We zijn een hele poos in de weer geweest om een goeie en begrijpbare tekst te schrijven voor mensen met DIS, tot we het boekje: "Many Minds: information for people who have multiple personalities" in onze handen kregen. De tekst is beschermd door auteursrechten, daarom ook onze dank voor de persoonlijke toestemming die we gekegen hebben van de auteurs Lauren Lund en David Lund om de vrij vertaalde tekst te gebruiken. De tekst laat je kennismaken met DIS en helpt je om de diagnose van DIS te verwerken...

Wat is een dissociatieve identiteitsstoornis? (DIS)

De definitie van Dissociatieve Identiteits Stoornis (vroeger “meervoudige persoonlijkheidsstoornis”) in de DSM-IV (1995):

A.    De aanwezigheid van twee of meer scherp van elkaar te onderscheiden identiteiten of persoonlijkheidstoestanden (elk met een eigen betrekkelijk langdurig patroon van het waarnemen van, het omgaan met en het denken over de omgeving en zichzelf).

B.    Tenminste twee van deze identiteiten of persoonlijkheidstoestanden bepalen geregeld het gedrag van betrokkene.

C.    Het onvermogen zich belangrijke persoonlijke gegevens te herinneren is te uitgebreid om verklaard te worden door gewone vergeetachtigheid.

D.    De stoornis is niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (bijvoorbeeld complexe partiële insulten).

Een dissociatieve identiteitsstoornis is een verzameling van herinneringen, gevoelens, gedragingen en overtuigingen die veilig opgeborgen en beheerd worden door verschillende persoonlijkheidsfragmenten (“alters”) die je lichaam delen.

Er kunnen enkele of veel personen of persoonlijkheidsfragmenten bestaan die elkaar afwisselen.  Elk ander die het lichaam deelt kan een eigen leven hebben, eigen gevoelens en reacties, eigen activiteiten en een persoonlijke geschiedenis. 

Een persoonlijkheidsfragment is een apart deel, maar het is geen volledig ontwikkelde persoonlijkheid.  Een persoonlijkheidsfragment kan eigen specifieke herinneringen hebben, eigen gevoelens en gedrag of een eigen overtuiging zonder een apart leven te hebben.

De verschillende persoonlijkheden kunnen zich van elkaar bewust zijn of niet.  Wie zich niet bewust is van het bestaan van anderen vanbinnen, heeft het gevoel tijd kwijt te zijn en kan in verwarring raken.  Wie wel het bewustzijn deelt, weet van het bestaan van enkele of van alle andere personen, kan de anderen zien, ermee praten, gevoelens delen.  Er kan een combinatie zijn van persoonlijkheden die het bewustzijn delen en persoonlijkheden die dat niet doen.

De innerlijke familie of het systeem is uniek wat betreft samenstelling, aantal functie en vóórkomen van zijn leden.  Elk lid ervan is kostbaar.

Is een dissociatieve identiteitsstoornis zeldzaam?

Onderzoek toont aan dat het wereldwijd voorkomt, veel meer dan aanvankelijk werd gedacht.  Dertig jaar geleden kregen slechts enkele mensen de diagnose.  Vijftien jaar geleden werd reeds gerapporteerd over enkele honderden mensen met DIS.  Momenteel schat men dat één procent van de volwassen populatie DIS heeft.  Dit percentage kan veranderen naargelang er evolutie komt in de bewustwording, diagnose en behandeling van de problematiek. 

DIS kan zeldzaam lijken omdat mensen met deze diagnose meestal vrij goed functioneren, behalve in crisissituaties.  Veel mensen met DIS leiden een normaal leven, hebben een gezin, werk, een huis…  Veel van hen leven met het gevoel ‘gek’ of ‘vreemd’ te zijn.  Dit gevoel berust op gebrek aan informatie.  Dergelijke gevoelens zullen afnemen wanneer je meer leert over dissociatie, over jezelf en over de anderen bij jou. 

Je bent niet alleen, er zijn veel andere mensen die dezelfde problemen hebben.

Wat is de oorzaak van een dissociatieve identiteitsstoornis?

DIS is het resultaat van het dissociëren van ernstige trauma's in de kindertijd.  Meestal is DIS een overlevingstechniek die ontwikkeld wordt door kinderen, die gekwetst worden door grote mensen.  Dissociatie is een onbewust verdedigingsmechanisme dat toelaat je gedachten en gevoelens af te splitsen van de hoofdstroom van je denken.  Dissociatie is te vergelijken met een uitstap van je geest: je lichaam blijft maar je geest gaat weg.  De meeste mensen dissociëren in zekere mate wanneer ze dagdromen of zich sterk concentreren.  Bij DIS gaat een deel van de geest weg en neemt een ander deel het bewustzijn over.  Een andere persoon wordt zo gecreëerd om een situatie te hanteren die ondraaglijk is. 

