De eerste biedt enig perspectief. Ten tijde van de geboorte van Jezus waren er maar weinig mensen die het belang van zijn geboorte inzagen. De Ster van Bethlehem wordt alleen maar in het Boek van Matheus genoemd. Hij schreef zijn boek geruime tijd na de kruisiging van Jezus en hij zou mogelijk de Ster hebben toegevoegd omdat alle grote koningen uit die tijd sterren hadden die met hen waren geassocieerd.

De tweede, dat de Ster van Bethlehem een astronomisch verklaarbaar verschijnsel was, vraagt wat meer uitleg.

Alhoewel de ster een belangrijke rol speelt in de geboorte van Christus wordt hij maar éénmaal in de Bijbel genoemd en wel in het Boek van Matheus. Lucas schreef veel gedetailleerder over de geboorte van Christus maar hij noemt geen ster en geen Wijzen uit het Oosten. Ook rept hij met geen woord over Herodus, die opdracht gaf alle jongetjes onder de twee jaar oud in Bethlehem te vermoorden.

Matheus op zijn beurt heeft het niet over de reis van Jozef naar zijn geboortedorp. Hij noemt ook niet de drukke herberg of de engelen die aan de herders verschenen.

Het Evangelie volgens Matheus is geschreven tussen 50-70 na Chr., terwijl Lucas zijn Evangelie schreef in de jaren 58-70 na Chr. Beiden zijn het er over eens dat Christus werd geboren in Bethlehem gedurende de laatste jaren van de regeringsperiode van Herodus de Grote. Beiden geven aan dat de geboorte werd aangekondigd door een hemelgebeurtenis en beiden zijn het er over eens dat Christus opgroeide in Nazareth.

De verschillen in beide verhalen zijn niet verrassend. Beiden hebben Christus niet gekend en ze waren aangewezen op verschillende mondelinge bronnen.

Het is algemeen aanvaard dat Christus geboren is tussen 7 v. Chr. en 1 v. Chr.. Er zijn een aantal historische data die hier op duiden.

• Historisch

Gedurende de periode rond de jaartelling beleefde het Romeinse rijk een periode van rust en welvaart. De Romeinse keizer Caesar Augustus begon in 7 v. Chr. troepen uit de buitenste provincies terug te trekken. Uitgaande van geschriften van Romeinse priesters werd in 2 V. Chr. het 750-jarig bestaan van Rome herdacht. Dit viel samen met het 25-jarig regeringsjubileum van Caesar Augustus als keizer van de Romeinen.

In augustus 2 v. Chr. waren er in Rome, de provincies en de geallieerde koninkrijken grote feesten. Van overal uit het keizerrijk trokken mensen naar Rome om te feesten. Veruit de belangrijkste gebeurtenis in dat jaar was het feit dat Caesar Augustus zich liet uitroepen tot Pater Patriae, Vader des Vaderlands. Per decreet verplichtte hij iedere inwoner van het Rijk trouw te zweren aan de keizer.

De eed was verplicht voor iedereen met enige invloed in het Romeinse Rijk. Verder was de eed verplicht voor iedereen in de Joodse gemeenschap die afstamde van een van de grote Joodse koninklijke families.

Jozef en Maria vielen onder de laatste categorie, omdat Jozef een afstammeling was van koning David. Ze moesten een eed afleggen waarin ze zwoeren dat noch zij noch één van hun nakomelingen aanspraak zouden maken op de Romeinse troon. Bovendien was het een Joodse gebruik dat men naar de geboorteplaats van zijn voorvaderen reisde om daar de eed af te leggen. Jozef en Maria moesten derhalve naar Bethlehem, de geboorteplaats van David.

