Woordenboek

Afkortingen A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
M


M afk. 1000
M afk. meter
M afk. moeder, ook vaak doopheffer / Meter
M afk. monsieur, mijnheer, meneer, (de) heer
M afk. municipaliteit, gemeentebestuur, Burgemeester en Wethouders
M afk. marraine, meter, doopmoeder
m afk. mater, moeder
M. afk. Magistor, meerdere, academisch geschoold persoon
m.p. afk. manu propria
m.ria. afk. manu propria, eigenhandig en ook mia. bv. eigenhandig ondertekend
maaien doorklieven
maaiman maaier
maakmakelaar huwelijksmakelaar, koppelaar
maakster koppelaarster
maalder schilder
maalderieman smid voor klein werk zoals scharen, sloten
maaldrager postbode, koerier
maalgetter strijder meestal gewapend met een strijdhamer, ook als maelgetter gevonden
maalsboekje zie avondmaaltje
maandeel maandsoldijbrief
maankop slaapmiddel
maant-wyser zie calendier
maarschalk is een krijgsman maar ook een paardenknecht / hoefsmid
maatje inhoudsmaat, meestal bij graan, 1 maatje = 2 spint, maar ook 1/8 spint
maatsman metselaar
mabersteen marmer
mac afk. maçon, vrijmetselaar
macellarius slager
macellio zie macellarius
macello zie macellarius
machenare metselaar
machinate kwaadstoking = iemand die onenigheid veroorzaakt. Stoken, kwaad,
machinatie kwaad, stoken
machineeren kwaadspreken, stoken kwaad-brouwen? berokkenen
macht brieff volmachtbrief, akte, waarbij iemand tot iets gemachtigd wordt
machtbrief zie macht brieff
machte lies, schaamdelen
machytsch metselwerk
macies magerheid, schraalheid
macis die niet komt opdagen bij een rechtszaak
mactator zie macellarius
maculature kladpapier, scheurpapier, omslag
macule(e)ren bevlekken, bekladden
maddach een volle dag maaien als verplichting opgelegd
made weiland, hooiland, ook een landmaat
madebeemt zie made
madelaer boedelbeheerder, zaakwaarnemer
madelaere beheerder, (ste), bestuurder, ( ster),
bestuursambtenaar
mademan zie maaiman
mademersch hooiland, weiland, grasland
mader maaier
maderijn ahornhout
madesloot afscheidingssloot tussen twee weilanden of landerijen met gras begroeid
madevelt zie made
mae zie made
maecbrief testament, uiterste wilsbeschikking
maech, zie maeg
maechgelt het aandeel, door de bloedverwanten gedragen in de som, waarmee een door een hun gepleegde doodslag wordt geboet
maechgescheit boedelscheiding
maechscheidt zie maechgescheit
maechswage aanverwant
maechtael verwantschap. (tegenover bloedverwantschap) de naaste bloedverwanten
maeck zie; make
maecken zie: maken
maeckgescheyt zie; maechgescheit
maeckinghe zie: makinge
maecmaker, huwelijksmakelaar, zie ook; maecsman
maecsel een roerende of onroerende zaak die door de rechter kan worden verkocht ter voldoening van een schuld
maecsman
bloedverwant of vriend van een in het huwelijk tredend persoon, die met drie anderen de huwelijkse voorwaarden tussen de wederzijdse ouders in orde maakt
maeg, verwant, bloedverwant
maegdaer ongehuwd, jonge man
maeghedelinghe boedelscheiding
maegschap verwantschap, bloedverwantschap
maegsibbe bloedverwantschap
maegsoene deel van het zoengeld dat betaald wordt als schadeloosstelling bij een doodslag of ernstige verwonding
maegswager zie maechswage
maegt maagd, jonge ongehuwde vrouw
maegtale graad van bloedverwantschap
mael rechtshandeling
maelboom boom die een grens aangeeft
maeldenier zie maelgenier
maeldery maalrecht
maeldrager postbode, koerier
maelge gesp, ring, haak om iets mee vast te maken, ook een penning met een waarde van een halve penning
maelge wapenschild
maelgelt belasting op het gemalen graan voor de bierbrouwerijen, ook maalloon
maelgenier marskramer voor kleine voorwerpen van metaal
maelget houten hamer
maelgetter krijgsman met een strijdhamer
maelgie zie maelge
maelloen zie maelgelt
maelloot loodje, als vergunning om te malen
maelpegel merkteken voor het waterpeil bij watermolen
maelslot slot op een kist
maeltote onwettige belasting of heffing
maenboec registerboek waarin de schulden staan genoteerd
maenbrief dagvaardiging, soms ook schuldbekentenis
maendach maandag
maenen vragen om een vonnis aan schepen of leenmannen tijdens recht zitting
maennesse dagvaardiging
maensdach zie manedach
maent maand
maents maandelijks
maentsiec maanstonde hebben, ongesteld
maentstont 3o dagen dienst in de kerk, na het overlijden
maer paard
maerlepit zie maerleput
maerleput mergelput
maerschalc hoefsmid
maerstal paardenstal
maerstaller paardenknecht
maerte dienstmeid, maand maart
maerten de werkzaamheden van een dienstmeid
maertse grens
maesjes doosjes ?
maestre meester, leraar, meerdere,
maet zie made
maetchenaer zie maatsman
maetgelt meetrecht
maetroede maatstok
maetschap vereniging, genootschap
maetselar zie maatsman
maetsem zie metse
maetsman metselaar
maexman zie; maecsman
maeybempd maailand
maeydagh maaidag
maeyen maaien
maeyman zie maaiman
mag. afk. Magistor, meerdere, academisch geschoold, meester
magazijn voorraadschuur, pakhuis
mage knaap, jongeling
magedekijn maagd, een pas geboren meisje
magelein marjolein
magenaes voedsel
Magensche Mainz
magenscheid boedelscheiding
magescheid boedelscheiding. vaak ook als maegescheit
magesijn waarzegger, tovenaar
maget maagd
magetoge opvoeder, met de opvoeding belast persoon
magicus zie magesijn
magie toverkunst, geesthandel ?, toverkunst
magister meester, leraar, meerdere,
magister civium burgemeester
magistraat overheid, overheer (overheerser?) die de baas is over iemand
magistri van de aanvoerder, meester
magnanime grootmoedig, groothartig, edelmoedig
magnanimiteit grootmoedigheid
magneet noordsteen, zeilsteen = de steen waarop het kompas is gebaseerd (magnetisch)
magnificentie heerlijkheid, pracht, grootdadigheid
magnificq heerlijk, grootdadig, groots
magnitude grootheid
magnus groot
magnus magister grootmeester
magschaft bloedverwantschap
magus tovenaar
mahuusmeester lid van het bestuur van een oudemannenhuis
maia mei
maicken zie: maken
maige bloedverwant
maii zie maia
maille zie maelge
mainplevie een recht van de man door het huwelijk waardoor hij heer en meester wordt van al de roerende en onroerende goederen, de inschulden en acties van zijn vrouw
mainten afk. maintenant, nu, thans, op dit moment
mainteneren handhaven, standhouden
maintenue handhaving, bescherming
maintineren onderhouden
maion afk. maison, maison, huis, woning, gebouw, tehuis
maiorennis zie majorennis
maiores zie majores
maire burgemeester, schout, was uitsluitend belast met de bestuurlijke taken
maiseel vleeshal
maiseele zie maiseel
maius mei
majesteit majesteit, hoogheid, hoogmachtigheid, mogendheid
majeur meerderjarig(e), volwassen(e)
majeure zie majeur
majolicabakker plateelbakker, schilderde met majolica op gebakken aardewerk
majorennis meerderjarig
majores voorvaderen, voorganger, voorouders
majus bloeimaand, mei
makagie beschikking bij uiterste wil, legaat
make uiterste wilsbeschikking voor het gerecht gepasseerd
makelaar tussenhandelaar
makelaer zie makelaar
makelgelt maakloon, kosten
makeman zie; maecsman
maken (enen iet). bij uiterste wilsbeschikking aan iemand schenken, vermaken
makinge in het algemeen: een uiterste wilsbeschikking
malade melaatse
maladerie zie maladrie
maladrie hospitaal, leprozenhuis
malafide zie malefidei
malcander elkaar
malcanderen tegenover staand(e), overleggen,
ook; met elkaar
malcontent ongenoegen, het ontevreden
malder inhoudsmaat, speciaal voor graan,
1 malder = 1/22 last,
ook gezien 1/18 last en 2 mud en 1/4 mud.
