Le saint patron des meuniers - De heilige patroon van de molenaars
   
   

Si vous avez la chance de visiter le Luizenmolen quand il moud du grain, vous remarquerez que le meunier remue continuellement la fraîche farine poudroyante. Pourquoi il fait cela? Il vous répondra du coin de l'oeil: "Pour chercher le pouce de saint Victor!".
Saint Victor de Marseille est en effet dans nos régions le patron des meuniers. Vers la fin du 3ème siècle il était officier romain à Marseille, où il fut soumis à plusieurs supplices parce qu'il refusa d'abjurer sa foi, et qu'au contraire, lors de son emprisonnement, il convertit à la foi chrétienne même ses geôliers Alexandre, Félicien et Longin. Il fut alors condamné à être broyé entre deux meules. Grande merveille: les meules se brisèrent, et finalement on dut le décapiter...
Rien d'étonnant dès lors que les meuniers l'aient choisi comme saint patron, en le représentant souvent avec, dans sa main, un petit moulin sur pivot, anachronisme amusant puisque celui-ci n'existait sûrement pas à son époque. Ne cherchez pas sa fête sur nos calendriers, qui ne le mentionnent pas. En effet il se fête le 21 juillet, jour de notre fête nationale!

Wanneer gij het geluk hebt de molen te bezoeken terwijl hij maalt, zult gij merken dat de molenaar voortdurend graait in het schuivend stuivend meel. Waarom hij dat doet? Hij zal u schalks antwoorden: "Om te zoeken naar de duim van Sint-Victor!". De heilige Victor van Marseille is in onze gewesten inderdaad de patroon der molenaars.
Op het einde van de 3de eeuw was hij Romeins officier in Marseille, waar hij heel wat martelingen moest ondergaan omdat hij weigerde zijn geloof af te zweren, en integendeel zelfs, wanneer hij werd gevangen genomen, zijn bewakers Alexander, Felicianus en Longinus tot het christelijk geloof bekeerde. Hij werd dan veroordeeld om verbrijzeld te worden tussen twee molenstenen. Wonder: de molenstenen braken en uiteindelijk heeft men hem moeten onthoofden... Het zal u dus niet verbazen dat de molenaars hem als patroon hebben gekozen, en dat hij dan ook meestal is afgebeeld met een windmolen in de hand, hoewel die in zijn tijd zeker nog niet bestond. Zoek zijn feestdag maar niet op in uw kalender, die vermeldt hem meestal niet. Immers zijn feestdag valt op 21 juli, dag van onze nationale feestdag!

Is het toeval? De pas gerestaureerde Sint-Pieter en Sint-Guidokerk aan het Dapperheidsplein te Anderlecht is een van de weinige kerken van ons land waar een glasraam prijkt van onze Sint-Victor met zijn staakmolen in de hand. Gij vindt hem in een groot glasraam "O.-L.-Vrouw met Kind en Heiligen" (ca 1877) aan de linkerkant (of noorderkant) van het koor.

Est-ce vraiment un hasard? Une des rares églises de notre pays qui possède un vitrail représentant notre saint Victor portant son moulin sur pivot est l'église fraîchement restaurée de Saints-Pierre et Guidon, à la Place de la Vaillance, ici à Anderlecht. Vous l'y trouverez dans une grande verrière, située à gauche (côté nord) dans le choeur: "La Vierge entourée de saints" (vers 1877).

Juste derrière l'église, se trouve le beau Vieux Béguinage.
Là aussi, dans la collection d'images pieuses exposées sous verre contre un des murs, vous trouverez notre saint Victor, représenté ici sur un magnifique canivet, bien que cette fois-ci sans petit moulin. Mais l'image met en scène l'épisode qui, d'après les récits de son martyre, précède tout juste son supplice entre les meules. Un ange de Dieu lui apparaît, la palme des martyrs déjà à la main, pour l'encourager à vaincre toutes ces épreuves et ces tortures et mériter par là vraiment son prénom de Victor (le martyre victorieux).

Juist achter die kerk, ligt het schilderachtige Oude Begijnhof. Wel, ook daar, tussen de verzameling devotieprentjes die achter glas tegen de muur zijn tentoongesteld, vindt gij eveneens onze Sint-Victor, dit keer weliswaar zonder molentje, maar afgebeeld op het moment dat, in het verhaal van zijn marteldood, juist aan zijn doorgang door de molenstenen voorafgaat. Een engel Gods toont hem reeds de palm der martelaren en komt hem aanmoedigen om al die beproevingen met succes te doorstaan en aldus zijn naam Victor (Zeger, Overwinnaar) werkelijk waardig te zijn.