De mens in het industrieel milieu

Migratie naar de USA en het Bracero-akkoord
In Centraal-Mexico liggen duizenden stadjes die tussen de herfst en de zomer er stil en verlaten bijliggen. De meeste mannen zijn naar de VS getrokken om aan de andere kant van de grens te gaan werken in de landbouw. De vrouwen en kinderen blijven achter. De meeste mannen hebben nog de bedoeling om terug te komen na de oogstperiode. Maar na verloop van tijd hebben deze mannen hun familie over laten komen en hebben zich blijvend in de VS gevestigd.
Mexico en de VS kennen een lange gemeenschappelijke migratiegeschiedenis. In 1848 lijfden de VS de staat Texas in nadat ze van Mexico de oorlog gewonnen hadden. De Mexicanen die hier woonden ("Hispanics of Latino's"), kregen ineens onvrijwillig het Amerikaanse staatsburgerschap opgedrongen en werden vreemdelingen in hun eigen land. In 1880 kwamen er veel Mexicaanse migranten naar de VS. Daar had men veel goedkope arbeidskrachten nodig voor de aanleg van spoorlijnen.
Gedurende WO I waren veel Amerikaanse soldaten aan het vechten in Europa. De Mexicaanse arbeidskrachten waren samen met de Amerikaanse vrouwen onmisbaar om de economie draaiende te houden. Tussen de twee wereldoorlogen in werd de migratie teruggeschroefd. De VS hadden te lijden onder de wereldcrisis van de jaren dertig. Pas in WO II werd er weer beroep gedaan op de Mexicaanse arbeidskrachten. De Amerikaanse overheid startte met het zogenaamde Bracero-programma. Amerikaanse tussenhandelaren mochten officieel arbeidskrachten verhuren aan grote Amerikaanse landbouwbedrijven. Een minimumloon en het transpot werden verzekerd. De Mexicanen waren onmisbaar bij het oogsten van het ‘food to win the war’. Eind jaren vijftig waren er 40.000 seizoenarbeiders in het kaden van het Bracero-programma werkzaam in de VS. Het programma werd beëindigd in 1964. In totaal zijn er 4.6 miljoen Mexicanen in de VS als seizoenarbeider ingezet.
Verschillende factoren zijn de oorzaak van dat er de laatste decennia een geweldige legale en illegale migratie is ontstaan van Mexicanen naar de Verenigde Staten.

1. De Mexicaanse economie is de laatste tientallen jaren aan veel schommelingen onderhevig.
2. De peso heeft een snelle devaluatie.
3. De Mexicaanse overheid heeft de subsidies op de landbouwproducten teruggedraaid.
4. Hierdoor is er voor veel mensen op het platteland een uitzichtloze situatie ontstaan.
5. De bevolking van Mexico in de twintigste eeuw is gegroeid: van 17 miljoen in 1900 tot ruim 124.574.795 (2017).

Om grip te krijgen op de (illegale) Mexicaanse migratie vaardigde de overheid van de VS in 1986 een wet uit. Er vond een legalisering plaats van alle illegalen die konden aantonen dat ze sinds 1982 in de VS woonden. Meer dan twee miljoen Mexicanen maakten hier gebruik van.