ook was er een kleine Gelderse malder = ca 125 ltr. en een grootte Gelderse malder van ca 137 ltr.
malder zie molder
male reistas, valies
maledictie vloek, kwaadspreken, lastering
malefidei ter kwader trouwe
maleren in kleur borduren
malerie het recht op het malen van het graan in een bepaald gebied, een soort banrecht
malevolentie kwaadwilligheid
malfacteur boosdoener
malget zie maelget
Malgetten met een houten of loden hamer slaan of bekloppen
malheur malheur, ongeval, ramp
malheureux rampspoedig, ongelukkig
maligna febri door een kwaadaardige koorts
maligneeren, met kwade trouw
maligniteit boosaardigheid
malitie boosheid, kwaadheid
maljenier klein ijzerwerk handelaar, vaak een marskramer
malkanderens gesigte (in) tegen over elkaar, elkaar aanziend
malleator ijzersmid
malt mout
malversare zie malversatie
malversatie slecht beheer, ambtsontrouw, ontrouwe waarneming van een bediening, verduistering van gelden
mam vrouwenborst
mambaer zie mambaar
mamboort kind van het mannelijk geslacht
mamburnus regent, voogd
man afk. manouvrier, dagloner
manachier dreigementen
manbaar huwbaar
manbode gerechtsbode aan het feudaal leenhof
mancamer leenhof
mancipatie vereigening, tot zijn bezit maken, overlevering
manciperen eigen geven, vereigenen, tot zijn bezit maken
manckaert manke, kreupele
mancorn diverse soorten koren ondereen gemengd
mandaat bevel, last, ook heldendaden
mandach gerechtsdag
mandadoor opzichter in N.O.I.
mandaet lastbrief, bevelschrift, ook heldendaad
mandament bevel, beveling, daagceel? (bevelschrift?)
mandans bevelgever
mandataris bevelhebber
mandateur zie mandans
mande gemeenschappelijk
mandeel het aan een bepaald iemand toekomend deel
mandeeren bevelen, bevel doen, belasten, lastgeven
mandel aantal stroschoven, soms 12 soms 16
mandemakere mandenmaker
mandement compulfoir dwanglevering,
een dagbrief (dagvaarding) met dwanglevering is een dwangbrief waarbij een gerechtsschrijver wordt gedwongen of bevolen om iemand een afschrift van een gewezen vonnis of dingtalen te geven of gedagvaard om de reden te geven waarom hij dat nalaat.
mandement compulforaal zie mandement compulfoir
mandement de appel brief van appel waarin iemand wordt gedagvaard te verschijnen voor een hoger hof of hogere rechter
mandement de appel in forma brief van beroep waarin het gewezen vonnis van een lagere rechtbank geen voortgang in uitvoering zal hebben terwijl men in beroep is bij een hogere rechtbank
mandement de appel in forma met de clausule van inbibitie zie mandament de appel in forma
mandement impetreeren in een dagbrief verzoeken iemand te dagvaarden
mandement in actie te institueeren een dagbrief (dagvaarding) om zijn vermeend recht in te stellen, een dagbrief (dagvaarding) waar bij iemand een ander die zich laat verluiden (zoals bericht wordt) iets tot zijn laste te hebben, dagvaard, dat hij het zelde rechtelijk zal hebben in te brengen
mandement in cas petitoir een dagbrief, (dagvaarding) van rauwe eis ( eis zonder voorafgaande aanmaning of toestemming van de rechter)
of een dagvaarding van eerste eis, waarbij een eiser van een gedaagde iets rauwelijk of ten eerste, zonder te voren daar over recht gesproken te hebben, is eisende als zijn eigen goed
mandement in cas van asfeurantie een dagbrief (dagvaarding) om een verzekeraar uit rechte van verzekering te dagvaarden
mandement in cas van indemniteit een dagbrief, (dagvaarding) om schadeloos gehouden te worden.
Of een dagbrief, (dagvaarding) waarbij iemand een ander dagvaard ten dien einde, dat deze hem alle schade op enig goed vallend volgens belofte zal hebben af te keren.
mandement in cas van salaris een dagbrief (dagvaarding) om te hebben betaling van zijn verdiende loon
mandement in cas vanguarant een dagbrief, (dagvaarding) in geval van vrijwaring, waarbij iemand een ander dagvaard, ten einde dat bij hem zal vrijwaren voor de uitwinninge (verhalen )
mandement om betaling van renten een dagbrief (dagvaarding) om te hebben betaling van de jaarlijkse geldwinning (geld opbrengst)
mandement om de arrementen van een proces aan te nemen een dagbrief (dagvaarding) om een geding te hervatten, een dagbrief (dagvaarding) om een zaak van een overledene aan te nemen en voort te zetten
mandement om een obligatie te kennen een dagbrief (dagvaarding) om een handschrift te herkennen of te ontkennen
mandement paenaal een dagbrief (dagvaarding ) met boetedwang, waarbij iemand op straffe van een hoge boete iet verboden wordt te doen.