De personen van binnen houden herinneringen, gevoelens en gedachten bij die veel te overweldigend voor jou waren.  Elk persoonlijkheidsdeel heeft een belangrijke functie om je te helpen overleven en goed functioneren in het dagelijkse leven.  Veel ‘personen’ creëren was een gezond antwoord op wat er met je gebeurde!

 Jij en de anderen van binnen waren in staat deze wonderbaarlijke overlevingstechniek te ontwikkelen omdat je fantastische kwaliteiten bezit.  Jullie zijn sterk, intelligent en creatief.

Waarom zou ik iets veranderen aan mijn leven met een dissociatieve identiteitsstoornis?

Het vraagt ontzettend veel energie om met velen in een lichaam te leven.  Er kunnen organisatorische problemen zijn, er moeten geheimen bewaard worden, en er kunnen heel wat conflicten zijn over de waarden en doelstellingen in het leven.

Je kunt jaren geleefd hebben zonder je bewust te zijn van het bestaan van anderen.  Misschien dacht je dat je gewoon wisselvallig was.  Misschien hoorde je innerlijke stemmen maar dacht je dat dat bij iedereen zo was.  Misschien dacht je dat iedereen dagen, weken of jaren van zijn leven vergat.

Het kan dat je je innerlijke familie kende maar dat je dat geheim hield.  Misschien heb je allerlei methodes ontwikkeld om de problemen te verdoezelen die ontstaan doordat je met meerderen je lichaam deelt.

DIS kan het leven erg ingewikkeld maken.  Het kan heel moeilijk zijn om beslissingen te nemen omdat er  veel verschillende meningen zijn.  Het kan een probleem zijn om gebeurtenissen en gesprekken te onthouden.  Je kunt dingen die je echt nodig hebt kwijt raken.  Het kan dat jij of een van de anderen activiteiten kiest die voor jezelf of voor andere mensen fysisch of emotioneel kwetsend zijn.

Sommigen van de anderen bij jou kunnen je leven verrijken.  Anderen zijn moeilijk te begrijpen of te controleren.  Misschien doe je soms dingen die je zelf niet had verwacht en die je ongepast of inadequaat lijken.  Je kunt in situaties terechtkomen die verwarrend of gevaarlijk zijn.  Je kunt gefrustreerd raken door fysische problemen waar geen medische oorzaak of behandeling voor te vinden is.  Je kunt betrokken raken bij relaties en activiteiten die je schade berokkenen.

Het ontwikkelen van DIS was een adequate, gezonde keuze toen je keuzemogelijkheden beperkt waren.  Nu is je situatie veranderd en heb je de mogelijkheid om andere keuzes te maken.  Je kunt keuzes maken die je leven beter en efficiënter maken.

Waarom neemt een ander het bewustzijn over?

De aanleiding tot het wisselen van persoonlijkheid is dikwijls te vinden in stress- en conflictsituaties.  Je kunt meer controle krijgen op het wisselen door te zoeken welke personen, voorwerpen of gebeurtenissen aanleiding zijn tot stress en conflict, en door te proberen om deze te vermijden.

Een ‘trigger’ is alles wat aanleiding geeft tot ‘een reactie die zijn oorsprong vindt in het verleden'.  Het kan dat je het verband ziet tussen wat er nu gebeurt en de oorspronkelijke gebeurtenis.  Het kan ook dat je er geen enkel idee van hebt waar je reactie vandaan komt.  Veel voorkomende triggers zijn menigtes, een bepaald tijdstip in de dag of een datum, bepaalde voorwerpen, symbolen, geluiden, een bepaalde geur of een bepaald soort eten. 

Triggers kunnen een herbeleving veroorzaken.  Een herbeleving is een herinneringen die zo echt lijkt dat het is alsof je de gebeurtenis opnieuw beleeft.  De beelden, gevoelens, fysieke gewaarwordingen en gedachten van die ervaring beleef je opnieuw.  Triggers kunnen zeer plots en onverwacht een herbeleving veroorzaken. 

Je kunt technieken leren om geankerd te blijven in het ‘nu’, ook in situaties die triggers bevatten.  Zoek mensen, voorwerpen en activiteiten die je helpen om je te concentreren op wat er hier en nu rondom je gebeurt.

