laatst aangepast op 03/november/2009

ZWARTOOGLIPVIS (Crenilabrus melops)

Naam: Crenilabrus melops of symphodus melops (W), corkwing wrasse (GB), Crénilabre melops (Fr), Schwartzäugiger Lippfisch, Goldmaid (D)

Kenmerken: De kleur van deze vissen is nogal variabel en afhankelijk van de leefomgeving. De vrouwtjes en de jonge dieren zijn meestal bruin tot groen-bruin. De grondkleur van het mannetje is groenig of blauw en ze zijn veel feller gekleurd. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes hebben een typerend lijnenpatroon op de kop en de kieuwdeksels. Bij het vrouwtje zijn deze oranje-bruin en bleek blauw. Bij de mannetjes zijn ze oranje-bruin met fel groen en fel blauw. De kieuwdeksels hebben een duidelijk gezaagde rand. Ze hebben een grote bek met kleine tanden in een enkele rij met grotere tanden aan de voorkant. Alle zwartooglipvissen hebben een zwarte vlek op de staartsteel net voor de staartvin en een kommavormige vlek achter het oog. Er is enige verwarring mogelijk omdat de zwartooglipvis een andere tekening krijgt als hij slaapt of in gevaar is. 's Nachts vervaagt de zwarte vlek op de staartsteel omdat er verticale zwarte banden over het lichaam komen. Ze zijn redelijk hoog en afgeplat en worden maximaal 25 cm (meestal 15 tot 20 cm).

Leefgebied: Van Marokko tot midden Noorwegen, in het westelijke deel van de Middellandse Zee en in de Azoren. In de Noordzee en in Nederland is de zwartooglipvis eerder zeldzaam. In de Oosterschelde leeft momenteel een vrij grote populatie. De soort komt voor op met wier begroeide rotsige kusten (steenstort). Ze leven in de ondiepere getijde zone tot ongeveer 30 meter.

Voedsel: Jonge zwartooglipvissen acteren als poetsers van andere vissen, ze verwijderen schimmels, parasieten etc. die de grotere dieren kwellen. In de rol van poetser spelen de jonge Zwartooglipvissen een positieve rol in de viskwekerijen in Noorwegen. De volwassen dieren eten kreeftachtigen en schelpdieren.

Voortplanting: Ze paaien van mei tot juli. Het mannetje bouwt een nest van zeewier tussen stenen net onder de getijdenzone. Meerdere wijfjes zetten eitjes af in één nest. Het mannetje bevrucht de eitjes en verdedigd het nest. De larven zijn 2,5 tot 3mm en leven korte tijd tussen het plankton voor ze zich terugtrekken tussen de wieren van de getijdenzone. Zwartooglipvissen veranderen niet van geslacht zoals vaak wordt aangenomen. Bij de gevlekte lipvis, labrus bergylta, beginnen alle exemplaren hun leven als vrouwtje. Na een aantal jaren als actief vrouwtje veranderen een aantal exemplaren op zesjarige leeftijd in mannetjes. De gevlekte lipvis komt ook voor in de Oosterschelde. Ze zijn groter (tot 50 cm) en hebben geen strepenpatroon op de kop en kieuwdeksels. De kleur van de gevlekte lipvis is erg variabel (bruin, olijfgroen, grijs en rood, gespikkeld of met grillige vlekken).

Sneakers: Bij de zwartooglipvis komen er nogal wat mannetjes voor die zich gedragen als vrouwtjes. Ze hebben zelfs het uiterlijk van vrouwtjes. Op deze manier kunnen ze in een nest bij een dominant mannetje binnendringen en de reeds afgezette eitjes bevruchten. De sneaker mannetjes zijn kleiner dan de dominante mannetjes maar de geslachtsklieren zijn groter en ze leveren meer sperma. Bij de dominante mannetjes gaat dus meer energie naar de groei van het lichaam. Sneaker mannetjes komen bij de zwartooglipvis in alle leeftijdsgroepen voor. Waarschijnlijk is een Sneakermannetje dat gedurende heel zijn leven. Wat bepalend is voor het uitgroeien tot een dominant of sneaker mannetje is onduidelijk en wordt nog onderzocht.


Bronnen:


! Lees mijn pagina's over gebruiksvoorwaarden, copyright en historiek !

 

BOLCKMANS.NET - België - Belgium
persoonlijke website van Johan Bolckmans

naar boven