mandement van arrest op een persoon een dagbrief (dagvaarding ) met verlof tot aanhouding van de persoon, als de aanlegger (hij die dagvaard) in zijn verzoek schrift te kennen geeft dat de gedaagde een vreemde is of verdacht wordt van vluchten
mandement van beneficie van inventaris een dagbrief (dagvaarding ) om een boedelbeschrijving en/of goederen te geven
mandement van cessie een dagbrief (dagvaarding ) om zijn inschulders (die iets verschuldigd zijn) te mogen dagvaarden om afstand te mogen doen van zijn goederen
mandement van complainte de klacht die men doet in cas van nieuwigheid, als iemand in zijn rustig en vredig bezit geweld, of hinder aangedaan werd
mandement van declaratie van schade en de interresten over te nemen een dagbrief (dagvaarding) waarbij iemand een andere om welke reden er schade is ontstaan of heeft gehad dagvaard om die rekening over de geleden schade over te nemen en de schade te vergoeden, ’t welk plaats heeft als er toezeggingen zijn gedaan
mandrita herder, monnik
mane 's morgens vroeg, vroeg in de morgen
manedach maandag
maneet leenmans eed, leeneed
maneit de tijd van een man tussen zijn 20e en 50e jaar
mange een werptoestel voor stenen, blijde
mangeding terechtzitting van een leenhof
mangelaar die koopwaar verhandelde door ruiling
mangelborden schrobborden
mangelstocken om wasgoed uit het hete water te halen
mangelt zoengeld voor een zeer zware mishandeling en doodslag
mangeltocht handelsverkeer
manger verkoper van etenswaar etc.
manghelijnghe onderlinge koop en verkoop van goederen
mangheltuchte handel,
manheit zie maneit
manheve het gewicht aan koopwaar die een man kan heffen
manhuus oudemannenhuis
manhuys leenhof
maniement handelingen
manier manier, wijze, zede
manifest manifest, openbaar, verklaring
manifesteren manifesteren, openbaren, verklaren
maninge de vraag om een vonnis door de schout, oproeping om voor het gerecht te verschijnen, invordering van een (geld)schuld
manisse zie maennesse
manleen leen erfelijk in de mannelijke linie
manlijcheit de mannelijke geslachtsorganen, mannelijk karakter
manmate oppervlaktemaat, oppervlakte die een man maaide in een dag
mannbar meerderjarig
manne-staeghe manshoogte
mannen uithuwelijken
mannen (hoir). een man nemen, huwen.
mannewaerhede woord van eer
manoordeel door een leenman gewezen vonnis
manquement ontbreken
manqueren ontbreken, in gebreke blijven
mans vochtig, nat
manslacht doodslag
manslachtich moorddadig
manslachtigheyt moordneigingen
mansman achterleenman
mansoor mannelijke nakomelingen
mansstoel stoel met leuning
manssurcoot mantel
mansuarius boer, keuterboer
mansuetude zachtmoedigheid
mansus grote hoeve
mantelinge beplanting
mantelkind bij wettiging door een huwelijk nam de moeder het kind onder de linker mantelslip en daarna was de (schand)vlek van onechtheid verdwenen.
mantrouwe erewoord, op mijn eer als man
manu propria eigenhandig, bv ondertekend
manuaal handboek, handdoek, handzaam
manufacture handwerksel, werk van wevers
manumiteeren vrijlaten, ontslaging, vrijmaking
manvolc de mannelijke bevolking
manwaerheit erewoord, op mijn eer als man
manwijf getrouwde vrouw
maquerelle koppelaarster
maraan Spanjaard, Spaanse jood?
maras moeras, poel, laagland dat vaak drassig was
marbelbusse albastvaas, marmer vaas
marbeleerder schilder die panelen beschilderd als of het marmer was
marbelsnider steenhouwer
marbelsteen marmer
marc gewicht voor goud en zilver te wegen
marcas betaalmiddel, mark
marcboom grensboom of grenspaal, grensmarkering
marcgenoten de gezamenlijke gerechtigden of erfgenamen van een “mark”
marchand colporteur straatkoopman
marcheeren aantrekken, aantreden, streven
marchepiet vloerkleed
marckgeldt overdrachttaks, ook staangeld voor een marktkraam op de markt
marckvoocht provoost
marcsteen grenssteen
marctale het aantal”marken of “ponden” waarop het belastbare vermogen wordt geschat
marctcorf gesloten mand
marctemar visemmer voor naar de markt
marctliede verkopers op een markt
marctmoeder vrouw belast met het schoonhouden van de marktplaats
marctridder zwendelaar, oplichter
marcttaïnge samenscholing van gewapend volk op de markt
marctvager straatveger
mardijker dagloner, los werkman in N.O.I.
mare poel, moeras, buitendijkse geul
mare stilstaand water, ook spook
maréchal ferrant hoefsmid
marellen spel met 12 of 9 stenen of platte schijven
marge kant, bladrand, boort
marginalist klerk in een archief
mariage huwelijk
mariage de conscience huwelijk gesloten na samenleving
mariage de convenance huwelijk uit berekening
mariage in extremis huwelijk op het sterfbed
mariage trouver la nappe een vrouw huwen die al haar eigen meubels en inboedel heeft
marinarius matroos
maris van de man, echtgenoot
marita bruid, echtgenote, getrouwde vrouw
maritata getrouwd
maritatus zie maritata
mariti echtpaar
maritus bruidegom, echtgenoot, getrouwde man
maritus et tutor legitimus wettig man en voogd
markebanken gerecht voor geschillen over de marktrechten etc.
markeboec boek waarin de marktrechten zijn opgeschreven
marken brandmerken
markganger bediende belast met het inkopen op de markt in N.O.I
marleput mergelgroeve
marmotte wanstaltig figuur
marokijn geitenleer
marokijnwerker geitenleer bewerker
marpahis stalmeester
marque merkteken, teken
marquer au fer rouge brandmerken
marquis markgraaf
marraine meter, doopmoeder
mars grasland of beemd dat vaak onder water loopt, of omsloten is door water
mars mast
marscalcus maarschalk
marschenares huurling
marser zie marskramer
marsklimmer scheepsgezel
marskramer handelaar in kleine goederen die rond trekt
marsman zie marskramer
marsuparius tassenmaker
marte zie maerte
marte dienstmeid
marteel ijzeren hamer, strijdhamer, moker
martelie marteling, kwellen meestal om geloofsredenen
marterwoche laatste week voor Pasen
martii van maart
martire zie martelie
martius maart
martse zie marteel
mas van het mannelijke geslacht, echtgenoot
masculin mannelijk
masculini generis van het mannelijke geslacht
masel slachthuis, vleeshal
maser knoestachtige uitwas aan een stam
maseur non, kloosterzuster
masier armoedig huisje
masiere stenen of lemen omheining om tuin, kerkhof, maar ook een kast in de muur
masiere muur opgetrokken van steen of leem om kerkhof, tuin of als scheidingsmuur
masieregat opening in een muur
masque momaanzicht, grijns
masqueren vermommen, mommen
massacre moord, moorden
massacreren vermoorden, moorden
massarius pachter
masse klomp
masseur zuster
massif dicht, hecht, vast, louter
massijs massief
masteluun mengsel van tarwe en rogge
masten-makery bedrijf waar scheepsmasten werden gemaakt
mastenmaker scheepstimmerman voor de masten
mastenmeter beëdigde keurmeester van masten
mastledere zeer lange ladder
mastschaep mest schapen, schapen speciaal voor het vet gefokt
mat landmaat, afmeting is verschillend per plaats / streek
mat vloertegel, grondtegel
mate beemd, ook makker, ploegmaat
maten inhoudsmaat voor graan = ca 43 ltr.