Activiteiten die je kunnen helpen in het hier en nu blijven.

-        verander je lichaamshouding

-        adem traag en diep

-        ga naar een veilige plaats

-        luister naar je naam

-        drink een glas koud water

-        vertel iemand wat je nodig hebt

-        beweeg krachtig om energie kwijt te raken

-        benoem mensen en voorwerpen in de kamer

-        neem iets vast dat je geruststelt

Hoe blijf ik veilig?

Er kunnen dagen zijn dat jij of een van de anderen zich zeer verward, uitgeput, kwaad of verstoord voelt.  Je kunt je waardeloos of wanhopig voelen en niet in staat om gezonde beslissingen te nemen.  Je kunt zelfs op het punt staan het werken aan je genezing op te geven.  Dit zijn momenten waarop je veiligheid de eerste prioriteit is.

Probeer een plaats te hebben waar je je veilig en op voelt.  Het kan ergens in huis zijn, bijvoorbeeld in een schommelstoel, een slaapkamer, een toilet.  Een veilige plaats kan overal zijn, waar je ze zelf kiest.  Je kunt een afspraak maken met de leden van je systeem of innerlijke familie dat niemand zal gekwetst worden als je je op die plaats bevindt.  Het kan goed zijn om iets knuffeligs te hebben om vast te houden zoals een pop, een dekentje of pluchen dier; om jezelf en de kleintjes vanbinnen gerust te stellen.

Je kunt een veilige plaats hebben van binnen die je je kunt voorstellen in je gedachten.  Als jij en je anderen geen veilige plek hebben van binnen kan elk van jullie er een maken net zoals hij of zij die zelf wil.  Je veilige plaats kan een gezellig kamertje zijn, een speeltuin een beschermende bel of een boomhuis of om het even waar je je goed en veilig voelt.

Hou een lijst bij van mensen die je kunnen helpen en een lijst van hun telefoonnummers.  Een kopie kun je naast je telefoon bewaren, een ander in je tas of portefeuille.  Het kan soms heel moeilijk zijn iemand om hulp te vragen, maar het is een noodzakelijke en belangrijke stap voor je herstel.  Het kan nuttig zijn om een kaart, een armband of iets dergelijks bij je te hebben met je naam en de telefoonnummers waar men terecht kan voor hulp.  Dit kan anderen helpen wanneer je bang of verward bent, of niet in staat om te spreken.  Het kan nodig zijn om je tegen sommige mensen te beveiligen.  Een antwoordapparaat kan een manier zijn om wat controle te krijgen.

Alcohol, medicatie, wapens, lucifers, touwen en andere voorwerpen die kunnen gevaarlijk zijn moet je wegbergen of uit huis verwijderen als de mogelijkheid bestaat dat sommige leden van je innerlijke familie niet weten hoe ze die dingen moeten gebruiken.

Soms is een ziekenhuis tijdelijk de veiligste plaats om te verblijven.  Sommige ziekenhuizen komen beter tegemoet aan de noden van mensen met DIS dan andere.  Zoek samen met je therapeut naar de best mogelijke opvang.  Doe dit vóór de nood tot opname er is.

Ben je op dit moment in een ziekenhuis opgenomen, praat dan indien mogelijk over DIS en bespreek met je dokter en de staf de mogelijkheden voor behandeling nadat je het ziekenhuis hebt verlaten.

Veiligheid alleen lost je problemen niet op maar geeft je wel de tijd om uit te rusten en plannen te maken.  Je zult terug op krachten komen en klaar zijn om de problemen aan te kunnen.

Wie kan me helpen?

Je hebt hulp nodig van een psychotherapeut.  Je therapeut moet op de hoogte zijn van DIS en alles wat daar bij komt kijken of hij/zij moet bereid zij om er over te leren.

De therapeut moet iemand zijn bij wie je je veilig en gerust voelt, en in wie je vertrouwen hebt.  Hij/zij kan je genezing ondersteunen maar jij en sommige alters weten wat je nodig hebt, de therapeut moet dit kunnen respecteren.  Het kan tijd vragen om iemand te vinden die je voldoende kunt vertrouwen.  Misschien heb je al slechte ervaringen gehad met hulpverleners.  Sommige therapeuten hebben weinig of geen ervaring met DIS.  Je kunt verder zoeken tot je iemand vindt die je de gepaste informatie en begeleiding kan geven.

