Allocution de Mgr Suenens, Ste Gudule, 25/01/1962
L'allucution se fit partie en néerlandais ( le début), partie
en français (la suite).
Cliquez ici pour le début de l'allocution (en néerlandais).
"Un deuil commun et une commune tristesse pèsent aujourd'hui sur l'Eglise et sur
le pays: ceux qui sont tombés sous les balles des assassins de Kongolo étaient
à la fois fils de l'Eglise et enfants du pays. C'est pourquoi
l'Eglise et le pays s'unissent aujourd'hui dans une même prière. Missionnaires
européens ou chrétiens congolais, ils sont morts victimes innocentes de la haine, de
cette haine implacable que le démon a vouée au Christ et qu'il ne cesse de semer dans le
monde pour y combattre l'Eglise. Le massacre de Kongolo est un épisode de l'éternelle
lutte entre les puissances de l'enfer et l'amour divin, entre la haine satanique qui
détruit et la charité qui édifie, entre les ténèbres qui veulent envelopper le monde
pour l'asservir et la lumière qui l'éclaire pour le sauver, entre le démon qui cherche
à l'entraîner dans son propre malheur et Dieu qui veut le rendre participant de son
bonheur éternel. D'une part, ce sont dix neuf missionnaires qui ont obéi à l'appel du
Christ pour porter son amour à ceux qui l'ignoraient encore et des dizaines de chrétiens
dont la Grâce a fait des enfants de Dieu; d'autre part, c'est une horde aveuglée,
habilement stimulée et sournoisement menée par les suppôts du démon qui est, lui, à
la fois l'ennemi de l'Eglise et du pays. La force brutale a massacré l'innocence
désarmée. Missionnaires étrangers et chrétiens autochtones ont scellé ouvertement
dans leur sang répandu pour une même cause une fraternité que la Grâce avait déjà
invisiblement créée.
A l'annonce de ce massacre, Notre Saint Père le Pape verse des larmes, a-t-il dit; son
coeur est rempli de tristesse devant ce renouvellement du crime de Caïn, mais il ne
nourrit pas de haine, il ne veut connaître que charité et pardon. Nous ne serions pas
dignes d'être ses fils, dignes d'être les enfants de l'Eglise, si nous nourrissions
d'autres sentiments. Nous aussi, certes, nous avons le coeur rempli de tristesse car
jamais auparavant, au cours de l'évangélisation du Congo, une catastrophe de cette
ampleur ne s'était abattue sur l'Eglise, jamais un diocèse n'avait vu mourir en un seul
jour presque la moitié de ses missionnaires et un aussi grand nombre de ses fidèles.
Mais cependant, nous non plus nous ne nourrissons pas de haine, nous aussi nous voulons
continuer à aimer et à pardonner. "Aimez vos ennemis et priez pour ceux qui vous
persécutent" a dit Jésus (Mt 5,44); avec sa Grâce, nous serons fidèles à son
commandement d'amour. Si de malheureux égarés se déclarent nos ennemis, nous leur
répondons que nous nous refusons, nous, à voir en eux des ennemis, que nous les
considérons comme de pauvres égarés, victimes d'un aveuglement fatal, pour lesquels
nous implorons la miséricorde divine. Et sans doute, ce sont là les sentiments qui
animent au ciel les victimes que nous pleurons aujourd'hui. Ils seraient les premiers à
nous désavouer s'ils voyaient en nous un esprit de haine ou de vengeance.
"Bienheureux ceux qui meurent dans le Seigneur", dit l'Ecriture (Apoc.14,15).
Chrétiens et missionnaires de Kongolo sont morts dans le Seigneur, ils sont morts parce
qu'ils étaient chrétiens. Ils jouissent maintenant, nous en avons la ferme confiance, du
bonheur du ciel.
Mais nous ne pouvons nous empêcher de songer aussi à ceux qui restent sur la brèche et
que le danger continue de menacer. Notre première prière à nos martyrs est pour leur
demander de les protéger et de leur obtenir la force requise pour continuer leur
apostolat ou pour rester fidèles à la foi qu'ils ont embrassée. Mais Dieu se sert des
hommes dans l'exécution de ses desseins. Sa justice comme sa miséricorde passent au
travers d'institutions humaines. C'est à la justice humaine, gardienne du bien commun,
qu'il appartient de restaurer l'ordre public gravement violé; c'est à elle qu'il
appartient de veiller à la sécurité des citoyens, à elle qu'il appartient de laver le
pays de l'opprobre que le crime de Kongolo fait rejaillir sur lui aux yeux du monde.
