De Wereldbank schrikt terug voor de uitdaging van de structurele aanpassingsprogramma's

 

Door Steve Hellinger *

 

Terwijl tienduizenden mensen in de straten van Genua in juli 2001 protesteerden tegen het economische beleid van de G8, was James Wolfensohn, de voorzitter van de Wereldbank, in Australië, waar hij zijn publiek de volgende boodschap mee: "U moet open staan voor kritiek, en u moet naar deze mensen luisteren. Maar datgene wat u niet mag doen, is luisteren naar diegenen die zuur in hun handen hebben of die met Molotovcocktails naar u gooien. Dat is de groep die alle publiciteit krijgt, hoewel er veel ernstige en minder gemediatiseerde organisaties zijn met wie we een permanente dialoog onderhouden.

(…) Wolfensohn had eigenlijk moeten deelnemen aan de samenvattende vergadering te Washington na de G8-top in Genua, om de voorlopige conclusies in ontvangst te nemen van zijn gezamenlijke oefening met de civiele maatschappij, genaamd Structural Adjustment Participatory Review International Network (SAPRIN,) en de Wereldbank er toe moeten brengen om over de politieke veranderingen te debatteren die volgens de studie nodig zijn. Zijn afwezigheid was dus op zijn minst opmerkelijk.(…)

Sinds het begin van het voorzitterschap van Wolfensohn in het midden van de jaren '90, heeft de Wereldbankin het openbaar groepen van de civiele gemeenschap benaderd, waaronder tegenstanders van het eerste uur, via initiatieven die uitgedacht werden om de interesse in het controversieel beleid van de Wereldbank in goede banen te leiden - met als enige doelstelling zich van de resultaten van deze initiatieven te kunnen vrijpleiten. De minachting van de Wereldbank t.a.v. de resultaten en de aanbevelingen van de Wereldcommissie voor Versperringen, die de Bank heeft helpen oprichten, is bijvoorbeeld goed gekend.(…)

Zelfs goed bedoelende regeringen uit het Zuiden kunnen niet tegemoetkomen aan de noden van hun burgers, omdat ze onder de plak van deze instellingen zitten. Belangrijke initiatieven, zoals de opheffing van de schuldenlast van de "Highly Indepted Poor Countries" (HIPC) en de zo geroemde "Poverty Reduction Strategy Papers" (PRSP), hebben hun geloofwaardigheid verloren toen de Wereldbank en het IMF ze ten nadele van de minder bedeelde landen keerden, door de deelnemende regeringen te blijven onderwerpen aan de voorschriften van Washington.

SAPRIN, dat door onze organisatie gecoördineerd werd, heeft de Wereldbank aangepakt over de cruciale kwestie dat alle buitenlandse hulp en internationale leningen aan een land vasthangen aan de invoering van een algemeen beleid van aanpassingen en vrijhandel. De Wereldbank en het IMF hebben op deze manier meer dan 90 nationale economieën herstructureerd, zodat internationale investeringen bemoedigd worden via opgelegde maatregelen zoals privatiseringen, "de flexibiliteit van de arbeidsmarkt" (lees loonmatiging) en de liberalisering van handel en financiële sector.

Dit beleid, op ondemocratisch beslist en overhaast en op uniforme wijze doorgevoerd, heeft de locale economieën verwoest. De lage koopkracht, de verhoogde kosten van de leningen, de import aan lage prijzen en de belastende diensten, die ingevoerd werden, hebben duizenden kleine en middelgrote bedrijven en landbouwbedrijven geëlimineerd, die voor de lokale markt produceren en het merendeel van de tewerkstelling in het land verschaffen. Door dit proces zijn armoede en ongelijkheid toegenomen, evenals de buitenlandse schuld, en zijn de banksystemen gedestabiliseerd.