Naast de hulp van een psychotherapeut heb je ook ondersteuning van andere mensen nodig.  Familieleden en /of vrienden waar je vertrouwen in hebt en die vriendelijk, eerlijk en correct met je zijn.

Soms is het nodig een contact te verbreken met mensen die je kwetsen.  Het is misschien een goed moment om voor jezelf na te gaan op welke manier je je contacten met anderen wilt organiseren.

Het kan een steun betekenen om te praten met iemand die zijn weg aan het zoeken is doorheen dezelfde problemen of die zijn therapie reeds heeft afgerond.  Je therapeut kan je helpen een dergelijk iemand te vinden.

Wat kan ik doen om mezelf te helpen?

Herinneringen zijn een sleutel tot je geschiedenis.  Het werken met de herinneringen die jij en je innerlijke familie bewaren, is dan ook een belangrijke stap in je herstelproces.  Werkmiddelen die je kunt gebruiken zijn: een dagboek, tekeningen, schilderen en andere therapeutische technieken.  Het is heel belangrijk dat het leren kennen van je geschiedenis op een draaglijke manier gebeurt!  Herinneringen die te snel komen, kunnen je overspoelen en het dagelijkse leven onmogelijk maken.  Genezen vraagt tijd, tijd waarin je je leven van elke dag moet kunnen verder leven.

In het begin kunnen er dagen zijn waarin je tot niets in staat bent.  Werken aan je herstel is emotioneel en fysisch uitputtend.  Het kan goed zijn dat je je een tijdje terug trekt om te rusten.  Je energie zal terugkomen, ook al lijkt het van niet.  Gedurende je herstel zijn jij en je innerlijke familie het allerbelangrijkste.  Wanneer je het niet geleerd hebt goed voor jezelf te zorgen kan het egoïstisch lijken of zelfs beangstigend om jezelf op de eerste plaats te stellen.  Het is een deel van jullie persoonlijke groei om de eigen noden en wensen te leren kennen en een manier zoeken om eraan tegemoet te komen.  Je kunt leren op een gezonde manier voor jezelf te zorgen.

Misschien heb je taken thuis, op school of op je werk die je moet doen.  Wanneer het je lukt deze goed te doen zul je merken dat je zelfvertrouwen groter wordt.  Je kunt elke dag beslissen welke activiteiten echt noodzakelijk zijn, welke je kunt aanpassen, kijken of er activiteiten zijn die tijdelijk kunnen worden uitgesteld worden of zelfs helemaal afgelast worden. 

Het kan zijn dat je de relatie met sommige mensen en bepaalde activiteiten opnieuw moet bekijken.  Grenzen stellen die je helpen om gezonde beslissingen te nemen over wat je doet en met wie je omgaat is een deel van je herstel.

Misschien is er een activiteit die je lange tijd niet meer gedaan hebt, of zijn er nieuwe zaken die je zou willen uitproberen.  Ontdekken waar je plezier in hebt en het ook doen kan nieuwe kracht geven en ook helpen om contacten te leggen.  Je kunt kiezen om te tekenen, te schrijven, te wandelen, in de tuin werken, te lezen, een zelfhulpgroep bij te wonen, te dansen, te koken, te zwemmen, een nieuwe studie aan te vatten…  Kies iets dat plezier en ontspanning geeft.

Het is dikwijls gemakkelijker om je aandacht te richten op wat je doet dan op hoe je bent.  Onderzoeken wat je denkt en hoe je je voelt heeft ook aandacht nodig.  Het kan de moeite waard zijn om een idee of en gewoonte te veranderen.  Je gevoelens als iets van jezelf gaan ervaren kan verwarrend en pijnlijk zijn.  Een gezond innerlijk zelf ontwikkelen is een belangrijk deel van je genezingsproces.

Waarschijnlijk spelen er in je hoofd oude, kwetsende boodschappen. Deze oude negatieve boodschappen kunnen vervangen worden door nieuwe helpende uitspraken die jou en je innerlijke familie ondersteuning, kracht, sterkte en hoop geven.  Je kunt beginnen met jezelf positieve boodschappen te geven, en positieve boodschappen van andere mensen te accepteren ook al heb je er nog moeite mee ze echt te geloven en te voelen.

Elke andere bij jou is wonderbaarlijk en noodzakelijk, ook al lijkt dit soms anders.  Elk van hen is heel speciaal en heeft belangrijk werk te doen.  Sommige van hen denken misschien dat ze slecht zijn, maar eigenlijk zijn ze klein en gekwetst met de herinnering aan hoe jij werd gekwetst en/of aan hoe zij zelf iets kwetsend moesten doen.  Elk deel heeft nieuwe informatie nodig om te groeien en te leren.  Als sommigen van je innerlijke familie een functie hebben die niet langer helpend is, dan kun je samen zoeken naar een nieuwe functie de hen bevalt en die helpend kan zijn.