Het was ook normaal dat de Romeinen regelmatig hun inwoners inventariseerden en eventuele privileges opnieuw bekeken. De Romeinen deden dit in de geboortedorpen, maar in de afgelegen provincies van Klein-Azië was niet iedere Romein in staat naar zijn geboortedorp te gaan. Daarom werden er een aantal steden aangewezen waar alle administratie plaatsvond. Als de eed van Caesar Augustus betekende dat Romeinse provincialen naar die steden moesten reizen dan heeft Lucas 2:3 “Iedereen ging naar zijn eigen stad” waarschijnlijk betrekking op zowel Romeinen als niet-Romeinen.

Romeinen moesten hun privileges iedere vijf jaar laten herzien. Verder hielden de Romeinen iedere 20 jaar grote volkstellingen. De laatste van die volksstellingen werd in 8 v. Chr. gehouden. Vijf jaar later, in 3 v. Chr., zou dan de volgende privilegeherziening zijn geweest.

In die tijd was Herodus de Grote koning van Judea. Hij was door Augustus tot koning benoemd, er is geen sprake van een erfelijke titel. Herodus was geen Jood, maar stamde af van de Idumaeneanen. Als koning van Judea was hij heerser over een groot deel van de Joodse bevolking. Onder de Joden was hij immens niet populair. Zijn vader was verantwoordelijk voor de val van de Hasmoneanen, een belangrijke Joodse familie. Om de Joden te plezieren trouwde hij als tweede vrouw met Mariammne. Zij was een dochter uit de Hasmoneaanse familie. Het merendeel van de Joden bleef hem toch verafschuwen en hij wist dit heel goed. Hij werd er paranoïde en een gedesillusioneerd man door.

Gedurende zijn regeringsperiode overtuigde Antipater, zijn oudste zoon van zijn eerste vrouw, hem van het feit dat de twee zonen van Mariammne een coup tegen hem beraamden. Hij liet hen doden en later liet hij ook Mariammne en haar moeder vermoorden. Ironisch genoeg liet hij in het laatste jaar van zijn leven ook Antipater executeren wegens het beramen van een opstand tegen zijn vader en poging tot vergiftiging.

• Astronomisch

Laten we eens gaan kijken naar de astronomische gebeurtenissen in die tijd. Rond de jaartelling zagen de mensen in Klein-Azië astronomische verschijnselen als voorspellingen voor gebeurtenissen in het heden en in de toekomst. Vooral de machthebbers probeerden met de astronomie een antwoord te krijgen op wat de toekomst hen zou bieden.

De enige uitzondering hierop waren de Joden. Voor hen stond iedere vorm van astronomie gelijk aan godslastering. Zij konden niet geloven dat de sterren gebruikt konden worden voor het doen van voorspellingen. Voor hen waren de sterren tekenen van Gods werk. In het Oude Testament staat immers dat God de sterren aan de hemel plaatste om Zijn wensen en daden duidelijk te maken.

In deze periode was er geen duidelijk onderscheid tussen astrologie en astronomie. Men noteerde de bewegingen van sterren en planeten om er historische gebeurtenissen of het lot van mensen mee te voorspellen. Van de verschillende groepen priesters en astrologen/astronomen stond de Magie  het best aangeschreven.

Waar deze Magie vandaan komt, is niet helemaal duidelijk maar men vermoedt dat het afstammelingen van leerlingen van Zoroaster zijn. Deze Zoroaster leefde ongeveer 1000 v. Chr. Hij was een religieus leider in de regio van Perzië (Irak). Zoroaster predikte het monotheïsme en hij voorspelde dat er ooit een koning zou opstaan die alle volken zou verenigen en die een koninkrijk zou stichten waar iedereen vreedzaam en veilig zou kunnen wonen. Volgens de voorspellingen van Zoroaster zou de koning een afstammeling zijn van Abraham.

