witloofteelt teelt van witloof kweken vollegrond water hydro witloofwortels

Witloof telen: eerst de wortel daarna de krop.

Inleiding :
Witloof in oorsprong een Belgische « uitvinding », is een bladgroente die gekweekt wordt als een wortelgewas.
Dit laatste is belangrijk om te weten bij de bemesting en de teeltopvolging. De teelt van witloof bestaat uit 2 etappes nl. eerst de teelt van de wortel op het veld en daarna de teelt van de bladerkrop in kuilen (grondwitloof) of in waterbakken(hydrocultuur).Gezien de enorme kostprijs die watercultuur met zich meebrengt keken wij op school het nog op de traditionele wijze. Via studiebezoek maken we jaarlijks kennis met witloof op hydrocultuur. Wil je meer weten over de geschiedenis en het ontstaan van het eerste witloof lees dan eens het artikel « Naar de « wortels » van het Belgische witloof ».

1. De teelt van de witloofwortel

Grondsoort :
Humusarme zand - leemgrond

In tegenstelling tot wat men zou denken van groenten is witloof een groente die best tevreden is met een humusarme grond. Dus stalmest of ander organische mest is niet nodig integendeel het is zelfs nefast wil de teelt niet mislukken.

Mooi en gezond witloof kweken in onze meestal overbemeste en humusrijke moestuinen is daardoor moeilijk. Witloof kweken op dezelfde grond (zelfs 5 jaar na elkaar) kan hier bij helpen. Vandaar dat de echte witloofkwekers kieskeurig zijn naar het zoeken van een geschikte grond. Vooraleer ze op een perceel witloof zaaien laten ze eerst een grondontleding uitvoeren om te zien of er niet teveel humus of stikstof in de grond aanwezig is en kunnen ze zo advies inwinnen voor een geslaagde teelt.

Bemesting :
Hoewel witloof een bladgewas is verdraagt het weinig of geen stikstof. Teveel stikstof in de grond is nadelig voor de vorming van een mooie , gezonde en stevige bladerkrop. Potas (K) en Fosfor (P) zijn hier belangrijke hoofdelementen bij het slagen van de teelt. Patentkali (30% K en 10% Magnesium) wordt hier als voornaamste meststof meegegeven.

Grondbewerkingen :

ploegen of diep spitten.

meststoffen strooien

Frezen of de grond fijn bewerken is nodig wil men mooie en rechte pinwortels bekomen. Bij niet –fijn bewerkte grond bekomt men vertakte wortels wat moeilijkheden oplevert bij het latere intafelen.

Het perceel frezen.

rollen

eggen en effenen van de grond.

Daarna het perceel rollen.

Sleepeggen zorgt voor egalisatie (=gelijk leggen van het perceel)

Zaaien :

zaaidatum : 25 april 2002

zaaiwijze : met precisie – zaaimachine (een precisiezaadje van witloof kost 2 cent) Kwekers zaaien witloof op « ruggen » dit zijn kunstmatig gemaakte bermen van 25 cm hoogte en 30 cm breedte waarop men een enkele, soms een dubbele rij zaait.

zaaiafstand : 30 cm tussen de rijen.

zaaidiepte : 5mm

witloofras : Focus F1 hybride

Uitlijnen en koord spannen.

rijafstand: 30 cm tussen de rijen

Witloof wieden.

Witloof zetten.

Witloof eind augustus.

Witloof kan ook op ruggen worden gezaaid.

Witloof reeds op 12 cm afstand gezaaid op ruggen.

2. De teelt van de krop

Wanneer we de wortelen gaan rooien begint de teelt van de witloofkrop.De periode die hier nu op volgt is zeer belangrijk en alles moet nu omzichtig gebeuren wil men een rijke oogst van de krop bekomen.

witloof

Rooien van de wortels

rooiperiode : van september tot december

rooiwijze : de wortels worden met een spitriek uit de grond gelicht (opletten voor beschadiging). Kwekers doen dit machinaal.

Witloofwortels rooien met de spitriek

Klop de wortels tegen elkaar zodat de aarde eraf valt.
Dit is nodig om de witloofplant in rust te laten komen. Deze rustperiode is van groot belang wil men stevige, vaste kroppen bekomen.

Witloofwortels goed ontdoen van alle aarde.

Leg nu de wortels naar binnen in waaiervorm op elkaar zodat de bladeren steeds de wortels bedekken.

Indien ze niet afgedekt zijn kunnen de wortels door de zon verbranden waardoor ze in de kuil minder vezelwortels geven.

De witloofwortels blijven nu gedurende minimum 14 dagen op het veld liggen om tot rust te komen. (kwekers brengen de reeds afgesneden wortels in frigo’s om in rust te laten komen en vooral om het intafelen en oogsten te spreiden)

Gerooide wortels in waaiervorm uitleggen.

Afsnijden van de bladerkrop en bijsnijden van de wortel

- periode : men kan ten vroegste beginnen met afsnijden 14 dagen na het rooien.

- wijze:

De wortel wordt ingekort op 20
cm,dit inkorten is nodig om het inkuilen gemakkelijker te maken. (bij de kwekers wordt reeds tijdens het rooien van de wortels tezelfdertijd de bladerkrop en de wortel op afstand machinaal afgesneden)

witloof

Inkorten van de wortels op 20 cm.

de bladerkrop wordt met een goed snijdend mes 3 cm boven de wortelhals afgesneden, de snede moet vlak zijn. Deze 3 cm is de afstand voor een wortel van normale omvang.
Hoe dikker de wortel hoe langer de bladerkrop moet afgesneden zijn.

