September 2013     






De spoorwegfietsroute en de fietsbruggen : De feiten ...


Het idee om de vele oude spoorwegbeddingen terug als wandel of fietspad in te richten is op zich een goed en lovenswaardig idee. Helaas hebben heel wat van deze routes door de tijden heen een andere bestemming gekregen. Ze zijn bebouwd geweest of werden onderbroken door grote infrastructuren zoals bruggen , waterlopen of snelwegen , of zijn terug door de natuur ingenomen geweest.

Men zou kunnen veronderstellen dat men afziet van het idee als delen van de spoorwegbedding hun oorspronkelijk , historisch karakter verloren hebben en nog slechts op 50 jaar oude kaarten terug te vinden zijn , en waardoor de kosten voor de herinrichting de baten overstijgen. Men zou ook kunnen veronderstellen dat het hergebruik van oude spoorwegroutes geen dwingend , doorslaggevend argument kan zijn indien andere , objectieve criteria primeren. Helemaal onverantwoord wordt het wanneer men een spoorwegbedding wil "herleggen" door bruggen te voorzien op plaatsen waar de spoorwegroute door kanalen of snelwegen werd "doorgeknipt".

Helaas , dit dwangmatig "herleggen" door middel van bruggen is gepland ! Het voorstel bestaat immers om de oude spoorwegbedding die loopt vanaf De Pintelaan in Gent tot aan de bestaande spoorweg in de Pinte als fietsroute te gebruiken. Delen van deze route zijn nu reeds als gemeente of gewestweg in gebruik , andere delen ervan liggen er nog steeds braak bij. Zowel de braakliggende spoorwegdelen als de delen die nu reeds als autoweg zijn gebruikt kunnen perfect als fietsroute heringericht worden. Anders is het echter gesteld met het relatief korte gedeelte van het traject ( ca. 1000 meter ) dat door zowel de Ringvaart als door de E40 werd "doorgeknipt" .... Over zowel de Ringvaart als over de E40 wil men de oude spoorwegbedding door middel van een fietsbrug "herstellen" , ondanks het feit dat het historisch karakter van de spoorwegroute op die plaats sowieso reeds lang totaal verloren is gegaan.


De bestaande fietsinfrastructuren.


Het argument dat N43 en N60 gevaarlijke routes zijn om de bouw van de fietsbruggen te rechtvaardigen getuigt van onwil. Bij de pas heraangelegde N43 ( zomer 2013 ) is geen enkele poging ondernomen om het gedeelte tussen de Ringvaartbrug en de spoorwegviaduct fietsvriendelijker te maken. De bewoners in de omgeving van de N43 ( woongebied tussen de Hemelrijkstraat en de spoorweg , Pleispark , Maaltemeers ) zijn al heel lang vragende partij voor een degelijke en veilige fietsverbinding langs de N43 naar de Gentse binnenstad. Er is nochtans voldoende plaats voor een verbreding en aanleg van een gescheiden tweerichtingfietspad met afschermingsstrook t.o.v. de autoweg. Dit kan verwezelijkt worden door de overkapping van de gracht , en zonder beslag te leggen op de gronden van de aanliggende woningen.



Voorbeelden van een dergelijke afscherming is op dezelfde N43 terug te vinden vanaf de rotonde aan "De Drie Sleutels" ( Sint-Denijs-Westrem ) , komende van Gent richting Deinze.



Doorgaans speelt het meest intense wegverkeer tijdens de spitsuren zich echter af enerzijds op de N60 tussen het gehucht "Hutsepot" en "De Sterre" , en anderzijds op de N43 tussen de rotonde "Drie Sleutels" en "De Sterre" . Het is schrijnend vast te stellen dat net op deze deeltrajecten , vooral het traject langs de N43 , de fietsinfrastructuur het gebrekkigst is ! De files op de N43 tijdens de spitsuren nodigen de bestaande autobestuurders uit om de fiets te gebruiken voor de verplaatsing van en naar de binnenstad , maar helaas ook alleen maar als de fietsroute langs deze N43 , en vooral het gedeelte tussen "De Drie Sleutels" en "De Sterre" , veiliger kan gemaakt worden. Eén fietser meer op dit traject is één auto minder !


De bezwaren.