De Magie waren geen simpele astrologen maar zeer goede astronomen. Door de eeuwen heen hadden ze belangrijke posities verworven aan de koninklijke hoven en ze kregen de bescherming van de belangrijkste vorstenhuizen. Hun kennis was alleen aan hun eigen leden voorbehouden. De Magie, en in het bijzonder die uit het meest oostelijke deel van de toenmalige beschaving, stonden zeer hoog in aanzien. Volgens de bijbel krijgen Jozef en Maria bij de geboorte niet het bezoek van Drie Koningen, maar van Magiërs ! Hoeveel het er zijn, staat er niet bij.

In 7 v. Chr. vond er een drievoudige samenstand plaats tussen Jupiter en Saturnus. Alle drie de conjuncties vonden plaats in het sterrenbeeld Pisces dat lange tijd met de Hebreeuwse natie werd geassocieerd. Deze conjuncties vinden maar een keer in de 900 jaar plaats. De eerste conjunctie vond eind mei plaats, de tweede in september en de derde vroeg in december.

Beide planeten stonden op meer dan twee maandiameters van elkaar. Ze konden dus eigenlijk nooit als één ster gezien worden. Maar voor de astronomen uit die tijd was het toch een hele gebeurtenis, één keer in de 900 jaar ! Planeten zijn immers dikwijls met het blote oog te zien !

Jupiter stond bekend als de koning van de planeten en Saturnus als beschermer van de Joden. Dit zou gemakkelijk geïnterpreteerd kunnen worden als een teken dat de Joodse Messias was of zou worden geboren.

In februari 6 v. Chr. vond er een samenstand plaats tussen Jupiter, Saturnus en Mars, alweer in het sterrenbeeld Pisces. De planeten kwamen binnen 8 graden van elkaar te staan. Deze gebeurtenis vindt maar eens in de 800 jaar plaats. Voor de toenmalige astronomen alweer een belangrijke gebeurtenis. Beide zeldzame gebeurtenissen zijn waarschijnlijk door de Magie voorspeld.

Chinese astronomen rapporteerden een nova in het sterrenbeeld Capricornus. Deze nova vond plaats in de periode maart-april 5 v. Chr. De nova was gedurende 70 dagen zichtbaar. Matheus schrijft over een ster die van oost naar zuid aan de hemel bewoog. De nova in Capricornus bevond zich een 40° van de ecliptica en zal nooit zoveel hebben bewogen. De nova zou ongeveer op dezelfde plaats aan de hemel zijn gebleven.

Ook namen Chinese astronomen twee kometen waar. In 5 v. Chr. en in 4 v. Chr. De komeet van 5 v. Chr. had een duidelijk waarneembare staart, de andere niet. Chinezen zagen kometen als bezemsterren : ze ruimden al het oude op om plaats te maken voor het nieuwe. Ze zagen kometen dus als iets goeds. Dit in tegenstelling tot de astronomen in Perzië en het Romeinse Rijk. Voor hen waren kometen brengers van onheil. Het is daarom zeer onwaarschijnlijk dat een komeet de geboorte van Christus zou aankondigen of dat het de Magie zou aanzetten een lange reis naar Bethlehem te gaan maken om Jezus te bezoeken. Daar komt bij dat Matheus het duidelijk over een ster heeft. Het is onwaarschijnlijk dat hij een komeet met een ster zou verwarren.

Bovenstaande gebeurtenissen verdwijnen in het niet vergeleken bij een 18 maanden durende periode in 2-3 v. Chr. Het was een opmerkelijke periode in termen van gebeurtenissen aan de hemel in de afgelopen 3000 jaar. Deze gebeurtenissen aan de hemel hebben ongetwijfeld menig priester en astronoom/astroloog geïnspireerd.

