Emelgem van Petrus 1 tot Peerke

0000 In de vallei van de Mandel heeft de zee zich teruggetrokken, her en der ontstaan droge plaatsen en komen de eerste Emelgemnaren zich vestigen, weliswaar in hutten die ze op palen bouwden omdat de streek nogal moerassig was. Ze waren ongeletterd en lieten dus geen schriftelijke of andere bewijzen na van hun bestaan. Eigenlijk weten we dus bitter weinig van onze voorouders, het is een beetje zoals onze opa's zeiden: "er naar slaan met uw klak". Zekere bronnen spreken van een Germaan, een zekere Emilo, anderen zeggen dat hij een frank was, die zich hier met zijn familie kwam vestigen in zijn "heem". Wie zal het zeggen? Aan de andere kant van Europa ontstaat het Christelijk geloof met Sint Petrus als eerste Paus, maar ook die heeft vermoedelijk nooit horen spreken van Emelgem... maar wat niet is kan nog komen.
640 Sint Tillo, de Saks, zakt af naar de Mandelstreek en komt er het Christengeloof prediken. in Izegem heeft hij succes en we mogen aannemen dat ze in Emelgem wel op de hoogte zullen geweest zijn.
880 De beruchte Noormannen brengen een bezoek aan de streek en na hun bezoek blijft er weinig anders dan puin achter..
1100 De rust is teruggekeerd , het Christelijke geloof krijgt voet aan de grond. In Izegem wordt de eerste kerk gebouwd en toegewijd aan St. Tillo. In Emelgem wordt een eerste Romaans zaalkerkje gebouwd in veldsteen en vermoedelijk toegewijd aan de H. Maagd.
1216 Eerste vermelding van Emelgem als parochie (rijksarchief Brugge)
1250 De zaalkerk wordt uitgebreid tot een driebeukige kruiskerk en komt in de geschriften voor als O.L.Vrouwkapelanie
1340 Emelgem en de hele streek wordt door de pest geteisterd.
1452 De Gentenaars doen hun deel en komen de streek plunderen en platbranden.
1488 Rond die tijd worden talrijke kerken in de streek heropgebouwd. De kerk van Emelgem wordt een driebeukige Hallekerk. Het hoofdkoor wordt het St. Pieterskoor genoemd en St. Petrus wordt de patroonheilige, zoals trouwens in meerdere oude kerken in West Vlaanderen. Wanneer juist de O.L.Vrouwkapelanie St.Pieterskerk wordt valt niet exact op te maken. Bronnen spreken elkaar vaak tegen op dat gebied. In elk geval worden reeds in 1422 St.Pieterstienden geheven.
1566 De Beeldenstorm, na de doortocht van de twee bendes plunderaars blijft er van de kerk van Emelgem nog weinig over.
1576 Twee vrachtschepen varen de mandel op tot in Izegem.
1580 Emelgem deelt opnieuw in de brokken als in Ingelmunster de calvanist de la Noue, in dienst van Willem van Oranje het kasteel poogt in te nemen. Het blijft bij een poging maar de bevolking wordt er hoegenaamd niet beter van.
1587 Pest en andere ziektes, plunderende legers en hongersnood zijn er de oorzaak van dat Emelgem zo goed als verlaten is. Het centrum is door kruid overwoekerd.
1589 Vrijbuiters uit Oostende en Sluis vallen de streek binnen waarbij o.a. Izegem in vlammen opgaat. Om aan die stroopvluchten paal en perk te stellen laat Filips II in Tielt, St.Eloois Vijve en Emelgem forten bouwen die door militaire garnizoenen bemand worden.
1603 Gielielmus Egels is de eerste bekende pastoor in Emelgem na de geuzentijd die werd aangesteld. Nadat de kerk er 38 jaar had bijgestaan als een uitgebrande ruïne met enkel nog de geblakerde muren en resten van pilaren begon hij in 1604 de heropbouw van de noorderbeuk.