Sereine et calme, soucieuse uniquement de l'ordre et du bien, elle accomplira ainsi, sans
esprit de vengeance, la mission que Dieu leur a confiée, pour aider les hommes dans leur
acheminement vers leurs destinées éternelles.
Nous nous inclinons devant les familles de victimes, devant leurs familles de la terre
et devant la famille spirituelle des missionnaires tombés dans l'accomplissement de
l'oeuvre divine entre toutes, de la conversion des âmes. Leur douleur est immense. Nous
la comprenons, nous y participons. Par deux fois en un demi-siècle, la congrégation des
Pères du Saint-Esprit a vu ses missionnaires d'Afrique Noire mourir tragiquement par
dizaines en un même jour. Les desseins de Dieu sont impénétrables mais nous savons que
tout contribue au bien de ceux qui l'aiment. Malgré la trop légitime douleur qu'ils
provoquent, le naufrage de 1920 et le massacre de Kongolo compteront éternellement parmi
les gloires de la Congrégation du Saint Esprit.
Nous nous tournons également vers les familles de la terre, vers les parents éplorés,
les frères et soeurs, les orphelins. Nous nous associons intimement à leur peine mais
nous leur répétons avec Saint Paul: "Ne pleurez pas comme ceux qui n'ont pas
d'espérance". Ceux que vous avez aimé, ou plutôt ceux que vous aimez, ne sont pas
morts, ils ont commencé à vivre de la vraie vie. Du haut du Ciel ils vous voient, ils
vous soutiennent; au Ciel, ils vous attendent.
Que Dieu qui se fait appeler dans l'Ecriture 'le Dieu de toute consolation" (2
Cor.1,3) vous aide dans la pénible épreuve qu'il n'a permise que pour des desseins
d'amour. Nous le prions aussi pour le diocèse éprouvé de Kongolo et pour son chef
spirituel, afin que pour tous l'épreuve s'épanouisse en fruits de sanctification.
De tous temps, le sang des martyrs fut une semence de chrétiens. L'Eglise est née dans
le sang, dans le sang divin qui a coulé au Calvaire; elle a grandi dans le sang de la
persécution des premiers chrétiens; elle se fortifiera encore aujourd'hui dans le sang
que ses fils ont généreusement donné pour elle. "Il est nécessaire qu'il y ait
des scandales dans le monde, dit Jésus, mais malheur à l'homme par qui le scandale est
donné" (Mt 18). Nous dirons de même: il est nécessaire qu'il y ait des
persécutions dans l'Eglise, mais, hélas, malheur à ceux par qui ces persécutions sont
déchaînées. L'Eglise est forte des promesses du Christ. L'enfer ne prévaudra pas
contre elle. Le sacrifice de nos frères de Kongolo participera à la fécondité du
sacrifice du Calvaire: puisse l'un de ses premiers effets être de ramener leurs bourreaux
au Christ."
De dag waarop wij elkaar een zalig en gelukkig nieuwjaar hebben gewenst, was ook de dag
waarop uw kinderen en onze broeders, in de bloei van hun leven, van het leven werden
beroofd.
Bij deze gruwelijke dood van negentien missionarissen denken wij in de eerste plaats aan
de arme moeders die dat lichaam in hun schoot hebben gevormd en gekoesterd, aan het gezin
waarin zij opgroeiden, aan vader en moeder die hun al hun zorg en al hun werk hebben
gewijd en nog de moed hebben gehad hun kind helemaal weg te schenken aan minder bedeelden.
Dag en nacht staat zijn beeld thans voor uw ogen: die jeugdige gestalte, die sterke
handen, dat blijde gelaat... Nu zit gij daar met uw handen in uw schoot, en weent om wat
men uw kind heeft aangedaan. Zoals de Moeder van alle mensen eens stond onder het kruis en
weende om wat men haar kind - onschuldig onder allen - had aangedaan.
Vaders, Moeders, naar uw voorbeeld hadden deze missionarissen alles leren geven, de
krachten van hun lichaam, de gaven van hun hart, en vooral het Leven van God dat zij als
priester in zich droegen. Meer dan vijftig jaar reeds had de Congregatie aan deze missie
alles gegeven wat zij kon. Met diep leedwezen denken we thans aan onze zwarte christen
broeders die op één dag al hun priesters hebben verloren en nu zijn als schapen zonder
herder.