grensmexicousa.jpgTegenwoordig is het belangrijkste twistpunt tussen Mexico en de USA de immigratie. Veel arme Mexicanen willen hun geluk beproeven in de Verenigde Staten, terwijl de Verenigde Staten de instroom van immigranten zoveel mogelijk wil beperken. In de jaren '90 is er in de stedelijke gebieden aan de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten een barrière gebouwd, die in 2006 verder is uitgebreid. Er worden enkele honderdduizenden Mexicanen per jaar gearresteerd door de Amerikaanse grenspolitie, en ook worden er meldingen gemaakt van illegale migranten die de oversteek door de woestijn niet overleven. Naar aanleiding van de oorlog tegen het terrorisme is de Amerikaanse grenscontrole strenger geworden. Er worden vaak vingerafdrukken afgenomen, wat veel kwaad bloed zet in Mexico. Een ander heikel punt is de uitlevering van gevangenen. Mexico weigert wegens het handhaven van de doodstraf in de Verenigde Staten vaak criminelen uit te leveren aan dat land, wat vooral in het verleden vaak voor wrijving heeft gezorgd en ertoe leidde dat Mexico een toevluchtsoord werd voor Amerikaanse criminelen. De laatste jaren is de samenwerking op het gebied van de criminaliteitsbestrijding echter aanzienlijk verbeterd. Verder zijn veel Mexicaanse immigranten in de VS het slachtoffer van discriminatie of racisme; andersom ervaren veel Amerikanen dan weer een sterk anti-Amerikanisme in Mexico.
De grens tussen Mexico en de Verenigde Staten loopt van de Grote Oceaan tot de Golf van Mexico en heeft een lengte van 3326 kilometer. De grens begint aan de kust van de Grote Oceaan tussen San Diego (Californië) en Tijuana (Neder-Californië). Vanaf daar loopt de grens in meestal rechte stukken oostwaarts, tot hij tussen Ciudad Juárez en El Paso de Rio Grande/Río Bravo tegenkomt die de grens volgt tot de monding nabij Brownsville en Matamoros. Het is de meest gepasseerde grens van de wereld. Per jaar passeren 350 miljoen mensen (legaal) de grens. President Donald Trump wil zo snel mogelijk een muur bouwen op de grens tussen de Verenigde Staten en Mexico. Hij heeft zijn handtekening gezet onder een document waarmee de bouw van start kan gaan. Elk jaar proberen veel Mexicanen illegaal de grens over te steken naar de Verenigde Staten, op zoek naar een beter leven. De nieuwe president wil dit tegengaan door een grote muur te bouwen. Hij hoopt dat er op deze manier minder mensen stiekem het land binnenkomen.

Aan de andere kant beschuldigt de Amerikaanse regering Mexico ervan niet genoeg te doen tegen drugssmokkel en illegale immigratie, waar de zuidwestelijke Amerikaanse staten veel overlast van ondervinden. Verder heeft de Amerikaanse regering in het verleden regelmatig kritiek geuit op de mensenrechtenomstandigheden en het gebrek aan democratie in Mexico.

Overigens is de relatie tussen de Mexicaanse en Amerikaanse regeringen op wat incidenten na over het algemeen goed te noemen. Beide landen werken op tal van punten samen en maken samen met Canada deel uit van de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsorganisatie. Andere organisaties waar zowel Mexico als de VS deel van uitmaken zijn de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en de Organisatie van Amerikaanse Staten.


Maquiladoras in Mexico (tekst 1)
In 1965 startte de Mexicaanse overheid een beleid dat erop was gericht om buitenlandse ondernemingen aan te trekken in het grensgebied met de Verenigde Staten. Deze Maquiladoras zijn meestal assemblagebedrijven, die halffabrikaten importeren en eindproducten exporteren. Voorbeelden zijn: monteren van auto’s, televisies, mixers en cd-spelers. De vestiging van de Amerikaanse bedrijven in het grensgebeid betekende werk voor Mexicanen en bracht de migratie van Centraal-Mexico op gang. Toen in 1967 Mexico werd opgenomen in de NAFTA waren er geen handelsbelemmeringen meer tussen de VS en Mexico. Aanvankelijk vestigde de Maquiladoras zich in het grensgebied. De steden daar trokken veel bedrijven aan. Langzamerhand is een verschuiving landinwaarts op gang gekomen. Hier zijn de lonen nog lager en staan mensen te springen om een baantje. Door de opname van Mexico in de Nafta is er meer werk in de Maquiladoras ontstaan. Het gevolg van de vestiging van de Maquiladoras was een geweldige trek naar de grensstreek. In 1960 woonden daar vier miljoen Mexicanen, ondertussen zijn dat er dertien. De eerste migranten waren vooral afkomstig uit Ciudad de México en het noorden van Centraal-Mexico. Maar nu komen de migranten ook uit andere delen van het land. De belangrijkste vertrekgebieden vormen momenteel de droge landbouwgebieden van Midden-Mexico. De mensen verhuizen uit de plattelandsgebieden vaak eerst naar een naburige stad en maken van daaruit de sprong naar de Maquiladoras. Het leeglopen van deze streken heeft enorme gevolgen;

1. Het verlies van arbeidskrachten voor de landbouw.
2. De vrouwen en oudere mannen die achterblijven om het werk te doen, kunnen dit vaak niet aan.
3. Men wordt afhankelijker van het geld dat de vertrekkers naar huis sturen.
4. Ze zijn afhankelijk geworden van internationale economische krachten.
5. Het geld dat ontvangen wordt, wordt niet goed geïnvesteerd in de lokale economie.
6. Het geld wordt gebruikt voor het verhogen van de eigen levensstandaard.
7. Men koopt er nieuwe kleding en voedsel van en pas na jaren een nieuwe ploeg.
8. De migranten die terugkomen kunnen hun werkervaring niet toepassen in hun eigen dorp.
9. De migranten in contact geweest met een stedelijke westerse cultuur brengen andere waarden.


