2005 literair herdenkingsjaar in Klein-Brabant

Paul Servaes

 
Het jaar 2005 wordt voor Klein-Brabant een belangrijk literair jaar. Niet alleen wordt te  Sint-Amands maar ook elders in het land o.a. te Bornem, te Antwerpen en te Brussel de 150ste verjaardag van de geboorte van Emile Verhaeren herdacht. De wereldberoemde dichter, kunstcriticus en toneelauteur werd immers op 21 mei 1855 te Sint-Amands geboren als zoon van een verfranste Brusselaar, Henricus Gustavus Verhaeren en van Joanna Adelaïda De Bock. Zij kwam uit een van de oudste en voornaamste families van het Scheldedorp en behoorde er tot de kleine burgerij die graag Frans praatte en alleen met meiden en knechten de moedertaal, het Vlaamse dialect van Sint-Amands, hanteerde.

Ook voor de kleine Emile is het Vlaams de moedertaal die hij slechts verleerd als hij op kostschool gaat, eerst te Brussel, later te Gent bij de Jezuïeten van het bekende Sint-Barbaracollege. Voor zijn letterkundig werk kan hij dan ook alleen maar kiezen voor het Frans. Ook andere tijdgenoten staan voor die moeilijke keuze. Denken we maar aan Hendrik Conscience en Cyriel Buysse. Ondanks het feit dat het Frans de enige cultuurtaal is in België en een officiële taal voor Vlaanderen nog niet bestaat, kiezen zij toch voor het Vlaams. Verhaeren deed dit niet omdat zijn kennis van zijn moedertaal ontoereikend was. Zo heeft de Nederlandse letterkunde een auteur met wereldfaam verloren maar moeten we hem toch tot de Vlaamse letteren rekenen, niet alleen omwille van zijn geboorte in Vlaanderen maar ook omdat hij in zijn werk op overtuigende wijze permanent iets reveleert van onze Vlaamse identiteit.

Maar in 2005 is het ook tien jaar geleden dat de veelzijdige dichter Bert Peleman (geboren te Puurs, nu ook 90 jaar geleden), te Antwerpen op 5 augustus overleed. Een andere Klein-Brabantse dichter, Pol Le Roy, zou op 1 maart dit jaar 100 jaar zijn geworden. Daar beiden tot de beste dichters uit Klein-Brabant moeten worden gerekend is een herdenking noodzakelijk. Kunstkring De Casteleyn uit Hingene heeft plannen in die zin voor het najaar 2005 maar ook Puurs werkt aan een manifestatie rond de Klein-Brabantse literatuur waarbij de jarigen niet zullen vergeten worden. Er zijn immers nog andere verjaardagen. Op 21 mei 1995 overleed te Gent journalist en letterkundige Frans Smets(Ruisbroek 1912), op 23 december 1975 overleed te Duffel letterkundige Richard Dewachter (Kalfort-Puurs 1897), op 27 december 1970 overleed te Kessel-Lo letterkundige Dirk de Witte (Sint-Amands 1934) en op 4 april 1930 overleed te Gent schilder-dichter Herman Broeckaert, die samen met zijn kunstbroeders Leo Spanoghe en Pieter Gorus o.a. te Sint-Amands en te Weert woonde en er inspiratie opdeed.

Er zijn ook enkele jarigen. Journalist en toneelauteur Piet Sterckx, geboren te Tienen op 30 september 1925 en overleden te Weert in 1987, zou 80 zijn geworden. Frans Van Meerbeeck, auteur van talrijke zang- en toneelspelen, geboren te Mariekerke op 16 februari 1885, zou 120 jaar geworden zijn en dichter Jan Van Droogenbroeck, op 17 januari 1835 te Sint-Amands geboren, zou er 170 zijn geworden. Voor de Klein-Brabantse literatuurliefhebbers is 2005 alleszins een dankbaar jaar.