Op 19 mei 3 v. Chr. was er een zeer dichte samenstand tussen Saturnus en Mercurius. Daarna bewoog Saturnus oostwaarts om op 12 juni 3 v. Chr. bij Venus aan te komen. Beide planeten stonden zeer dicht elkaar. De volgende samenstand vond plaats op 12 augustus 3 v. Chr. toen Jupiter en Venus net voor zonsopkomst met elkaar in conjunctie kwamen. Ze zijn als één heldere ster aan de ochtendhemel zichtbaar geweest. Deze samenstand vond plaats in het sterrenbeeld Cancer aan het einde van de Zodiac. Tien maanden later op 17 juni 2 v. Chr. vond de volgende conjunctie plaats tussen Jupiter en Venus in het sterrenbeeld Leo. De twee planeten stonden slechts 6” van elkaar verwijderd. Volgens sommige berekeningen overlapten beide planeten elkaar zelfs. Deze conjunctie vond plaats in de avonduren en was zichtbaar als een erg heldere ster. Zelfs als ze 6° van elkaar stonden, was het waarschijnlijk niet mogelijk om de twee planeten van elkaar te scheiden.

Het sterrenbeeld Leeuw werd niet alleen gezien als het belangrijkste sterrenbeeld van de dierenriem maar men dacht dat het ook geregeerd werd door de zon, de belangrijkste en grootste ster in aan de hemel. Jawel, onze zon is eigenlijk een ster. De Leeuw werd als een Koninklijk Sterrenbeeld gezien, gedomineerd door de ster Regulus. De naam Regulus komt uit het Latijn en betekent koning. De Leeuw werd bovendien gezien als het eerste zodiakale sterrenbeeld van het astrologische jaar en men dacht dat het sterrenbeeld kracht zou toekennen aan de planeten die in het sterrenbeeld stonden.

De Romeinen zagen de planeet Jupiter als bewaker en heerser van het Romeinse Rijk. Venus, in conjunctie met Jupiter, werd gezien als de moeder van de familie Augustus. Twee planeten die aan de oorsprong stonden van het Romeinse Rijk stonden samen in het belangrijkste sterrenbeeld De leeuw in één van de meest glorieuze jaren in de geschiedenis van Rome.

Gedurende de samenstand was het tevens Volle Maan en ook dit was belangrijk voor de Romeinen. Op een Volle Maan-dag werd er altijd geofferd aan Jupiter.

Een andere zeldzame astronomische gebeurtenis vond 72 dagen na de conjunctie van Jupiter en Venus plaats op 27 augustus 2v. Chr.. Het was een zeer dichte samenstand tussen de planeten Jupiter, Mars, Venus en Mercurius. Ook deze samenstand vond plaats in het sterrenbeeld Leeuw en ook in de maand Augustus waarin veel Romeinse festiviteiten plaatsvonden. Volgens astrologen duidde deze samenstand in Leeuw in augustus op een nieuw en krachtig begin van Rome en de rest van de geciviliseerde wereld.

33 dagen na de conjunctie van Jupiter en Venus aan de ochtendhemel op 12 augustus 3 v. Chr., kwam Jupiter in samenstand met de ster Regulus. De koningsplaneet kwam in contact met de koningsster in het koninklijke sterrenbeeld. Voor astrologen was dit niet echt een bijzondere gebeurtenis. Het was de eerste van een serie van drie conjuncties tussen Jupiter en Regulus. Op 1 december 3 v.Chr. begon Jupiter aan zijn retrograde beweging om zo op 17 februari 2 v. Chr. op een afstand van 51’  van Regulus te komen. Veertig dagen later op 8 mei 2 v. Chr. vond de derde conjunctie met Regulus plaats op een afstand van 43.2’. Voor astrologen leek het erop alsof de koningsplaneet rond de koningsster bleef zwermen en wellicht duidde dit feit op de komst van een grote koning.

Al deze astronomische gebeurtenissen vonden plaats in het 25^ste regeringsjaar van Caesar Augustus, het 750-jarig bestaan van de stad Rome en in het jaar dat de senaat Augustus de titel van Pater Patriae toekende. Voor de Romeinen leek het erop alsof de hemel instemde met het keizersschap van Augustus en dat de regering in Rome het goddelijke recht had verkregen de wereld te besturen. Niemand in Rome zou deze astrologische interpretatie durven tegenspreken.