Maquiladoras in Mexico (tekst 2)
Aanvankelijk was de industriële sector in het grensgebied bescheiden en hoofdzakelijk gericht op de verwerking van (agrarische en minerale) grondstoffen. Dat veranderde met de komst van de maquiladoras, die vanaf de jaren zeventig neerstreken in en om de grote grenssteden. De Mexicaanse regering versoepelde de regels om steeds grotere delen van het land te laten ‘profiteren’ van de komst van de assemblagebedrijvigheid. Toen Mexico in 1994 werd opgenomen in de NAFTA (North American Free Trade Agreement,) barstte de groei van de assemblagebedrijven pas écht los. De werkgelegenheid in de maquiladoras liep op van zo’n 500.000 arbeidsplaatsen naar bijna 1,5 miljoen in 2004! Veel nieuwe assemblagebedrijven ‘schoven op’ naar het Mexicaanse binnenland, maar de grensregio bleef het centrum van de maquiladoras. Eind 2006 was het grensgebied nog altijd goed voor 80 procent van alle banen in de Mexicaanse maquiladoras. Er vond wel een opmerkelijke herstructurering plaats. De maquiladoras in de grenssteden gingen zich min of meer toeleggen op hoogwaardiger producten, terwijl de productie van laagwaardiger goederen naar het binnenland vertrok, waar de loonkosten lager waren en de arbeidsmarkt minder gespannen.
Daarbij verschoof de productie langzamerhand van losse componenten naar eindproducten (bijvoorbeeld van televisieonderdelen naar complete televisies, en van auto-onderdelen naar auto’s). De bedrijven werden groter en de productie omvangrijker. Met deze schaalvergroting vestigden zich ook buitenlandse toeleveranciers in de regio. De invoer van onderdelen uit het buitenland die in Mexico werden geassembleerd, veranderde in de productie van onderdelen in maquiladoras van buitenlandse toeleveranciers, ten behoeve van eindassemblage in Mexico, eveneens in maquiladoras. Er ontstonden hier en daar zelfs gespecialiseerde productieclusters, bijvoorbeeld van de auto-industrie in Saltillo, de televisieproductie in Tijuana en de confectieindustrie rondom Torreón.
Hoe hoogwaardig, geautomatiseerd en gerobotiseerd de productieprocessen inmiddels ook zijn, het gaat om grootschalige, gestandaardiseerde massaproductie, waarbij de buitenlandse ondernemingen vaak zeer ingewikkelde toeleveringsnetwerken met elkaar onderhouden. Lange tijd waren Mexicaanse industrieën daar slechts marginaal bij betrokken. Maar ook dat is aan het veranderen. Mexicaanse producenten worden niet alleen ingeschakeld bij outsourcing (vooral van laagwaardige producten); dankzij de soepelere wetgeving kunnen Mexicaanse bedrijven nu ook makkelijker op de assemblagemarkt opereren en exporteren.

Twin Plants
Aanvankelijk leek het erop dat de maquiladoras in het Mexicaanse grensgebied kansen zouden bieden voor onderdelenproductie in de VS-grenssteden. In de jaren zestig en zeventig werd dan ook hoopvol gesproken van een Twin-Plant-structuur, met op elkaar betrokken industrieën aan beide kanten van de grens. Maar daarvan kwam weinig terecht. De buitenlandse ondernemingen die maquiladoras in Mexico stichtten, hadden immers al (beproefde) toeleveranciers van elders. Het was voor hen veel gemakkelijker de onderdelen per truck of trein aan te voeren. Nog veel later, toen de schaal van de productie geweldig toenam, kwamen de toeleveranciers zélf naar Mexico en profiteerden ook zij van de lage Mexicaanse loonkosten, enzovoorts.
Toch heeft het Mexicaanse maquiladora-complex de Amerikaanse grenssteden geen windeieren gelegd. In eerste instantie bij de afwikkeling van de goederenstromen naar en uit Mexico: de Amerikaanse grenssteden waren vaak al logistieke knooppunten van de handel in landbouwproducten. Het bleek niet moeilijk te zijn de logistieke dienstverlening uit te breiden naar industrieproducten.
Met de maquiladoras groeide ook de behoefte aan andere dienstverleners, zoals banken, accountants, verzekeringen en onderhoudservices. De maquiladoraondernemingen wendden zich daarbij wederom tot bestaande relaties. Zo kwamen de grote banken naar het Amerikaanse grensgebied om zakelijke klanten aan Mexicaanse zijde te bedienen, op de voet gevolgd door accountants, advocaten en dienstverleners. Aan Amerikaanse zijde ontwikkelde zich een fors en hoogwaardig, op de maquiladoras gericht dienstencluster. Aan de ‘onderkant’ van de piramide (schoonmaak, bewaking, catering) werden steeds vaker lokale Mexicaanse bedrijven ingeschakeld.
Anno 2007 lijkt de maquiladora-boom voorbij. De vestiging van nieuwe buitenlandse maquiladoras stagneert, terwijl een flink aantal bedrijven Mexico verliet. Het nóg goedkopere China oefent een grote aantrekkingskracht uit. Inmiddels lijkt de situatie gestabiliseerd op een niveau van ongeveer 1,2 miljoen arbeidsplaatsen. De laagwaardige industrieën zijn uit het grensgebied vertrokken – of richten zich op een toekomstig vertrek – naar goedkopere delen van Mexico of naar het buitenland. Maar talloze hoogwaardiger assemblagebedrijven voor de export werken onverdroten door.