1611 De kerk gaat opnieuw in vlammen op.
1627 Pastoor Verstraete slaagt erin de kerk andermaal herop te bouwen.
1637 De Maria-verering bereikt in Emelgem nooit geziene hoogtepunten.
1638 Opnieuw pest in de streek. In Emelgem wordt een pesthuis gebouwd.
1645 Felle gevechten om de vestiging Kortrijk waarbij de Fransen Emelgem en omstreken grondig hebben geplunderd.
1658 Zelfde spelleke bij zover dat in 1671 de inboedelen van de kerk in veiligheid gebracht wordt in Kortrijk. Dat bleef zo maar doorgaan tot zowat 1714. Spaanse, Italiaanse, Franse, Hollandse en Engelse troepen kwamen hier hun ding doen, zeg maar plunderen, stelen, verwoesten, moorden, branden, verkrachten en andere militaire activiteiten. Na een periode van 30 jaar betrekkelijke rust begon het strijdgewoel in 1744 opnieuw. Een en ander had tot gevolg dat de streek zowat ontvolkt werd. In Izegem bv. graasden de dieren op beide markten en in de centrumstraten. Maar er kwam nog meer op Emelgem af, de Franse revolutie stond voor de deur.
1764 Jacobus Penninck, een beruchte Izegemse booswicht wordt gevat en opgesloten. Aan hem danken we de spreuk "hij is gekend lijk kwä penninck".
1794 Emelgem valt onder de Franse overheersing, de beloken tijd breekt aan. Emelgem en andere kleine gemeentjes door de Fransen leeggeplunderd. De parochieboeken verhuizen naar het stadhuis.
1801 Brigandszondag, ook Emelgem krijgt zijn deel, 4 parochianen laten er het leven bij.
1812 Louise de Brancas, laatste prinses van Izegem wordt in Parijs onthoofd. Zij bezat talrijke eigendommen in Emelgem, o.a. Prinsessemolen op de dam. Naar haar is tevens de Prinsessestraat genoemd.
1816 Pril begin van het onderwijs in Emelgem, de armeschole met annex spellewerkschole bestond al enkele jaren. Juffrouw Barbara Van Houtte gaf er les en bereidde de kinderen voor op hun eerste kommunie. In 1816 kreeg ze hulp van juffrouw Fransiska De Bruyne, die later het klooster zou stichten.
1821 Eerste echte school voor knechtjes en meiskes wordt opgericht.
1828 De laatste eigendommen van de prinses de Brancas in Emelgem (en dat waren er heel wat) worden openbaar verkocht.
1847 De spoorweg Kortrijk - Brugge wordt aangelegd.
1851 begin van de knechtenschool.
1860 Het kanaal van Roeselare naar de Leie wordt gegraven. In de volksmond wordt het kanaal "de drogenbroodvaart" genoemd. Alles werd met de spade uitgedolven en na een dag van 12 uur hard labeur hadden de werklui niet eens genoeg verdiend voor een brood. Reeds tijdens de werken aan de spoorweg braken in Lendelede de eerste stakingen uit.
1862 Oprichting in Emelgem van het Sint Vincentiusgenootschap, in de volksmond "den bedekten arm" ofwel "den dish" was de voorloper van het OCMW.
1872 Op 1 januari wordt de vaart officieel geopend.
1873 De steenweg naar Ardooie wordt aangelegd.
1880 Meester Steeleman verlaat met zijn klas de officiële school in de Stijnstreuvelstraat om zijn intrek te nemen in de nieuwe vrije knechtenschool in de Prinsessestraat.
1881 Bruno Callewaert sticht het mannenkoor "De Kerels".
1886 Een hoge voetgangersbrug verbindt Emelgem met Izegem.
1900 Rond de eeuwisseling waren er in Izegem 2000 mensen tewerkgesteld in de schoenbranche waarvan uiteraard een groot gedeelte Emelgemnaars. In 1800 was dat nog 90 om in 1950 de 5000 te bereiken. Tussen 1960 en 1970 beleefden we de teloorgang van deze eens zo bloeiende industrie.
