CHTA

terug naar de CHTA-astro site

DE DAGARA UIT BURKINA FASO

(tekst van de uitzending van Raya (Q-radio) -door Joyce Hoen - op zondag 7 februari 1999)

INLEIDING

In het Noordoosten van Ghana en in Burkina Faso leven de Dagara, die ook wel Dagaari, Degati, Dagati, Dogaari, Dagaba of Lo Dagaa genoemd worden. Er zijn 311.000 Dagara mensen in Ghana en 190.000 in Burkina Faso.
Burkina Faso is een zonnig land, met de hoofdstad Ouagadougou die ongeveer 1 miljoen inwoners telt. Het land grenst aan Mali, Benin, Togo, Ghana en Ivoorkust en het herbergt drie grote rivieren: de Mouhoun in het westen, en de Nazinon en de Nakembe midden door het land. Het weer in Burkina Faso is tropisch en kent twee seizoenen:

  • een droog seizoen van November tot Mei en
  • een regenseizoen van juni tot oktober.

Het droge seizoen is drie maanden koel en drie maanden warm. Over het algemeen is het weer in Burkina Faso gezond, zonnig, warm en droog.

Het land kent een heftige geschiedenis.
Er bestonden machtige koninkrijken in het Oosten, het Midden en het Noorden. Het westen werd bewoond door ongeorganiseerde gemeenschappen met gecentraliseerde staten. Deze verschillende etnische groeperingen waren in staat hun eenheid en onafhankelijkheid te bewaren en waren in staat de Soedanese Islamvertegenwoordigers terug te verdrijven die probeerden het land te veroveren. Pas tegen het eind van de 19e eeuw werd het gebied van Boven Volta de inzet in een strijd tussen de koloniale machten (Frankrijk, Engeland en Duitsland). In 1904 werd het land ge´ntegreerd in de kolonie van Boven Senegal en Nigeria maar 15 later trok het land zich terug en werd et de kolonie van Boven Volta. In 1932 leidde een nieuwe verandering tot een scheiding in twee stukken, en in 1947 kreeg Boven Volta zijn vroegere grenzen terug. Op 11 december 1958 werd de republiek Boven Volta verklaard die onafhankelijk werd op 5 augustus 1960. Op 4 augustus 1983 proclameerde de militair Thomas Sankara de revolutie en een jaar later werd het land Burkina Faso genoemd, het geen betekent: het land van de onomkoopbaren.

Burkina Faso heeft in zijn geheel meer dan 9 miljoen inwoners met 33 inwoners op elke vierkante kilometer, een van de meest dichtbevolkte landen in West-Afrika. Maar de bevolking is heel onevenwichtig verdeeld, het dichtstbevolkt is het centrale plateau met Ouagadougou, de hoofdstad waar 400 inwoners per vierkante kilometer wonen. In Burkina Faso zeggen de mensen heel snel welkom, en ook "neem dit" tegen buitenlanders, ze zijn enorm gastvrij en behandelen buitenlanders als koningen.

Naast de Dagara zijn er nog 59 etnische groeperingen in het land, de Mossi groepering is de grootste. Er worden eveneens 60 nationale talen gesproken met Frans als de hoofdtaal. Muziek en dans spelen een hoofdrol in het Afrikaanse leven. 50 percent van de inwoners van Burkina Faso zijn jonger dan 15 jaar oud en 85 percent van hen leven op het land.

DE KOSMOLOGIE VAN DE DAGARA

 

De Dagara stam in West Afrika, maakt gebruik van een boeiend systeem om hun mensen in te delen in vijf verschillende categorieŰn: namelijk vuur, water, steen, aarde en natuur.

Elk van de typen mensen spelen een eigen rol. Elke persoon die in deze wereld geboren wordt behoort tot een van deze vijf categorieŰn en het is de bedoeling die categorie van dienst te zijn in zijn geheel om de gemeenschap bij elkaar te houden.

Er zijn bepaalde mensen die de vuurtypen zijn. Symbolisch zijn zij de verbinding tussen het dorp en de wereld van de voorouders. Door hen komt de voorouderlijke energie in het dorp bijvoorbeeld door dromen. Hun intu´tie is erg hoog, en hun perceptie eveneens. je vraagt je af of deze classificatie een classificatie is waarmee Carl Gustav Jung op zijn reizen kennis maakte, omdat hij in zijn vier psychologische typen, water, vuur, aarde en lucht, het vuurelement ook het sleutelwoord intu´tie meegaf.

