Ecuador een concreet en actueel voorbeeld
van de structurele aanpassing

 

Denise Comanne

 

De Ecuadorianen heben niets minder dan een rampzalige sociale en economische ervaring gekend. Op één jaar (1999) is hun economie totaal ten gronde gericht:
- de armoede steeg met 44%, tegen 38 in 1998
- het BNP daalde met 7%
- de inflatie steeg met bijna 60%
- de reële inkomens daalden met 20%
- het precnetage kinderen tussen 6 en 15 jaar die de school niet konden betalen steeg naar 64%, tegen 50% in 1998
- 70% had geen toegang tot medische verzotrging, tegen 50% in 1998
- de 'sucre' (nationale munt) verloor 2/3 van haar waarde. Hierdoor werden de geldmiddelen in de banekn bevroren en de verhouding van de 'sucre' tov de dollar is 1/25000. Dit deed de reële waarde van de inkomens en de inkomens van dearmen en middenklassen in elkaar storten.

Verwacht wordt dat vanaf dit jaar de helft van de Ecuadorianen onder de armoedegrens leeft. Ongeveer 1/3 van de bevolking heeft geen toegang tot drinkbaar water. Meer dan 40% kan niet geneiten van gezondheidsdiensten en hygiënische voorzieningen. De inkomenkloof neemt zeer grote vormen aan.

Financiële sfeer

In de internationale financiële sfeer won Ecuador aan aanzien omdat het het enige land was dat zijn 'Bradybonnen' niet aanrekende. Bradybonnen zijn schatkistbiljetten genaamd naar de vroegere Amerikaanse Minister van Financiën, Nicholas Brady, die ze uitgaf. Voor de weigering in de herfst van 1999 zetten de eigenaars van deze schatkistbiljetten druk op het IMF om er zeker van te zijn dat ze werden betaald. Ze wilden van het IMF verkrijgen dat die haar goedkeuring gaf aan de regeringspolitiek van Ecuador zodat ze betaald zouden worden en de weigering kon ingetrokken worden. De eigenaars van de schatkistbiljetten waren razend op het IMF weigerde deze lening te verstrekken. Bovendien was het IMF erin geslaagd een reeks openbare afkopen te bemachtigen afkomstig van privé-investeerders in de jaren 1990. Bijgevolg weiogerde Ecuador 6,5 miljard dollar van deze 'Bradybonnen' terug te betalen. Na verscheidene maanden vruchteloos onderhandelen over nieuwe leningen publiceerden het IMF en Wereldbank een communiqué waarin stond dat het programma voor sociale en economische hervormingenin Ecuador steun verdiende, bovendien stelden ze aan andere bilateralen, multilaterale en commerciële schuldenaars dat Ecuador terug op de goede weg zat.

De nieuwe lening 'Stand-by Arrangement' genaamd, kreeg de goedkeuring van het IMF vanwege de economische politiek van de regering. Deze goedkeuring stelt de regering in staat bij een reeks instellingen te lenen (bv Wereldbank, Interamerikaanse Ontwikkelingsbank, Andes Ontwikkelingsmaatschappij). Het IMF haalt haar macht uit de mogelijkheid om geldmiddelen te verzamelen vanwege de internationale financiële wereld. Het IMF gaf een lening van 300 miljoen dollar terwijl ze ongeveer 1,7 miljard dollar aan anderen leende. Aangezien de geldmiddelen opnieuw toestromen hernam de regering de onderhandelingen met de eigenaars van de schatkistbiljetten. De verantwoordelijken van de economische hervormingen van de regering en haar programmatie zeggen dat dit een enorme ontwikkeling zal veroorzaken; maar de tegenstanders stellen dat dit programma integendeel de meerderheid van de bevolking zal verarmen. Ze merken op dat bepaalde voorwaarden van de lening (de 'dollarisatie' van de economie en het plan om de banksector te kapitaliseren) de enorme schuldenlast van het land enkel zullen doen toenemen. Er betsaat gevaar dat de door het IMF en Wereldbank gevraagde planning zich zal moeien met de openbare instellingen, dat er gesneden zal worden in de diesntensector en in de subsidies voor basisgoederen, dat er maatregelen zullen volgen die het belastingsstelsel uithollen, waardoor het elvensniveau van de Ecuaorianen naar neden gaat.

