I. Wat is Relaxeren?
I. 1. Leven in harmonie
I.2. Relaxatietherapie

I.3. Relaxatie Definitie
II. Hoe gaan we dit doen?
III. Praktische voordelen
IV. Model voor een relaxatieoefening
IV.1. Het modelverloop van een relaxatieoefening (schema)
IV.1.1. Voorbereiding: sfeer scheppen (Preparatie)
IV.1.2. Inductie van actief naar passief (Inductie)
IV.1.3. Relaxatieperiode
IV.1.4. Van passief naar actief bewustzijn (Deductie)
IV.1.5. Evaluatie
IV.2. Modelverloop van een relaxatieoefening
IV.3. Hoe werkt relaxatie in op het bewustzijn

 

 

 

I. Wat is Relaxeren?

Vele mensen weten niet goed wat relaxatie is. De vraag: "Wat is relaxatie?" wordt dan ook veelvuldig gesteld.

Een mogelijk antwoord zou het volgende kunnen bevatten:

 

I.1. Leven in harmonie

De gezonde mens kunnen wij beschouwen als een harmonieus samengaan van lichaam en geest. Normaal spelen die twee in een prettige samenwerking, in goede verstandhouding, voortdurend op elkaar in.
Helaas ontsnapt bijna niemand aan de kwalen van deze tijd:
*de zich razendsnelle ontwikkelende technologie die iedereen meesleurt in haar tempo
*de mentaliteit der prestatiegerichte maatschappij, waar alles snel, functioneel en rationeel moet verlopen
*de toenemende vervreemding tussen de mensen, die angstwekkende vormen aanneemt

Dit alles dreigt de subtiele harmonie, die de mens zo nodig heeft om gelukkig te zijn, te verstoren.

Eén van de benaderingsmogelijkheden om dat evenwicht te behouden of te herstellen is relaxeren.

Top

I.2. Relaxatietherapie

Relaxatietherapie is een jonge, bijzonder interessante specialisatierichting. Ze hanteert als basis het holistisch model dat de patiënt beschouwt als een psychosomatisch geheel in interactie met zijn omgeving, en gaat hem ook als dusdanig benaderen.
Om de patiënt zo optimaal mogelijk te kunnen benaderen, heeft de relaxatietherapeut een degelijke psychologische training met succes doorlopen, evenals een intensieve opleiding in gesprekstechnieken.
Om zijn doel te bereiken, nl. de patiënt begeleiden naar een ontspannen levenshouding en naar het herstel van zijn psychosomatisch evenwicht, maakt de relaxatietherapeut gebruik van verschillende behandelingstechnieken zowel uit de psychotherapie als uit de fysiotherapie, zoals:
- haptorelaxatie
- muziektherapie
- biofeedback
- progressieve relaxatie
- autogene training
- oosterse invloeden (Yoga, Zen, Tai Chi)
- sofrologie, hypnotherapie enz...

Top

I.3. Relaxatie Definitie

Ontspanning is een manier om zichzelf onder controle te krijgen, zonder enig ander hulpmiddel.

 

II. Hoe gaan we dit doen?

Relaxatie als dusdanig is niets nieuws onder de zon. Al duizenden jaren heeft de mens behoefte gevoeld om de relaxatierespons van zijn vegetatieve zenuwstelsel een handje toe te steken. Uit dit streven zijn een aantal markante technieken gegroeid, elk met hun eigen waarden, specifieke gerichtheid, specifiek indicatiegebied en bijzondere aantrekkingskracht op deze of gene groep van mensen.
Relaxatie als wetenschap beoogt de inbreng van al deze methoden, die hun waarde al ten volle bewezen hebben, terug te nemen, te herdenken in het licht van de huidige kennis, aan te vullen met de aanwinsten van de hedendaagse wetenschap en technologie, om ze aan te passen aan de behoeften van de mensen van vandaag. Het aanbod van specifieke ontspanningstechnieken is veelvuldig en gevarieerd. Ze vertonen echter allemaal een gemeenschappelijk doel:

Het bereiken van innerlijke rust!

