WAT IS KALLIGRAFIE?

Onze hedendaagse westerse alfabetten zijn de resultaten van een ontwikkeling van een zesduizend jaar die begint met in klei gedrukte of in steen gesneden pictogrammen, en verder gaat met het spijkerschrift, en later het Ionisch schrift dat de Grieken tegen 403 voor Christus hadden ontwikkeld, en door de Romeinen werd overgenomen en aangepast. Dit resulteerde in de 'Capitalis Monumentalis' : grote en zeer nauwkeurig geproportioneerde kapitalen (hoofdletters, want kleine letters bestonden nog niet). Deze kapitalen, ook wel 'Romeinse Kapitalen' genoemd, vinden we terug in de marmerplaat aan de voet van de zuil van Trajanus in Rome (omstreeks 114 na Christus). Ze zijn belangrijk als referentiekader, omdat zich uit dit schrift in de volgende tweeduizend jaren tientallen varianten en nieuwe schriftsoorten ontwikkelden.

Afbeelding van Romeinse Kapitalen aan de Zuil van Trajanus in Rome
Detail van het Vespasiaanse Psalter van de abdij van St.-Augustinus in Canterbury Detail van een oude tekst in de Karolingische minuskel
Romeinse Kapitaal
Unciaal
Karolingische Minuskel
Detail van een tekst van omstreeks 1400 in Textura
Detail van een oude tekst in Humanistisch Cursief
Detail van een oude tekst in Anglaise of Zwelschrift
Gotische Tectura
Humanistisch Cursief
Anglaise of Zwelschrift

De benaming 'kalligrafie' komt van het Griekse 'kallos' (schoon) en 'graphein' (schrijven) en heeft eeuwenlang synoniem gestaan voor de kunst van het schoonschrijven, een ambachtelijke vaardigheid of vakbekwaamheid op gebied van schrijftechnieken, schrijfmaterialen, de kennis van basisstructuren en diverse letterschriftstijlen. Vandaag is kalligrafie echter meer dan enkel schoonschrijven. Meer daarover in de rubriek 'Kalligrafie Vandaag' .
Duizend jaar lang was het schrift monnikenwerk. Elk klooster en abdij had haar scriptorium waar monniken handschriften kopieerden, verluchten en bonden. Het schrijfinstrument was een ganzeveer die zo gesneden werd dat het schrijfuiteinde een bepaalde breedte had. Een lijn die dan naar links beneden getrokken werd was dan dun, en een lijn naar rechts beneden getrokken was dan dik. Elke geschreven letter had dan de voor kalligrafie zo typerende overgangen van dikke en dunne lijnen. Voor het schrijven van het zwelschrift werd een ganzeveer gebruikt met een scherpe schrijfpunt, en de verschillen en overgangen in lijndikten werden bekomen door meer of minder druk op de schrijfpunt uit te oefenen.

Schrijven met de ganzeveer
Schrijven met de brede metalen pen
Schrijven met de spitse metalen pen
Ganzeveer
Brede metalen pen
Spitse metalen pen

Nadat Gutenberg zijn drukpers had uitgevonden, kregen steeds meer mensen toegang tot de geschreven wereld, en bleef de 'band met de veer' onontbeerlijk om gedachten op papier te zetten, en werden brieven, notariële acten, literatuur en boekhouding nog tot in de 20e eeuw met de hand geschreven.
Omstreeks 1830 werden in Engeland de eerste metalen pennen op industriële basis geproduceerd, en in de 20e eeuw werden de schrijfinstrumenten steeds beter en precieser.

Terug naar vorige pagina ! Verder naar volgende pagina !


 

 

 

 

 

 

 

 

Top van deze pagina

 

 

 

 

 

 

 

 

Top van deze pagina

 

 

 

 

 

 

 

 

Top van deze pagina

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top van deze pagina

 

 

 

 




Naar 'Home'
naar 'Wat is kalligrafie'
Naar 'Kalligrafie vandaag'
Naar 'Toepassingen'
Naar 'Werkstukken'
Naar 'Info, Contact, Links'
Naar 'Basiscursus Humanistisch Cursief'
Vragen in verband met kalligrafie? Suggesties in verband met deze site? Contacteer mij via e-mail

 

Andreas kalligrafeert (tekening van Frank Ivo, waarvoor dank!)

                 K A L L I G R A F I E  A N D R E A S