Logistiek
De groeiende handel met Mexico – aanvankelijk vooral van landbouw-, later van industrieproducten – leidde tot een sterke toename van de goederen- en verkeersstromen. De verbindingen tussen het (noord-)oosten van de VS en het Mexicaans-Amerikaanse grensgebied groeiden uit tot belangrijke Highway Trade Corridors. Verder ontwikkelden zich drukke transportassen tussen (Midden-)Californië en Baja California / Sonora. De maquiladoras in Mexico speelden daarbij opnieuw een cruciale rol: aan het begin van de 21ste eeuw waren de assemblagebedrijven goed voor zo’n 40-50 procent van het totale grensoverschrijdende goederenvervoer, over de weg én het spoor.
Het goederentransport over de weg van en naar Mexico was lange tijd onderworpen aan ingewikkelde regelingen, vooral om concurrentie op de vervoersmarkt tegen te gaan. Amerikaanse trucks mochten Mexico niet in en voor Mexicaanse trucks gold hetzelfde in de VS. Het goederenvervoer in de paar kilometers van het directe grensgebied was geregeld via het Draya ge System. Bij de grens werd de lading afgekoppeld van de VS-truck, door een erkende vervoerder over de grens gebracht, om daarna aan een Mexicaanse truck gekoppeld te worden. Op de terugweg ging het andersom. De controles waren streng, de in- en uitklaring kostte veel tijd en de dagelijkse files van wachtende trucks waren ongelofelijk lang. De feitelijke liberalisering van de vervoersmarkt, die in NAFTA expliciet was voorzien, heeft buitengewoon veel strijd gekost. Vooral de Amerikaanse chauffeurs – verenigd in machtige vakbonden – waren fel gekant tegen de komst van ‘de Mexicanen’ op de vervoersmarkt in de VS. Nu is er dan eindelijk een politiek akkoord bereikt, waarbij 100 transportbedrijven uit de VS én 100 uit Mexico het recht krijgen op elkaars grondgebied te opereren. Afgelopen september vonden de eerste demonstratieritten plaats.
Het goederenvervoer per spoor leek in de 20ste eeuw uit de grensregio te gaan verdwijnen. Na tal van faillissementen en/of overnames, bleven op de Amerikaanse markt nog slechts enkele grote spoorwegmaatschappijen over. Zij boekten onder andere succes met het zogenoemde intermodale railtransport – vrachttreinen die het bulk- en containervervoer tussen de zeehavens van de west- en oostkust van de VS verzorgen. Dit concept werd (in aangepaste vorm) ook toegepast in het goederenvervoer per trein naar en van de maquiladoras. Vooral het railvervoer tussen de grensregio en het noordoosten van de VS is flink toegenomen, óók door het gebruik van gestapelde containertreinen (double stacked trains). De schaalvergroting van de maquiladoraproductie draagt hier uiteraard aan bij. Geassembleerde auto’s, maar ook motoren, elektrische garagedeuren en koelkasten worden steeds vaker vanaf de maquiladoras per trein naar een overslagpunt in de zuidelijke VS vervoerd, of zelfs direct naar het noordoosten.


fig30.jpg

Chihuahua

fig31.jpg

Deel van Mexico: Chihuahua
Ontstaan in: 1824
Oppervlakte: 244.938 km²
Inwoners: 4,797 miljoen (2010)