Het is niet zo moeilijk om te weten of je vuurenergie hebt. Als je niet droomt, pas dan op. Als je droomt, pas dan nog steeds op, want in beide gevallen is er iets gebeurd. Het is belangrijk om heel alert te zijn op de details in je droom. De Dagara zijn geen mensen die een vreemde droomervaring hebben om vervolgens op te staan alsof ze naar de film zijn geweest. In plaats daarvan handelen ze. En als ze niet weten hoe te handelen gaan ze op zoek naar iemand die hen kan helpen. Zelfs als je niet weet wat te doen dan wordt je geadviseerd om de Spirit te vertellen dat je iets zou willen doen, maar dat je niet weet wat. Dat wordt beschouwd als handelen. Heel wat anders dan dat het alleen maar een interessant beeld was wat je zag, waar je geen deelnemer van zou zijn. Het is niet de bedoeling om interessant te zijn, het is de bedoeling om effectief te zijn. En het is heel werkelijk.

Er zijn ook water mensen. Deze zijn meestal de vredesstichters. Ze verenigen zowel binnen in zichzelf als buiten om hen heen allerlei verschillende dingen met elkaar. Daarom vraagt men bij de Dagara altijd als er een conflict is: Is er ook een waterpersoon in de buurt?

En er zijn de aarde mensen, degenen die een directe weerspiegeling zijn van de aarde-energie. Hun functie is het om mensen kracht te geven, om ze te voeden, en ze te laten voelen dat ze thuis zijn. Een van de uitdagingen van het bestaan is om constant te weten dat je welkom bent. En om ook werkelijk gezien te worden door de wereld buiten ons. Als de wereld ons echt ziet, is er hoop. Anders komen we in een vicieuze cirkel terecht.

Daarom zijn de aarde mensen bij de Dagara degenen waarvan verwacht wordt dat ze het beste in anderen omhoog halen en hen een gevoel van een thuis geven.

Er is nog een categorie die de stenencategorie heet. Heel anders dan bij onze elementen in het westen, want daar komt het minerale rijk in deze zin niet voor.

Bij Stenen of mineralen gaat het om herinnering die in de botten opgeslagen ligt. Stenen mensen zijn echte verhalen vertellers, ze hebben een ongelooflijk geheugen, ze kennen alle verhalen. Ook alle verhalen die over het begin van de schepping gaan.

Sommige dingen hebben de kracht om genezing te bewerkstelligen vooropgesteld dat we ze herinneren. Net zo als verschillende soorten ziekten binnen in ons kunnen groeien als we er stil over blijven. Op dezelfde manier is het vermogen om te herinneren iets dat energie vrijmaakt in een vorm die een heleboel verschil kan maken in onze levens. En dat is wat de stenen mensen doen, en wat stenen energie als zodanig teweeg kan brengen bij individuen.

De laatste type mens noemen ze "natuur". Dit worden ook wel heksen genoemd. Het is werkelijk heel bijzonder een heks te hebben in de gemeenschap, want het is de puurste vorm van natuurenergie. In een dorp is de boom die wij zien bijvoorbeeld niet iets dat daar altijd zal staan. Integendeel, de boom is misschien wel de meest mobiele vorm van bewustzijn waar we kontakt mee kunnen maken. De Dagara mensen geloven in een bepaalde hiŰrarchie van het bewustzijn.

Het hoogste bewustzijn ligt in het plantenrijk, in de natuur, in de bomen. Het op een na hoogste is het dierenrijk, en wij als mensen zijn de derde. Dat is precies omgekeerd aan de filosofie van Oosterse culturen overigens.

In ieder geval wordt een natuurpersoon als heel belangrijk beschouwd. Die persoon kent het boek van de natuur op zo'n manier dat ze de sleutel hebben tot de evolutie van het bewustzijn. De jungle zelf is een boek dat ontcijferd kan worden. Als je naar de natuur kijkt lijkt alles chaos te zijn, maar je ziet alleen maar chaos in de natuur als een reflectie van de chaos binnen in je zelf. Er is perfecte orde in de natuur. Als je deze soort orde begrijpt dan begrijp je het kosmische fenomeen. Dit is de reden waarom traditionele volken vaker wel dan niet de natuur willen houden zoals die is. Het aanbrengen van wijzigingen in de natuur ontneemt ons de kans deze krachtige hiŰroglyfen te leren lezen.