mater moeder, ook kloosteroverste
mater meretrix ongehuwde moeder
materiaal stoffelijk
materialista handelaar
materie stof, sake, etter
materna meter
materne moeder overste
maternel moederlijk, van 's moeders lijve
maternitas moederschap
maternus van moeders zijde
materse schooljuffrouw, onderwijzeres
matertera tante van moederszijde
matertera magna oud- of groottante van moederszijde
matertera major achter-oudtante of achter groottante van moederszijde
materterna peet.
materus (bvn) van moederszijde
matewonde afmeting van een wond, afmeting bepaalde de hoogte van de boete voor de dader
mathaese wiskunde
matiarius worstmaker
matinus maart
matratse matras, eigenlijk een hoes die gevuld kon worden tot matras
matres lerares
matricularius koster
matrikel register, kerkregister
matrima minderjarige dochter, waarvan de moeder nog leeft
matrimoni vinculo copulati sunt zijn verbonden door de band des huwelijks
matrimonialis echtelijk, wettig
matrimonialiter copulati sunt zijn in de echt verbonden
matrimonie huwelijk, echt, moedersgoed
matrimonio coniuncti in de echt verbonden
matrimonio coniungere in de echt verbinden
matrimonio coniunxi ik heb in de echt verbonden
matrimonio juncti sunt zijn in het huwelijk verbonden
matrimonium huwelijk
matrimonium clandestinum geheim huwelijk
matrimonium claudicans wettelijk onvolkomen huwelijk
matrimonium coniuncti zijn in het huwelijk verbonden
matrimonium conscientiae geheim huwelijk
matrimonium contrahunt sluiten een huwelijk
matrimonium contraxerunt hebben een huwelijk gesloten
matrimonium inierunt zijn een huwelijk aangegaan
matrimonium morganaticum niet volgens zijn stand gehuwd, huwelijk met de linkerhand, morganatisch huwelijk
matrimonium occultum geheim huwelijk
matrimonium putativum (zogenaamd=) ongeldig huwelijk
matrimonium virgineum Jozefshuwelijk, kuis huwelijk
matrimoniun juncti sunt zijn in het huwelijk verbonden
matrimus minderjarige zoon, waarvan de moeder nog leeft
matrina meter, peetmoeder, stiefmoeder
ook; peettante
matris van de moeder
matris soror moederszuster
matromonio ex primo uit het eerste huwelijk
matrona voorname gehuwde vrouw, vrouw van stand, vrouw op gezette leeftijd
matrone huismoeder, eerlijke vrouw
matruela dochter van de zuster van de moeder
matruelis neef, nicht, zoon of dochter van tante
matschuddinge graanafval
matse knots, strijdhamer
matselaere metselaars
matsen metselen
matsuwedrager strijder gewapend met een matse
matte beddenzak, matras, strozak
mattenmacher matrassenmaker
mattenoot schepeling
matteren moede maken
matulinam in de morgen
mature (vroeg)tijdig
maturiteit rijpheid
matutinam zie matulinam
matutinus in de morgen, vroeg in de morgen
maximegrond grondregel, grond
mayen maaien
mc afk. on compte, mijn rekening
md afk. marchand, koopman, handelaar, verkoper, winkelier
Md. afk. huw. akte, moeder van de bruid
me afk. mère, moeder, moederdier, r.k zuster, moeder-overste
me afk. maître, meester in de rechten, advocaat, heer, vrouw, meester(es), gebieder, baas, onderwijzer(es), leermeester, schoolmeester, voorganger
me zie afkorting me
Me. afk. van Mâitre, rechtsgeleerde b.v. advocaat, notaris
mea zie meus
mea licentia met mijn toestemming
mechanice mechanice, werkelijk
mechanicq ambachtsman, handwerker, vuig, karig, vrek, hoetelachtig?
mechaniseren mechaniseren, hoetelen?, handwerken
medalie medaille, pronkstuk, potpenning (een zeer gaaf exemplaar van een penning)
mede wei- of hooiland
medeborge is met iemand samen borg voor iets
médecin arts, dokter
mededeler compagnon, deelhebber, vennoot
medegave bruidsschat, huwelijksgift
medegebuur buren
medegelden meebetalen
medegeldinge geldelijke bijdrage
medegeselle deelgenoot in een handelszaak, compagnon
medegeven (enen iet). goed aan zijn kind bij het huwelijk meegeven
medeheemrader medebestuurder van de dorpsgemeente, gemeenteraadslid
medehelpen medehoir mede-erfgenamen
medehoir (s) mede erfgenaam
medeïngeseten mede inwoner van een gemeenschap
medeleven (enen iet). zich bij gelegenheid van het huwelijk van zijn kind verbinden tot het uitkeren van een geldsom of een rente.
medeliggen bijslaap, gemeenschap hebben
medelijftocht lijftocht van een weduwe bij het scheiden van de boedel
medelijftochte de lijftocht die een weduwe meekrijgt bij haar scheiden uit den boedel
medelopen zich verbinden (borg geven) om aan een kind bij het trouwen een bepaalde som (goederen) mee te geven
medemoeder doopmoeder
medemolen meekrapmolen
medepant onderpand
medereder verfbereider uit meekrap
medeseven medelid van een “zeventuig”, dit zijn zeven getuigen in een grenscheidingszaak die verklaren wat de juiste grens scheiding is
medesweren samen met anderen een eed afleggen
medevader doopvader
medewisen vonnis in iemands voordeel wijzen
mediateur middelaar
mediatie bemiddeling
medicamente medicamenten, geneeskruiden, geneesmiddelen, artsenij
medicijn medicijn, arts
medicijne medicijn, geneesmiddel, geneeskunde
medicinaal medicinaal, heelzaam
medicinae doctor stadsdokter
medicineren medicineren, genezen, helen
medicus médecin
ook; de middelste vinger
medicyne zie medicijne
mediëren mediëren, middelen
medietas helft
mediocre middelmatig, middelbaar
meditatie betrachting, bezinning, overleg
mediteren betrachten, overwegen, bezinnen
mee sterkedrank met honing bereid, ook meekrap een plant waarvan de wortels worden gebruikt
meelassijs accijns op meel, belasting op meel
meelbuiler apparaat om zakken met o.a. Meel te vullen
meelder zie meelker
meelker molenaar
meelman meelverkoper
meelzetter ambtenaar belast met de inning van belastingen
meen gemeenschappelijk, algemeen eigendom
meenboedel onverdeelde boedel, gemeenschap van goederen
meenheit burgerij
meenre voerman
meenreweide gemeenschappelijke weide
meensam gemeenzaam
meenschap vleselijke gemeenschap, beslapen
meensliede gezworenen uit de burgerij, vertegenwoordigers van de burgerij.