De fietsbruggen lopen in het verlengde van elkaar en beslaan slechts ca. 800 meter van de ca. 5 km lange spoorwegfietsroute. Dit traject eindigt in Gent aan de N60 en vanwaar fietsers terug de bestaande fietsinfrastructuur langs de R4-Binnenring , langs de N60 / "Sterre" of de lange Pintelaan moeten gebruiken om de binnenstad te bereiken. Niets wijst erop dat de fietsbruggen voor woon-werk verkeer zullen gebruikt worden omdat het portaal aan de N60 / De Pintelaan niet meteen de kortste weg richting van/naar de stad is. De lange Pintelaan in het verlengde van de bruggen voorbij de N60 is immers ook geen alternatief omdat die aan de oostkant evenzeer eindigt in de omgeving van de fietsonvriendelijke Zwijnaardsesteenweg als vermeende toegang tot de binnenstad. Dit 800 meter brugtraject is dus een druppel op de hete plaat op het gebied van nut , veiligheid en aangenaam fietsen. Studies in verband met de fietsbruggen vermelden ook niet welke maatregelen er genomen worden om de veiligheid van de fietsers te waarborgen met betrekking tot verlichting , ontijzeling , sneeuwverwijdering , noodmeldpunten , gebruikte materialen voor het wegdek , enz ...

De bruggen zijn ook amper bruikbaar voor de fietsers in de wijde buurt van de bruggen , en daarom zijn de bewoners er helemaal geen vragende partij. Aan weerszijden van de geplande fietsbrug over de Ringvaart bevinden zich immers op amper 400 meter afstand de Ringvaartbruggen van respectievelijk de N43 en de N60 , en die vormen een kortere verbinding naar Gent en naar de winkelcentra in de buurt.

De fietsroute naar Gent via de bruggen is een 4-5 km omweg voor fietsers komende van de dorpskernen van Sint-Denijs-Westrem , Sint-Martens-Latem en Deurle. De inwoners van deze gemeenten moeten de N43 kruisen om de spoorwegfietsroute te bereiken en zullen dus geneigd zijn om de Sterre-Gent via de kortere route langs de N43 te bereiken. Alleen de inwoners rond de dorpskern van De Pinte zullen voordeel ondervinden bij het nemen van de spoorwegfietsroute. Dit is "too much for too less" en maatschappelijk niet te verantwoorden. De beperkte inzetbaarheid van deze fietsbruggen voor woon-werkverkeer is dus ook te zien als inefficient gebruik van overheidsgeld , in casu belastingsgeld. De naakte bruggen kosten immers 3,5 miljoen Euro. Diezelfde financiele middelen kunnen ingezet worden voor de duurzame aanpassing van de bestaande en bekende fietswegen , o.a. de N43 fietspaden tussen "De Drie Sleutels" en "De Sterre" , de N60 fietspaden , de zo goed als onbestaande fietspaden in de Rijvisschestraat , ...

Bestaande fietsinfrastructuren worden stiefmoederlijk behandeld en met ( rode ) lapmiddelen aantrekkelijker gemaakt , helaas worden die hierdoor niet meteen veiliger. Het bouwen van nog meer fietsinfrastructuren lost dit probleem niet op , terwijl iedere nieuwe infrastructuur toch wel roofbouw pleegt op open groen terrein. Het grondgebied rond de oude spoorwegbedding tussen E40 en de Rijvisschestraat bevat immers een niet te miskennen biotoop dat door de jaren heen zich heeft ontwikkeld en dat door de aanleg van het fietspad en de aanwezigheid van mensen verstoord zal worden. Deze oase van groen wordt "besmet" met betonpaden en rustbanken. Ter bescherming van de fauna en flora in dit gebied zou de toegang ernaar moeten beperkt worden tot geleide wandelingen en niet als toegang voor doorgaand publiek verkeer.

Tussen de geplande bruggen in de Leebeekstraat bevindt zich voor 't ogenblik ook een niet te miskennen groene omgeving . Deze wordt quasi to nul herleid omdat bestaand groen plaats moet maken voor de helling / spiraal naar de bruggen. Het "groen gevoel" wordt kunstmatig. En uiteraard bestaat het gevaar voor zwerfvuil en overlast.