Misschien is dat zelfs de reden dat de moderne wereld de traditionele volken als onderontwikkeld beschouwd, als primitief.

De natuur zelf en de mensen die er mee verbonden zijn, zijn degenen die het beste uit een plek halen. Ze doen ons begrijpen wat verandering en transformatie betekent. Mensen hebben een grote kans om de hel van ziekte te vermijden als ze hun vermogen om te veranderen verbeteren, net zoals de natuur verandert. Als de lente komt komt alles tot leven, terwijl het daarvoor winter was.

Ik zeg eigenlijk alleen maar dat ziekte of sommige oorzaken van ziekte komen van onze weerstand tegen verandering. Misschien zelfs van weerstand tegen onszelf.

In een interview met de in de stam van de Dagara in Burkina Faso geboren Malidoma Some zegt hij dat het Christendom een soort van marketingpakket is voor de Afrikaan. Hij neemt het pakket aan omdat hij dan meer kan verwachten ook van de materiele kant van het leven. En op zondag zal hij rustig naar de kerk gaan en devoot zijn, maar door de week gaan ze naar de sjamaan, doen hun offeranden en hun gebruikelijke rituelen. Gelukkig maar want zo blijft er tenminste nog een werkelijke verbinding met de kosmos of de natuur bewaard.

Als je het Christelijk geloof met een traditionele dorpspriester bespreekt, een medicijnman, zal hij zeggen dat de blanke mens ongelooflijk dom moet zijn. De blanke mens moet stikvol schuld zitten, waarschijnlijk met betrekking tot hoe ze de voorouders hebben behandeld. De gedachte dat de dorpelingen het idee zouden aanvaarden dat er iemand zou zijn die voor ons aan het kruis stierf.... De dorpelingen zouden zeggen dat dat gewoon het bewijs is van het feit dat de blanke iemand die uitzonderlijk belangrijk was, een medicijnman of een genezer, gewoon hebben vermoord. Als je een genezer vermoordt, moet je de geest van de genezer tevreden stellen door allerlei excuses.

De rol van een medicijnman in Burkina Faso wordt ook prachtig omschreven in het interview - spirituele methoden zijn essentieel in Afrika als je politiek wilt overleven. Mijn neef, zegt Malidoma Some, is de belangrijkste veiligheidsofficier voor de president van Burkina Faso. Hij kent de belangrijkste medicijnman die dag en nacht werkt om de president de macht te laten houden. Deze medicijnmannen hebben geen kantoren in de stad. Ze leven in hutjes in afgezonderde streken, en daar zit dus de werkelijke politieke macht. Een medicijnman heeft geen idee van hoe de nationale en internationale politiek eigenlijk in elkaar zit. Alles dat hij weet is dat een persoon ergens belangrijk is, en het is zijn taak om die persoon op die belangrijke plek te houden.

In historisch opzicht heeft het westen de Afrikaanse spirituele tradities afgedaan als primitief animisme of natuurverering. Sommige Nederlandse academici doen dat nog steeds, stikvol vooroordelen zonder te weten. Maar de afrikanen zien de geest die achter alles leeft.

Malidoma Some zegt dat de natuur een linnen doek is, een schilderij met ontelbare mogelijkheden. Het is de totaliteit van alle onderling samengewoven verbindingen tussen deze mogelijkheden die de spirit vormen. Of, je zou kunnen zeggen dat Spirit het doek van de natuur schildert. Je vereert Spirit eigenlijk niet, want je bent zelf Spirit. en geesten vereren elkaar niet. Wat jou doet verschillen van de algehele spirit is dat je ingesloten bent in tijdelijkheid. Je hebt een lichaam, en dat is vergankelijk net als een stuk stof. Zo lang je in dat lichaam bent, is het moeilijk voor je om dezelfde mogelijkheden te hebben als de geest die zonder lichaam is.

Het is dan makkelijk om fouten te maken met betrekking tot wat werkelijk is en wat niet, en hoe je dingen effectief moet aanpakken.