Chihuahua is een staat in het noorden van Mexico. Met een oppervlakte van 244.938 km² is het de grootste staat van Mexico. De staat grenst aan Sonora en Sinaloa in het westen, aan Durango in het zuiden en aan Coahuila in het oosten. Ten noorden grenst de staat aan de Verenigde Staten, een deel van die grens wordt gevormd door de Río Bravo. De hoofdstad van Chihuahua is Chihuahua (stad). Andere steden zijn Ciudad Juárez, de grootste stad van Chihuahua, Ojinaga en Parral. De staat heeft bijna 5 miljoen inwoners.

Ciudad Juárez is de grootste stad in de deelstaat Chihuahua in het noorden van Mexico. De stad ligt aan de Río Bravo, tegenover de Amerikaanse stad El Paso. Het is de hoofdplaats van de gemeente Juárez.


Vrouwen

fig33.jpg fig32.jpg

Zeventig procent van de arbeiders in de Maquiladoras bestaat uit vrouwen, een groot aantal van hen is alleenstaande moeder tussen de 16 en 24 jaar. De arbeidsomstandigheden zijn schrikbarend. Vanaf het moment dat de vrouwen komen solliciteren worden ze geconfronteerd met de aantasting van hun rechten. In de meeste maquiladoras wordt hun verplicht een zwangerschapstest afgenomen. In een groot aantal maquiladoras worden de vrouwen verplicht de anticonceptie-pil te nemen, of worden anticonceptie-injecties toegediend, bovendien wordt de zwangerschapstest iedere drie maanden herhaald. Door deze maatregelen wordt hun het recht op moederschap ontnomen: wanneer ze zwanger zijn, worden ze ontslagen. De mooiste meiden worden verplicht aanwezig te zijn bij `zakendiners', bv. wanneer er buitenlandse gasten zijn. Op vele manieren wordt hun (seksuele) integriteit geschonden. Een ander probleem is de gezondheid: de lonen van gemiddeld 3,35 euro per werkdag (jaarloon € 840-893) (1 euro = 23,05 pesos) zijn in het geheel niet toereikend om een gezin te onderhouden. Ondervoeding komt op grote schaal voor. De vrouwen kiezen vaak zelf voor de nachtdienst, zodat ze overdag voor de kinderen kunnen zorgen. Een normale werkdag bestaat overigens uit 12 tot 14 uur, het werkritme is hoog en het werk is erg monotoon. Extra uren worden niet betaald. Op het werk komen veel vrouwen in aanraking met giftige stoffen, veiligheidsvoorschriften zijn niet in het Spaans verkrijgbaar en beschermende kleding krijgt men niet.


Milieu

fig34.jpg

In de woonsteden rondom de Maquiladoras is de situatie niet veel beter. Men schat dat de ruim 3000 Maquiladoras jaarlijks goed zijn voor 20 miljoen ton chemisch afval, en nog eens 100 miljoen ton ligt niet adequaat opgeslagen. Enkele voorbeelden:

- In de woonwijk `Cañón del Padre', in Tijuana zijn de lucht, het water en de grond ernstig vervuild, hetgeen een ernstige bedreiging vormt voor de gezondheid van duizende personen.

- In `Chilpancingo' veroorzaakte de vervuiling verschillende huidziektes, de 250 waterputten die er zijn, zijn ernstig vervuild.

- In Mexicali vinden massaal vervuiling en ongelukken plaats, hetgeen de massale vlucht van de bewoners veroorzaakte.

- Een brand in de maquiladora Química Orgánica was de oorzaak van het ontsnappen van giftige gassen; 10.000 mensen uit de woonwijken El Polvorín, González Ortega, Cóndor, Casas Eternas en Villa Verde sloegen op de vlucht.

Al deze omstandigheden -ondervoeding, ongezonde woon- en werkomstandigheden - zijn de oorzaak van een sterk achteruitgaande fysieke en mentale gezondheid rond de maquiladoras en een toename van aangeboren afwijkingen bij kinderen, van te vroeg, en/of te licht geboren kinderen tot en met een toenemend aantal gevallen van anencefalie (kinderen die zonder hersenen worden geboren). Mexico is het land met de meeste gevallen van anencefalie in de wereld, namelijk 18 op de 10.000 geboorten, en dat betreft slechts de geregistreerde gevallen.

Selecteer het antwoord dat je het meest correct lijkt en/of vul in.