meensman zie meenteman
meente gemeente, burgerij, marktplaats
meentegoet gemeente eigendom
meentemae gemeenschappelijk hooiland
meenteman beëdigde vertegenwoordiger van de burgerij
meenten gemeentewerken, algemene onderhoudswerken
meentevolc het mindere volk
meentocht vergadering van gerechtigden, ingelanden
meenwerc werkzaamheden van algemeen belang waartoe burgers werden opgeroepen bv, wachtlopen,
meenwijf prostitué, deerntje, snol
meerder soort landmeter belast met aangeven erfafscheidingen
meersterre Poolster, Noordster
meesselaer metselaar
meesteklercke hoofdklerk
meester persoon die in zijn beroep de meesterproef heeft afgelegd en als zelfstandige mag werken en leerlingen opleiden
meesteren genees-of heelkunde behandelen, cureren
meesteres gouvernante, ook bestuurster van begijnenhof,
meestergelt verschuldigd loon aan de meester van een ambacht
meesterknaap ambtenaar die in houtvesterij zaken rechtspreekt, opzichter over een werkplaats, intendant, rentmeester
meesterman baas, persoon onder de meeste in rangorde
meesterproef afsluitende proef van bekwaamheid van een gezel om na slagen zich meester te mogen noemen
meet weiland, hooiland, ook een landmaat, zie ook; made
meetland wei- of hooiland
mei parochiani mijn parochianen
meibede belasting die in de maand mei moest betaald worden
meidag de 1e mei
meier pachter van een hoeve, ook eerste knecht op een boerderij
meier baljuw
meierman zie meier
meilinc in de maand mei geboren dier
meinake medeplichtig aan moord of doodslag
meisch meiboter, boter van het nieuwe gras
meisen minderjarig meisje
meisniede de gezamenlijke huisgenoten, het gehele gezin, de familie inclusief het personeel
melancolie zwaarbloedigheid, zwaarmoedigheid, zwartgalligheid
melancolijcq zwaarmoedig, zwartgallig
melber meelhandelaar
melcbuur melkschuur, melkhuis
melccamer plaats waar de melk bewerkt en bewaart wordt
melcspice vat voor melk
meldebert boodschappenleitje
melder verrader, verklikker
meldinge aangeven van een misdaad of van een geheim
melesoen zie menisoen
melisoen buikloop
melk-aaden melkvaten
melkmengel inhoudsmaat
1 melkmengel = 2 mengel ca 1.8 ltr
melle molen
mellen trouwen
mellicida bijenhouder, imker
melnare molenaar
melodie zet geluid, zoet luidendheid, zang-gekweel
melodieus melodieus, zoet luidig
melxkesen kazen van zoete melk?
membranarius perkamentmaker
membrane vlies
membrum lid
memoriaal gedenkboek, kladboek
memoriabel gedenkwaardig
memorie zielenmis
menage huisraad, huishouding, huisgezin, huislijkheid
menageren huishouden, met omzicht en de maat gebruiken, zuinig zijn
mendeltag witte donderdag voor Pasen
mendica bedelares
mendicans bedelaar, bedelen
mendicant bedelmonnik
mendicus zie mendicans
meneen treken
menestreel muziekmaker,
mengel inhoudsmaat, 1 mengel = 2 pint, =1,5 stoop
menger handelaar
menisoen buikloop
menist doopsgezinde
menkeler koopman
mennegat weg over andermans land, ook gat in de weg
mennen zie minnen
mennepert trekpaard
menneroede rijzweep
menneweg weg waarover de wagens reden om de oogst binnen te brengen
mensa pauperum armen tafel
mensator meubelmaker, paneelmaker
mense in de maand
mensel metalen ring om stokeinde, om splijten te voorkomen
mensis maand
mensium maanden
menstruus een maand oud, maandelijks
mensure maat, maatslag, roe-tale
mensurnale dertigste
mentie mededeling, vermelding, melding, gewag
mentioneren melden, gewagen
menu afk. menuisie, timmerman voor fijn timmerwerk, meubelmaker, schrijnwerker
meo consensu (de) met mijn toestemming
meraude smaragd
mercator koopman
mercator cerae washandelaar
mercator ferri ijzerhandelaar
mercator granorum graanhandelaar
mercenarius dagloner
merciser merkijzer waar mee een merk wordt aangebracht
merckel fronton, driehoekge versiering aan bovenzijde gebouw
mercsteen steen die iets bepaald bv grenspaal
mercurii dies woensdag
merdaelge mestvaal, ook verachtelijk volk
mere modderige plaats, schandpaal
mère célibataire ongehuwde moeder
meren een grenspaal zetten, ook vergroten
merer ambtenaar belast met het afpalen (= grens aangeven) van de eigendomsgrenzen
meretrix prostitué, deerntje, snol
merge merrie
mergen of morgen landmaat, betekend letterlijk de hoeveelheid grond die voor de middag geploegd kan worden (ca 1 ha)
mergendus de dopeling
mergentaal aantal morgens of mergens
mergschonk ruggengraat
meridie op het middaguur
meridies middag
meringe vermeerderen
merite merite, verdienste
merke grenssteen, grenspaal
merkelijcheit opmerkzaam
merkende oplettend, opmerkzaam
mersch moerasland, vochtig land omgeven door waterlopen
mersch zie mars
merse koopwaar, ook mand voor koopwaar van een marskramer
merseman marskramer
merseman rondtrekkende koopman
merseman zie marskramer
mersenaris huursoldaat
mersschip schip voor de grote vaart, koopvaardijschip
merssijs accijns op kramerijen
merzler marskramer
meschant snood
mescontent onvernoegt, ontevreden zijn over een iets, misnoegt
mescontentement ongenoegzaamheid, misnoegen
mescontenteren misnoegen
mesekiste schanskorf
mesel meestal doelend op melaatsheid, slecht aan toe zijn
mesgroeve mest- en/of beerput
meshegtjen het heft van een mes
meskief zie miskief
mesmaker messenmaker
mesplaetse mestvaalt
mesrode kettinghond, hond op het erf als bewaker
mesrode kettinghond, hond op het erf als bewaker
mess afk. messidor, maand van de oogst
messade mest, uitwerpselen
messagier Veldwachter, ook boodschapper, bode
messe afk. messire, edele heer,
messelgier stadsbode, boodschapper
messene zie mestplaetse
messene zie mesgroeve
messers afk. messieurs, mijne heren
messidor juni
messien zie messade
messinc geelkoper,
meste zie mestplaetse
mestgat weg over andermans land om de mest over te vervoeren
mesus misbruik, verzuim
met landmaat
met onse handen eigenhandig
met proffijt met voordeel
met wille ende consent met goedkeuring van
met’er woon metterwoon, van hier uit (vertrokken)
metaal bergwerk, goudmengsel
metalen heraldiekteken, goud en zilver weergegeven door geel en wit
metator proever
mete oppervlakte- en landmaat, is het zelfde als gemet
metekrynck verbonden, huwelijk (s verbintenis), verwantschap
meter wichelaar, tovenaar ook lengte maat, doopmoeder
meter afk. van landmeter
meteroede meetstok
metropool hoofdstad
mets zie metse
metse metselaar
metsehamer bikhamer, metselaars hamer
metseldiender opperman, sjouwer
metsen metselen
metsgaders zie mitsgaders
metsiger slager
mette doopmoeder, meter
mettebote pantoffels, warme schoenen voor de vroegmis
metten eersten bij de eerste gelegenheid die zich voordoet, zo spoedig mogelijk
mettene vroegmis of nachtmis, vaak om 3 uur 's nachts
meu tante, nicht en stiefmoeder
meubelen tilbare goederen, inboedel, roerende goederen
meui zie meu
meuje zie meu
meuke inhoudsmaat voor graan,
1 meuke = 1/4 zak
meunich monnik
meuraer secreetruimer, fecaliën ophaler
meurt hoeveelheid gehakt of gezaagd hout ca. ¼ m3
meurte lengtemaat, 1 meurte = ?