De voorwaarden van de IMF-lening

a) eerste prioriteit
Alviorens de lening van het IMF te concretiseren moest het Ecuadoriaans parlement een amndement in de Wet voor Economoscue Transformatie' opnemen om zeen aantal economische hervormingen voor te bereiden waaronder de herstrucurering van d ebanksector 'zodat die bevredgiend zou zijn voor de internationale financiële instellingen'. Deze wet met het gevraagde amendement werd op 1 maart 2000 gestemd en ze omvat een aantal schikkingen voor:
- de dolarisatie
hierdoor wordt de Amierkaanse Federal Reseve belast met de monetaite en financiële politiek van Ecuador. De 'sucre' (18 maanden geleden betaalde je 7000 sucres voor 1 dollar) wordt 'gedollariseerd' tegen 25000 sucres voor 1 dollar. In Ecuador zelf blijft het voorstel tot dollarisatie sterk gecontesteerd. Peilingen tonen aan dat 60% van de bevolking niet akkoord gaat met dit voorstel. Veel burgers weigeren het verlies aan soevereiniteit die de devaluatie van de nationale munt meebrengt.
De Federal Reserve gaat een financieel en monetair beleid installeren ten gunste van de Verenigde Staten. De latste 18 maanden verminderde de wisselkoers de waarden van de geoderen in 'sucres' met ongeveer 70%. In januari 2000 was er massaal protest vanwege de bevolking rond een aantal maatreglen, waaronder de dollarisatie.

- de flexibiliteit op de arbeidsmarkt
De wet bereidt het terrein voor hervormingen op het vlak vazn de arbeidsregels waaronder de opheffing van het verbod, dat totnogtoe bestond, voor werkgevers om tijdelijke contracten te gebruiken en een 'eenheidssalarais' uit te keren. De regering wil haar hervorminfsprogramma verder doorvoeren om 26.000 banen in de openabre sector te vernietigen voor 2002. De 'flexibiliteit van de arbeidsmarkt' is een eufemeisme voor maatregelen die ni het algemeen de onderhandelingskracht van d evakbonden verzwakt, de brooshzeid van het werk vergroot en de inkomens doet dalen opdat de economie concurrentiëler zou zijn op internationaal vlak.

- de privatisering
Twwe overheisbedrijven op het vlak van de telecomunicatie werden geprivatiseerd. Daarnaast nog eens 6 maantschappijen voor electriciteitsvoorziening en 18 distributiebedrijven . Vaak betekende de privatisering dat ze werden verkocht aan multinationals of de plaatselijke zakenlui die genoten van onrechtmatige gunsten en nauwe banden hebben met de huidige regering. Het is helemaal niet duidelijk of de regering maatregelen neemt om de armste burgers toegang te geven tot telecommunicatie of electriciteit.

- een pijlijn te voorzien zodat internationale oliemaatschappijen deze pijlijnen kunnne aanleggen en gebruiken
Er is een tweede Transandes-oliepijlijn voorzien. De ontwikkleing van de olie-uitvoer vormt een winstgevende aangelegenheid om deviezen binnen te rijven die Ecuador hard nodig heeft om haar enorme schuld mee af te betalen. De regering wil buitenlandse investeringen aantrekken in de energiesector. De burgers hebben meer informatie nodig omtrent de plannen die er zijn voordez eontwikkeling, omtrent specifieke plannen om kaderwetten over koolwaterstof in het kleven te roepen en ze meoten de mogelijke gevolgen op sociaal en milieuvlak kennen van deze plannen.

- een hervorming van de financiële sector in het ligt van het bankroet van het banksysteem
De regering betaalt ongeveer 160 miljoen dollar per jaar aan intresten (meer dan het totaal gezondheidsbudget voor 1999). Dit bedrag gaat nog stijgen in de toekosmt aangezien de shculd stijgt door de niewue schatkistbiljetten om de banksector te kapitaliseren.

b) De uitvoeringscriteria
Devoorwaarden belichten de daden die de regering moet stellen om haar kredietlijn te behouden bij het IMF en andere schuldeisers. Ze moiet al haar verplichtingen anagaan de schuldenlast nakomen. In 198 bedroeg de buitenlmandse schuld 66% van BNP. In 1999 (met d eineenstoritng van het BNP, de ontwaarding vzn de sucre en de bankcrisis) liep dit op tot 90% van het BNP. Men verwacht voor dit jaar dat de betaling van d eintresten op de buitenlmandse schuld zo'n 1,2 miljard dollar zal bedragen, nog eens 10% van het vioorzien BNP meer en zo'n 54% van het regeringsbudget. De stijgende last van de schulden heeft zware gevolgen voor de burgers, voor de belstingopbrengst en de bezuingingen in de diesntensector.
De regering moet de inflatie tetugdringen tot 20% voor het jaar 2002 door een maximum van 2% vast te leggen voor het fiscaal tekort e,n 70% voor de buitenlandse schuld. Dit doel voor het fiscaal tekort vereist een zeer streng bezuinigingsplan vooral wegens de enome uitgaven van de regering aan de schuldendienst.
Volgfens rapporten kan de wereldbank haar programma voor leningen opschorten als de regering geen verminderingen in de sociaoe secotr doorvoert. Op 1 juli 2000 moest de regrering de beznineprijs verhogen met 60% en die van diesel met 30% (in vergelijking met de prijs van juni 2000).
Door het verzet van d ebevolking hzeeft de regering de prijsverhoging voor gas naar de maand oktober uitgesteld. De constante druk van de burgers tegen deze beslissingen kan leiden tot andere uitkomsten.