De waardevermindering van de woningen in de Leebeekstraat is ook niet te ontkennen . Iemand die zich in een groene omgeving wil vestigen zal beslist niet kiezen voor een groene omgeving waar zich dan toch nog een brug op amper 10 meter van de rooilijn bevindt. Een brug kan op zichzelf esthetisch mooi zijn , maar een ongerept landschap en horizon is nog steeds aangenamer. Drie dicht naast elkaar liggende bruggen ( N60 , fietsbrug , N43 ) over de Ringvaart waarvan één ( de fietsbrug ) in een heel andere stijl gebouwd gaat worden , zal als storend ( rommelig ) ervaren worden.


Het alternatief.


De hoofdbedoeling van het alternatief is het brengen van een realistische oplossing om het dagelijkse woon-werk fietsverkeer voor een breder publiek toegankelijk te maken , en om de Leebeekstraat en de Maaltemeers geen extra verkeerslast te bezorgen. Het alternatief kan mogelijks ook goedkoper gerealiseerd worden dan de aanleg van 2 bruggen. Dit alternatief is niet in strijd met andere geplande recreatieve fietsroutes voor het Parksbos project , het is integendeel zelfs een uitbreiding ervan. Het alternatief doet ook geen afbraak aan het gedeelte "Oude Spoorweg" fietstracé dat gepland is ten zuiden van de Rijvisschestraat. Uiteraard kan het alternatief ook als recreatieve fietsroute gebruikt worden , en biedt op het gebied van toegankelijkheid belangrijke voordelen ten opzichte van de 2 bruggen zoals hierna beschreven. Het alternatief biedt immers een aangename en meer bruikbare oplossing voor het woon-werkverkeer vanuit De Pinte naar het meer voor de hand liggende knooppunt "Sterre". Het alternatief is ook dwingend om de erbarmelijke fietsinfrastructuur langs de N43 vanaf de spoorwegtunnel tot aan de "Sterre" te normaliseren. De navolgende beschrijving zal ook duidelijk maken dat fietsers uit de ingesloten woonomgeving Pleispark via het alternatief een snelle toegang naar het Parkbos krijgen.

Beschrijving :

De alternatieve route bestaat uit :
_
De "Putstraat" , vanaf de Klossestraat tot aan Rijvisschestraat.
_
Een doorgang onder de E40 waar de Rijvisschestraat ter hoogte van de Putstraat eindigt.
_
De Driekoningenstraat waarmee de doorgang onder de E40 een verbinding vormt.
_
Heringericht fietspad langs de N43 tot aan de "Sterre" ( minimum aanpassing tot aan de Ringvaartbrug : 1 kilometer ; comfort aanpassing : 1,5 km )

Op de luchtfoto hierna is deze alternatieve route in licht rood aangeduid. De spoorwegfietsroute wordt door de paars blauwe kleur aangeduid. De E40 onderdoorgang bevindt zich binnen de licht blauwe cirkel. De twee bruggen bevinden zich binnen de twee blauwe cirkels.




Volgende close-up luchtopname toont in detail waar de onderdoorgang precies aangelegd kan worden.





De Putstraat tussen de Pieter van Reysschootlaan en de Klossestraat vormt de ruggegraat van de alternatieve route. Dit gedeelte van de Putstraat wordt nu reeds weinig gebruikt als autoweg , vooral omdat de beperkte breedte van de weg het autoverkeer afschrikt. Het aantal bewoners is er eveneens zeer beperkt waardoor men desgewenst dit gedeelte van de Putstraat als "Uitgezonderd Plaatselijk Verkeer" plus "Fietsers" ( met snelheidsbeperking tot 30km/u ) kan definieren. Het gedeelte Putstraat tussen de Pieter van Reysschootlaan en de Rijvisschestraat ( ca. 300 meter ) dient fietsvrienderlijker aangelegd te worden.

Volgende foto toont het begin van de Putstraat ter hoogte van de Pieter van Reysschootlaan - richting De Pinte.




De ingang aan de zuidzijde om de E40 onderdoorgang te bereiken bevindt zich precies op de plaats waar de Rijvisschestraat eindigt en aansluit met de Putstraat. De smalle strook terrein tussen deze ingang en de E40 berm behoort niet tot de aanpalende woningen. Er hoeft dus niet onteigend te worden om op die plaats een fietspad aan te leggen.