En wat zullen we zeggen over de slachtoffers ? Zij hebben hun leven gegeven voor hun
schapen: het waren echte priesters, goede priesters, priesters van de Heilige Geest. De
Geest die Geest van Liefde is heeft hen er toe gedreven een bewijs van liefde te geven
zoals er geen groter is: "niemand heeft grotere liefde dan wie zijn leven geeft voor
zijn broeders".
Noch geld, noch eigen belang had hen er toe gebracht eigen land te verlaten om onder dat
volk te gaan wonen; noch vrees, noch dreiging heeft hen er toe bewogen de post die hen was
toevertrouwd in de steek te laten. Reeds vraagt men: zijn ze voor hun geloof gestorven ?
IJdele vraag voor wie weet dat zij uit liefde zijn gestorven en uit haat zijn vermoord.
"Nu zult gij zien hoe wij uw PRIESTERS vermoorden" moesten hun leerlingen horen,
en toen zij het gezien hadden werden ook zij bespot en beledigd en men poogde hen aan hun
roeping te doen verzaken. "Morgen zal het uw beurt zij !" Ja, morgen zal het hun
beurt zijn, want leerlingen van zulke meesters zijn klaar om dezelfde weg op te gaan.
Een grote vreugde vervult ons bij de gedachte aan degenen die geroepen werden hun bloed te
vergieten voor hun kudde. Hun leven en lijden zijn voor heel de mensheid een bron van
diepe blijdschap. Wij zijn fier op hen: de beste onzer broeders doen ons de golf van haat
vergeten die sinds meer dan een jaar het zwarte land overspoelt, en hun getuigenis is als
een licht in de nacht. Heeft niet, vanaf hun jeugd, onze Moeder de Heilige Kerk steeds het
meest gebloeid wanneer zij het meest gebloed heeft ? Met de Kerkvaders geloven wij dat het
bloed van martelaren het zaad zal zijn van nieuwe christenen.
Wij weten en geloven het: al degenen die gestorven zijn voor de goede zaak in het land
onzer zorgen: soldaten, kolonialen en ook de zwarte broeders die samen gevallen zijn
tussen de blanke priesters: "zij allen die met tranen en bloed die zware velden
hebben bevrucht, zullen met vreugde de schoven dragen van de oogst".
Laten wij in hun christelijke vreugde delen, en niet wenen als zij die geen Hoop hebben.
Anderen mogen zoeken naar de schuldigen en vergelding eisen voor de haat, wij willen
vergeven aan al onze schuldenaren en het kwade met het goede overwinnen.
Zij die op hen vuurden hebben gemeend hen te doden, maar ziet: meer dan ooit leven zij.
Tot hen roepen wij het laatste woord dat zij vóór hun dood hun eigen leerlingen
toeriepen: Bidt voor ons. Martelaren van Kongolo, bidt voor Kongo !
(Hier begon het franstalig deel van de toespraak)
Wij zijn hier bijeen om hulde te brengen aan en te bidden voor hen die op het veld van
eer als slachtoffer gevallen zijn van hun toewijding en van hun apostolaat.
Uit hun laatste brieven, waaronder er sommige eerst na hun dood ter bestemming kwamen,
spreekt de angst tegenover hetgeen ze onder hun ogen zagen gebeuren, maar ook de
vastberadenheid om spijts alles op hun post te blijven. Hun moed en hun heldhaftigheid
heeft hun het leven gekost. Degenen die in dat Afrikaanse gebied, waar wij met zovele
banden aan gehecht blijven, voor orde en rust verantwoordelijk zijn, hebben de plicht
alles in het werk te stellen om dergelijke misdaden in de toekomst onmogelijk te maken.
Ons komt het toe aan de familieleden en aan de Kongregatie van de Heilige Geest te
betuigen hoe diep gans het land met hen meevoelt.
Voor hem die geen geloof heeft is het lijden een duistere sterrenloze nacht. Voor hem die
gelooft dat dit leven een voorbereiding is voor een ander leven, wordt het een inleiding
en een begin van het heerlijke dat ons te wachten staat. Dan gaat er in de nacht een licht
aan het schitteren, dan mondt dat pijnlijk te doorworstelen lijden uit in de volle klaarte
en in de warmte die ons wacht na het graf.