In andere delen van de wereld werden deze hemelverschijnselen echter anders uitgelegd. De Magie uit het Oosten legde de verschijnselen uit als de komst van een nieuwe koning. Ze besloten om de festiviteiten in Rome over te slaan en koers te zetten richting Jeruzalem en Judea op zoek naar een speciaal kind dat zij beschouwden als een belangrijke nieuwe koning van de Joden. Er zijn geschriften die beweren dat de Ster van Bethlehem alleen zichtbaar was voor de Magie maar dat is onzin. De sterren en planeten waren voor iedereen zichtbaar, maar alleen de opgeleide Magie waren in staat de belangrijkheid van de hemelverschijnselen te begrijpen en ze terug te vinden tussen de massa andere sterren en hemelverschijnselen.

Waarom gingen de Magie naar Judea? Er bestond een voorspelling, geschreven door Daniël, tussen 605 en 530 v.Chr. die beweerde dat Jeruzalem zou worden herbouwd na de vernietiging door de Babyloniërs in de zesde eeuw voor Chr. en dat er 490 jaar verschil zou zitten tussen de start van de wederopbouw en de start van een wereldomvattend Messiaans koningsschap dat zijn oorsprong zou hebben in Palestina.

Niettegenstaande er eerdere vage referenties zijn voor een Joodse Messias was Daniël de eerste die specifiek de geboorte van deze Messias voorspelde. De voorspelling van Daniël was op sommige vlakken nogal onduidelijk. Zo gaf hij bijvoorbeeld niet aan wanneer de wederopbouw van Jeruzalem startte. Ook gaf hij niet aan wanneer de 490 jaar verlopen zouden zijn en de Messias zich bekend zou maken. Ook de voorspelling van Daniël is dus redelijk onzeker.

Een belangrijke gebeurtenis in het leven van een Joodse man is de “bar mitzvah”, zijn 20^ste verjaardag. Dat is de leeftijd waarop hij in staat is oorlog te voeren. Een andere belangrijke datum is zijn 30ste verjaardag, de dag waarop hij zijn spirituele volwassenheid bereikt. De 490 jaar zouden ook kunnen beginnen op de dag dat deze Messias zich tot Koning zou laten uitroepen.

Omdat de voorspelling zo vaag was, was er ruimte voor verschillende interpretaties. De meeste Joden waren er echter van overtuigd dat de voorspelling ergens in de eerstvolgende eeuw uit zou komen. De profeet Daniël was een Joodse slaaf die als jonge man gevangen was genomen door Babylonische soldaten en naar Babylon was gebracht om de Babylonische koningen te dienen. Hij werd een Meester Magie en hij werd geroemd door de Babylonische koning Nebuchadnezzar om het feit dat hij de enige was die zijn dromen accuraat interpreteerde en historische gebeurtenissen naar aanleiding van deze dromen perfect voorspelde. Zijn reputatie was bekend in de hele westerse beschaving van toen.

De Magie waren goed op de hoogte van de voorspellingen van Daniël en ze wisten dat het sterrenbeeld Leeuw erg belangrijk was voor de Joden. Het refereerde aan de Leeuw van Judea, de stam van Judea. Voor de Magie kwamen de astronomische gebeurtenissen beter overeen met de voorspelling over de geboorte van een belangrijke Joodse koning dan de gebeurtenissen in het Romeinse Rijk en Caesar Augustus.

Zelfs de Romeinen waren op de hoogte van de voorspellingen van Daniël. Romeinse historici uit de 2^de eeuw voor Chr. schrijven over het sterke geloof dat men had in het feit dat er ooit een heerser uit het oosten, uit Judea, zou komen. Zelfs de Romeinse keizer Nero werd aangeraden zijn zetel van Rome naar Jeruzalem te verplaatsen, omdat die stad was voorbestemd om de hoofdstad van de wereld te worden. Nero weigerde uiteraard. Echter in de 2^de eeuw v. Chr. beleefden de Romeinen de vervulling van de profetie in de vorm van Caesar Augustus en ze vonden het dus niet belangrijk om elders te zoeken naar verklaringen van de hemelverschijnselen.