Ten gevolge van de belangrijke mobilisatie van de civiele maatschappij in bijna alle sociale en economische sectoren, heeft SAPRIN, samen met de Wereldbank en de regeringen, dit fenomeen gedocumenteerd aan de hand van een aantal participatieve werkgroepen, nationale comités en onderzoek ter plaatse. Honderden organisaties hebben deelgenomen aan de projecten van SAPRIN met hun regeringen en de Wereldbank in Equator, El Salvador, Ghana, Zimbabwe, Oeganda, Bangladesh en Hongarije. SAPRIN lanceerde eveneens gelijkaardige, maar onafhankelijke initiatieven in de Filippijnen en Mexico, terwijl elders (o.a. in Argentinië) kleinere projecten opgestart werden. De voornaamste structurele aanpassingsstrategieën werden aangeduid en geëvalueerd op hun invloed op verschillende bevolkingsgroepen en belangrijke economische domeinen. Deze resultaten werden door een internationale groep van SAPRIN samengebracht in een algemeen verslag dat tijdens de top van het IMF en de Wereldbank in Washington, en tevens midden april in de Europese Unie te Brussel openbaar gemaakt werd.

Het feit dat de Wereldbank heeft besloten de resultaten van SAPRIN te negeren, ondanks het oorspronkelijke voornemen van Wolfensohn het te gebruiken om "anders te handelen", is noch voor ons, noch voor de meerderheid van de andere deelnemers van SAPRIN, een verrassing. Alhoewel we hadden gewild dat de voorzitter van de Wereldbank meer visie en moed toonde, blijft hij natuurlijk in dienst van zijn Raad van beheer, die gedomineerd wordt door de ministers van Financiën van de belangrijkste financiële centra van de wereld. En het is duidelijk dat deze machten niet klaar zijn voor verandering, ondanks de financiële crisissen die een verwoestend effect hebben gehad van Mexico tot in het Verre Oosten, van Rusland tot in Brazilië, van de Equator tot in Argentinië.

Uiteindelijk is SAPRIN erin geslaagd de civiele maatschappij te mobiliseren voor dit kritieke probleem en de bekwaamheid aan te tonen van de gewone burgers om een actieve en rake rol te spelen op gebied van het economische beleid. De resultaten van het gezamenlijke initiatief met de Wereldbank zullen nu gebruikt worden om de Wereldbank op zijn verantwoordelijkheid te wijzen, terwijl zij blijft vechten voor het beetje geloofwaardigheid dat haar rest.Tijdens dit cruciale stadium werd de Wereldbank getest en zij heeft gefaald. Zij heeft handig elke serieuze beschouwing van de resultaten van SAPRIN vermeden. Resultaten die door haar eigen personeel en consultants opgebouwd werden in een opmerkelijke en goed georganiseerde poging tot samenwerking met haar eigen critici en de andere groepen van de civiele samenleving… wat door haar eigen voorzitter noodzakelijk werd bevonden voor de expertise van de Wereldbank.

Sindsdien klinken haar woorden hol. Samen met de andere multilaterale organisaties heeft de Wereldbank bevestigd dat ze het mondialiseringsproces en de nationale economieën zal blijven beheren voor de rekening van de multinationals, banken en andere financiële instellingen. En aan de tafels waar dergelijke beslissingen genomen worden, zal geen betekenisvolle rol weggelegd zijn voor burgergroeperingen.Bij afwezigheid van democratie, is het protest in de straat de laatste uitweg. De organisaties van activisten en de sociale bewegingen zullen blijven druk uitoefenen om verandering te bekomen. Ze zullen, samen met SAPRIN, het beleid verwerpen dat momenteel de overhand heeft en democratische en levensvatbare alternatieven aanbieden. Een einde maken aan de algemene verwoesting op sociaal, economisch en financieel vlak ligt volledig in handen van de politieke en economische wereldleiders.

* De Breuk van de ontwikkeling/Secretariaat SAPRIN

Vertaling: Nathalie Brouwers.

TERUG