Deze smalle strook aan de zuidzijde loopt tot aan de berm van de E40. Deze berm is er als aanloop naar de brug over de N43. De hoogte van de berm is daar nog steeds ongeveer 4 meter.(*)





Aan de noordzijde zal in de bocht van de Driekoningenstraat het fietspad rechtlijnig doorlopen tot aan de E40 berm.





Er is dus helemaal geen noodzaak voor het graven van een tunnel. Een onderdoorgang is zonder noemenswaardige problemen te realiseren. Een voorbeeld van dergelijke onderdoorgang is te zien onder de brug van de N60 over de Ringvaart , en dit ter hoogte van "Red Market". Zie volgende foto.

Zelfs indien het 4 meter hoogteverschil tussen de E40 rijbaan en de plattegrond te weinig zou zijn voor een vlak fietspad , zal een verlaging van de bedding in de onderdoorgang ( bvb. 1 meter ) nog steeds geen probleem opleveren omdat de aanrijstroken aan beide einden van de onderdoorgang behoorlijk lang kunnen worden. De afwatering kan via de ernaast liggende , bestaande ( en gesaneerde ) gracht gebeuren. (*)






Andere punten die pleiten voor de onderdoorgang i.p.v. de bruggen :

_
De onderdoorgang is slechts ca. 50 meter lang. De twee bruggen tezamen , inclusief hellingen , hebben een lengte van ongeveer 850 meter.
_
De onderdoorgang is rechtlijnig. Door de te kleine afstand tussen de brug over de E40 en de Maaltemeers heeft die ene brug op die plaats een spiraal als aanvoer. Dit kan bij vooral oudere gebruikers als oncomfortabel ervaren worden.
_
De lange bruggen kunnen bij bepaade personen angstreacties veroorzaken , vooral bij het rijden over de brug over de Ringvaart.
_
Het onderhoud van de onderdoorgang is eenvoudig en praktisch , vooral wegens de goede bereikbaarheid aan beide zijden.
_
De onderdoorgang blijft ijs-en sneeuwvrij tijdens de winter. Dit verhoogt zijn toegang als route voor woon-werkverkeer in de wintermaanden.

(*) Bij een recente meting ter plaatse werd vastgesteld dat de hoogte van de berm op die plaats 6 meter i.p.v 4 meter bedraagt. Het fiestwegdek in de tunnel hoeft dus al zeker niet lager komen te liggen , waardoor er ook geen speciale eisen aan de afwatering gesteld moeten worden.

Referenties.


In de topic "Bezwaar tegen pad naar Parkbos" op Gent Blogt wordt er uitvoerig pro en contra op de aanleg van de fietsbruggen gereageerd.


Overige referenties :

Verslag debatcafé Zwijnaarde 24-11-11 definitief ( blz. 39 , 40 ,41 ) : Verslag_debatcafe_Zwijnaarde_24-11-11_definitief.pdf
Reacties op bezwaren tegen het alternatief voor de 2 bruggen : Reacties_op_bezwaren_tegen_het_alternatief_voor_de_2 bruggen.pdf
Pamflet van de Actiegroep "2BTV Twee Bruggen Teveel" : Pamflet2BTV.pdf

Oktober 2014 :
- Bezwaarschrift tegen de "aanvraag stedenbouwkundige vergunning" voor het aanleggen van de Parkbosbruggen


April 2015 :
- Stedenbouwkundige Vergunning volgens bijzondere procedure ( voor de bouw van de fietsbruggen )
- Verzoekschrift tot Vernietiging met Vordering tot Schorsing van de Stedenbouwkundige Vergunning


Oktober 2015 :
- Bezwaarschrift tegen de nieuwe "aanvraag stedenbouwkundige vergunning d.d. 21/8/2015" voor het aanleggen van de Parkbosbruggen

Een bewoner uit de Leebeekstraat merkte onlangs op dat er 2 doorgangen tussen de Maaltemeers en Pleispark bestaan die , mits wat "opkuis" , best voor fietsverkeer en wandelaars in aanmerking komen. Aangezien Pleispark aansluit met de Driekoningenstraat , vormen deze doorgangen een luw alternatief voor het fietsverkeer langs de N43 vanaf het Don Bosco College tot de E40 onderdoorgang zoals die in het alternatief voor de 2 bruggen beschreven wordt.