Valkenburg zouden laten bestudeeren”.
In Valkenburg zijn tot nu toe gecopiëerd de voornaamste gedeelten van veertien Romeinsche Katakomben. Men kan ze bezichtigen in drie uren; en hoeveel tijd en moeite zou men in Rome daarvoor noodig hebben.

De Katakomben van Valkenburg kwamen tot stand, dank aan de wijze doortastendheid en energieke voortvarendheid van de heer Jan Diepen. Paus Pius X heeft zijn werk herhaaldelijk gezegend en geprezen. Den 1en December 1909 zegende hij het “heilige werk”, zooals hij het noemt en de wit marmeren gedenkplaat, die in den hoofdingang geplaatst is; bij de opening deed de Paus zich vertegenwoordigen door baron Kanzler en graaf Ceccopieri Maraffi, den kommandant der Pauselijke lijfwacht. Eerstgenoemde bracht namens Zijne Heiligheid voor den heer Jan Diepen het commandeurs-kruis over van de orde van den heiligen Gregorius den Groote.
Ofschoon de heer J. Diepen de ontwerper is van het plan der Katakomben van Valkenburg en de krachtdadige leider van het werk laat hij geen gelegenheid voorbij gaan om te verklaren, hoeveel zijn werk te danken heeft aan zijn vele en groote medehelpers hier in het vaderland en in Rome zelf. Wij behoeven hier slechts eenige klinkende namen te noemen:
Het werk staat onder het hooge toezicht van den grootsten Nederlandschen bouwmeester Dr Cuypers; en van eene kommissie van advies, welke de geleerdste mannen op het gebied der Christelijke archeologie in Nederland en in België onder hare leden telt waaronder de zeer bekende professor in de archeologie van de Universiteit van Leuven, profes. De Maere.
Zij had uit Rome den steun van de commissie¹ voor Christelijke archeologie, die het onderzoek in de Katakomben leidt, van bekende wetenschappelijke namen: Dr Brom, Mgr Dr Eras, Marcel de Jongh en den zeer bevoegden Pater Trappist Dr Eugenius Van Dooren, die door zijn vijftien-jarig verblijf boven de Katakomben van Callistus en zijn dagelijks nederdalen in die Katakomben van zoo groote beteekenis was voor de tot in de geringste bijzonderheden juiste afwerking van de Valkenburgsche Katakomben. Steeds was deze bereid om door opgave van maten, door het nemen van afdruksels, en andere, de afwerking der Katakomben tot eene zoo getrouwe mogelijk te maken. Hij was van zijnen kant ook persoonlijk getuige van de buitengewone en strenge nauwgezetheid des heeren Diepen.

Zeer groot is het aantal crypten en kapellen. Men verdeelt de Katakomben in 2 groote groepen, welke op verschillende tijden van den dag moeten worden bezichtigd. In de eerste groep, welke de voornaamste gedeelten der zeven Katakomben van Callixtus, Phraso, Pontianus, Priscilla, Petrus en Marcellinus, Cyrlaca en Hermes bevat, zijn zes zeer groote en veertien kleinere crypten en darenboven verschillende arcosolia of rondboog-nissen en grafafsluitingen.
In de tweede groep, welke den 2en Juli plechtig is geopend, zijn vijf groote crypten en twaalf kleinere crypten en nog vele rondbooggraven en grafsteenen. Benevens de zeer belangrijke reconstruktie der rijk geornamenteerde graven van de heiligen Felicissinus en Agapitus. Darenboven is er onder in de Katakomben nog een zeer merkwaardig archeologisch museum, waarin de voornaamste grafschriften en grafafsluitingen, Katakombenlampen en andere merkwaardigheden zijn bijeengebracht, die in Rome over vele musea verdeeld zijn. Deze archeologische merkwaardigheden zijn deels echte van zeer hooge waarde en voor een gedeelte gipsafgietsels van de oorspronkelijke Romeinsche, te Rome zelf onder toezicht der archeologische commissie vervaardigd.
Niet alleen echter blijkt het groote gewicht der Valkenburgsche Katakomben uit de getuigenis van werkelijk zeer bevoegde critici, den ernst van opvatting en de nauwgezetheid van uitvoering en de nu reeds zeer groote uitgebreidheid, maar vooral door hunne groote apostolische waarde, waardoor de Katakomben de bevestiging zijn van de voornaamste katholieke geloofswaarheden, zooals ik hierboven “ab extrinseco” d.i. uit de getuigenis der geleerden bewees. Dit nader te bewijzen “ab intrinseco” d.w.z. door de bewijskracht der Katakomben fresco's voor onze geloofs-dogma's aan te geven, is in dit blad wegens de plaatsruimte niet mogelijk, maar al wie hierin belang stelt en die iets meer van de innerlijke inrichting der Valkenbursche Katakomben wil weten schaffe zich het volgende nummer der “Verhandelingen der Kath. Vlaamsche Hoogeschooluitbreiding²” aan, waarin alles breedvoetig zal behandeld worden.
En beter nog, hij brengt met dit boekje in de hand, een halven dag zijner volgende vakantie in de Valkenburgsche Katakomben door, want waarlijk, de Valkenburgsche Katakomben zijn een reisje naar het Hollandsch Zwitserland overwaard.

Jos. Krijn,kapelaan.

Meer info over de Katakomben van Valkenburg vind je op de webstek van leonw.

Voetnoot

...commissie¹

of kommissie; beide spellingswijzen komen in hetzelfde artikel voor (Pros)

...Hoogeschooluitbreiding²

Nr 157 der Verhandelingen, dat binnen kort zal verschijnen. Voor 25 centimen verkrijgbaar, bureel Ons Volk.