Een voorbeeld: stel dat je een speciale baan wilt. In het westen doe je het lineaire en solliciteert bij de verantwoordelijke persoon. In Afrika zeggen ze dat als je een baan wilt, dan ga je hem opeisen, en dan laat je de baan naar jou toekomen om jou te krijgen.

Hoezo, de baan opeisen?

Van waar die komt natuurlijk, zegt, Malidoma Some, van Spirit. De Afrikaan gaat eerst naar de sjamaan want het is de Spirit die je de baan geeft, niet de werkgever. Dus moet je ook Spirit vragen, die dan ziet waar de baan is, en de baan bij je zal brengen.

Nog een heel interessante van Malidoma Some is dat hij van mening is dat de beste plek voor spirituele groei, niet het vage Amerikaanse new age circuit is, maar multiculturele conferenties. Welkom bij Q-radio!

Je hebt daar de gelegenheid om door rassenspanningen te gaan en door culturele verschillen, en te begrijpen dat we elkaar niet vertrouwen.

De volgende logische stap is dit uit te werken, en door er samen door heen te gaan kom je bij een plek waar dat gevoel getranscendeerd kan worden. Tenzij er zweet is, het zweet van mensen die door ontelbare dingen gaan die hen van elkaar scheiden, lieg je hoogstwaarschijnlijk als je zegt dat we allen een zijn.

Als je gelooft dat alleen door samen te komen op dezelfde plek, je al wakker bent, vergeet het dan maar. Omdat je in een cultuur leeft met een heel zware geschiedenis, ben je al besmet. Je moet de geschiedenis transcenderen, of net doen alsof en zeggen dat alles goed is, hetgeen een nogal na´eve spiritualiteit is.

Sommige Afrikaanse stammen zijn mensen die niet mee hebben gedaan aan alle landsverhuizingen en deze traditionele volkeren kunnen ons daarom helpen herinneren wat het is om met de omgeving verbonden te zijn en met de gemeenschap. Dat is ongelooflijk waardevol, niet omdat we nou zo nodig terug moeten naar dat soort leven, maar omdat aspecten van die verbondenheid enorm kunnen bijdragen aan een houdbaar leven.

KINDEREN

Boeiend is hoe kinderen beschouwd worden bij de Dagara.

Als vrouwen 6 of 12 weken zwanger zijn is er een ritueel dat geleid wordt door een groep adviseurs die samenkomen bij de zwangere vrouw. het doel van het ritueel is te onderzoeken wat de identiteit van de ziel is die er op wacht geboren te worden. Wie ben jij? Waarom kom je hier? Wat kunnen wij voor je doen als mensen die al aangekomen zijn?

Normaliter verandert de stem van de moeder dan in een heel hoge dunne toon, die bekend staat als de Spirit stem, om op deze vragen te antwoorden. Gebaseerd hierop krijgt het kind een naam die het doel op de aarde aangeeft.

De eerste schreeuw van het kind na de geboorte wordt heel serieus genomen. Het wordt niet als een schreeuw gezien, maar als een signaal dat de nieuwe ziel eindelijk gearriveerd is en nu schreeuwt om te kijken of er andere zielen zijn. Om die reden brengen mensen andere kinderen mee naar de geboorte zodat die terug kunnen schreeuwen tegen de nieuwgeborene.

In de Dagara gemeenschap is het heel gewoon dat een moeder haar 8 maand oude baby ene hele dag niet eens ziet. Ze weet dan niet waar hij is, maar ze weet dat hij in een van de vele huizen is en ze weet dat hij veilig is. En vaak heeft ze zelf een ander kind om zich heen van een andere moeder. Dit is heel gewoon in deze dorpen, en het geeft het kind een enorm groot gevoel van dat hij ergens bij behoort. Iedereen doet mee. Een van de dingen die de Dagara mensen absoluut niet begrijpen is hoe het mogelijk is dat er zo iets als dakloosheid bestaat in het Westen. Bij hun zijn alle voordeuren open. Iedereen loopt in en uit. Een kind voelt zich niet ge´soleerd en ontwikkelt hierdoor ook geen psychologische problemen, iedereen is er zich bewust van waar hij of zij thuishoort.