c) Structurele ghervormingen
Vanaf 2001 zouden de douanetarieven voor import moeten opgeheven zijn. Hierdoor zal het voorstel van budget voor 200, zoals voorgesteld door het uitvoerend Bureau van het Congres, de verliezen aan inkomsten moeten opnemen. Naast het verlies aan inkomsten, kan de vermindering van douanetarieven voor import leiden tot een nieuwe stroom aan ingevoerde producten die de plaatselijke industrie en landbouwproductie kunnen schaden. Het Uitvoerend Bureau van het Congres zal een wetgevende hervorming moeten voorstellen die invloed heeft op een verhoging van de rente en een uitbreiding van de BTW, een vermindering van persoonlijke uitzonderingen voor de belasting op het inkomen, een nieuwe belasting op het verbruik op afgeleiden van huishoudbrandstof. Het banksysteem moet worden gekapitaliseerd en geherstructureerd in een contekst van hervorming van de wetgeving. Het IMF eist dat de regering een complex pilootsysteem toelaat met gedetailleerde financiële gegevens.

De bekommernis van de bevolking

Er is een grote en wijverbreide bekommernis bij de bevolking over de aspecten van het IMF-verrichtingen. De burgers eisen ondermeer:
1) Zullen de nieuwe geldmiddelen de kapitaalvlucht en fruade verhidneren? Er is een lange traditie en praktijk van corruptie in Ecuador waarbij de laatste vier presidenten mosten fatreden of gevangen werden gezet wegens corruptie.
2) Dicteert de buitenlqnds epolitiek van d eVerenigde Staten de verwikkeling vazn te IMF in ecuador? Sommigen beweren dat de Ecuadoriaanse regering een leing bij het IPF heeft verkeregen in ruil voor de toestemming voor de VS om haar militaire bases te behopuden in het land.
3) Gaat d elening niet de privé-investeerdes begunstigen ten koste van de mesnen die hun belasitngen betalen in Ecuador, waardoor de schuld zal toenemen?
4) Zal het proces van dollarisatie, die de monetaire en financiële politiek van Ecuador verbiondt met die van de Federal Reserve, gestopt of veranderd worden?
5) Zal het economiosch beleid van het IMF de armen en de middenklassen nog verarmen?
6) Zullen de pogingen om oliereserves te ontginnen onomkeerbare gevolgen hebben voor het milieu en de bevolking die er woont? De plannen voor een economiqsche ontwikkeling gaan bijna allemaal in de richting van de aanleg van een tweede Transandes-pijplijn en inkomsten gewonnen uit olie.
7) Zullen de privatisering en de hervormingen van de openbare sector ledien tot minder toegang tot de diesnten, de prijzen verhogen, werkloosheid met zich meebrengen of de colleciteve discussiemogelijkheden verneitigen?

Verzet

Het verzet tegen het regeringsprogramma was massaal in januari 2000. De Ecuadoriaanse Confederatie van Indigene Bevolkingsgroepen (CONAIE) en andere voklksbewegingen richten een schaduwregering op onder leiding van Antonio Vargas van de CONAIE. Deze confederatie en haar bondgenoten zouden nu aan de macht kunnen gewesst zijn als de VS zich niet met de militairen had verbonden om president Noboa aan d emacht te brengen. De CONAIE stelde voor een aantal zwaar gecontesteerde economische maatregelen voor te leggen aan een democratisch politiek proces.
Ze organsieerde een volksraadpleging over bepaalde politieke voorwaarden die gekoppeld zijn aan de IMF-lening. De voornaamste thema's waren:
- totale amnestie voor de deelnemers aan de opstand van 21 januari 2000
- ontbinding van het Nationaal Congres en een oproep vor nieuwe parlementsverkiezingen binnen de 60 dagen
- volledige herorganisatie van de gerechtshoven
- een onmiddellijke bestemming voor de bevroren fondsen van privé-banken
- geen privatisering van strategische sectoren
- een einde aan de dollarisatie en aan de niet-inwisselbaarheid
- contrôle op de wisselkoers
- de buitenlandse schuld niet afbetalen
- geen vreemde troepen (yankees) in ecuador

De CONAIE verzamelde reeds 1.500.000 handtekeningen (!!!) terwijl er slechts 600.000 nodig zijn om de volksraadpleging een wettelijk karakter te geven.

TERUG