MEIR SHALEV

De kus van Esau.

 Deze familiesaga van Shalev gaat vooral over Brood, Liefde en Pijn.  Het is de  mythisch aandoende geschiedenis van een grote bakkersfamilie.  Het boek begint met de ontvoering van de bakkersknecht Abraham door zijn mooie vrouw, Sarah.  Zij wil weg uit Jeruzalem en ergens anders een bakkerij beginnen.  Wij volgen het verhaal van hun leven doorweven met dat van hun tweelingszonen Jacob en Esau.  Deze laatste is eigenlijk de verteller die het dorp verlaat als hij volwassen is en een intellectueel wordt.  Hij is de buitenstaander maar komt terug als zijn vader oud en gebrekkig is.  Jacob neemt de bakkerij over.  In dit boek wordt er ook verteld over de kleurrijke familieleden en over de buren, maar vooral over de gevoelens die al deze mensen beroeren.

De onbehouwen diepe liefde die Sarah koestert voor Abraham, de wanhopige liefde van Jacob voor Lea, de sprookjesachtige ganzerik en de sfeer en de warmte van de bakkerij : zoveel onvergetelijke elementen.  Wie houdt van boeiende personnages, kleurrijke taferelen, van overweldigende emoties en een bloemrijke stijl zal zeker veel houden van dit boek.

 

De vier Maaltijden.

Drie mannen houden van dezelfde vrouw. Dit thema wordt door Shalev behandeld in zo'n fantastisch kader, met zoveel humor en poezie dat je het nooit meer kan vergeten.  De eerste is Mozes, de veehouder die Judith in dienst neemt om voor zijn twee kinderen te zorgen na de dood van zijn vrouw.  De tweede is de ruwe veehandelaar Globerman die Judith kan doen lachen.  De derde, Sjenfeld, is de meest excentrieke.  Als amateur-kok en volgelliefhebber haalt hij de meest gekke toeren uit om Judith voor hem te winnen.  Deze drie personnages hebben iets ontroerends en na´ef.  Judith blijft een mysterieuze vrouw : de liefde blijkt niet wederzijds en ze betoont vooral tederheid aan de dochter van Mozes en aan de koe Rachel

Het verhaal is meeslepend. Het is eigenlijk een tragische  liefdesgeschiedenis, maar verteld met zoveel verve, zoveel humor dat het je nooit treurig stemt.  Het ontroert wel en toont de diepe en geheimste gevoelens van waarachtige mensen. Ik was totaal in de ban van dit boek en ik denk dat velen dat geweest zijn met mij.

 

De grote Vrouw.

Opnieuw een schitterend boek van deze meesterverteller.  Hoofdperoon, Refael, groeide op tussen vijf alleenstaande vrouwen : een uiterst leesgrage moeder, een gierige grootmoeder, twee excentrieke tantes (een rode en een zwarte) en een gehate zuster. Deze vrouwen vormen samen "de Grote Vrouw. Hij wordt door hen zo beschermd en verstikt dat hij uitgroeit tot een passieve, eenzame man.  Om te ontsnappen aan hun greep vertrekt hij naar de woestijn waar hij inspecteur wordt bij een waterbedrijf. Daar boort hij onophoudelijk in zijn geheugen en beleeft hij opnieuw zijn jeugd in het ouderlijk huis.  Dat huis waar de fotos netjes op een rij hangen van alle mannelijke familieleden die te vroeg overleden zijn, een lot dat hem zonder twijfel ook te wachten staat. 

Dat huis ook waar hij overgeleverd was aan de liefde  van de Grote Vrouw met haar vijftig vingers, haar tien borsten en haar vijf "pamouchka's". Die Grote Vrouw die steeds verkondigde dat hij opgroeide "op de beste manier voor een man om op te groeien". De aangrijpende liefde van Refael voor Rona, de steeds weerkerende vertederende humor, de prachtige beschrijvingen van het omringend decor en de kleurrijke personnages zijn subliem. Voeg daarbij het fantastisch verteltalent van Shalev en je hebt weer eens een meesterwerk.

 

 

AMY  TAN.

De Vrouw van de Keukengod.

