Spelling: liggend streepje ( - ) en deelteken ( ¨ )

Invuloefening

Vul alle openingen in en controleer de antwoorden met de knop "Controleer".

Klinkerbotsing

Samenstellingen worden zoveel mogelijk aan elkaar vast geschreven.
wiskunde + les + lokaal ----->

Als de laatste letter en de eerste letter van het volgende deel als één klank gelezen kunnen worden in een SAMENSTELLING komt er een liggend streepje tussen:
zee + egel ----->
zo + even ----->
radio + omroep ----->
dia + avond ----->
na + apen ----->

!!! Klinkerbotsingen binnen een woord worden vermeden door een deelteken:
poezie ----->
olien ----->
vaccuum ----->

!!! Woorden die eindigen op -a met achtervoegsel -achtig worden beschouwd als samenstelling: geen , maar
lila + achtig ----->
villa + achtig ----->
beige + achtig ----->

Liggend streepje

Het liggend streepje wordt gebruikt om
- problemen tussen delen van een samenstelling op te lossen;
- bepaalde voorvoegsels met een zelfstandig naamwoord te verbinden;
- bepaalde woorden met het achtervoegsel -achtig te verbinden.

In samenstellingen met gelijkwaardige delen:
Knokke + Heist ----->
journalist + cabaretier ----->
blauw + zwart ----->

!!! Tussen de gelijkwaardige delen en een volgend deel komt geen streepje:
woon + werk + verkeer ----->
kop + hals + romp + boerderij ----->

In tweedelige samenstellingen waarvan een deel zich gedraagt als een nauw verbonden voor- of nabepaling:
niet + roker ----->
oud + burgemeester ----->
privé + detective ----->

!!! Driedelige samenstellingen worden meestal aaneengeschreven:
onroerend + goed + markt ----->
lange + termijn + planning ----->
vrije + tijd + kleding ----->

!!! Driedelige samenstellingen krijgen een streepje als ze een hoofdletter bevatten of als er interpretatieproblemen kunnen ontstaan:
rode + kruis + post ----->
basis + woorden + boek -----> of

In samenstellingen met klinkerbotsing:
mede + inzittende ----->
auto + ongeluk ----->
dia + avond ----->

!!! In lange getallen altijd een deelteken:
82 ----->

In samengestelde aardrijkskundige namen en hun afleidingen:
vlaams + brabant ----->
oost + vlaams ----->
latijn + amerikaan ----->

In samenstellingen met cijfers, afkortingen, symbolen en letteraanduidingen:
top + 10 ----->
A4 + blad ----->
40+ + kaas ----->
$ + teken ----->
iq + test ----->
tussen + s ----->
pvc + buis ----->

In "stapel-samenstellingen" die ook andere woorden dan zelfstandige naamwoorden bevatten:
glas + in + lood + ramen ----->
doe + het + zelf + zaak ----->
kruidje + roer + mij + niet ----->

In samenstellingen met bepaalde Griekse en Latijnse voorvoegsels:
adjunct- aspirant- ex- (voormalig) loco- (plaatsvervangend) pro- (voorstander) pseudo- quasi- semi- substituut- vice-

!!! De voorvoegsels anti co des duo sub staan meestal direct aan het woord vast (behalve bij klinkerbotsing of als het tweede deel met een hoofdletter begint):
anti + christ ----->
co + ouderschap ----->
anti + frans ----->

In woorden met voorvoegsels als bio-, macro-, micro-, mini-, multi-, neo- alleen bij klinkerbotsing een streepje:
mini + rok ----->
bio + techniek ----->
bio + industrie ----->
neo + expressionistisch ----->

In woorden met achtervoegsel -achtig een streepje als er klinkerbotsing is:
groen + achtig ----->
zebra + achtig ----->

Deelteken

Wordt gebruikt in een niet-samengesteld woord(deel) om te voorkomen dat twee opeenvolgende klinkerletters als één klank gelezen worden:
coordinatie ----->
geind ----->

!!! Geen deelteken bij Latijnse en Franse uitgangen -ei -eus - eum -ien -ienne:
museum ----->
opticien ----->
musicienne ----->

!!! Bij meer dan twee klinkerletters geen deelteken gezet meteen na de i en krijgt alleen de e of de i een deelteken:
artificieel ----->
aaien ----->
geeerd ----->
mozaiek ----->

!!! Bij woordafbreking vervalt het deelteken:
ge-
eerd

Oefening:

radio + interview ----->
hoge + snelheid + trein ----->
glooiing ----->
zuid + amerikaans ----->
lelietje + van + dalen ----->
anti + elitair ----->