meus mijn
meuse Maas
meuse inferieur het gebied ten oosten van de Maas
meye mei, bloeimaand
meyeavont de dag vóór 1 mei
meyer boer, hoofd van het personeel op een boerderij, ook een rentmeester aangesteld over meerdere boerderijen
meyer hoofd van het personeel op een boerderij, in oorsprong de hoofdknecht die de boerderij zelfstandig runt en bestuurt,
ook; rentmeester
ook; boerderij, degene die een boerderij bestuurd voor de 'heer’
meyerman zie meyer
meyster van recht jurist, gepromoveerd in het Romeinse en Canonieke recht
mezekouwen openingen boven toegangen in de gevels waar doorheen men kokende olie, stenen en ander vuil kon gooien op aanvallers
Mg afk. huw. Akte, moeder van de bruidegom
mgr afk. Magistor, meerdere, academisch geschoold, meester
micke gaffelvormige staak van de galg waarin het hanghout ruste
middachsdages op het midden van de dag
middel het midden van iets, ook een tussenpersoon, middelmatig
middelaar bemiddelaar, tussenpersoon
middelbaere bedoeld wordt meestal, van diverse afmetingen, ook gemiddeld
middelderlands de “Nederlandse” taal van 1150-1550
middelen geldmiddelen
middenacht
middenogust zie middelacht
middevasten zie midvasten
middeweke woensdag
middewinterdach zie midwinter
midenisse oneer, schande, blaam
mids-gaders, zie mitsgaders
midvasten de 4e en soms de 3e donderdag voor Pasen
midwinter 25-12-2011, 1e kerstdag
midzoemer zie midzomer
midzomer 24-06-2011, st. Jan
miede loon, beloning voor arbeid
mieden huren, ook graslanden
miestekoe gemeste koe
miesten mesten
miesterij heelkunde
mietling dagloner
mignon troetelkind
migr afk. migratie, verhuizing, verplaatsing?
migreren verhuizen
mijn water makende urineren (de)
mijne gelaat
mijnmeester pachter van het “mijn” recht. De rechten bij bepaalde verkopen b.v. Vis
mile
het gebied, dat zich een mijl ver rondom een stad uitstrekt, en waarover grote steden zich veelal zeker recht van toezicht aanmatigden. "bannmeile", "banlieue."
miles dimissus gepasporteerd soldaat
miles gregarius gewoon soldaat
miles hollandicus Hollandse soldaat
miles in servitio Hollandorum soldaat in dienst van de Hollanders
miles,(itis) soldaat
milies duizendmaal
militair oorlogs (betrekking hebbend), die in krijgsdienst is,
militeren tegenstrijden, strijden
militie oorlog
militus soldatenkind
millesimus 1000e
millioen tien honderd duizend, honderdduizendtig
mimesis na-aping
min voedster, vrouw die een kind van een ander voed (borstvoeding)
min van waerdije van weinig waarde
minderzahl een getal van een jaartal met de weglating van de honderdtal nullen
mineur, mineure minderjarig (e),
mingel, mengel inhoudsmaat, 1 mengel = 2 pint, =1,5 stoop
minister dienaar
minister Verbi divini dienaar des Goddelijk woord, predikant
ministerie bediening, dienst
ministreel zie menestreel
minne zie min
minnebode bode te paard
minnehuis oudenliedenhuis, bejaardenhuis
minnen paarden voor een koets leiden door een koetsier
minor aetas minderjarigheid, onmondigheid
minorennis minderjarig
minorese minderjarige
minoriteit minderjarigheid, onmondigheid
minuteren ontwerpen
minutor aderlater, heelmeester
minuut goedgekeurd en vastgesteld consept
minuyte bewerp = schets, ontwerp, voorschrift, kladde,
mirakel wonderwerk, wonderdaad
mirakelspel toneelspel waarin een wonder wordt uitgebeeld dat aan god of een heilige wordt toebedeeld
miraude smaragd
mirkelick merkelijk, aanzienlijk
miscaveren failliet gaan, ook verongelukken
miscontentement ongenoegen, misnoegen
miscontenteren misnoegen
misdanken weigeren
misdoen een zwaar misdrijf plegen
mise onkosten, uitgifte
mise een vrouw huwen die al haar eigen meubels, inboedel heeft
misen kosten
miserabel ellendig, deerlijk, jammerlijk
miseratie erbarming ?, deernis
misere jammerlijk
miserecorde barmhartigheid
miserere mei 15e zondag na Drievuldigheid
misereri ontfermen, erbarmen
misericordia domini (plena est terra) 2e zondag na Pasen
miserie ellende, jammer, deerlijkheid, jammerlijk, ellendigheid
mishoeden slecht bewaken van iets
mishoop mesthoop
miskief ongeval, noodlottig toeval
misklocke klok die oproept voor de kerkgang
mislezer priester zonder vaste parochie
misniemaert ter kwader naam en faam bekend
misniet ongeluk
misogame huwelijkshater
misogamie huwelijksverachting
misogynie vrouwenhaat
mispelbloem heraldiekteken, Gelderse bloem, meestal met vijf smalle bladeren
misplegen begane misdaad
misraden verkeerde raad geven
missa angelica de engelenmis, uitvaartmis voor kinderen
missaeken (van iet). iets ontkennen, voor vals verklaren, ook ontkennen dat men iets bezit, verbergen
misschriven vervalsen, verkeerd schrijven
missive officieel ambtelijk schrijven, brief, schrijven
mißive zendbrief
missiven dienstbrief, ambstbrief
missyfbrief zie missiven
mistalen slecht betalen
misterie verborgenheid
mistrouwen wantrouwen
misvallen miskraam
mite betaalmiddel, koperen munt, gelijk aan 1/3 penning
mitigatie verzachting
mitigeren verzachten, verlichten, matigen
mitsgaders tesamen met b.v. inwonen bij een familie
mitten scarpsten examinieren ter pijnbank leggen.
