engel in rood

 
davidsfonds infodok - 2003
ISBN 90 5908 0807
omslagillustraties: ludwin schouten - vormgeving: peer de maeyer
14+
omnibus 'als engelen de grond raken'
 
 
 

bekroningen
kinder- en jeugdjury 2005 zilver

 
in de kantlijn

In mijn werk als therapeute bots ik dagelijks op agressie, geweld, haat. Niet alleen op het geweld dat mijn cliënten is aangedaan, ook op hún woede, hún haat, hún gedachten aan wraak. Als kind voel je je machteloos tegenover geweld. Je voelt ook de onrechtvaardigheid ervan. Dat alles samen stapelt zich op in je lijf. Het ontploft in driftbuien. Zoals bij Senne. Zoals bij zijn vader... Ik begon aan mijn boek de eerste dagen van september 2001. Zou het nieuwe schooljaar voor Senne, met het nieuwe meisje in de klas, verandering brengen? Is Noor echt een engel van hoop? En dan, een paar dagen later... 11 September doet New York en de wereld op zijn grondvesten daveren. Wat doe je dan met die nog zo broze hoop? Wat doe je met je opstandigheid en het gevoel van machteloosheid, als je tegelijk op je tanden moet bijten om niet driftig te worden? Wat doe je met de kijvende, betuttelende wijsvinger van al die volwassenen die zelf geen haar beter lijken te zijn? Vragen genoeg om tijdens het schrijven mijn tanden in te zetten...


 
op de flap

Drie maanden had ze gezegd. Het was lang wachten om haar te mogen zoenen. Ik nam me heilig voor dat het geen dag langer zou duren. Ik zou een stuk van mijn tong bijten en in plaats van te boksen alleen nog fluwelen handschoenen dragen.
Senne is zeventien en stapelverliefd. Op Noor, het nieuwe meisje in zijn klas. Ze is bloedmooi en sexy. Een engel, maar met een eigen willetje! Noor ziet Senne ook wel zitten, alleen... zijn driftbuien en agressieve karakter hoeft ze niet. Er is volgens haar al genoeg waanzin in de wereld. Pas als Senne erin slaagt om zich drie maanden lang te beheersen en minder opvliegend te worden, mag hij haar kussen!
Geen seconde wil Senne nog verliezen, maar goede wil is niet alles. Als de waanzin in de wereld te veel wordt, is het soms heel moeilijk om niet door het lint te gaan...
Gerda Van Erkel stelt Senne zwaar op de proef. Samen vechten ze tegen een gevoel van onmacht. Een eigentijdse love story vol verlangen, hoop en doorzettingsvermogen.


 
uit de pers   (klik op de bron)
  • Koerier 11/03

    • Het boek verweeft internationale problemen met persoonlijke problemen, maar niettemin blijven de personages de hoop op positieve veranderingen behouden. Elk dragen ze echter hun eigen verleden met zich mee, dat een stempel op het heden en zelfs op hun toekomst drukt.
       

  • Greetje Hoff  -  Biblion 12/03

    • Een realistisch geschreven verhaal. Het vrijmoedig taal gebruik rond items als seks en dood geeft het verhaal een volwassen karakter.
       

  • Jet Marchau  -  De Leeswelp 01/04

    • Gerda Van Erkel verstevigt haar vaste waarde als auteur van psychologische adolescentenromans. Vanuit haar beroep als therapeute focust ze telkens op een ander aspect van de jongerenproblematiek - en zo vervolledigt ze beetje bij beetje het beeld van de vechtende adolescent in een destructieve wereld. Interessant voor psychologen, maar ook voor jongeren die situaties, ideeën en personages herkennen. Het thema van Engel in Rood kan kort samengevat worden als de moeizame relatie tussen mensen die om elkaar geven. ... De auteur Van Erkel scoort door haar vakkennis en vlotheid, maar laat zich hier en daar tot overacting en prekerigheid verleiden. Toch is de slotsom duidelijk: bij een groot publiek is het succes van Engel in Rood verzekerd.
       

  • XXL 02/04

    • Gerda Van Erkel stelt Senne zwaar op de proef. Samen vechten ze tegen de tijd en tegen een gevoel van onmacht. Een eigentijdse love story vol verlangen, hoop en doorzettingsvermogen. **** (uitstekend)
       

  • Linda De Bresser

    • Ik vond het boek leuk, mooi, herkenbaar en ik kan het aanraden aan mijn klasgenoten. Dit soort verhaal lees je niet elke dag.
       

  • Profiel van het Leven  04/04

    • Dit is een boek dat beklijft, een eigentijds liefdesverhaal waarin verlangen, hoop en doorzettingsvermogen zich met elkaar vervlechten.
       

  • Eline  -  KJV Gent 05/05

    • Bij de driftbuien van Senne voelde ik me een ramptoerist die in de menigte stond toe te kijken, zo goed was het beschreven.
       

  • boek en jeugd gids nl 05

    • Een wat breed uitgesponnen relaas in de ikvorm van een jongen die in een moeilijke fase van zijn leven zit, realistisch maar wellicht voor velen ook iets te idealistisch.
       