1901 Toestand op onderwijsgebied: 1 aangenomen knechtenschool met François Steleman als hoofdonderwijzer. 1 aangenomen meisjesschool, afhangend van het klooster. 2 zondagsscholen (zogenaamde scholen voor volwassen kinderen), een voor knechtjes en een voor meiskes. Vanaf 10 jaar werd men als volwassen aanzien.
1904 Aanvang van de bouw van de Vijfwegenschool en wat later ook de Sint Antonius-school op de wijk Tinnenpot.
1906 Eerste electrische leidingen op Emelgem-Dam
1909 Aanleg op de Dam van de tramlijn naar Zwevezele. De stoomtram kreeg vlug de bijnaam "'t mazoetje". Later ging die bijnaam over op pastoor De Lodder omdat hij op zijn toernee nogal vlug doorstapte.
1911 Oprichting van de Emelgemse harmonie "Eendracht en vooruitgang". De harmonie kende een hoge vlucht maar tijdens de tweede schoolstrijd (Collard) bleef er van de eendracht nog weinig over en werd vooruitgang teloorgang.
1914 Toneelvereniging in Emelgem: "katholieke jonge wacht"
1914 Uitbreken van W.O.I . Emelgem betreurt talrijke burgerlijke en militaire slachtoffers maar er ontstaat ook een groot gebrek aan alles wat levensnoodzakelijk is bij de bevolking. Om de meeste nood te lenigen wordt "het werk der kindsheid" opgericht en ook het "hulp en voedselcomiteit". School en klooster worden door de bezetter ingenomen als lazaret en het onderwijs wordt zo goed en zo kwaad mogelijk verdergezet in private gebouwen. De spoorweg en het kanaal zijn een buitenkans voor de vijand die deze aanvoerwegen ten volle gebruikt. In de vaart wordt er zelfs een soort kabellift gebouwd om zware schepen te verslepen . ( de stoomketel van de eerste Bismarck bevindt zich nog steeds in Izegem) In de Mandelmeersen wordt een nieuwe weg aangelegd van de Kachtemstraat naar de vaart. Merkwaardig is dat in politieke kringen lange tijd werd aangedrongen om de vaart via Lichtervelde en Kortemark te verbinden met de Handsaemevaart om zo via Diksmuide en de Ijzer naar zee te kunnen.
1919 Nieuwe toneelvereniging in Emelgem: "Eendracht en kunst Emelgem"
1921 Inwijding van de Lourdesgrot in de Mariastraat, van daar de naam "De Rotse".
1923 Electrische verlichting op De Plaatse en ook in de kerk.
1927 Oprichting van de bibliotheek St. Lucas, gevestigd in het klooster.
1927 Aanleg van de gasleiding in Emelgem
1928 Stichting van de boerinnenbond.
1931 De Kerels vieren hun 50-jarig bestaan . Intussen is het een gemengd koor geworden maar later zijn de "keerlinnen" weer afgeschaft.
1939 De streek krijgt een lichte aardbeving te verduren. Een natuurverschijnsel, te vergelijken met het noorderlicht, trekt over de gemeente. De mensen zijn erg geschrokken en sommigen spreken van een voorteken van een nieuwe oorlog.
1940 W.O. II overspoelt onze gemeente met alle gevolgen van dien. In de meidagen wordt hier verwoed gevochten en wordt de vijand 24 u tot staan gebracht. Talrijke soldaten sneuvelen aan beide kanten.
1942 Emelgem wordt door de bezetter gefusionneerd met Izegem. Hierdoor veranderen enkele straten van naam. Zo wordt de Guido Gezellestraat bv. de Joris Van Severenstraat . Na de bevrijding wordt deze fusie ongedaan gemaakt.