mittfasten de 4e en soms de 3e donderdag voor Pasen
mittsommer
mittwinter 25 december, kerstmis
mixi sunt zijn gehuwd in een vreemde parochie
mixte gemengd
mixtus gemengd
ml-ft afk. maréchal-ferrant, hoefsmid
MM afk. Monsieur, mijnheer, meneer, (de) heer
Mme afk. Madame, mevrouw, dame
Mmes afk. Madames, dames
mmes afk. Mesdames, dames
mobile mobilair, roerend, beweeglijk
mocke lichtekooi
modde modderpoel
modderaar straatveger
mode mode, wijze
model voorbeeld, ontwerp, schets, ontwerp, toonbeeld
moderamen bestuur van een kerkelijke vergadering
moderateur middelaar, tussenspraak
moderatie bemiddeling, matiging
modereren middelen, matigen
moderne hedendaagse
modest zedig
modestie zedigheid
modice de suis vivens bescheiden van zijn eigen geld levend
modificatie matiging, bemiddeling
modiste hoedenmaakster
modo onlangs
moedelingen met voorbedachte rade, ook in drift gedaan
moederader naam van de slagader bij vrouwen
moederateurs zij die de overeenkomst hebben geregeld
moederslacht schuldig aan de dood van zijn moeder
moedersone onecht kind
moederswijn zie moedervarken
moedervarken zeug
moeghen mogen
moei zie moeye
moeie zie moeye
moeij zie moeye
moeije tante, nicht, ook stiefmoeder
moeldenaer zie moelder
moelder molenaar
moelnaer zie moelder
moenc monnik, kluizenaar
moer moeras, drassig land
moerachtig terrein drassig terrein
moerich moerassig gebied
moermaal gezwel, gat of open wond aan een been
moermaker turfsteker
moerman turfboer, turfhandelaar
moermeester belast met het toezicht op het vervenen van het moeras.
moerneringe veenderij
moersmokkel dievegge
moescoppe stropen, uitdenker verboden wijze om aan geld te komen
moeskopper plunderaar, zwerende soldaat
moeye moei, tante, nicht en stiefmoeder
moeyekint kind van een moei, tante, nicht en stiefmoeder
mogen kunnen
moijen maaien
mokke lichtekooi
mol mol, zacht, murw, ook zoet wit bier
mola molen, ook gezien molensteen
molarius molenaar
molde melkvat
moldenhauer troggenmaker
molder inhoudsmaat, speciaal voor graan,
1 molder = 1/22 last,
ook gezien 1/18 last en 2 mud en 1/4 mud.
ook was er een Gelderse molder = 125 ltr. Een Gelderse molder van 137 ltr
molenban het molenrecht
molenbeke wateraanvoer beek voor de watermolen
molenbrief akte waarin omschreven de rechten en plichten van de molen-pachter, eigenaar
molencare opvangbak voor het gemalen graan
molendinarius zie molarius
molendium, zie mola
molenheer eigenaar van de molen, niet de molen pachter of gebruiker
molenman molenaar
molenmare een aan iedereen bekend gerucht, bericht
molenmerch weiland bij een molen
molenpage molenpaard
molenpert Zie molenpaard
molenrecht rechtsregels van en voor de banmolen
molenscijns molenhuur, belasting op de molen
molenstal molenerf
molensteller stelde de schrobbemolen in, onderdeel van de voorspinmachine voor het weven van lakenstof
molenvat inhoudsmaat, speciaal voor graan,
1 molenvat = 2 halster, 4 halster = 100 kg
molenvoller molenaar die een volmolen bediend
molenwanc verplichting om te malen in een bepaalde molen (banmolen)
molenwater voorraad water in de molenbeek of molen-vaart, beek
molest overlast, lastigheid, verveling, kwelling
molesteren overlasten, lastig zijn, moeilijk vallen, kwellen
moliëren wroetten, stichten, aanrichten, betrachten
molina zie mola
molitor molenaar
molkenboer melkveehouder, kaasmaker, zuivelmaker
molkenhuus melkhuis
molkenvat melkbus
molnen molenheer
molre molenaar
molster maalloon, ook een bepaalde hoeveelheid gemalen graan
mombaer. voogd, door zijn bloedverwantschap met de pupil als zodanig aangewezen
mombaerscap voogdij
momber voogd over onmondigen
momberscap zie: mombaerscap
momboirs voogden, voogd
momboor zie momboirs
momboor mane s morgens vroeg, mannenkraambed, bij sommige primitieve volkeren bestaat het gebruik dat de man enige tijd in bed blijft nadat zijn vrouw van een kind bevallen is
moment ogenblik
momus nijdiger?, hekelaar, spotter
monachus monnik, kluizenaar
monarch vorst, overheer
monarchie een persoon regering, alleenheerser
monasterium klooster
mondigen mondig maken, zelf mogen handelen als de leeftijd van 25 jaar nog niet was bereikt (meerderjarig)
mondigheid handelingsbekwaam
mondkok hoofd van de keukenbrigade
monetarius munter, muntmeester
monialis non, religieuze
monicie waarschuwing, een gerechtelijke akte die aan de excommunicatie moet voorafgaan
monicjoncfrouwe non, kloosterzuster (ongehuwd)
monicvrouwe getrouwde vrouw die in een klooster trad
monitie vermaning
monitiones huwelijksafkondiging
monitum kerkelijke vermaning
monksuer monsieur
monopolie voorkoop, opkoop, inkoop
monopoliëren verkopen, opkopen
mons monsieur
monsr afk. Monsieu
monster kloosterkerk
monster ondier, misgeboorte, wanschepsel, schrikdier, gedrocht, staal, prouve ?
monsterdore kerkdeur
monsteren tonen, pronken
monstrantie vertoning
monstreus wanschapen, misvormd gedrochtelijkig
mont berg, heuvel
ook; voogdij
montcost geven te eten geven
monteren monteren, opklimmen, bedragen, toerusten
monument monument, gedenkteken, graf
mool meel
moolnaar molenaar
moonbrief aanmaningsbrief
moordgaten de openingen tussen de kantelen
moortbrander. opzettelijke brandstichter
moortbrant. zie moortbrander.
moortdaet moord met voorbedachten rade
moosgat voorloper van gootsteen
moppen baksteen van een groot formaat
moraal moraal, zedelijk, zedig
moram gerens verblijvend
morbis door ziekten
morbo door ziekte
morbo colico door een darmziekte
morbo contagioso door een besmettelijke ziekte
morbo febrili door een koortsachtige ziekte
morbo incognito door een onbekende ziekte
morbo languido door een kwijnende ziekte
morbo levi door een lichte ziekte
morbo pectorali door een borstziekte
morbo variolorum door pokken
morbu caduco door de vallende ziekte
morbus ziekte
more christiano op christelijke wijze
morellinge een spel, met 12 (of 9) steentjes gespeeld
morganatisch huwelijk niet volgens zijn stand gehuwd, huwelijk met de linkerhand. geldig huwelijk tussen een man van hogere adel en een vrouw van lagere stand, welke burgerlijke uitwerking door een bijzondere, het standsverschil van de vrouw en de kinderen regelend verdrag uitgesloten is.
morgen oppervlakte maat, groot ca 0,8-1 ha, in elk deel van het land anders van oppervlak. de oppervlakte die men in een morgen kon ploegen, ook is hooien vermeld?