Al deze interpretaties waren gebaseerd op de profetieën van Daniël en omdat Joden woonden in alle delen van het Romeinse Rijk was men goed op de hoogte van hun nationalistische gedachten. In de eerste eeuw v. Chr. waren deze astrologische interpretaties voor historische gebeurtenissen zeer belangrijk. Dus als de Magie, als professionele astrologen, het zagen als de “Ster van een Joodse koning" dan was het voor hen een teken om naar Jeruzalem te gaan met geschenken voor deze pasgeboren koning.

De meeste joden aanbaden de Magie uit het oosten. Niet alleen omdat de profeet Daniël ook een Magiër was, maar ook om het feit dat ze geen beelden aanbaden. De Magie geloofden in de krachten van de natuurelementen water, vuur, lucht en aarde, maar ze aanbaden geen beelden van deze elementen.

Toen de Magiërs arriveerden in Jeruzalem en zich bekend maakten, begon bij Herodus een lichtje te branden. Ofschoon zijn eigen hofastronomen hem hun eigen interpretatie hadden gegeven van de astronomische gebeurtenissen van een maand eerder, kende hij de reputatie van de Magie en hun geliefdheid bij de Joden. Hij wilde dus meer informatie hebben. Daar kwam bij dat de Magie als representanten werden gezien van de oosterse koningen, een audiëntie weigeren zou politiek dus niet verstandig zijn en bovendien getuigen van slechte manieren. Ook de Sanhedrin, het hooggerechtshof van de Joden, wou graag weten wat de Magiërs te vertellen hadden.

Het is niet bekend om hoeveel Magiërs het gaat en waar ze precies vandaan kwamen. Een ding is zeker: ze reisden met veel pracht en praal. Ook zouden personen van hun statuus nooit per kameel reizen, maar per paard. De drie wijzen zijn waarschijnlijk terug te brengen op de drie verschillende geschenken die aan de nieuwe koning werden gegeven: goud, wierook en mirre, een soort parfum van hars. Drie geschenken, dus drie koningen.

Waarom stopten de Magiërs, bekend met de voorspelling van de geboorte van een Koning der Joden, in Jeruzalem en vroegen ze Herodus om aanwijzingen? Als koninklijke afgevaardigden waren ze gebonden aan hun eigen code, nu zouden we dat corps diplomatic noemen, en moesten ze respect tonen aan de koningen van de steden die ze passeerden. Niettegenstaande ze wisten dat het kind geboren zou worden in Judea, in de stad van David, wisten ze blijkbaar niet waar Bethlehem ergens lag. Bethlehem lag ongeveer 15 kilometer ten zuiden van Jeruzalem. Toen ze dat wisten, gingen ze op weg met hun geschenk : goud, wierook en mirre, de traditionele geschenken voor een koninklijke geboorte.

Toen de Magiërs in Bethlehem arriveerden was Jezus al een dreumes en zijn ouders woonden niet in een stal, maar in een huis. Uitgaande van hun vertrekpunt zou de reis twee tot vier maanden hebben geduurd met een tussenstop in Jeruzalem. Ze zouden dus ergens tussen begin september en eind december 2 v. Chr. in Bethlehem zijn aangekomen. Het is mogelijk dat de Magiërs uit verschillende streken zijn vertrokken en zich tijdens de reis hebben samengevoegd. Mogelijke vertrekpunten zijn Babylon, Perzië en Sheba in Arabië. Er staat een verwijzing naar de Magiërs uit Arabië in het Oude Testament, maar het is niet zeker dat ze allemaal van hieruit zijn vertrokken. Er zijn ook historische referenties naar een incident in 614 n. Chr. toen Perzische legers het heilige Land bezetten en de Christelijke kerken vernietigden. Aangekomen bij de basiliek in Bethlehem weigerden ze die echter te vernietigen, omdat het mozaïek op de muren verwees naar aanbidding van de Magiërs. Ze werden herkend aan hun kleding : het waren ook Perzen.

