Ruimtevaart is... raketten lanceren!



Beginners

Gevorderden




Clubs

Links


Dacht je dat raketbouw enkel voor de grote ingenieurs weggelegd is, dan heb je het goed mis!  Wil je in de voetstappen treden van grote ruimtevaartpioniers als Goddard of Von Braun, of vind je het gewoon spannend en spectaculair, dan kan je je eigen raketten bouwen en lanceren. Alles is mogelijk: van de eenvoudigste micro-raketjes zonder techniek, tot de meest verfijnde machines die vandaag al aardig in de buurt van de magische ruimtegrens komen...



De eerste stappen

Kopen of zelf maken?

Heel wat beginners doen het zo: ze stappen de betere modelbouwwinkel binnen, en kopen er een starterskit met een raketje en een mini-lanceertoren. Binnenin de doos vinden ze alle nodige uitleg om de raket te assembleren. Deze bestaat uit een tube van karton, een top van balsahout of plastiek, en een paar vinnen van balsa. In de top zit een parachute of een plastiek lint om de raket af te remmen tijdens de afdaling. De aandrijving gebeurt met een motortje van een vijftal centimeter lang, dat eruitziet als een stukje knalvuurwerk. Deze wordt op afstand ontstoken met een batterij of andere stroombron.
De eenvoudigste modellen zijn in minder dan een uur klaar. Zijn de instructies correct gevolgd, dan haalt de raket makkelijk een hoogte van 50m, maar sommige merken prijzen modellen aan die tot 800m hoog zouden vliegen! Hierbij worden snelheden gehaald die ver boven de 100 km per uur liggen.

 


De starterskit


Een bekende verkoper is Estes. In de catalogus kun je kiezen uit heel wat modellen, groot of klein en eentraps of meertraps. Vaak is het mogelijk om "experimentjes" te doen: kleine voorwerpen aan boord van de raket meelanceren.

Nochtans kun je heel wat geld besparen door dergelijke raketjes grotendeels zélf te bouwen. Trouwens: het is veel boeiender om je eigen raket te ontwerpen, niet? Hierbij moet je op een paar dingen letten:

  • De raket moet zo licht mogelijk zijn. Gebruik licht karton, ja zelfs papier: een opgerold A4-blad volstaat als "lichaam" van de raket.
  • De raket moet aerodynamisch zijn: zo weinig mogelijk luchtweerstand ondervinden. Geen overbodig uitstekende delen dus, die teveel wind zouden vangen tijdens de vlucht. Het maken van een gestroomlijnde en gelijkvormige top is dan ook niet zo eenvoudig; desnoods kun je die afzonderlijk kopen bij de betere modelbouwhandelaar.
  • De raket moet stabiel zijn, zodat hij rechtdoor blijft vliegen. Ontwerp daarom drie of vier vinnen die allen precies even groot zijn, en op dezelfde hoogte van op de raket geplaatst worden, volgens. Plaats ze zó dat ze een gelijke hoek vormen met mekaar. Binnenkort komt hier meer informatie over de toegestane grootte van de vinnen, en over de precieze plaats waar je ze moet vastmaken.

    Als "lanceertoren" volstaat een ijzeren staaf die je in de grond plant; je plakt een stuk van een strootje op je raket zodat je die over de staaf kan schuiven.
    De motor van de raket kun je niet zelf maken, tenzij je er echt al héél veel van afweet. Maar wij raden dit af, zeker aan minderjarigen, want je werkt dan met gevaarlijke stoffen! Koop je motoren gewoon in de modelbouwwinkel. Ze kosten tussen 1,5 en 3 euro per stuk, afhankelijk van de stuwkracht die je wenst.
    Ook het ontsteken van de motor vormt een probleem. Voor de stroomtoelevering volstaan twee ijzerdraden die verbonden worden met bvb. een autobatterij, maar de ontstekertjes, waardoor de stroom loopt voor de eigenlijke onsteking van de motor, zijn moeilijker na te maken. Omdat ze niet goedkoop zijn, hebben we hier wel een beproefd idee voor jullie, als je aan vuurwerklonten kan geraken: een stukje fijne ijzerdraad uit de naaiwinkel, rond een klein stukje vuurwerklont gewonden, is een hele goeie ontsteker: het stukje ijzerdraad gloeit en schiet in brand; de lont doet de rest!