Afsnijden van de bladerkrop: 3 cm boven de wortelhals.

Het intafelen of inkuilen van de wortels

periode : kan gans de winter gebeuren, spreiding is wel nodig wil men niet al het witloof te gelijkertijd oogsten.

Plaats : kan in een serre , kelder, koude bak of zelfs in een emmer gebeuren.

wijze :

op school plaatsen we een houten kader en graven deze uit op een diepte van 25 cm. De grootte van de kader bepaal jezelf. Maak dat de kader waterpas staat zodat de kuil effen is. De grond die we uitgraven gaan we fijn maken om deze dan tussen de ingetafelde wortels te doen.

Leg eerst een laag grond schuin tegen de kader en tafel nu laag per laag de wortels schuin in. Tussen iedere laag wortels een laag grond leggen. Maak dat de wortels bovenaan vlak en gelijkmatig ingetafeld zijn. De kroppen tegen een plank boven op de kader kan hier een hulp zijn.

Bij de laatste rij de wortels goed toedekken met aarde.

Wanneer de kuil ingetafeld is , de kader voorzichtig uittrekken.
Grond tegen de zijkanten doen en aandrukken.

De kuil nu flink water geven (witloof bestaat immers uit 98%water) tot de kuil onder staat.

Nu kan men er eventueel nog dekgrond bovendoen maar tegenwoordig is dit bij de meeste rassen niet meer nodig. Immers dekgrond bevat bacteriën en ziektekiemen wat aanleiding kan geven tot ziektes in de kuil.

Alles nu afdekken met een laagje stro of hooi en daarbovenop een zwarte doek. De witloofkroppen moeten nu donker staan anders wordt witloof « groenloof » !

Bij de kwekers worden onder de wortels electrische verwarming of centrale verwarmingsbuizen gelegd om de teelt te forceren (forcerie) en oogst te vervroegen.De grondtemperatuur bedraagt dan 18°C.

Thuis kan men witloofwortels ook in een emmer of in een kuip intafelen.
Na het intafelen afdekken met een zwarte doek zodat er geen licht aan kan en weg zetten in een donkere ruimte.

Het oogsten of « langen » van de witloofkrop

Na 3 weken kun je de stevige witloofkroppen al gaan oogsten.

periode : wanneer de krop volgroeid is. Afhankelijk van de opkweektemperatuur.

wijze : de krop wordt schuin afgebroken.
Steeds met de ene hand de krop en met de andere de wortel vastnemen. Zo blijft steeds één hand proper en kan men de kroppen niet bevuilen.
Daarna worden de afgebroken witloofvoetjes mooi effen gesneden.
Dan kan men de kroppen schonen of kuisen. Dit gebeurt droog of nat. Bij nat schonen bewaren de witloofkroppen niet zo lang.

witloofvoetje wordt bijgesneden.

De geoogste kroppen in een bak leggen, punt van de krop steeds naar binnen.

Gewasbescherming :

Insect :

de witloofmineervlieg (Napomyza cichorii) is het belangrijkste insect die schade berokkent bij de witloofteelt.

Beschrijving en levenswijze : Dit zwart-geelkleurig insect van 9 mm grootte legt haar eitjes naar de avond toe in de hoofdnerf onderaan de plant.Deze eitjes worden larven of maden van 5 mm en die gaan via de bladsteel gangetjes maken (mineren) en komen terecht bij de wortel.

Schadebeeld : In de kuil maken ze gangetjes in de jonge witte bladeren en eten daar het bladmoes op tot ze een pop worden. Bij warmer weer in de lente worden de poppen (4mm) opnieuw vliegjes en kan de cyclus opnieuw beginnen.

Men heeft 3 generaties mineervliegen per groeiseizoen maar de laatste (sept-okt) is de gevaarlijkste daar hij schade doet aan de te oogsten witloofkrop. Hoewel dit insect voor het witloof niet levensbedreigend is kan het toch de kwaliteit en de opbrengst verminderen.

Bestrijding : Dus als liefhebber wordt weinig gedaan om dit insect te bestrijden. Bij kwekers wordt wel eens gespoten met een insecticide doch enkel bij zware aantastingen.

Ziekte :
slijmrot (Sclerotinia sclerotiorum) is de voornaamste ziekte en kan zeer veel schade berokkenen aan de oogst van witloof in de kuil of in de hydrocultuur.

Beschrijving en levenswijze : Deze slijmzwam komt via het veld in de kuil terecht. Men kan de ziekte herkennen aan de dode en bruine vlekken op de aangetaste wortels. Wanneer die licht zien komt er een wit pluis op die schimmelsporen bevatten. Ook de typische sterke geur en de slijmerige wortels zijn opvallend. Warmte tijdens de forcerie versnellen en verergeren de aantasting. De oorzaak van de ziekte moeten we zoeken bij overbemesting (teveel stikstof) en een te hoog humusgehalte tijdens de wortelteelt op het veld. Ook een slechte waterhuishouding in de kuil kan nefast zijn.

slijmrot

witte schimmelpluis
op het slijmrot

Bestrijding :Witloofkwekers met watercultuur vrezen deze schimmelziekte als de pest daar die via het water meerdere kweekbakken kan besmetten. Dus aandacht schenken aan de bodem –en bemestingstoestand van de zaaipercelen kan veel leed voorkomen. Reeds aangetaste wortels bij het intafelen verwijderen.