Steenbakkerij Christiaens-Vanderystfiche SB00040  


Steenbakkerij Christiaens-Vanderyst


Type
Steenbakkerij


Ligging
Toponiem: -
Adres: Koninksemsteenweg, 3700 Tongeren
Kadasterperceel: -
Co÷rdinaten: 50,7743, 5,452


Periode
<1873 - >1904


Eigenaar
Christiaens-Vanderyst (of is het Vanderreyt?)


Toestand
Gesloopt/verdwenen


Beschrijving/informatie/geschiedenis

Deze steenbakkerij was ons bekend van de vondst van een Romeins christelijke graftombe in het zuidwesten van Tongeren (wijk Paspoel) aan het eind van de 19de eeuw.

In 1880 vonden arbeiders van de steenbakkerij Christiaens-Vanderyst in 1880 tijdens leemafgravingen een merkwaardige dubbele grafkamer. De locatie was was volgens archeologen geen grote verrassing. De tombe was gelegen binnen het zuidwestelijk grafveld van Tongeren, waar honderden Romeinse graven ontdekt zijn. De tombe bevond zich volgens de ontdekkers op ongeveer drie meter diepte en mat buitenwerks circa 3 bij 2,4 meter. Een lengtemuurtje deelde de kamer middendoor en vormde twee afzonderlijke grafruimten, volgens hun lengteas oost-west gericht (zie foto's van Beeldbank Tongeren). De noordelijke helft bevatte het skelet van een vrouw, een halssnoer bestaande uit blauwgroene en vergulde kralen, een benen kam, een mantelspeld, vier bronzen armbanden en volgens sommige bronnen ook een munt. De andere helft van de grafkamer bevatte de skeletdelen van een man en ook een glazen flesje. Beide skeletten lagen met het hoofd naar het westen, het gelaat naar het oosten gekeerd.
Omwille van de versieringen en meer bepaald een gestileerd christogram (dat nu overigens niet meer zichtbaar is...) werd het graf lang aanzien als de oudste christelijke getuigenis in ons land.
De graftombe kwam in 1881 terecht in een museum in Luik en verhuisde na vele jaren in 2008 eindelijk weer naar Tongeren waar het een opvallende plaats kreeg in het vernieuwde Gallo-Romeins Museum.

Het was dus bekend dat de graftombe gevonden werd in het zuidwestelijk gelegen romeinse grafveld van Tongeren. De precieze locatie kenden we eerst niet. Het raadplegen van oude militaire kaarten gaf de oplossing. Op de militaire kaart van 1873 zijn naar alle waarschijnlijk drie droogloodsen zichtbaar gelegen binnen een grote ontginning. Op de militaire kaart van 1904 is diezelfde ontginning zichtbaar, de droogloodsen niet meer, maar wel met de vermelding 'Briq.ie' (briquetterie of steenbakkerij).

Over de eigenaars of de uitrusting van de steenbakkerij is voorlopig niet meer bekend. Deze Christiaens zou familie kunnen zijn van de familie Christiaens die de panoven op het Geebroek uitbaatten.
In 1873 zijn er op de steenbakkerij vermoedelijk drie droogloodsen zichtbaar. Op de foto's uit 1881 is zichtbaar hoe diep de kleigroeve is, naar schatting 3 Ó 4 meter.



Meer foto's


Bronnen
- 'Antieke tombe terug in Tongeren - De oudste Christelijke getuigenis van ons land?', Guido Creemers, OKV, nr. 5, 2006
- Beeldbank Tongeren, foto- en prentkaartencollectie, stuk III-253B en 254B, 'Koninksem : Romeins christelijk graf'