    Let op: hier moet je altijd rekening mee houden:

  • Heb je wel toestemming om je raket te lanceren: van je ouders, maar ook van de persoon wiens grond je gebruikt om te lanceren. En op sommige plaatsen is het helemaal verboden raketjes te lanceren. Informeer desnoods bij de overheid!
  • De stabiliteit van je raket (zie hoger): bij het minste probleem i.v.m. je vinnen, kan de vlucht mislukken!
  • De plaats waar je lanceert: zoek een grote open ruimte, minstens een hectare groot: zo raak je minder vlug je raket kwijt, en is er minder gevaar dat je ergens schade aanricht. Hoe hoger je raket moet geraken, en hoe harder de wind, hoe groter de ruimte moet zijn!
  • Het allerbelangrijkste is de veiligheid!! Terwijl je de raket klaarmaakt mag er op geen enkel ogenblik stroom door de stroomdraden kunnen! Blijf ook bij de lancering op veilige afstand want een instabiele raket kan horizontaal vliegen en op je afkomen! Raak achteraf de raket niet te vlug aan want de motor is heel warm! De dampen die eruit komen zijn bovendien giftig. En nog iets: ook de ijzeren lanceerstaaf kan in een speer veranderen en bvb. je ogen verwonden als je er niet voorzichtig mee omgaat!
  • En vergeet tenslotte het milieu niet: laat geen afval achter!


  • Hulpmiddelen

    Meer uitleg over raketbouw vind je in handleidingen, misschien ook op internet. Wil je als organisator een groepsactiviteit organiseren voor jouw groep of voor het grote publiek, dan kan je soms ook een beroep doen op gespecialiseerde begeleiders. Als gewone sterveling kun je je ogen openhouden om zo'n evenement te ontdekken waarop je het maken en lanceren van raketjes eens mag uitproberen. Wij zullen hier concrete referenties plaatsen naarmate we deze vinden.


    Heb je vragen? Heb je ervaringen of foto's en wil je ze op deze bladzijde laten verschijnen? Mail ze ons!



    Het hogere niveau

    Een trapje hoger

    Velen onder jullie zullen al merken dat het vlug saai wordt om gewoon altijd dezelfde raketje te lanceren. Je kan het boeiender maken door:

  • Je eigen raketjes te ontwikkelen (zie hoger), en daarbij experimenteren met nieuwe vormen, extra trappen, enzovoort.
  • Een nuttige lading aan boord van je raket steken: foto's trekken met een mini-cameraatje, de versnellingen meten, breekbare dingen lanceren en proberen om ze in één stuk te recupereren.
  • Een aantal metingen doen: de hoogte die je raket haalt, rekening houdend met de windsterkte en -richting, enz. Je kan zo nauwkeurige verslagen opstellen en bijhouden voor de ontwikkeling van je volgende modellen.
  • Ook met het versieren van je raket zijn er heel wat mogelijkheden.


    Sommigen gaan wel érg ver!

    Ga je nog verder, dan kan je meer verfijnde systemen maken:

  • Bvb. een chronometer assembleren op een geheugenplaatje dat je in de raket monteert. Na een tijdspanne die je berekend hebt, laat de chronometer een stroomstoot door, die dankzij een brandertje een draad doorsnijdt waarmee het parachutecompartiment wordt dichtgehouden.
  • Je kan bestaande raketten proberen na te bouwen.
  • Je kan ook gaan experimenteren met andere brandstoffen. Rond 1995 is een Engelsman erin geslaagd zijn door suiker aangedreven raket een hoogte te doen bereiken van maar liefst 70km. Hij zou graag als eerste privépersoon een raket lanceren tot in de ruimte!

    Zo'n ideeën zijn samen met heel wat andere informatie te vinden in gespecialiseerde boeken en tijdschriften, en wellicht ook op internet.



  • Andere raketbouwers, raketbouwclubs

    Maar als je zover gaat, zul je algauw merken dat het interessanter wordt om met anderen samen te werken:

  • Je kan ideeën uitwisselen.
  • Je kan kosten uitsparen, bvb. voor de lanceerinstallatie.
  • Met je vrienden kan je een heus lanceerteam op touw zetten, waarbij elk z'n eigen taak heeft.

    Gelukkig bestaan er verschillende raketbouwclubs, met heel wat expertise en mogelijkheden. Maar je hoeft niet altijd zo hoog te grijpen: de meeste astronomische jongerenclubs lanceren nu en dan ook wel eens raketjes!

    De gespecialiseerde clubs organiseren ook lanceerevenmenten in eigen land, of nemen deel aan evenementen en competities in het buitenland. Adressen van raketbouwclubs zijn te vinden in de webwijzer; als wij kennis hebben van een evenement kondigen we dat altijd aan in de agenda.




  • De lanceercompetitie

    Links

    Voorlopig verwijzen we hiervoor naar de webwijzer, afdeling thema's "doen".


    3... 2... 1... Gooooooooo!


    © 2000 Spacenet -
    surf.to/spacenet