  • Katrien De Meersman - Profiel 03/06

    • Dit is een boek dat beklijft, een eigentijds liefdesverhaal waarin verlangen, hoop en doorzettingsvermogen zich met elkaar vervlechten.
       

  • Katrien Temmerman - Stripelmagazine 04/06

    • Een heerlijk typisch Gerda Van Erkel-boek. Maar dat is niet wat ik verwacht had wanneer ik de achterflap had gelezen. De achterflap beloofde mij iets waar ik heel hard van wegloop, omdat ik het niet wil: namelijk, noem het zoals je wil, meligheid van de bovenste plank. Alleen de naam Gerda Van Erkel zegt mij dat ik dit boek wel moet lezen, omdat ik van haar stijl zonder drama hou. Van Erkel vertelt zonder een spoor van sensatie, en daar hou ik van. Haar boeken zijn echt. Ze gaan leven voor me, en ze bewegen mij tot tranen toe.
       

  • www.scholieren.com/boekverslagen/23486


 
vragen en antwoorden      (klik op de vraag)
  • Wat bedoel je precies met het zwartepietensysteem?

    • Je kunt het gezin en de situatie waarin je geboren wordt en opgroeit bekijken als de kaarten die je meekrijgt om het spel van het leven mee te spelen. Die kaarten kun je niet kiezen. Meestal zit er ook een schoppen boer in het spel, de Zwarte Piet, een kaart waarmee je het minder getroffen hebt. Je kunt die kaart op twee manieren gebruiken: ofwel keert ze zich steeds tegen je en blijf je het slachtoffer van bepaalde manieren van behandeld worden en van zelf reageren, ofwel slaag je erin om het slechte lot om te keren tot juist een kans in je leven. In het eerste voorbeeld kan het zijn dat iemand die zich, zoals Sennes moeder, het slachtoffer voelde van de pretbederver (haar broer die alles voor haar verpestte) die rol voor de rest van haar leven gaat spelen. In iedereen die haar een beetje tegenwerkt gaat ze haar broer zien, in elke tegenslag gaat ze boos opzet vermoeden om de boel voor haar te verzieken. De Zwarte Piet van haar broer is dan weer dat hij geconfronteerd werd met een voorbeeldige zus, bij wie hij altijd een of meer stappen zal achterblijven. Hij kan zich gedoemd voelen om altijd de pineut te blijven, de looser, wat hij ook probeert. Op die manier blijf je voor eeuwig en altijd met die slechte kaart zitten. Je kunt ook proberen om die rol los te laten, de kaart kwijt te raken. Als de broer uit ons voorbeeld zou ophouden om te proberen zijn zus te evenaren, of anderen die hij met haar gelijkstelt, als hij zou ophouden iedereen te bewonderen en op een voetstuk te plaatsen en zichzelf klein te maken, zou hij wellicht zijn eigen talenten en kwaliteiten kunnen ontdekken. De Zwarte Piet kan ook een tegenslag zijn die je leven op dramatische manier getekend heeft. In het geval van Noor is dat de dood van haar broertje. Ze heeft zich machteloos gevoeld toen hij stierf. Dat lot heeft ze niet kunnen bezweren, maar ze kiest er later voor om dat noodlot om te buigen tot een soort bestemming, om van de Zwarte Piet om het nu maar zo te noemen een Harten Vrouw te maken. Zij heeft zich tot doel gesteld mensenlevens te redden waar ze kan. Zo wordt ze Sennes Engel. Senne zelf heeft twee Zwarte Pieten in de vorm van zijn ouders: zijn depressief-agressieve vader, zijn zeurderige neurotische moeder die bij hem compensatie zoekt voor wat ze bij haar man niet vindt. Senne probeert aanvankelijk om aan die situatie te ontkomen door weg te vluchten in Zwarte Gaten. Hij doet of die kaart niet in zijn spel zit, maar zodra hij zijn ogen opent, is ze er weer. Later leert hij om die kaart terug te geven aan degene  bij wie ze hoort, door geen partij te kiezen of door te weigeren om zich te laten manipuleren. Als hij ermee ophoudt om bliksemafleider te zijn, stapelt hij ook geen elektriciteit op die hij dan zelf in driftbuien moet gaan ontladen. Daarom is het belangrijk dat je ontdekt welke ‘subpersoonlijkheden’ er allemaal in je diepste binnenste leven. Als je je pappenheimers kent, blijf jij de baas over hen, je weet hoe je hen moet aanpakken. Ken je ze niet, of ontken je misschien zelfs hun bestaan, dan spelen zij snel de baas over jou. Je kaarten lopen uit de hand, zou je kunnen zeggen. Je ‘duivels en demonen’ zijn er, daar kun je niet omheen, maar ze moeten hun plaats kennen en dat kan alleen als jij de ‘poppenspeler’ bent die de touwtjes stevig in handen houdt. Senne heeft woede in zich, maar die boosheid mag zich maar roeren wanneer en hoe en tegen wie hij kiest. Het gaat erom dat je altijd een keuze hebt, soms niet in wat je overkomt, maar altijd in hoe je ermee omgaat, toch vanaf het moment dat je niet langer een klein machteloos kind bent.
       