 

 

 

 

 

Door de jaren heen is er door vertaalfouten nogal wat verwarring ontstaan over de “Ster van Bethlehem”. In de Bijbel wordt verwezen naar de ster uit het oosten. Een betere vertaling is : de ster die we zagen opkomen in het oosten. De meeste astronomische waarnemingen werden verricht in de vroege ochtenduren. Zo hebben ze ook de Jupiter/Venus-conjunctie in augustus 3 v. Chr. gezien. Ze zochten naar verdere tekenen, deze werden gevonden in de drievoudige conjunctie van Jupiter en Regulus. Toen op 17 juni 2 v. Chr. Jupiter ngo eens samen met Venus aan de ochtendhemel stond, was dit voor de Magie het teken om te vertrekken naar Jeruzalem. De Magiërs namen de conjunctie waar vanuit Mesopotamië en ze zagen de conjunctie dus aan de westelijke horizon, precies in de richting van Judea.

Deze conjunctie is maar een korte tijd zichtbaar geweest maar het evangelie volgens Matheus heeft het over een ster die de Magiërs volgden en die pas stopte op de plaats waar de nieuwe koning was geboren.

We zullen nu enkele andere astronomische gebeurtenissen uit deze 18 maanden in 3-2 v. Chr. opnieuw bekijken. Het enige wat ze gemeen hebben, met uitzondering van de Saturnus/Mercurius-conjunctie, is de planeet Jupiter.

Na de samenstand met Mars, Saturnus en Venus op 27 augustus 2 v. Chr. Vervolgde Jupiter zijn westwaartse beweging aan de hemel. Deze westwaartse beweging zou de Drie Koningen (Magiërs) naar Jeruzalem hebben geleid. Tengevolge van zijn retrograde beweging aan de hemel zal Jupiter op enig moment zijn gestopt, gezien vanuit Jeruzalem, recht boven Bethlehem. Deze positie werd bereikt op 25 december 2 v. Chr. De planeet stopte in het sterrenbeeld Maagd en bleef daar ongeveer 6 dagen.

Wanneer is Christus nu precies geboren? Bijbelse referenties geven aan dat hij zes maanden na zijn neef Johannes de Doper werd geboren. Dezelfde Bijbelse referenties leren ons wanneer dat is.

De vader van Johannes, Zacharias, was in de tempel toen hij door een engel werd bezocht die hem vertelde dat zijn vrouw Elizabeth weldra een zoon zou baren. Van Lucas weten we dat Johannes verantwoordelijk was voor acht van de vierentwintig Priesterlijke Cursussen van het Joodse geloof. Elk van deze cursussen duurde één week en werd twee keer per jaar herhaald. De Joden gebruikten een zon-maankalender van 51 weken. De overige drie weken van het jaar waren voor drie belangrijke Joodse religieuze feesten : Passover, Pentecost en Tabernakel. Omdat de kalender maar 51 weken kende, moesten de Joden 30 dagen toevoegen om in overeenstemming te komen met een zonnejaar.

In het geval van Zacharias was hij bezig met de achtste cursus ofwel de achtste week van het Joodse jaar toen de engel hem bezocht. Het zal ongeveer juni zijn geweest toen de engel hem vertelde dat zijn vrouw zwanger was. Johannes zal naar alle waarschijnlijkheid dus ergens in maart het jaar erop zijn geboren. Dit betekent dat Jezus ergens in september  werd geboren.