HET DAGARA INITIATEPROCES

Een ander opmerkelijk fenomeen bij onder meer de Dagara is het initiatie proces, dat met name zo belangrijk is omdat het initiatie proces je helpt herinneren waarom je hier op de aarde bent. Een dagara beschouwt iedereen die niet ge´nitieerd is, hoe oud of jong ook, als een kind en pas iemand die ge´nitieerd is als een volwassene. Als je niet ge´nitieerd bent, sta je overal voor open, en kun je neergeschoten raken door welke energie dan ook maar. Als je niet ge´nitieerd bent, ben je eigenlijk een niet-persoon.

Voor de Dagara is de initiatie bedoeld om de jonge mensen dus te helpen herinneren wat hun doel is hier op de Aarde. Het is een zes weken durende reis in de magische wereld. Het begint als families met hun jonge kinderen naar de buitenste gebieden van het dorp wandelen en de jongeren overlaten aan de jungle nadat ze hen van hun kleren ontdaan hebben. De jonge mensen wandelen compleet naakt de bush in en ze zijn bang, een voorwaarde die nodig is voor het rituele herinneren. Dor de hele beproeving heen is er geen voedsel behalve dat wat ze in de jungle kunnen vinden.

Misschien wordt je dan verteld om voor een boom te gaan zitten en er naar te staren. De hete tropische zon kan je naar een kookpunt brengen, mieren kunnen je bijten, en je kunt verblind worden door het zweet. Soms komen de ouderen even checken hoe het gaat. Zo'n ervaring kan pijnlijk en saai zijn, maar tenslotte culmineren in een visioen waarin de boom verdwijnt en er een vrouw uit te voorschijn komt. Zo'n reŘnie kan heel emotioneel zijn, en de persoon kan de boom opeens vol tranen gaan omhelzen.

Voor het eerst kan je respect voor de natuur ontwaken, voor het magische karakter ervan.

Belangrijk is dat dergelijke ervaringen iemands weerstand tegen de droomwereld en tegen het bovennatuurlijke verzwakken tot het punt waarop iemand bewust in de onderwereld kan gaan reizen die in het westen als een sprookje beschouwd worden. Dergelijke ervaringen doen je fysieke bewustzijn verdwijnen. In andere woorden: de onderwereld heeft een vorm, maar een vorm die niet langer met de fysieke ogen waargenomen kan worden. Tegen de tijd dat iemand terug komt in de wereld, neemt het lichaam opeens dingen heel anders waar dan voor die tijd.

De onderwereld is een plaats waar iemand zijn eigen identiteit ontmoet voor dat het geboren werd in de gemeenschap van mensen. Het is de ideale plek om je je energetische identiteit te herinneren evenals je levensdoel.

Je keert ook terug vanuit de onderwereld met iets dat je eerste medicijn kan zijn, een soort referentieboek waar je naar terug kunt keren elke keer als het nodig is je geheugen op te frissen met wat je hier op de aarde ook al weer aan het doen was. Hoe dergelijke medicijnen beschikbaar komen voor de ge´nitieerde is deel van een stamgeheim dat stevig door de ouderen bewaard wordt. Een grot in een berg kan bijvoorbeeld wel makkelijk een poort daar naar toe worden.

Als je levend uit de onderwereld te voorschijn komt, eindigt het initiatieproces. Je keert terug naar de plek waar men je kleren had afgenomen 6 weken voor die tijd en je hele familie en het hele dorp wacht daar op je.

De terugkeer naar het dorp is net zo iets als terugkeer naar de menselijke wereld. Warm, troostend, liefdevol en ontspannend. Iedereen weet dat je weet, en dus dans je je kennis voor het hele dorp weg en viert met je geliefden het feit dat je geheugen hersteld is.

Bovenstaande informatie kwam met toestemming voor een deel van de volgende website (Engelstalig) http://www.primasounds.com/echoes/some2.html

Echoes of the Ancestors verschaft hulp en donaties zijn nodig voor het werk van Malidome Some als deze spirituele erfenis moet overleven tot de 21e eeuw.

Echoes of the Ancestors: 1661, Woodland Ave, Winter Park, Florida, 32789, USA.

Voor het boek van Malidome Some: klik op de cover (dit verwijst je naar Amazon om het boek te bestellen).

terug naar de indexpagina van de CHTA-astro site