Pannenfabriek Notre-Dame (Francart)fiche PF00002 


Pannenfabriek Notre-Dame


Naam
Pannenfabriek Notre-Dame (Francart)


Type
Pannenfabriek


Ligging
Toponiem: -
Adres: Henisstraat, 3700 Tongeren
Kadasterperceel: -
Coördinaten: 50,78933; 5,47213


Periode
<1907 tot +/-1970(?)


Eigenaar
Sylvain en Henri Francart


Beschrijving/informatie/toestand

Toestand: gesloopt/verdwenen.


Deze pannenfabriek en steenbakkerij werd opgericht rond 1907 door Sylvain Francart en later voortgezet door zijn zoon Henri Francart. Ze werd al snel omgevormd naar een naamloze vennootschap 'Tuileries en briqueries Notre-Dame'. De fabriek lag vlak ten noorden van het station van Tongeren. Vlakbij was een uitgebreide kleigroeve. De fabriek was vermoedelijk tot het eind van de jaren zestig actief. Waarschijnlijk beschikte de fabriek over uitgebreide installaties waaronder een Hoffman-of tunneloven. De naamloze vennootschap 'Pannen- en steenbakkerij Onze-Lieve-Vrouw' werd juridisch pas definitief stopgezet in 1996, zo blijkt uit de publikaties van het Belgisch Staatsblad. Sinds 1974 maakt Schuttersvereniging Tongria gebruik van een deel van de oude fabrieksgebouwen.

Sylvain Joseph Francart werd geboren op 16 augustus 1840 te Chapelle St. Laurent, een dorp in Waals-Brabant. Er is onduidelijkheid over de overlijdensdatum die we van hem terugvonden, nl. 18 oktober 1908 in Tongeren. Hij was gehuwd met Julia Wilhelmina Maria Van Schendel. Zijn zoon Henri werd geboren rond 1881. Ook van zijn overlijdensdatum, 23 december 1952 in Glons, zijn we niet zeker. Henri was gehuwd met Victorine D'Hollander. Het is onduidelijk of Henri op zijn beurt een zoon had die ook Sylvain heette (Dat zou een verklaring kunnen zijn over de overlijdensdata en de verkregen patenten die van latere datum zijn, zie verder).

Sylvain en zijn zoon Henri waren blijkbaar erg actieve ondernemers. Zij namen deel aan de provinciale tenstoonstelling ('Exposition provinciale du Limbourg') in Sint-Truiden in 1907 (diplôme d'honneur), de Exposition Universelle de Bruxelles in 1910 (médaille d'or) en de Wereldtentoonsteling in Gent in 1913 (grand prix)! Dit (en de gewonnen prijzen) vermelden ze met enige trots op het briefhoofd van het bedrijf.

Vader en zoon Francart zijn blijkbaar steeds op zoek naar betere productietechnieken. Vooral Henri dient heel wat aanvragen in voor patenten in binnen- en buitenland (Engeland, USA, Duitsland, Frankrijk, Denemarken...). Het eerste dat we terugvonden dateert van 1912 en gaat over een 'kliksysteem' voor keramische tegels. In de jaren '20 bekomt Henri Francart een Belgisch octrooi (nr. 292571) voor een betere luchtcirculatie in tunnelovens, waarvoor hij ook een Engels (1918, nr. 166198 ) en aan Amerikaans patent aanvraagt en bekomt (1925, nr. 1531279). Er volgen er nog heel wat, tot in 1960, gaande van patenten voor betere droogtechnieken tot patenten voor betere types van gegoten keramische elementen.
Blijkbaar verkopen zij ook deze kennis: er werd door Henri Francart hiervoor een afzonderlijk bedrijf opgericht: s.a. Fours et Appareils Francart.

Uit een cataloog blijkt dat ze vooral industriële producten maken: speciale vlakke dakpannen, vensterbanken, speciale vormen voor neogotische ramen, keramische welfsels en elementen voor het 'système Francart', dit zijn keramische elementen die tussen stalen balken werden geplaats en waarmee men grote overspanningen kon construeren. Blijkbaar werd dit systeem o.m. gebruikt voor fabriekshallen en kerken. De neogotische kerk van Pepinster zou met dit systeem gebouwd zijn, net als de vlakbij gelegen Parochiekerk Sint-Jozef die blijkbaar rond 1930 door de firma Francart zelf werd gebouwd.


Meer foto's

Sylvain Francart

Bronnen
- Beeldbank Tongeren
- Veilingsite Delcampe