Maar in welk jaar? En hoe als Zacharias voor de tweede keer in december zijn cursus gaf ? Dit zou betekenen dat Johannes in september werd geboren en Jezus in maart zes maanden later. Tegenwoordig wordt de geboorte van Jezus in maart algemeen aangenomen, omdat Lucas het heeft over de engel die aan de schaapherders met hun kudde verscheen. De enige tijd dat de herders met hun kudde buiten waren, was maart gezien het lammerseizoen. Van de andere kant kuddes met schapen liepen van maart tot laat oktober in de velden. Omdat er nogal geroofd werd, was er absoluut geen reden om aan te nemen dat er geen herders in de buurt waren. Met andere woorden de schapen helpen ons hier niet veel verder.

Laten we eens teruggaan naar Caesar Augustus. Hij verplichtte alle inwoners van het Romeinse Rijk en de oude koninkrijken terug te gaan naar hun geboortestad. De eed moest worden afgelegd in de late zomer of de vroege herfst van 3 v. Chr. Als dit inderdaad de gebeurtenis was die Jozef en Maria naar Bethlehem bracht dan moet Jezus ergens in deze periode zijn geboren. Uit de bijbel kunnen we afleiden dat Jezus kort na de aankomst in Bethlehem werd geboren. Dit moet dan omstreeks september 3 v. Chr. zijn geweest met de geboorte van zijn neef Johannes in maart 3 v. Chr. Ook weten we dat hij voor 26 september moet zijn geboren omdat van 26 september tot 3 oktober het Feest van het Tabernakel werd gevierd. Dit feest eiste dat alle in Jeruzalem zouden zijn en we weten dat Jozef en Maria dat niet waren toen Jezus werd geboren. Bovendien zouden de Romeinen niet het feestseizoen kiezen voor de volkstelling. Lucas leert ons dat het erg druk was in Bethlehem niet met Joden op weg naar Jeruzalem, maar voor de volkstelling.

Er zijn nog enkele andere historische feiten die wijzen op een geboorte in 3 v. Chr. Lucas vertelt dat Jezus begon te prediken in het vijftiende jaar van de regeringsperiode van Tiberius als keizer van Rome, hij was toen ongeveer 30 jaar oud. Jezus is inderdaad maar drie jaar 'Jezus' geweest. Helaas vertelt Lucas ons niet of hij de Romeinse telling of de telling van de mensen in Judea en Syrië gebruikte voor het bepalen van het 15^de jaar van Tiberius. Men gaat er van uit dat hij de oosterse jaartelling aanhield en zo komen we uit op een geboortejaar van 3 v. Chr. Dat klopt ook heel aardig met het Joodse geloof dat zegt dat spirituele volwassenheid pas begint bij het dertigste levensjaar.

Er zijn ook geschiedschrijvers die de geboorte van Jezus beperken tot 4 v. Chr. omdat dit het jaar was dat Herodus de Grote stierf. Uit het werk van Flavius Josephus weten we veel over de dood van Herodus. Hij schreef dat Herodus stierf na een maansverduistering en voor Passover werd begraven. Er waren drie maansverduisteringen. Op 23 maart 5 v. Chr. (volledig) en op 13 maart 4 v. Chr. (gedeeltelijk) en op 10 januari 1 v. Chr. (volledig). Ook was er nog een maansverduistering op 15 september 5 v. Chr. maar deze wordt om verschillende redenen niet meegenomen. Herodus was ziek en zijn lijfartsen hadden hem afgeraden om in deze periode in Jericho te zijn gezien de klimatologische omstandigheden. Uitgaande van de tradities past eigenlijk geen van deze maansverduisteringen goed in het beeld dat we hebben van deze tijd.

De enige maansverduistering die goed past is die van 10 januari 1 v. Chr. Dit is de enige verduistering waarbij er voldoende ruimte is voor alle rouwplechtigheden en het Passover-feest.