  • Vanwaar komt de titel?

    • Noor is Sennes ‘reddende engel’, zoals ze dat ook voor de andere klasgenoten probeert te zijn door hen te prijzen, of hen te helpen om een beter te mens te worden… Het is haar manier om met haar vroegere machteloosheid te leren omgaan: ze vindt het immers verschrikkelijk dat ze niets voor haar broertje heeft kunnen doen. Ze weigert om zich neer te leggen bij absolute machteloosheid: waar ze iets kan veranderen, zal ze dat proberen. Daarnaast is 'engel' ook een ander woord voor lieveling, schat…  Rood verwijst dan weer naar het strakke truitje dat Noor draagt die eerste keer dat ze bij Senne thuis komt. Normaal draagt een engel een lang, wit, wapperend gewaad, maar Noor is een engel op aarde, een engel in de 21ste eeuw. Tot slot komen daar nog de rode laarsjes bij (aardse vleugeltjes?)
       

  • Dat ‘vluchten in het niets’ van Senne, dat begrijp ik niet zo goed. Op een gegeven ogenblik wordt het ook vergeleken met het vreemde gedrag van zijn vader, dat regressie wordt genoemd.

    • Wat Senne doet is zichzelf onder een soort zelfhypnose brengen. Dat is een toestand waarbij zijn waarnemingen minder scherp zijn, zijn hartslag daalt, zijn gevoeligheid wordt verdoofd. Hij brengt zichzelf in een soort afwezigheid van bewustzijn, waarin hij al zijn ellende even niet hoeft te voelen, er even niet aan hoeft te denken. Hij trekt zich uit het leven terug en verliest daardoor ook alle besef van tijd. Het is letterlijk een time out.
      Zijn vader doet juist het omgekeerde: de dingen die hij als kind niet wilde voelen omdat ze te pijnlijk waren en die hij destijds op zijn manier heeft proberen te verdringen of te vergeten, komen nu vaak ongevraagd opnieuw zijn bewustzijn binnen. Hij stapt niet uit de tijd, maar keert juist terug in de tijd. Hij schakelt zijn bewustzijn niet uit, maar verscherpt het juist om nu te voelen wat hij destijds heeft doorgemaakt. Dit is nodig om het rouwproces af te maken. Hij legt op die manier het verdriet en de angst en de machteloosheid van die kleine jongen nu in de handen van zijn volwassen 'ik'. Als volwassene belooft hij om zijn innerlijke, gekwetste kleine jongen in de toekomst te beschermen. Hij erkent zijn pijn, hij luistert naar zijn verhaal. Door het kind te geloven en te troosten, kan het genezen en  groeien. Als dat proces voltooid zal zijn, zullen zijn binnen- en buitenkant even oud zijn en kan hij zich als een volwassen verantwoordelijke vader naar zijn zoon opstellen. Maar eerst moet hij in het reine zijn met zijn verleden, met het jongetje dat hij was, met de ouders die hij had. Dat doet hij door terug te keren in de schoot van zijn familie. Hij geeft aan zijn vader de bescherming en de zorg die hij als jongetje van hem had moeten krijgen. Maar hij heeft wel het gevoel dat hij er nu mag zijn, dat hij er nodig is en niet weggestuurd zal worden. Door voor zijn vader te zorgen, geeft hij zich een plek in het ouderlijke huis en zorgt hij voor zijn eigen veiligheid, waar hij al die jaren daarvoor als veiligheidschef voor de veiligheid van anderen moest zorgen. Die verantwoordelijkheid was in de loop der jaren te zwaar gaan wegen, omdat ze niet alleen op de schouders van een volwassen man rustte, maar vooral op de tengere smalle schouders van een bang kind dat liefst weg wou kruipen in een hoekje of op een schoot.
       

  • Waarom hebt u dit boek geschreven?

    • In de dagelijkse praktijk van de therapiekamer en de media werd ik steeds vaker geconfronteerd met agressie. Ik vond en vind dat onrustwekkend. Ik zag en zie nog weinig geduld tussen mensen, weinig verdraagzaamheid. Men zoekt en vindt al te gemakkelijk een excuus in een moeilijk verleden of een moeilijke gezinssituatie. Alsof dat je het recht geeft om door het lint te gaan. Vandaar dat ik een boek wilde schrijven over iemand die zou leren zijn drift te beheersen, maar daarom nog zijn boosheid niet zou hoeven te onderdrukken. Waarom zou iemand zich dat opleggen, die strijd aangaan? De liefde leek me een goede reden, maar uiteindelijk moest Senne het niet enkel ter wille van Noor doen, maar ook voor zichzelf. Ik was amper aan het boek begonnen toen op 11 september 2001 de vliegtuigen insloegen op de WTC torens; de dynamiek lag voor de hand. Ik zou een boek schrijven over de drift in Senne, als voorgrond, tegen de waanzin en terreur in de wereld, als achtergrond. Het middengebied is de agressie thuis, de verziekte relatie tussen zijn ouders.


 

kinder- en jeugdjury Gent 2005

fragment uit kortfilm door Olivier Grenelle

videofragment interview