Op het oogenblik van scheiden voelt een mensenhart het zo goed aan dat de liefde die de
leden in een gezin verenigd heeft, een werkelijkheid is die verder rijkt dan deze wereld,
dat echte liefde niet sterven kan, omdat ze van God komt, en God, die sterft niet. Voor
een mensenhart spreekt het vanzelf: de doden leven meer dan ooit, ze zijn vast bij ons, ze
hebben met ons nog inniger omgang in die onzichtbare en toch werkelijke wereld die ons
omgeeft.
Wij mensen die leven in de eeuw der techniek, wij beseffen des te duidelijker dat er vlak
bij ons een onzichtbare werkelijkheid bestaat, ook op louter stoffelijk gebied. Om ons van
dat werkelijke rondom ons te overtuigen hebben we maar enkel de knop van ons radio- of
televisietoestel om te draaien. Dat is evengoed waar voor die onzichtbare, geestelijke
werkelijkheid: wij moeten alleen maar onze ziel openstellen, in het geloof, om die
onzichtbare golven op te vangen, om dat rijk van de onuitsprekelijke Liefde binnen te
treden. Geen mensenoog heeft het gezien, geen oor heeft het gehoord, het overtreft de
hoogste verwachting die een mensenhart ooit heeft kunnen koesteren, wat ons te wachten
staat in het rijk van innige liefde en vreugde, dat God voorbestemd heeft voor degene die
Hem bemint.
Maar het geloof leidt ons nog verder: nog dieper dringt het door in dat mysterie van het
lijden: het wordt ons duidelijk dat het lijden geen heimelijke vijand is, geen
spookachtige duisternis, wel een pijnlijke maar tegelijk hoopvolle werkelijkheid, iets als
het baren van een mensenleven, het is een werkelijkheid met rijke beloften van verlossing.
Het lijden krijgt een nieuw uitzicht zodra het voor ons wat anders wordt dan een naamloos
iets, en wij er doorheen God aan het werk zien, in ons en in de wereld, om grote dingen
tot stand te brengen. Het geloof doet ons de levende Liefde zien van God die er tenslotte
steeds schuilt achter het
menselijk leed.
Het is niet zonder reden, Eerwaarde Paters van de Kongregatie van de Heilige Geest, dat
Onze-Lieve-Vrouw van Goede Hoop de patrones is van uw kollege te Gentinnes en dat boven de
ingangspoort van dit Huis de leuze gebeiteld staat: "Spe gaudentes", Vreugdevol
door de hoop.
De huidige beproeving houdt inderdaad grote verwachtingen in voor diezelfde Kongo waarvan
uw konfraters zo hartstochtelijk hielden. Wij weten dat de stervende graankorrel de oogst
van morgen belooft. Hoopvol ziet gij de toekomst tegemoet. Een soortgelijke rouw heeft uw
dappere Kongregatie getroffen toen, in 1918, in volle zee de 'Afrika' zonk, de paketboot
die twintig missionarissen van de Heilige Geest naar Dakar moest brengen. In uw annalen
staat er opgetekend dat de jonge telegrafist die de droeve tijding naar Parijs moest
overseinen zich spontaan als een van hun plaatsvervangers kwam aanmelden. Zulke
edelmoedigheid zullen wij morgen weer ondervinden, daar twijfel ik niet aan: onze
hedendaagse jeugd zal gehoor geven aan de roepstem van de heldhaftigheid, ze zal de
onmisbare nieuwe krachten naar het missiefront sturen en de onafgewerkte taak voortzetten.
Mijn beste dank, duurbare ouders en beste missionarissen, voor het edelmoedige offer dat
gij voor het land en voor de Kerk gebracht hebt. Ik nodig U uit om, samen met al de
aanwezigen, U met mij te verenigen aan de voet van dit altaar en dit heilig Misoffer op te
dragen voor de zielerust van hen die U dierbaar zijn. Moge de Goddelijke Barmhartigheid
zich ontfermen over diegenen die hen tot slachtoffer van hun toewijding maakten en moge
hun offer voor onze broeders van Afrika het uur bespoedigen van een broederlijke
verstandhouding en van een duurzame godsdienstige en sociale vrede.
Amen.
+ L.J.Suenens,
Aartsbisschop van Mechelen.
Retour au début de la page
<==vers le début du site
<== retour
Monseigneur,