STAAREXPERIMENTEN

Kan men werkelijk aanvoelen wanneer men aangestaard wordt?

Veel mensen hebben wel eens het gevoel dat ze door iemand anders aangestaard worden, waardoor ze zich omdraaien om te controleren of dat gevoel wel klopt. Sommigen beweren dan weer dat ze anderen ongemakkelijk kunnen maken door langdurig naar hen te staren. Uit enquetes blijkt dat tussen de 70 en 90 % van de bevolking in Europa en Noord-Amerika met dit fenomeen bekend is. Onderzoek op dit gebied kan gedaan worden op twee manieren: de eenvoudige of de meer gesofisticeerdere proefopstelling. De eenvoudige proefopstelling werd terug gebruikt door R. Sheldrake in 1996. Hij stelde dat er door een eenvoudige opzet meer proefpersonen kunnen getest worden en dat het experiment zelfs onder studenten en in verenigingen kon gedaan worden. Sheldrake stelde de proefopstelling als volgt vast. Bij aanvang van het experiment worden de proefpersonen georganiseerd in paren. Zo zitten twee proefpersonen met hun rug naar de staarders. Volgens de uitkomst van een toevalsproces (RNG of gewoon een opgooi van een muntstuk) dienen de staarders ofwel naar de nek van de proefpersonen te staren, ofwel van de proefpersonen weg te kijken. Bij elke nieuwe poging worden de proefpersonen verwittigd door een signaal, waarna zij 20 seconden de tijd krijgen om te bepalen of ze al dan niet aangestaard worden. De proefpersonen schrijven dit neer op een formulier. Na afloop van de volledige sessie kan door de kansberekening worden nagegaan of de resultaten wel of niet significant zijn (P=.5). Het succes van deze methode bleek in 1996, toen een experiment van Sheldrake met 54 studenten uit 8 scholen, verspreid over Amerika en Duitsland, een algemeen positief resultaat vertoonde met een bijzonder hoge significante (p=.000003). Bij de meer gesofisticeerdere experimenten kan men denken aan het gebruik van EEG's (Electroencephalograaf), metingenen van de electrische huidweerstand (polygraaf), gebruik van camera's (dus geen direct contact tussen de proefpersonen en de staarders) en professionele begeleiding van de proefpersonen. Deze experimenten vertonen ook succesvolle resultaten, maar ook wel mislukkingen. Op deze grillige resultaten werd in 1998 een antwoord gevonden in een experiment dat werd georganiseerd door Wiseman en Schlitz. Schlitz (een believer) rapporteerde steeds positieve resultaten en Wiseman (scepticus) steeds negatieve rsultaten. Dit gebeurde tijdens hetzelfde experiment en met dezelfde proefpersonen onder dezelfde omstandigheden! Beide concluderen dan dat er hier sprake was van een sterk experimenter-effect, waarbij de sceptische of positieve houding van de experimentator de proefpersonen en de resultaten kon beinvloeden.