1947 Er ontstaat een bres in de kanaaldijk in Ingelmunster zodat de vaart leeg, en de mandelmeersen vol lopen. Een buitenkans voor de schooljeugd. Op de bodem van de vaart wordt heel wat oorlogstuig gevonden tot een komplete jeep toe.
1948 In Emelgem wordt een athletiekvereniging gesticht onder de naam "Emelo" . Ze dragen blauwe truitjes met een geel schild. Daniël Allewaert is de grote vedette als kampioen van Belgie. Later is deze club gefusioneerd met A.C. Mandelclub.
1954 Emelgem wordt aangesloten op het waterleidingsnet. Het putwater in Emelgem is meestal ondrinkbaar en niet geschikt voor kleine kinderen. Tot op dit ogenblik moesten de Emelgemnaars zich gaan voorzien van kraantjeswater aan het huis van de brugdraaier waar de enige leidingswaterkraan van Emelgem zich bevond.
1954 Tengevolge van een ongelukkig geplaatste verwarming brandt de kerk opnieuw voor een groot gedeelte af. Twee maanden later wordt pastoor De Lodder opgevolgd door pastoor L. Deboodt.
1959 De jongensschool verhuist naar de Reigerstraat. De oude school wordt bij de meisjesschool gevoegd.
1965 Emelgem opnieuw gefusionneerd met Izegem. Op nieuwjaarnacht loopt Emelgem-Dam totaal onder zodat Izegem onbereikbaar wordt. Tegenstanders van de fusie vinden het een "schone zaak" . Emelgem wordt dus deelgemeente maar de parochie blijft bestaan.
1974 De Sint-Pieterskerk wordt als monument geklasseerd.
1982 De archeologische stichting voor Zuid-West-Vlaanderen onder leiding van Ph. Despriet doet opgravingen in de kerk. Na zovele jaren wordt er eindelijk een licht geworpen op het ontstaan en de bewogen geschiedenis van de St. Pieterskerk. Restanten van het eerste romaanse zaalkerkje uit de twaalfde eeuw worden blootgelegd.
1996 Emelgem is danig van uitzicht veranderd. Het voormalige gemeentehuis herbergt nu de Post en de toneelvereniging Mandelgalm. Aan de gevel prijkt een reliëf ter herinnering aan De Kerels. Op het verruimde Emelgemse Plein staat nu een beeldje: Peerke. Hij staart naar de St. Pieterskerk waar de echte Petrus de sleutel zwaait, of is het naar de overgebleven drankgelegenheden. Wie zal zijn gedachten lezen. In elk geval Peerke staat voor de creatieve geest van de oude Emelgenaars en houdt een oogje in het zeil.
Bron: geschiedenis van de St. Pieterskerk van Raf Herman. Studie over mijn dorp van Norbert Maertens De St. Pieterskerk, geschiedenis, opgravingen van PH. Despriet . Izegem in het verleden van R. Paret Parochieboek van Iseghem-Emelghem van Kan. G.F. Tanghe. Uiteraard zijn er héél wat meer verenigingen geweest in Emelgem dan hierboven vermeld, denk aan de sport en ontspanningsverenigingen, de duiven- en vinkeniersbonden, de verenigde sportvrienden en de wielerkoersen, de plaatselijke paardenkoersen, oudstrijdersverenigingen, godsvruchtige genootschappen, de padvinders van St. Joris in de Baronstraat, talrijke jeugdverenigingen, de Crispijngildde, KWB en Kajotters, landelijke gilden, culturele verenigingen (De Peter-Benoitkring steunde voor een groot deel op Emelgem) , Feest- en cultuurcomitee, halfoestcomité, club 3 enz. ooit was er zelfs een fietsende fanfare in Emelgem. Het sociaal leven in Emelgem in het verleden is zomaar niet te vatten in een korte inhoud of zelfs een uitgebreid werk. W.B.