Hoofdregel

De tussen-en wordt volgens de nieuwe regels geschreven als het eerste woord van de samenstelling een [?] naamwoord is dat:

a) in het enkelvoud op -e eindigt en alléén een meervoud heeft op -en;
of:
b) in het enkelvoud niet op -e eindigt en een meervoud heeft op -en.

Het wordt dus (getuige + verklaring) [?], want het meervoud van getuige kan alléén getuigen zijn.
Tegelijkertijd blijft het (asperge+soep) [?] en (hoogte+vrees) [?], want het meervoud van asperge is asperges, terwijl het meervoud van hoogte zowel hoogten als hoogtes kan zijn.

Daarnaast wordt het (bes+sap) [?], (hond+hok) , (krant+artikel) en (pan+koek) , want het meervoud van bes, hond, krant en pan is bessen, honden, kranten en pannen.
Maar het blijft (rijst+brij) [?], (eer+medaille) en (rode+kool) . Rijst en eer hebben immers geen meervoud, terwijl rood geen zelfstandig naamwoord is.

Het blijft ook (ambtenaar+vakbond) [?] en (leraar+kamer) [?]. Het meervoud van ambtenaar en leraar kan weliswaar, naast ambtenaren en leraren, ook ambtenaars en leraars (veel gebruikt in Vlaanderen) zijn, maar omdat deze woorden in het enkelvoud niet op een -e eindigen, krijgen ze toch een tussen-en.

Uitzonderingen

Sommige woorden houden een -e als tussenletter, hoewel ze volgens de hoofdregel -en zouden moeten krijgen. Het gaat om de volgende uitzonderingen:

Woorden die verwijzen naar een unieke persoon of zaak.
Het blijft bijvoorbeeld (zon+schijn) [?], (maan+straal) en (koningin+dag) .

Samenstellingen waarvan het eerste deel alleen maar wordt gebruikt als versterking van het bijvoeglijke tweede deel.
Zo blijft het (boord+vol) [?], (aap+trots) , (reus+groot) en (beer+sterk) .

Plantnamen waarvan het eerste deel een dierennaam is en het tweede deel een plantkundige aanduiding.
Het blijft (kat+kruid) [?] en (paard+bloem) , want kruid en bloem zijn plantkundige aanduidingen.
Het wordt daarentegen wel (kat+staart) [?] en (beer+klauw) , ook als het gaat om de desbetreffende plant. Staart en klauw zijn immers geen plantkundige aanduidingen.

Woorden die een samenstelling lijken, maar dat in werkelijkheid niet zijn (we noemen dit vermeende samenstellingen).
Papegaai bestaat bijvoorbeeld niet uit de woorden 'paap' en 'gaai', maar is afgeleid van het Spaanse 'papagayo'. Het wordt dus niet papengaai, maar blijft papegaai.
Ook woorden als pierewaaien en bolleboos behoren tot de categorie [?] samenstellingen.

Woorden die historisch gezien wel een samenstelling zijn, maar door de hedendaagse taalgebruiker niet meer als zodanig worden herkend (versteende samenstellingen).
Voorbeelden zijn elleboog, nachtegaal en paddestoel.
Er is ook een lijst met 'vermeende en [?] samenstellingen'. Het gaat om ongeveer honderd woorden. De volledige lijst staat in een volgende oefening.