1 morgen = 6 hondt = 600 roeden (Rijnland)
1 hondt = ca.1419 m2,
1 roede = 14 m2
morgengave geschenk van een man gegeven 's morgens na de eerste huwelijksnacht aan de vrouw, vaak ook zijn geldelijke inbreng in het huwelijk
morgengeld bijdragen van de ambachten aan de kosten van waterschap, de kosten werden omgeslagen naar het aantal hoeve oppervlakte
morgenster heraldiekteken, knots met ijzeren punten
morgenwachte wacht in de vroege morgen
moribundorum sacramenta de sacramenten der stervenden
morientium sacramenta de sacramenten der stervenden
moris est (ut) zoals gebruikelijk is
morose korzelig, kwaad, gemeen, prikkelbaar
morositeit korzeligheid, kwaadheid
morre mes, dolk, steekwapen
mors een lijk, de dood, het overlijden
mors civilis burgerlijk dood, verlies van burgerrechten, zijn burgerrechten verloren hebben
morse op een bedrieglijke wijze
mort afk. mortuus, gestorven, overleden.
ook; dood
mort-né doodgeboren
mortaal mortaal, dodelijk, sterfelijk
mortaexe strijdbijl
mortalitas sacra in de zaligheid gestorven
mortaliteit sterfelijkheid
mortaliter laesus dodelijk gewond
mortboge strijdboog
mortbranden door brandstichten vernielen
mortbrant door opzettelijk brandstichten iemand te vermoorden / doden
morte improvisa door een onvoorziene dood
mortel aangebakken aarde, gruis, metselspecie
morterie bloedbad, afslachting
mortier huis gebouwd aan de stadswal, meestal ook een wachtpost
mortierstok vijzelstamper meestal van ijzer
mortificatie doding
mortificeren doden, uitdoen, te niet doen,
ook; in de dode hand brengen
mortis causa ter zake des doods
mortua gestorven, overleden (vrouw)
mortualia rechten, kosten voor de begrafenis
mortuus gestorven, overleden (man)
mos moerassige grond, soms een poel
mosa de Maas
mosacensis Maastrichts
Mosae Trajectum Maastricht
mose slijk, modder
mosse dienstmeid
mossor, proever
mote heuveltje
mote versterkte heuvel, vaak staat er een verdedigingstoren op
mothuis bordeel, huis van ontucht
motie roering, beweging
motijf beweegsel, beweegreden, grondoorzaak
motte zeug
mottoen betaalmiddel, gouden munt omstreeks 1300, ook een gecastreerde ram
mouchoir klein soort pistool
moude zie mouw
moude droge losse aarde, soms ook begraven in “moude”
mouder hoeveelheid graan als maalloon,
moudertal een aantal zakken graan
moulin molen
moulin à eau watermolen
moulin à vent windmolen
moulu geradbraakt
mourik oppervlaktemaat, 1 mourik = 25 vierkante roeden ook gezien 1/4 hond
mout zie mouw
mouterpacht maalloon
mouterschotel de hoeveelheid graan uit een zak of moutervat mag nemen als maalloon
moutery verzameling gemalen meel van gerst grutten etc. ook maalbedrijf
mouthuus droogplaats voor mout, ook moutkelder
moutje benaming voor een soort brood ?
moutvloer vloer waarop de mout wordt gedroogd
mouw langwerpige houten bak voor melk af te romen
mouwer korenmaat, 1 mouwer = 2 mud,= 8 lopen, = 3 sisters rocx
movement roering, beweging
moveren roeren, bewegen
moverend bewegend
moye moei, tante,ook nicht en stiefmoeder
mre afk. mestre, mettre, zetten, leggen, plaatsen, stellen
mrs afk. messieurs, mijne heren
ms afk. messidor, maand van de oogst
msre afk. messire, edele heer
mtrm. afk. matrimonium
mud inhoudsmaat meestal bij graan,
1 mud = 4 schepel, ca 430 tot 630 ltr Plaatselijk wijken de hoeveelheden sterk af
ook; oppervlaktemaat,
1 mud = 0,4
Bijna elke streek had zijn eigen oppervlakte maat per mud 3-0,8 ha
ook; inhoudsmaat:
hectoliter korenmaat van 120 pond,
ook gezien 1 mud = 6 sisteren, = 108 gelten. (in Vlaanderen)
ook; landmaat: zoveel land als met een mud graan bezaaid kan worden (40 aren)
mudde landmaat: zoveel land als met een mud graan bezaaid kan worden (40 aren)
mudzaat oppervlaktemaat, 1 mudzaad = 16 vatzaad = 12 lopenzaad
muercorster stucadoor, figuur pleisterwerkmaker
mueren veranderen
muerplaet balk op metselwerk
muhme tante, nicht, verwante
muilstooter kwakzalver
muit gevangenis
muke heimelijk beraamd plan
mukltipliceeren vermenigvuldigen
mulcte boete, geldboete
mulcteeren straffen met een geldboete, boeten
mulcteren zie mulcteeren
muldenaer molenaar
mulder zie muldenaer
muliebris vrouwelijk
mulier vrouw
mulieris van de vrouw
mulitos molenaar
multi allii vele anderen, met vele anderen
multiplicatie vermenigvuldiging
multipliceren zie multipliceren
multis met vele anderen
multis aliis zie multi allii
multitude menigte, veelheid
multor zie mulitos
multorum mulier vrouw die verschillende echtgenoten gehad heeft
munde(e)ren reinigen, zuiveren
mundeburdus voogd
mündel pleegkind, adoptiekind
mundiburdus zie mundeburdus
mündig meerderjarig
mundige dagen volwassenheid
municipaal plaatselijk
municipaliteits-huwelijk in het stadhuis gesloten huwelijk
muniëren sterken, bewaren, beschermen
muniment bevestiging bewering, bescheid dienende tot bewering van iemands recht
munimenten bewijsstukken
munire bekrachtigen met zegel
munitie rusting
munitus voorzien van
muntenaer hij die munten slaat
muntijser muntstempel
muntsnijder muntstempelmaker
muntysere zie muntijser
murarius, murator metselaar
murmuratie morring
murmureren knorren, morren
musemele fijn meel
musketier krijgsman gewapend met een musket. (een musket is een zwaar lange afstand geweer met lont ontsteking)
musse muts
mutatie verandering, wisseling
muter muntstuk
muteren wisselen, veranderen
mutilacien doodslaan
mutilatie verminking
mutileren verminken
mutinatie oproer, muiterij
mutineren oproer maken, muiten
mutsaert takkenbos, stapel takkenbossen
mutsaet zie mudzaat
mutsereeders mutsenmaker, pettenmaker
mutsje inhoudsmaat,
1 mutsje =1/8 mengel, = ca 0,15 ltr
mutueel mutueel, onderling, over en weer
muulstoter oplichter die met valse relikwieën het platteland afloopt en de mensen bedriegt
muurman metselaar
muye moei, tante, nicht en stiefmoeder
muyeren in het geheim werken
muyrer metselaar
muyterie muiterij
muytnaer oproerkraaier
mysterie verholenheid, verborgenheid, geheimenis
myszaken zie: myssaeken