HISTORISCHE TEKSTEN

 

Leo XIII (1810-1903) (paus 1878-1903) :

over de situatie van de arbeiders (encycliek Rerum Novarum, 1891)

 

uit de inleiding:

Immers in de vorige eeuw werden de oude werkliedenverenigingen afgeschaft en door niets vervangen... Hieruit volgde geleidelijk dat de arbeiders, aan eigen lot overgelaten en zonder verweer, ten prooi vielen aan de hardvochtigheid der patroons en de onbeteugelde hebzucht der concurrenten... Daarbij komt nog het feit, dat zowel het bedrijfsleven als nagenoeg het hele zakenleven door enkelen wordt beheerst, zodat een handvol mensen die schatrijk zijn en zeer vermogend, bijna een slavenjuk aan de overgrote massa der proletariërs hebben opgelegd.

 

voor klassenverzoening:

De voornaamste dwaling in de sociale kwestie is het voor te stellen alsof de twee klassen geboren vijanden van elkaar zijn... Zij hebben elkaar nodig: kapitaal kan niet zonder arbeid, noch arbeid zonder kapitaal.

Voor alle andere komen de plichten van de rechtvaardigheid. Van die plichten raken de volgende de werkman: het werk, waartoe hij zich in een vrije en rechtvaardige overeenkomst verbonden heeft, volledig en getrouw afmaken; hij mag zijn patroon noch in zijn goederen noch in zijn persoon benadelen; zijn eisen... mogen nooit in oproerigheid omslaan...

Wat de patroons betreft, zij mogen de werkman niet als slaaf behandelen en moeten in hem de menselijke waardigheid, nog geadeld door zijn waardigheid als christen, ontzien... Lichamelijke arbeid is verre van een schande, maar strekt de mens tot eer, als een edel middel om in zijn levensonderhoud te voorzien. Wel schandelijk is het, de mens als een minderwaardig werktuig van gewin te gebruiken en hem slechts naar verhouding van spierkracht in te schatten... De allereerste onder de voornaamste plichten van de patroon is aan elkeen het loon te geven dat hem toekomt.

 


bron: inleiding: naar C. Van Gestel, Kerk en samenleving. De bijzonderste sociale documenten van de pausen Leo XIII, Pius XI, Pius XII en Joannes XXIII. Brussel, D.A.P. sociale uitgaven, 1964, blz. 10. Klassenverzoening:  X. Adams en R. Geivers, Geschiedenis 5. Antwerpen, Den Gulden Engel, 1993, blz 79.


 

klik hier voor de volledige tekst (Engels)
klik hier voor achtergrondinfo over Leo XIII (Engels)
terug naar inhoudsopgave