Het is altijd interessant een verhaal te lezen dat zich afspeelt in een andere cultuur, waar de zeden en gebruiken anders zijn dan de onze. Wat wel opvalt is  dat ondanks de culturele verschillen, de gevoelens en reacties van de mensen universeel zijn en voor iedereen, waar ook ter wereld, herkenbaar zijn. Dit boek behandelt een speciale moeder dochterrelatie maar ook het essentiele van de Chinese culturele erfenis.  De dochter verzwijgt haar ziekte voor haar moeder uit angst voor een overdreven bemoeizieke reactie.  De zeventigjarige moeder, Weili, verzwijgt voor haar dochter een veel zwaarder geheim waarmee ze haar dochter nooit wou confronteren, namelijk : haar verleden in China.

Dat relaas concentreert zich vooral op de jaren rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog.  Wat deze vrouw heeft meegemaakt is ontzettend en haar reactie op de wreedheden die ze ondergaat is er een van alle tijden en van overal ter wereld. Door haar culturele achtergrond zal het lang duren voor ze ertegen in opstand komt.  Pas later zal de dochter meer begrip opbrengen voor het gedrag van haar moeder.  Dit boek zal de liefhebbers van oorlogsliteratuur bevallen maar gevoelige zielen zullen aangegrepen worden door de moeilijke, ontroerende en allesoverheersende liefde van een moeder voor haar dochter en vice-versa.

 

ANNIE PROULX.

Scheepsberichten.

 

Met een flitsende vaart voert de schrijfster ons door de stormachtige gebeurtenissen van de eerste hoofdstukken en maakt ze van Quoyle, de hoofdpersoon, een vernietigend portret.  Na een afschuwelijke periode komt hij terug in contact met tante Agnis Hamm, een kleurrijke figuur, zoals zovele personnages in dit boek. Hij gaat zich met haar en zijn twee dochtertjes vestigen in het ouderlijk huis in het piepkleine plaatsje Killick-Claw in NewFoundland. Hij krijgt er een baantje bij de lokale krant waar hij de scheepsberichten gaat verzorgen.  Verweven met de geschiedenis van het dorp, de mensen, de zee en het natuurgeweld, gaan we stilaan de metamorphose meemaken van deze man.

Wie houdt van de zee en van boten zal verrukt zijn met dit boek.  Proulx beschrijft de fantastische landschappen en de mensen met oneindig veel helderheid en liefde.  Het is een spannend en ontroerend verhaal.  We nemen een kijkje tot in de keuken van de NewFoundlanders, beleven met hen hun superstrenge winters en leven mee met hun lief en leed. Op het einde van het boek is Quyole een ander mens en de lezer voelt zich daar echt gelukkig bij.

 

FRANK MCCOURT.

De As van mijn Moeder

Het verpauperd emigrantengezin keert van Amerika terug naar Ierland om te belanden in de afschuwelijke armoede van de sloppenwijk van Limerick. Over dit boek zegt de auteur : ik wilde niet alleen mijn eigen ervaringen vertellen maar het echte gezicht van de armoede laten zien. Moeder Angela, de voortdurend dronken vader en de drie kinderen leiden een mensonwaardig bestaan zoals de meeste inwoners van de arme buurt. De Kerk met een bekrompen levensvisie en de Biecht als  hulpmiddel houdt de mensen in een grimmige greep. De drank is dikwijls de enige ontsnappingsroute.  Mccourt kreeg veel lovende kritiek over het feit dat hij er in slaagt in een heel dramatisch gegeven toch nog veel humor te brengen.

Voor de hedendaagse lezer lijkt het verhaal van McCourts jeugd zich in een verder verleden af te spelen.  Het is net of "De As van mijn Moeder" de levensomstandigheden schetst van de 19de eeuw en het wordt dikwijls vergeleken met het werk van Charles Dickens. 

 

De Nieuwe Wereld.

 In dit boek vertelt McCourt hoe hij in 1950 aankomt in Newyork, met ontstoken ogen, rotte tanden en zonder de minste kennis of opvoeding. Het is het verhaal van vele migranten die zich in Amerika kwamen vestigen en van nul moesten beginnen. Ook hier zijn de problemen nooit van de baan : het leven is afschuwelijk hard en de drank blijft een grote, schrikbarende rol spelen. Frank kan vlug geld opsturen naar zijn moeder, Angela, in Ierland en stilaan krijgt het gezin daardoor een meer menswaardig bestaan : een beter huis, betere kleding en behoorlijk voedsel. In het leger leert hij het ware Amerika kennen en hij schrijft er over, vol droge humor en retszin. Later zal zijn familie hem vervoegen in Amerika.