Alle wegen leiden naar Rome luidt een populair gezegde. Ook in relaxatie zijn er vele mogelijkheden om Rome (ontspanning) te bereiken. Daarbij zal de te kiezen weg gedicteerd worden door een grote verscheidenheid aan factoren zoals: karakter, emotioneel type, actieve of passieve geaardheid enz....
Om een antwoord te kunnen geven op een even complexe vraag, beschikt de relaxatiewetenschap vandaag over een gevarieerd aanbod van technieken die aangewend worden om mensen die:

Top

III. Praktische voordelen

 

Top

IV. Model voor een relaxatieoefening

 

IV.1. Het modelverloop van een relaxatieoefening (schema)

 

relaxatie-model

IV.1.1. Voorbereiding: sfeer scheppen (Preparatie)

Deze fase wordt gebruikt om een rustige sfeer te scheppen. We bereiden ons zowel fysiek als mentaal voor om te gaan relaxeren. Het is niet zo belangrijk wat je effectief doet om een optimale sfeer te scheppen. Niet te min moeten we er wel aandacht aan besteden zodat de iedeale sfeer ontstaat waar binnen we kunnen relaxeren. Wat kan er zoal gedaan worden om een rustige aangename sfeer te scheppen:
Lichten dimmen
GSM uitzetten
Rustig muziekje opzetten
Kaarsen aansteken
...
M ensen die elke dag relaxeren creëren al snel een patroon van handelingen voor ze gaan relaxeren, ze maken er als het ware een ritueel van.

IV.1.2. Inductie van actief naar passief (Inductie)

a) lichamelijke ontspanning:
Iemand die verleert is om zichzelf te ontspannen zal via de lichamelijke weg sneller de weg naar relaxatie terugvinden.
Voor zij die regelmatig ontspannen is het steeds nuttig om even stil te staan bij de opgehoopte spanningen in het lichaam, zodat deze kunnen worden losgelaten.

b) geestelijke ontspanning
Is het lastigste om te berijken. Maar ook hier geld de regel: "Oefening baart kunst".

IV.1.3. Relaxatieperiode

Is de belangrijkste zone van een oefening. Het is in deze fase dat een ervaren relaxatietherapeut het meeste zal werken. Deze zone is niet exclusief het werkterrein van relaxatietherapeuten. Hypnotherapeuten, sofrologen, ... maken ook dankbaar gebruik van deze geestestoestand.

IV.1.4. Van passief naar actief bewustzijn (Deductie)

Je keert terug van de slaapzone naar het (werk)bewustzijn. De tijd om deze overgang te maken dient lang genoeg zijn. Je lichaam en geest hebben de tijd nodig om deze overgang te maken.

IV.1.5. Evaluatie

Tijdens deze fase kan je voor jezelf even nagaan wat de oefening voor je heeft betekent, wat er naar boven is gekomen. Indien je wenst kan je deze ervaringen, gevoelens ed. neerschrijven in een relaxatiedagboek.
Tijdens de therapieperiode zal na de oefening altijd een kort gesprek plaatsvinden over de inhoud en eigen ervaringen.

Top

IV.2. Modelverloop van een relaxatieoefening

Op te merken valt dat alle relaxatietechnieken trachten in te werken op het bewustzijnsniveau van de persoon die gaat relaxeren. En dat zij allen beogen het bewustzijn in die specifieke zone (grijze schemerzone in de grafiek) juist boven de slaap-waakgrens te brengen.
Alle technieken benoemen deze zone volgens eigen bewoordingen. Zo spreekt men in hypnotherapie van de hypnoïde zone, in sofrologie heet dat het sofroliminaal niveau. Zen en andere meditatietechnieken hebben het dan over toestand van verlichting of alfa-toestand.
Bij doorgedreven relaxatie of "trance"-achtige toestanden gaat de bewustzijnscurve soms dieper dan de waak-slaapgrens. De persoon heeft dan geen exacte herinnering meer aan de woorden van de relaxatiebegeleider. Uit onderzoek is gebleken dat dit niet erg is, het onderbewuste slaapt nooit.

Top

IV.3. Hoe werkt relaxatie in op het bewustzijn

Vooreerst moeten wij vertrekken vanuit een conventionele onderverdeling van het bewustzijn:
Bewuste geest (ratio)
Voorbewuste
Onder- of onbewuste (irratio).

Een ontspannen mens is iemand die van binnen rustig is. Innerlijke rust kan men ook vertalen als psychische harmonie. Het doel van alle relaxatiemethoden is dus het bereiken van die psychische toestand van harmonie.
Wanneer innerlijke mentale rust het te bereiken doel is, waarom beginnen wij dan met lichamelijke ontspanning?
1. Als eerste reden daarvoor vermelden wij dat de mens een psychosomatische eenheid is, waarvan de twee elementen elkaar beïnvloeden. Lichamelijke ontspanning zal dus per definitie invloed hebben op de geestelijke tonus en deze verlagen.
2. Als tweede punt vermeiden zich in het feit dat de meeste mensen zich meestal niet bewust zijn van hun eigen spierspanningen.
3. Tenslotte is lichamelijke ontspanning veel gemakkelijker om in eerste instantie aan te leren dan geestelijke ontspanning.
4. Maar dit alles neemt niet weg dat het uiteindelijke doel erin bestaat, het bereiken van innerlijke psychische rust, maar aangeleerd via de gemakkelijke somatische omweg.

Top