Het vraagt heel wat moed om bezig te zijn met je DIS!  Je verdient dan ook respect.  Het vraagt tijd en energie om gewoontes en gedrag te veranderen en om nieuwe boodschappen en methodes aan te leren.  Je kunt leren om jezelf hierom te waarderen.

Hou rekening met je eigen gevoelens, noden en veiligheid en met die van je innerlijke familie vooraleer je mensen aanspreekt over je DIS.

Je kunt een ‘cover’ verhaal maken, of basisinformatie geven die je wil delen met sommige mensen zoals collega’s vrienden, familieleden.  Deze informatie kan zo vaag of zo gedetailleerd zijn als je zelf verkiest.  Hou rekening met de wensen en gevoelens van je anderen.

Het kan noodzakelijk zijn sommige mensen, zoals je partner, je kinderen of werkgever in te lichten over je DIS.  Je kunt kiezen hoe en wanneer je dat doet en of je wil dat je therapeut je daarbij helpt.

Reacties van mensen kunnen heel verschillend zijn.  De meeste mensen zijn nieuwsgierig en stellen vragen.  Soms uiten ze verwarring en ongeloof.  Dikwijls reageren mensen met begrip, waardering en steun.

Het kan beangstigend en riskant zijn om over je geschiedenis te vertellen, maar het geeft je ook kracht en vrijheid.  Neem de tijd die je nodig hebt om te beslissen hoe en aan wie je iets vertelt.

Hoeveel tijd zal dit vragen?

De duur van het herstel is verschillend voor iedereen; maar voor niemand is de therapie kort.  Er zullen momenten zijn dat de therapie en herstel moeilijk en pijnlijk is, en er zullen momenten zijn dat je je goed voelt.  Er kunnen dagen zijn dat je het moeilijk vindt je DIS te aanvaarden.  Je gedachten en gevoelens zullen na verloop van tijd begrijpelijker en beter hanteerbaar worden.

Het kan helpen om gemakkelijke en vlug te realiseren doelen te stellen.  Sommige dagen zullen gewoon routine zijn.  De meeste dagen zullen een tijd lang chaotisch verlopen.  Elke dag kun je kiezen wat er moet gebeuren en wat je aankan.  Probeer niet overspoeld te raken.  Plan een dag of zelfs een deel van de dag ineens en geef jezelf waardering voor elke inspanning die je levert.

Integratie kan een deel zijn van je herstel.  Integratie betekent samenbrengen van iedereen die bij je leeft.  Dit kan spontaan gebeuren of zorgvuldig gepland worden.  Het kan zijn dat enkelen van je innerlijke familie samengaan, maar ook dat jullie allemaal verenigen.  De sterke geest die leeft bij elk van je familie zal de weg tonen op welke manier en hoe snel een eventuele integratie kan verlopen.  Integratie blijft voor elk van jullie een keuze die je al of niet kunt maken.

Herstel is een proces waarbij jij en je anderen informatie opnemen, nieuwe gewoontes en gedrag zullen leren, doelen zullen stellen voor de rest van je leven.  Sommige periodes zullen gemakkelijker zijn dan andere.  Alleen jij en je anderen kunnen beslissen wie je wilt zijn, hoe je wilt zijn en waar je naartoe wilt.

Besluit: 

Dit boekje gaat over onderwerpen die kenmerkend zijn voor DIS.  Het kan je misschien helpen om je eigen noden en gevoelens uit te zoeken.  Je kunt alles rustig lezen en kijken wat voor jou en je innerlijke familie helpend kan zijn.

Herstel kan verwarrend en overweldigend zijn, maar dat is niet altijd zo.  Veel mensen met DIS zijn doorheen dit proces gegaan en ze kunnen je verzekeren dat het de moeite waard was.  Nu is hun leven op veel momenten zinvoller geworden, waar het vroeger moeilijk te begrijpen was.  Ze kunnen betere keuzes maken omdat ze meer informatie hebben.  Velen van hen ervaren gevoelens van rust, vrijheid en geluk.

Er is veel hoop voor jou en je innerlijke familie.  Wanneer je zelf niet genoeg hoop hebt, zoek dan steun en begrip bij de velen die met je mee wandelen.