Dit boek is natuurlijk even goed als het voorgaande, even onderhoudend en diepmenselijk.  Ik moet nochtans bekennen dat het mij na een tijd minder in zijn greep had.  Waarschijnlijk is het beter de twee romans niet vlak achter elkaar te lezen, want de dosis kommer en kwel wordt dan wel heel groot.

 

 

ARUNDHATI ROY.

 De God van Kleine Dingen.

 

De twee hoofdpersonnages van dit boek zijn Rahel en Estha, een twee-eiige tweeling, die na een lange afwezigheid naar hun geboortedorp terugkeren.  Toen ze kinderen waren heeft zich daar een tragische gebeurtenis voorgedaan, die doorheen de hele roman wordt aangekondigd.  Pas naar het einde toe worden de feiten in hun volle dramatische kracht onthuld.  Als volwassenen beleven ze hun herinneringen en komt het mozaiek van het gebeuren stilaan tot klaarheid, namelijk de liefde van hun moeder voor een "onaanraakbare".  Hun liefde voor elkaar is ontroerend en onherroepelijk.

Het verhaal is niet chronologisch verteld en deze fragmentarische opbouw verhoogt de spanning van de roman.  De personnages zijn vertederend, het verhaal is aangrijpend en de taal bloemrijk.  Volgens de meeste critici : een indrukwekkende roman !

 

 

Hier een paar gedichtjes :

Het Kruidenrekje.

 

    

Ze houdt van duizend mooie dingen,
Van kinderstemmen die een liedje zingen
Van bloemen en hun kleurenpracht,
Van sterren in een zomernacht.
Als iedereen van dagen zonder zorgen,
En broodjes bij de koffie elke morgen.
Maar bovenal heeft ze haar hart verpand,
Aan 't kruidenrekje aan de keukenwand.
 
Het is beslist een alleraardigst rekje,
En staat te pronken op zijn eigen plekje.
Wel dertig leuke potjes, netjes naast elkaar.
Ze wordt er vrolijk van, dus kijkt ze'r altijd naar.
Want elke pot heeft een verschillend kleurtje
En binnenin, steeds weer een ander geurtje.
Ze droomt dan weg naar verre warme landen,
Waar palmen wuiven langs heel witte stranden.
 
Ook van dichtbij de vrucht van lieve zorgen,
Uit eigen tuin, veel smaakjes opgeborgen.
Geoogst, gedroogd, gemalen, fijngesneden ;
Ze komen rechtstreeks uit haar hof van Eden.
Hun zacht parfum vervult haar met verrukking,
Elk blad, elk takje met een eigen roeping.
Ze gooit ze straks vakkundig in een keukenpot,
En roert en proeft en is tevreden met haar lot.
 
Als elk rechtschapen mens houdt ze van zonneschijn,
Van belletjes als parels in een glaasje wijn.
Van marsepein, van soezen en van chocola,
Van wafels met veel slagroom en van koekjesvla.
Van kinderstemmen die een liedje zingen,
Kortom van duizend mooie dingen.
Maar bovenal heeft ze haar hart verpand,
Aan 't kruidenrekje aan de keukenwand.

 

 

En over de Liefde van senioren                                   

 

Grijze Haren.

 

Die grijze haren doen geen pijn

Als je innig kan samenzijn.

Geen kinderzorg, geen werdruk meer. 

's Morgens niet vloeken in 't verkeer,

Maar in de plaats een zee van tijd,

Onthaasting en gezelligheid.

 

Samen genieten van de dingen,

Samen een berg herinneringen.

Verstandhouding, die zoete taal,

Zonder veel woorden, veel omhaal.

Een blik, een lach, een klein gebaar,

Stille berichtjes naar elkaar.

 

De kwaaltjes nemen we erbij,

Ik die van hem, hij die van mij.

Ik zou de hemel willen vragen : 

Geef ons nog ontelbare dagen, 

Om hier te blijven zij aan zij,

Ik dicht bij hem en hij bij mij.