Wetenswaardigheden over
hysop
Hysop, inheems in het
Midden-Oosten en rond de landen van de Middellandse Zee, verspreidde
zich wereldwijd ten tijde van de Romeinse kolonisatie.
De naam Hysop komt van
het Hebreeuws “ezob” wat letterlijk “ heilig kruid” betekent.
Het gebruik van dit
ritueel kruid staat beschreven in het Oude testament in het
“Boek van de uittocht” en in psalm 51:7 “ zuiver mij met
Hysop en ik zal schoon zijn: was mij, en ik zal witter zijn als
sneeuw”.
Maar niet alleen bij
de Joden, Egyptenaren en Grieken werd het kruid aangeprezen om
zijn zuiverende werking, ook bij de Romeinen werd Hysop
gebruikt in tempels en in de publieke baden: het kruid
werd er aan het badwater toegevoegd om lepra te voorkomen.
Hysop is een
winterharde vaste plant die tot 60 cm hoog kan worden. De blauw
lila-achtige bloemen (soms ook wit en roze) worden druk bezocht
door bijen en leveren overheerlijke honing. Dat de Fransen deze
weinig eisende plant “Lavendel van het Noorden” noemen komt door
de gelijkenis met lavendel. Hysop behoort ook tot de
lipbloemigen (Labiateae), de bloemen komen ook mooi tot
hun recht in een bloemenborder.
Hoewel Hysop in
hoofdzaak een geneeskrachtige plant is wordt ze ook (in mindere
mate) gebruikt in de keuken. De aparte, licht bittere,
muntachtige smaak wordt niet door iedereen gewaardeerd.
Standplaats
Hysop groeit vrij
gemakkelijk in droge, rotsachtige kalkgronden, zelfs de meest
troosteloze gronden krijgen bij Hysop een kans. Planten op een zonnige
standplaats en in een goed gedraineerde, kalkrijke grond is voldoende.
De plant is helemaal niet veeleisend, waar ze echter niet tegen
kan: natte grond en dat vooral in de wintermaanden. Ook in potten op
het terras kan de plant gekweekt worden maar tijdens strenge
vorstperiodes dient men ze dan wel te beschermen of binnen te halen.
Opkweek
Hysop kan
vermeerderd worden door te zaaien in de maanden april –
mei , men kan zaaien in volle grond buiten of in potten. De jonge
plantjes daarna verspenen of oppotten en eind mei uitplanten op de
definitieve standplaats.
Stekken
kan men door het nemen
van kruidachtige kopstekken in de maand juni. Stekken in een
mengsel van zand en turf en afdekken met geperforeerde
plastiekfolie tot de inworteling. Ingewortelde stekken oppotten
of definitief op de standplaats uitplanten.
Men kan de plant vermeerderen door scheuren, dat gebeurt
in de lente. De gescheurde planten uitplanten in de volle grond
of oppotten.
Gebruik in de keuken
Hysop wordt (door de
wat bittere smaak) in de keuken met mate gebruikt. De jonge
stengeltoppen genomen vóór of tijdens de bloei geven het meeste aroma.
Deze worden gebruikt in soepen, hutsepot, tomaten en marinades die
deze een aparte smaak geven. Ook bij lamsvlees, varkensvlees,
gevogelte en bij vette vis kan men Hysop gebruiken. De bloemen worden
verwerkt in salades en in potpourri. Hysop mag meegekookt worden, men
kan het ook invriezen of drogen (minder aromatisch).
Hysop is één van de 130 kruiden in het gekende drankje
“Chartreuse”.
Receptidee:
Kip op
Baskische wijze
Benodigdheden
-
een grote braadkip
-
enkele Spaanse pepers
-
5 uien
-
5 grote tomaten
gepelde tomaten( in stukken gesneden)
-
enkele teentjes
knoflook
-
glas droge, witte
wijn
-
0lijfolie met hysop
-
1 bouquet garni
(tijm, peterselie, laurier) aangevuld met een takje Hysop
-
peper en zout
Bereidingswijze:
Laat wat olie
in een pan sudderen en doe er de fijngesneden pepers bij tot ze gaar
zijn. Haal ze uit de pan en braadt de in stukken gesneden kip in de
resterende olie, draai regelmatig om. Doe het gebraden vlees in een
grotere braadpan en kruid met peper en zout. Giet er de wijn over en
laat het geheel sudderen op een zacht vuur tot bijna gaar. Doe de in
schijfjes gesneden ui en de gepelde knoflook in een pan en laat
sudderen, voeg de pepers en de tomaten samen met de gemengde
kruidenmix toe.
Als het
groentemengsel romig is mag de kip erbij.
Laat
alles nog 20 min doorsudderen.
Geserveerd met krielaardappelen of rijst en misschien een
heerlijk (Spaans) wijntje proeven en ruiken we opnieuw vakantie !!
Geneeskrachtige eigenschappen
Hysop is
reinigend en zuiverend, ook bij verkoudheden met astmatische en
bronchiale symptomen brengt Hysop (bladeren en bloemen) geserveerd als
warme thee verlichting, dit vooral door de slijmoplossende
eigenschappen, het is ook ideaal als gorgelmiddel bij keelontsteking.
Een zwakke maag of lastige
darmen: Hysop kan verlichten, verder is het kruid ook wormafdrijvend.
Bij oververmoeidheid, stress
of depressies werkt het kruid kalmerend.
Uitwendig wordt Hysop
gebruikt bij bloeduitstortingen, kneuzingen en schaafwonden, men maakt
een kompres van gekneusde bladeren.
In de aromatherapie (olie)
wordt het gebruikt maar wel in kleine concentraties.
Ook als homeopathisch
geneesmiddel wordt Hysop met mate en de nodige omzichtigheid (vooral
GEEN hoge concentraties) gebruikt het is echter totaal verboden
voor aanstaande moeders en moeders die borstvoeding geven!!!!
Voor de moestuinliefhebbers
-
Slakken worden op afstand
gehouden door Hysop!
-
Planten van Hysop tussen
koolgewassen houdt het koolwitje op afstand.
-
In de nabijheid van
druiven kan Hysop de aantasting van de plant door schimmels
tegengaan.
-
Uitgestrooid op vloeren of
planken weert het insecten af.
In een perfect gedoseerde combinatie is Hysop een uitstekend kruid om
de strijd aan te gaan tegen onze innerlijke en uiterlijke
kwaaltjes, eerlijk en heerlijk, in een eeuwenoude traditie zelfs
“heilig verklaard” en ten dienste van ons allemaal!
