Erfelijkheid

Gregor Mendel wordt beschouwd als de grondlegger van de erfelijkheidsleer. Hij ontdekte aan de hand van een onderzoek, dat erfelijke eigenschappen verschillende verschijningsvormen hebben. De erfelijke eigenschap noemde hij een gen en de mogelijke verschijningsvorm noemde hij een allel.

Bijvoorbeeld als gen, kennen we "vorm kam" en dan 2 mogelijke allelen: een enkele kam of een rozenkam. Meestal is het zo dat het ene allel sterker is dan het andere. het allel voor een rozenkam is overheersend. Ook wel dominant genoemd. Het verzwakte allel noemen we recessief.

Als een dominant en een recessief allel samen in een organisme voorkomen, komt alleen het dominante allel tot uiting.

Elk organisme heeft elk gen 2 keer in elke lichaamscel. 1 is afkomstig van de ene ouder en het andere gen van de andere ouder.


We gaan nu een homozygote haan (rozenkam), kruisen met een homozygote hen (enkele kam). Hieronder zie je het uitgewerkt:

RR
rRrRr
rRrRr

Zoals je ziet, krijg je alleen maar heterozygote kuikens !

*  Haan rozenkam = R
*  Hen enkele kam = r

*  homozygoot = 2 keer hetzelfde allel
*  heterozygoot = 2 verschillende allelen


Is de eigenschap homozygoot, dan is de eigenschap fokzuiver bij het dier aanwezig! als je gebruik maakt van een heterozygote eigenschap, dan heb je dus te maken met een fokonzuivere eigenschap.

Zoals je kunt zien in het vorige voorbeeld, krijgen alle jongen een rozenkam. Het allel R is namelijk dominant !


Hier kruisen we een heterozygote haan met een heterozygote hen:

Rr
RRRRr
rRrrr

Hieruit volgt:
-   1 homozygoot kuiken met het allel R (25%)
-  1 homozygoot kuiken met het allel r (25%)
-   2 heterozygote kuikens (50%)

Omdat het dieren zijn met een heterozygote eigenschap, hebben ze een allel voor een rozenkam en een voor een enkele kam. Het allel "rozenkam" is dominant dus hebben beide dieren een rozenkam. Maar als je goed naar het schema kijkt, zie je dat 25 % van de kuikens een enkele kam heeft. Ze zijn ook homozygoot, dus ook nog fokzuiver !


Geen fokker kan door een speciale voeding, conditioneren etc, van een slecht dier een goed dier maken ! De innerlijke en uiterlijk kenmerken worden bepaald door de samenstlling van je genen. Door invloed van de omgeving, kan een eigenschap alleen maar voor het oog verzwakken of versterken!

©copyright Welsumerfreak


Bepaalde factoren zoals bijv. kortbenigheid, zijn lethaal. Hiermee wordt bedoeld dat bijv. de factor voor kortbenigheid (L) dominant is tegenover de factor voor gewone benen (l). Wanneer �n dier twee factoren L heeft, zal dit sterven in de dop.
Een voorbeeld van een haan Ll (want de LL komen niet uit het ei)en een hen ll:

Ll
lLlll
lLlll

Hieruit volgt:
-   2 heterozygote kuikens (kortbenig) (50%)
-   2 homozygote met allel l (langbenig) (50%)


Als we nu een haan Ll kruisen met een hen Ll krijgen we:

Ll
LLLLl
lLlll

Hieruit volgt:
-   1 homozygoot kuiken met allel L (Sterft in dop) (25%)
-   2 heterozygote kuikens (kortbenig)(50%)
-   1 homozygoot kuiken met allel l (langbenig) (25%)


Er zijn ook factoren die intermediair vererven. Bij intermediaire vererving komt niet een van beide allellen tot uiting, maar ontstaat er een soort van 'tussenvorm'. De kleurslag blauw is zo'n tussenkleur, ontstaan uit de factoren voor zwart en vuilwit (ook wel splash genoemd). Een vuilwitte kip ziet er wit uit met een weinig blauwgrijze vlekken.
Hieronder het schema voor de kruising van een homozygoot zwart (BB) met een vuilwit (bb) ouderdier.

BB
bBbBb
bBbBb

Hieruit volgt:
-   4 heterozygote kuikens Bb (100%)

Kippen met als gen Bb hebben blauwe bevedering. Vuilwit wordt hierbij een verdunningsfactor genoemd, want het 'verdunt' de werking van het zwart.

Als je het schema zou maken voor de kruising van 2 van deze blauwe dieren, zie je dat hieruit 25% zwarten, 25% vuilwitten en opnieuw 50% blauwen komen.


Is dominant tegenover -->
Vroeg bevederenLaat bevederen
Normale groeiDwerggroei
NaakthalsBevederde hals
VrouwelijkMannelijk
KuifGeen kuif
Geen gierhakkenGierhakken
Normale schedelSchedelknobbel
BaardGeen baard
KrulvederigheidGladde veren
Normale verenZijdeveren
BolstaartGewone staart
OortoevenGewone oren

ZwartWit
Leghorn witLeghorn zwart
ZilverGoud
koekoekZwart
ZwartParelgrijs
ZwartKwartel
EenkleurigBont
GoudBuff
ZwartPatrijs
GepeperdNiet gepeperd

RozenkamEnkele kam
Drierijige erwtenkamEnkele kam
KamKamloos

Korte benen (lethaal)Gewone benen
BeenbevederingGladde benen
Vijf tenenVier tenen
Witte benenGele benen